THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI ĐẾN CÔNG TY CỔ PHẦN VINAFCO

đề tài: THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI ĐẾN CÔNG TY CỔ PHẦN VINAFCO

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài 1

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 1

3 Đối tượng và phạm vi 2

4 Kết cấu 2

CHƯƠNG I: ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NGÀNH VẬN TẢI BIỂN QUỐC TẾ 3

1.1 Đặc điểm của vận tải biển quốc tế 3

1.2 Vai trò của vận tải biển quốc tế 6

1.3 Các cam kết của Việt Nam về mở cửa thị trường dịch vụ vận tải biển khi gia nhập WTO 7

1.4 Ảnh hưởng của việc gia nhập tổ chức thương mại thế giới với vận tải biển của Việt Nam 8

1.4.1 Tác động thuận lợi đến vận tải biển 8

1.4.2 Tác động bất lợi đến vận tải biển 9

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH TỰ DO HÓA THƯƠNG MẠI ĐẾN CÔNG TY CỔ PHẦN VINAFCO 11

2.1 Giới thiệu chung về công ty 11

2.2 Thực trạng ảnh hưởng của quá trình tự do hóa thương mại tới công ty cổ phần Vinafco theo hướng thuận lợi và bất lợi 12

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢ PHÁP ĐỂ TẬN DỤNG CÁC ĐIỀU KIỆN THUẬN LỢI ĐỒNG THỜI KHẮC PHỤC NHỮNG BẤT LỢI CHO CÔNG TY CỔ PHẦN VINAFCO 16

3.1 Giải pháp của chính phủ 16

3.2 Giải pháp của doanh nghiệp 16

KẾT LUẬN 18

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 19

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vận tải là một trong những lĩnh vực sẽ gặp nhiều cạnh tranh nhất khi ViệtNam chính thức là thành viên của Tổ chức Thương mại Thế Giơí (WTO) Đặcbiệt là trong lĩnh vực vận tải đường biển Vận tải biển là một bộ phận rất quantrọng trong kinh tế hàng hải nói riêng và kinh tế biển nói chung 3 năm qua, vậntải biển nước ta có một bước phát triển nhanh trong việc xây dựng phát triển độitàu biển và phát triển hệ thống dịch vụ cảng biển góp phần nâng thị phần vận tảicủa ngành lên 18,5% tổng lượng hàng hóa nhập khẩu

Việt nam chính thức trở thành thành viên thứ 150 của Tổ chức thương mạithế giới (WTO) và cam kết mở cửa trên nhiều lĩnh vực đã làm cho nghành vậntải phát triển hơn Việc nghiên cứu tự do hóa thương mại góp phần nâng caohiệu quả trong vận tải, đặc biệt là vận tải đường biển

Trong phạm vi đề tài “Phân tích ảnh hưởng của quá trình tự do hóa

thương mại đến Công ty cổ phần VINAFCO” này, tôi đánh giá và đề xuất các

giải pháp nhằm thúc đẩy dịch vụ vận tải biển của Việt Nam trong quá trình tự dohóa thương mại từ đó đưa ra các vấn đề khắc phục hạn chế, giải quyết tốt hơncác vấn đề thuộc lĩnh vực này

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

- Mục đích của đề tài là: Phân tích và chỉ ra các ảnh hưởng của tự do hóathương mại tới hoạt động kinh doanh của doanh nghiêp theo hướng thuận lợihay bất lợi

- Nhiệm vụ của đề tài là:

+ Nêu ra những đặc điểm của ngành dịch vụ vận tải biển

+ Trình bày các cam kết về thương mại dịch vụ trong WTO của Việt Namtrong quá trình tự do hóa thương mại.

+ Phân tích được tác động của các nhân tố trong quá trình tự do hóa thươngmại đến hoạt động kinh doanh của công ty cổ phần Vinafco khi thực thi cam kếtthương mại trong WTO theo hướng thuận lợi hay bất lợi

+ Đưa ra một số giải pháp để tận dụng các điều kiện thuận lợi và hạn chếnhững bất lợi đối với công ty cổ phần Vinafco

3 Đối tượng và phạm vi

Đối tượng : Thực tiễn về các thay đổi trong quá trình tự do hóa thương mạiđến các hoạt động kinh doanh vận tải biển của công ty cổ phần Vinafco trongbối cảnh Việt Nam là thành viên của tổ chức thương mại thế giới WTO

Phạm vi : Nghiên cứu ở phạm vi doanh nghiệp từ năm 2000 đến năm

2010, giải pháp cho doanh nghiệp cho đến năm 2020

4 Kết cấu

Chương I: Đặc điểm chung của ngành vận tải biển quốc tế

Chương II: Thực trạng ảnh hưởng của quá trình tự do hóa thương

mại đến công ty cổ phần Vinafco.

