Thuế GTGT, sự cần thiết phải áp dụng và tình hình triển khai thuế GTGT ở việt nam

Th sáu: Thu GTGT không làm t ng giá c hàng hoá.

III S c n thi t ph i áp d ng thu GTGT Vi t Nam 20

Ph n V ánh giá tình hình tri n khai th c hi n thu GTGT Vi t

Thu là ngu n thu n đ nh c a Nhà n c, là công c phân ph i thu nh p

qu c dân, th c hi n đi u ti t v mô n n kinh t và là công c b o v kinh t trong

n c, c nh tranh v i n c ngoài

T n m 1999 tr v tr c, chúng ta đã s d ng thành công c ch thu c ,

tuy nhiên trong tình hình m i , do xu h ng toàn c u hoá chung c a th gi i, c

ch thu hi n hành Vi t Nam đã l rõ m t s m t b t c p, d n đ n khó kh n v

qu n lý, đi u hành thu và th t thu Ngân sách qu c gia

Vì v y vi c áp d ng m t s lu t thu m i trong giai đo n này là h t s c c n

thi t Trong đó thu giá tr gia t ng (GTGT) đã có nh ng đóng góp quan tr ng cho

ti n trình c i cách chính sách thu c a Nhà n c

Trên th gi i, thu GTGT (hay còn g i là VAT) đã có l ch s lâu đ i (b t

đ u xu t hi n n m 1917) và qua quá trình ki m nghi m nhi u n c trên th gi i,

đánh giá tình hình th c hi n Vi t Nam trong nh ng n m v a qua và đ xu t

nh ng bi n pháp x lý thu trong th i gian t i nh m hoàn thi n h n n a h th ng

thu Vi t Nam

Thu GTGT là thu tính trên kho n giá tr t ng thêm c a hàng hoá, d ch v

phát sinh trong quá trình t s n xu t, l u thông đ n tiêu dùng

2./ S ra đ i và phát tri n c a thu GTGT

N m 1954 thu GTGT l n đ u tiên ra đ i t i Pháp d i hình th c thu đánh

vào giai đo n s n xu t n n m 1968, thu này đ c nh p vào thu l u thông

đánh vào d ch v và thu đ a ph ng đánh vào l u thông bán l thành m t lo i thu

th ng nh t chung thu giai đo n bán l (vi t t t theo ti ng Pháp là TVA) T đó

đ n nay do tính u vi t c a mình, thu GTGT ngày càng đ c s d ng r ng kh p

nhi u n c trên th gi i Thu GTGT đ c s m áp d ng Châu âu, ch h n hai

m i n m sau khi ra đ i hình th c s khai đ u tiên, nó đã đ c coi là m t trong

nh ng đi u ki n tiên quy t đ gia nh p kh i EC (n m 1977)

Tính đ n n m 1995, trên th gi i có t i h n 100 n c áp d ng thu GTGT

Riêng Châu á k t n m 80 tr l i đây đã có s gia t ng v t b c v s l ng các

thành viên s d ng VAT u tiên là Tri u Tiên (1977), ti p đ n là Indonexia

(1985), ài Loan (1986), Philipine (1988), Mông C (1993), Trung Qu c (1994) và

tri n mà m t s n c kinh t phát tri n, do nh ng quan đi m khác nhau trong

vi c nghiên c u nên quy t đ nh áp d ng thu GTGT kéo dài trong nhi u n m nh :

Canada ban đ u c ng r t ph n đ i vi c ban hành GTGT thay th cho thu

bán l đang đ c l u hành các bang song đ n tháng 1 n m 1991, GTGT đã đ c

ban hành

Thu S đã ph n đ i đ ngh ban hành GTGT thay th cho bán l hi n hành

Song tháng 1 n m 1995, Thu S đã ban hành GTGT

3./ T i sao l i ch n thu GTGT

(1) thu GTGT ra đ i là m t chu c u t t y u đ i v i n n kinh t khi c

c u thu c không còn đáp ng đ c nhu c u trong tình hình m i Nói chung các

yêu c u đó có th chia thành b n d ng sau:

Th nh t: Thu doanh thu hi n hành không đáp ng đ c yêu c u thu và

qu n lý, có nhi u b t h p lý (nh trùng l p, quá ph c t p gây tâm lý n ng n , hi u

qu không cao)

Th hai: Do quá trình toàn c u hoá đang di n ra m nh m trên th gi i, yêu

c u m r ng l u thông hàng hoá gi a các n c đòi h i bãi b , gi m thu c a

kh u đ i v i xu t nh p kh u hàng hoá là r t quan tr ng, nó giúp kích thích các

nghành s n xu t d ch v trong n c, khuy n khích xu t kh u nh ng ti m l c qu c

gia và góp ph n thúc đ y nh ng m t hàng thi t y u Trong xu th hi n nay, không

th t n t i n n kinh t đóng, ho c g n nh đóng do nh ng rào c n thu quan b t

h p lý Thu GTGT ra đ i đã ph n nào đáp ng đ c nh ng yêu c u trên

Th ba: T o ngu n thu cho Ngân sách Nhà n c và có đi u ki n thu h p các

lo i thu khác a s các c ch thu hi n hành c a các n c khi ch a áp d ng

thu GTGT đ u c ng k nh, ph c t p và có nhi u s ch ng chéo, đi u đó gây khó

kh n cho vi c qu n lý thu c a Nhà n c (nh tính thu , thu thu , gi i quy t các

tr ng h p quá h n thu , mi n thu ) c ng nh vi c kinh doanh c a ng i dân

Tình tr ng này d dàng gây ra tâm lý ng i thu , tránh thu làm th t thu cho Ngân

sách m t kho n không nh gi i quy t các v n đ trên c n ph i có m t c ch

thu m i phù h p và rõ ràng đ i v i t t c m i ng i, và thu GTGT là m t gi i

pháp

Th t : S phát tri n c a kinh t đòi h i s a đ i h th ng thu cho phù h p

Chúng ta đã bi t r ng m i m t th i k phát tri n kinh t c n ph i có m t h th ng

chính sách qu n lý cho phù h p, không có m t c ch nào dúng cho m i lúc m i

n i V n đ qu n lý thu c ng không n m ngoài quy lu t y

(2) Nh v y thu GTGT ra đ i tr c h t đ đáp ng tình hình m i, sau

m t th i gian đ c áp d ng và ki m nghi m, thu GTGT đ c đ i đa s các n c

trên th gi i th a nh n v nh ng u đi m n i b t c a nó các m t sau:

Có kh n ng mang l i ngu n thu l n cho Ngân sách Nhà n c Kinh nghi m c a

các n c: Indonexia, Newzeland, B ào Nha và Tuinidi đã ch ng minh rõ đi u

này i đa s các n c áp d ng thu GTGT, kho n thu t s thu này th ng đ m

b o t 12% đ n 30% t ng s thu c a Ngân sách Nhà n c (t ng đ ng kho ng

5% đ n 10% t ng s n ph m qu c dân)

b Tính trung l p: V i đi u ki n s l ng đ i t ng đ c mi n h n ch

m t th thu trung l p và không d n đ n b t k m t s méo mó nào i u này th

hi n tính u vi t c a thu GTGT so v i các lo i thu đ c nó thay th

c Tính đ n gi n: Tính đ n gi n c a thu GTGT b t ngu n t c ch

đánh thu và kh u tr thu c a nó i t ng n p thu GTGT s thu s GTGT khi

bán hàng và kh u tr s thu GTGT đã n p khi mua v t t , hàng hoá đ u vào, s

chênh l ch còn l i n p vào Ngân sách Nhà n c (Vi c tính thu c n c vào các

hoá đ n bán hàng và mua hàng)