Chương III: Một số giải pháp để tận dụng các điều kiện thuận lợi

đồng thời khắc phục những bất lợi cho công ty cổ phần Vinafco.

CHƯƠNG I:

ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA NGÀNH VẬN TẢI BIỂN QUỐC TẾ.

1.1 Đặc điểm của vận tải biển quốc tế

Với những nước có biển thì vận tải đường biển thường chiếm 80-90% sảnlượng hàng hóa xuất nhập khẩu Vì nhiều lý do mà ở nước ta vận tải biển mớiđạt trên 20% Đây là điều bất lợi cho các doanh nghiệp Việt Nam bán hàng rathế giới trong bối cảnh giá hàng hóa giảm, cước vận tải đường biển tăng

Vận tải hàng rời đã có sự hồi phục nhiều hơn mong đợi trong năm 2009

sau khi sụt giảm hơn 90% vào cuối năm trước đó; mặc dù vậy, bình quân cả năm

2009, giá cước vẫn giảm hơn 60% so với năm 2008

Về ngắn hạn, khả năng tăng của giá cước hiện là tương đối lạc quan đặcbiệt khi Trung Quốc vẫn tiếp tục tăng dự trữ quặng sắt và than Tuy nhiên, cầnlưu ý rằng việc Trung Quốc tăng mạnh dự trữ quặng sắt trong năm trước cũng

có thể sẽ khiến nước này giảm bớt phần nào nhập khẩu trong năm 2010 trongkhi quặng sắt là loại hàng hóa chính trong vận tải hàng rời Việc giá nguyên liệubắt đầu tăng cũng là một lý do cản trở việc tăng dự trữ ở các nước nhập khẩuchính

Tuy nhiên, khi phía cầu mới cho thấy những dấu hiệu hồi phục nhẹ thì sựgia tăng nguồn cung lại đang tạo sức ép lên giá cước vận tải Từ năm 2000, độitàu hàng rời thế giới liên tục phát triển với tốc độ bình quân hơn 6%

Sau khi giảm khoảng 7 – 8% năm 2009 do nhiều hợp đồng đóng mới tàu bịtrì hoãn, năm 2009, tổng trọng tải đội tàu thế giới vẫn tăng thêm 9.4% đạt gần

460 triệu DWT Năm 2010, dự kiến số tàu hoạt động sẽ tăng thêm 1.429 tàutương đương tổng trọng tải khoảng 60 triệu DWT

Như vậy, giá cước tàu hàng rời có xu hướng dao động trong mức trungbình và rất khó có thể có đột biến, tuy nhiên, sự bình ổn và gia tăng chắc chắncủa giá cước có ý nghĩa hơn rất nhiều

Vận tải hàng lỏng (dầu và các sản phẩm dầu) là loại hình vận chuyển mà

giá cước ít bị sụt giảm nhất trong số các loại hình vận tải biển chính Tuy nhiên,khủng hoảng kinh tế đã làm cho nhu cầu tiêu thụ dầu mỏ và các sản phẩm nănglượng giảm đi khoảng 5%, đặc biệt ở Mỹ và các nền kinh tế EU trong khi độitàu vẫn tăng thêm 7%

Năm 2010, sự hồi phục của kinh tế thế giới, đặc biệt là các nước nhập khẩudầu thô như Bắc Mỹ (30% nhu cầu dầu mỏ thế giới), Đông Âu (24%) sẽ làmtăng nhu cầu OPEC dự kiến, nhu cầu dầu mỏ thế giới giảm xuống 84,31 triệuthùng/ngày trong năm 2009 nhưng sẽ tăng lên trung bình 85,07 triệu thùng/ngàytrong năm 2010

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển chung của ngành, khối lượng hợp đồngđóng mới tàu cũng tăng cao liên tục nhiều năm đang tạo sự đe dọa nhất định chocân bằng cung – cầu trong tương lai Mức độ tác động sẽ thấp hơn vận chuyểnhàng rời và container do theo quy định của IMO (tổ chức hàng hải quốc tế), từnăm 2010 các tàu chở dầu vỏ đơn hoặc tàu trên 20 tuổi sẽ không được hoạt độngtrên tuyến quốc tế Hiện nay khoảng 21% tàu chở dầu là tàu vỏ đơn

Doanh nghiệp vận tải dầu Việt Nam sẽ gặp khó khăn hơn khi nhà máy lọchóa dầu Dung Quất đã bắt đầu đi vào hoạt động và khi hoàn thiện sẽ đáp ứngđược 30% nhu cầu tiêu thụ xăng dầu ở Việt Nam

Vận tải container: trong năm 2009, các hãng tàu lo ngại lượng cung tàu sẽ

tăng quá mức nên cố tình cho tàu nằm chờ hoặc tiêu hủy những tàu cũ, khiếnlượng cung tàu bị thắt chặt Tới cuối năm 2009; 11,4% (1,5 triệu TEU) tàucontainer tạm ngừng hoạt động Trong khi đội tàu container năm 2009 vẫn tăng8% so với 2008 (và 5,8% về trọng tải) thì khối lượng chuyên chở trong nămgiảm 6 – 7%

Thị trường vận chuyển container phụ thuộc rất lớn vào sức sản xuất và xuấtkhẩu của Trung Quốc, đặc biệt là các loại hàng hóa như quần áo, giày dép, hàngđiện tử, đồ chơi…cũng như nhu cầu nhập khẩu của Mỹ và EU – thị trường tiêuthụ chính các sản phẩm của Trung Quốc.

Năm 2010 dự kiến sẽ có ít đơn đóng tàu mới do số tàu nằm chờ hàng tạicảng vẫn còn khá nhiều nhưng các tàu đóng mới đến hạn giao trong năm 2010vẫn là 376 tàu với tổng trọng tải hơn 1,7 triệu TEU Như vậy, mặc dù thươngmại quốc tế dự kiến sẽ tăng trưởng khoảng 2,4% thì nguồn cung vẫn vượt hơncầu và mức giá cước cho các tàu vận tải container vẫn chưa tới mức hòa vốn, dùtình hình có được cải thiện so với năm trước

Hiện nay, vận tải đường biển giữ vị trí đặc biệt quan trọng trong chuyênchở hàng hóa trên thị trường thế giới Vận tải đường biển là ngành chủ chốt sovới các phương thức vận tải khác trong chuyên chở hàng hóa xuất nhập khẩu

Nó đảm nhận chuyên chở gần 80% tổng khối lượng hàng hóa trong buôn bánquốc tế Khối lượng hàng hóa chuyên chở bằng đường biển tăng nhanh qua cácgiai đoạn Vận tải đường biển đóng vai trò quan trọng như vậy là vì nó có nhữngđặc điểm sau:

- Vận tải đường biển có năng lực vận chuyển rất lớn: phương tiện trong vậntải đường biển là các tàu có sức chở rất lớn, lại có thể chạy nhiều tàu trong cùngmột thời gian trên cùng một tuyến đường; thời gian tàu nằm chờ tại cảng giảmnhờ sử dụng container và các phương tiện xếp dỡ hiện đại nên khả năng thôngqua cảng biển rất lớn

- Vận tải đường biển thích hợp cho việc vận chuyển hầu hết các loại hànghóa trong thương mại quốc tế Đặc biệt thích hợp và hiệu quả là các loại hàngrời có khối lượng lớn và giá trị thấp như: than đá, quặng, ngũ cốc, phốt phát, vàdầu mỏ

- Chi phí đầu tư xây dựng các tuyến đường hàng hải thấp: các tuyến đườnghàng hải hầu hết là những tuyến đường giao thông tự nhiên không đòi hỏi nhiềuvốn, nguyên vật liệu, sức lao động để xây dựng, duy trì, bảo quản.

- Giá thành vận tải biển rất thấp: giá thành vận tải biển vào loại thấp nhấttrong tất cả các phương thức vận tải do trọng tải tàu biển lớn, cự ly vận chuyểntrung bình lớn, biên chế ít nên năng suất lao động trong ngành vận tải biển cáo.Nhiều tiến bộ khoa học – kỹ thuật trong vận tải và thông tin được áp dụng nêngiá thành vận tải biển có xu hướng ngày càng hạ hơn

- Tiêu thụ nhiên liệu trên một tấn trọng tải thấp, chỉ cao hơn vận tải đườngsông một ít