II N I DUNG CH Y U C A THU GTGT

1./ Xác đ nh ph m vi áp d ng

V đ i t ng ch u thu : GTGT là lo i thu đánh vào s d ng, có ngh a là

đánh vào ng i tiêu dùng, ng i n p thu là ng i kinh doanh, ng i ch u thu là

ng i tiêu dùng tr c ti p và gián ti p n p thu thông qua ng i kinh doanh

i t ng n p thu : T t c các th nhân và các pháp nhân có cung c p ho c

nh p kh u hàng hoá và d ch v trong ph m vi lãnh th qu c gia

M t s n c dùng doanh thu đ gi i h n đ i t ng n p thu Ví d : Không

ph i là đ i t ng n p GTGT, đ i v i các doanh nghi p có m c doanh thu hàng

thu , lo i tr b t s l ng l n v qu n lý thu thu đ i v i các doanh nghi p nh

Trong giai đo n chuy n đ i t thu doanh thu sang áp d ng GTGT, th ng

có ba hình th c tri n khai áp d ng GTGT

Hình th c th nh t: áp d ng GTGT toàn b , có ngh a là áp d ng đ i v i các

đ i t ng n p thu ho t đ ng t t c các l nh v c s n xu t, kinh doanh, buôn bán

và bán l i n hình áp d ng hình th c này là các n c: Thu i n, Pháp, Thái

hình áp d ng hình th c này là Trung Qu c GTGT đ c ban hành và th c hi n thí

đi m t n m 1980 đ n 18/9/1994 đ c ban hành chính th c B c thí đi m ch áp

d ng v i các s n ph m: xe đ p, qu t đi n, kim khí, máy móc thi t b , ph tùng,

đ ng c , thép N m 1986 m r ng di n đ i v i các s n ph m công nghi p nh , v t

li u xây d ng, khoáng s n kim lo i

Qua t ng k t đánh giá c a các n c, trong ba hình th c ti n hành GTGT,

hình th c toàn b là hi u qu nh t Tuy nhiên, hình th c này đòi h i ph i có s

các n c đã th c hi n GTGT hi n nay áp d ng m t trong hai ph ng pháp

kh u tr theo hoá đ n và ph ng pháp tính chênh l ch theo báo cáo k toán

a./ Ph ng pháp kh u tr theo hoá đ n:

ây là ph ng pháp đ c h u h t các n c áp d ng do: Tính thu d a vào

hoá đ n đ m b o xác đ nh thu có c s đ ki m tra thu Có th áp d ng chính

sách thu v i nhi u thu su t (n u thu thu theo chênh l ch ch có th áp d ng m t

thu su t) Có th tính GTGT thu thu theo th i gian n đ nh m t tháng, hai tháng

hay m t quí

b./ Ph ng pháp thu GTGT trên chênh l ch theo báo cáo k toán:

Ph ng pháp này xác đ nh thu ph i d a trên s li u báo cáo k toán c a đ n

v áp d ng ph ng pháp này s có nh ng v n đ sau:

Th nh t: Các xí nghi p coi GTGT ch là thu b xung đánh vào l i nhu n,

còn các nhân viên c a h thì coi đó là l i thêm m t th thu n a đánh vào qu ti n

l ng

Th hai: Báo cáo ch kêt thúc m t l n trong n m, v y là t t c các kho n

thanh toán GTGT ph i d a vào k t toán n m

Th ba: Khó ki m tra thu ph i n p t ng k so v i ph ng pháp s d ng hoá

đ n và không có c s đ ti n hành các cu c ki m tra chéo thu gi a đ n v mua và

bán

Mô hình GTGT Nh t B n đ c s d ng theo ph ng pháp này (1/4/1989):

Thu GTGT trên c s báo cáo k toán v i m t thu su t là 3% và đã quy t đ nh

đi u ch nh lên 5% đ thi hành t tháng 4/1997 Nh t B n không phát hành hoá đ n

áp d ng riêng đ i v i thu GTGT vì các doanh nghi p ph n ng, theo ph ng pháp

tính thu hi n hành các doanh nghi p t tính và n p thu Các doanh nghi p nh

không ph i n p thu GTGT

3 Thu su t

Thông th ng, đ đ t đ c s thu t ng đ ng so v i s thu hi n hành c a

thu doanh thu mà nó thay th , GTGT ph i có m c thu su t cao h n (th ng là

g p ba l n thu su t doanh thu) Vì GTGT ch đánh vào giá tr t ng thêm c a hàng

hoá hay s n ph m qua m i l n luân chuy n hàng hoá (danh m c các n c áp d ng

thu GTGT và thu su t GTGT)