- Các tàu biển thường gặp rất nhiều rủi ro hàng hải như mắc cạn, đắm,cháy…

- Tốc độ của các loại tàu biển tương đối thấp

1.2 Vai trò của vận tải biển quốc tế

Với những đặc điểm trên, vận tải đường biển đóng vai trò quan trọng trong

sự phát triển của nền kinh tế thế giới nói chung và của từng quốc gia có hoạtđộng vận tải biển nói riêng

- Trước hết, vận tải đường biển là yếu tố không tách rời thương mại quốc

tế Thương mại quốc tế và vận tải nói chung, vận tải biển nói riêng có mỗi quan

hệ chặt chẽ và hữu cơ với nhau Vận tải được phát triển trên cơ sở của sản xuất

và trao đổi hàng hóa Ngược lại, vận tải phát triển sẽ làm giảm giá thành chuyênchở, tạo điều kiện thương mại, thúc đẩy sản xuất phát triển Trong buôn bánquốc tế, vận tải đường biển giữ vai trò quan trọng khi chuyên chở những hànghóa có khối lượng buôn bán lớn, tuyến đường chuyên chở dài Vận tải đườngbiển giúp cho việc lưu thông hàng hóa giữa các nước dễ dàng, thuận tiện hơn

- Một vai trò quan trọng nữa của vận tải đường biển là thúc đẩy buôn bánquốc tế Khối lượng hàng hóa lưu chuyển giữa hai nước phụ thuộc vào nhiều

điều kiện tiềm năng kinh tế của hai nước, sự chuyên môn hóa sản xuất của mỗinước trong phân công lao động quốc tế, tình hình chính trị, điều kiện và khảnăng vận tải giữa hai nước đó Chi phí vận tải càng rẻ chuyên chở càng thuận lợithì dụng lượng tiêu thụ hàng hóa trên thị trường thế giới càng lớn.

- Vận tải đường biển phát triển góp phần làm thay đổi cơ cấu hàng hóa và

cơ cấu thị trường trong buôn bán quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi cho việc mởrộng chủng loại mặt hàng trong buôn bán quốc tế Vận tải đường biển góp phầnlàm thay đổi thị trường hàng hóa, những nước xuất khẩu có khả năng tiêu thụsản phẩm của mình ở những thị trường xa xôi Ngược lạ, những người nhậpkhẩu có điều kiện lựa chọn thị trường cung cấp hàng hóa rộng rãi hơn

- Vận tải đường biển còn có tác động tới cán cân thanh toán quốc tế Thu,chi ngoại tệ về vận tải đường biển và các dịch vụ liên quan đến vận tải đườngbiển là một bộ phận quan trọng trong cán cân thanh toán quốc tế Việc phát triểnđội tàu biển có tác dụng làm tăng thêm nguồn thu ngoại tệ, hạn chế nhập khẩusản phẩm vận tải

1.3 Các cam kết của Việt Nam về mở cửa thị trường dịch vụ vận tải biển khi gia nhập WTO

Thị trường dịch vụ vận tải biển mang lại tính cạnh tranh cao Tự do hóathương mại đã đem đến nhiều phương thức kinh doanh cho các nước

Trong cam kết gia nhập WTO của mình, Việt Nam cho phép cung cấp một

số loại dịch vụ vận tải hàng hải quốc tế và dịch vụ hỗ trợ ( vận tải hàng hải nộiđịa chưa được coi là tự do hóa) Công ty vận tải biển nước ngoài được phépcung cấp dịch vụ vận tải hàng hóa quốc tế(hàng hóa xuất, nhập khẩu) mà khôngphải chịu bất kỳ hạn chế nào và được đối xử công bằng như các công ty vận tảibiển Việt Nam khi vận tải hàng hóa quốc tế Sau 2 năm kêt từ khi gia nhập, nhàcung cấp dịch vụ nước ngoài được phép thành lập liên doanh khai thác đội tàumang cờ quốc tịch Việt Nam với phần vốn góp không quá 49% vốn pháp định

Cam kết bổ sung về dịch vụ vận tải biển cho phép các nhà cung cấp dịch vụvận tải biển quốc tế được sử dụng các dịch vụ tại cảng biển Việt Nam (như hoatiêu, lai dắt;cung ứng lương thực, thực phẩm, nhiên liệu; thu gom rác thải, nướcdằn…) dựa trên các điều kiện hợp lý và không phân biệt đối xử Cam kết bổsung này nhằm bảo đảm cho tàu nước ngoài khi vào cảng biển Việt Nam đượcđối xử công bằng theo nguyên tắc “đến trước được phục vụ trước”

Ngoài ra, kể từ khi gia nhập, công ty nước ngoài được phép thành lập liêndoanh với 51% vốn nước ngoài và sau 5 năm là công ty 100% vốn nước ngoài

để cung cấp một số dịch vụ vận tải biển quốc tế Số lượng liên doanh tối đa là 5công ty ở thời điểm gia nhập, cứ 2 năm cho phép thêm 3 công ty, sau 5 năm sẽkhông hạn chế số lượng công ty

1.4 Ảnh hưởng của việc gia nhập tổ chức thương mại thế giới với vận tải biển của Việt Nam

Việt Nam gia nhập tổ chức thương mại thế giới làm cho ngành vận tải cóchuyển biến quan trọng Xét ảnh hưởng của nó đến kinh doanh vận tải biển theohai hướng: tác động theo hướng thuận lợi và tác động theo hướng bất lợi

1.4.1 Tác động thuận lợi đến vận tải biển

- Thương mại quốc tế phát triển mạnh đã thúc đẩy nhanh chóng sự pháttriển của các dịch vụ hàng hải gồm khai thác cảng, kho bãi, dịch vụ kho vậntrong 15 năm qua

- Cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong ngành, cạnh tranh giữa các quốcgia ngày càng gay gắt hơn tạo điều kiện cho vận tải biển thay đổi theo hướngtích cực Vận tải biển ngày càng đa dạng, linh hoạt, nhanh chóng hơn so vớitrước khi tham gia vào tự do hóa thương mại

- Trong những năm gần đây nhất là khi Việt Nam gia nhập WTO khốilượng hàng hóa thông qua các cảng đã tăng nhanh chóng Năm 2006 khối lượngđạt 154,5 triệu tấn, tăng 11,02 % so với năm 2005

- Khuôn khổ pháp lý : Việc tham gia vào các tổ chức thương mại giúp chochúng ta hoàn thiện dần các thủ tục, tinh giảm số lượng giấy tờ cần phải có khikinh doanh, các quy định về hoạt động kinh doanh được chặt chẽ và phù hợphơn Việc thay đổi, hoàn thiện khung khổ pháp lý tạo điều kiện cho doanhnghiệp Việt Nam khi kinh doanh ở nước ngoài hay doanh nghiệp nước ngoàikinh doanh ở Việt Nam được dễ dàng hơn.

- Khoa học công nghệ : Khi giao thương giữa các nước dễ dàng hơn thì cácnước dễ dàng học hỏi được kinh nghiệm về công nghệ, kỹ thuật của các nướcphát triển Doanh nghiệp Việt Nam sẽ mua được những khoa học công nghệhiện đại đáp ứng nhu cầu vận tải quốc tế Doanh nghiệp sẽ có thể cải thiện được

cơ sở vật chất của mình nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả kinh doanh chodoanh nghiệp

1.4.2 Tác động bất lợi đến vận tải biển

- Cạnh tranh: do Việt Nam là một đât nước kém phát triển, ngành vận tảibiển còn đang yếu kém, do đó việc tự do hóa thương mại có thể làm cho doanhnghiệp Việt Nam không thể cạnh tranh với doanh nghiệp nước ngoài

- Công nghệ : Trình độ công nghệ của các doanh nghiệp vận tải Việt Namnói chung là thấp, lạc hậu hơn các nước khác Đó là một yếu điểm của doanhnghiệp Việt Nam khi tham gia vào vận tải quốc tế Việc tự do hóa thương mạinên khi Việt Nam muốn nhập khẩu các công nghệ của các nước phát triển dễ bịmua phải hàng cũ, già đã sử dụng khoảng 5-10 năm

- Khuôn khổ pháp lý: Việt Nam tham gia vào hệ thống kinh tế thế giới tức

là chấp nhận bình đẳng về pháp lý giữa các quốc gia Do đó, để thực hiện cáccam kết khi gia nhập tổ chức WTO thì nhà nước phải hoàn thiện các chính sách,thể chế, quy định trước đây Hệ thống luật pháp của nước ta trước đây còn nonkém nên gây khó khăn cho các doanh nghiệp khi kinh doanh Kinh doanh vận tảibiển quốc tế là việc buôn bán, trao đổi giữa 2 doanh nghiệp ở 2 nước khác nhaunên có luật pháp khác nhau do đó việc kinh doanh khó khăn hơn vì phải tìm hiểu