Có hai c ch thu su t đ c áp d ng:

+ C ch m t thu su t (không k thu su t 0% áp d ng v i xu t kh u và

m t s m t hàng thi t y u (n u có) Trong s 100 n c thì có 44 n c áp d ng

GTGT v i c ch m t thu su t, trong đó an M ch là m t n c có m c thu su t

cao nh t (32%) Nh t, Singapore la n c có m c thu su t th p nh t (3%)

+ C ch nhi u thu su t (không k thu su t 0%)

Trong s các n c còn l i áp d ng GTGT v i có ch nhi u thu su t thì s

l ng thu su t giao đ ng t 2 đ n 5 (tr ng h p Colombia 5 thu su t) Thu su t

th p nhât la 1% (B , Th Nh K ), 2% (Nam Tri u Tiên) và thu su t cao nh t là

50% (Senegal), 45% (Trung Qu c), 38% (ý) và 36% (Hy L p) Ph n l n các n c

Mô hình thu su t c a kh i EC: Qui đ nh ngoài thu su t 0% áp d ng cho

xu t kh u, h th ng thu su t ch g m 2 thu su t: M t m c thu su t th p nh ng

không th p h n 5%; M t m c thu su t cao th ng h n 15%

Qui đ nh v thu su t 0% và mi n thu : thu su t 0% đ c áp d ng trong đ i

an M ch và Trung Qu c không s d ng thu su t 0%

Mi n thu (không áp d ng) GTGT: Các đ i t ng đ c mi n thu khác v i

các đ i t ng đ c h ng thu su t 0% ch h không có quy n kh u tr đ u vào

thu đ u vào đã n p Qui đ nh mi n ch u thu có th xu t phát t nhi u lý do: V

kinh t , xã h i, v tránh s đánh thu ch ng chéo, v k thu t: khó xác đ nh giá tr

ng ký thu : Các đ i t ng n p thu ph i th c hi n ngh a v đ u tiên là

đ ng ký thu t i c quan thu đ a ph ong n i đ t c quan đi u hành th ng trú c a

mình theo m u th ng nh t do c quan thu cung c p M t s n c s d ng mã s

đ ng ký thu c (thu doanh thu) và thêm vào đuôi c a dãy s đ ng ký m t s b

xung đ ch rõ là s đ ng ký GTGT Riêng Nh t B n không s d ng h th ng mã

hoá s đ ng ký trong công tác qu n lý GTGT

N p thu : a s các n c áp d ng GTGT th c hi n n p thu theo c ch t

kê khai tính và n p thu theo m u in s n do c quan th c hi n cung c p N p t

khai và thanh toán thu theo đ nh k hàng tháng, quí (tu theo ch đ n p thu qui

đ nh cho t ng lo i đ i t ng)

Vi c thoái thu : Ph n l n đ c giao cho c quan thu thu , trong tr ng h p

s thu đ c kh u tr l n (xu t kh u hàng hoá ho c mua s m tài s n giá tr l n, đ i

t ng kinh doanh có quy n kê khai đ ngh c quan thu thoái tr s ti n đã tr

khâu tr c C quan thu ki m tra và thoái tr ti n thu đã tr ngay m t l n ho c

thoái tr d n trong m t th i gian tu theo qui đ nh c a t ng n c và kh n ng ngân

sách m i n c Theo cách này c quan thu th ng có m t tài kho n thu GTGT và

s d ng ngu n thu đ thoái thu , kho n còn l i n p vào Ngân sách Nhà n c

Vi c kh u tr thu GTGT: Các n c áp d ng kh u tr theo hoá đ n đ u vào

và cho kh u tr toàn b s phát sinh t ng k , khi tính thu GTGT ph i n p H u

h t các n c cho áp d ng kh u tr thu đ u vào c a tài s n c đ nh nh m khuy n

khích đ u t , c ng có n c không cho áp d ng nh Trung Qu c

PH N III TÌNH HÌNH ÁP D NG THU GTGT TRÊN TH

GI I VÀ BÀI H C KINH NGHI M T NH NG N C Ã ÁP

D NG

I./ TÌNH HÌNH ÁP D NG THU GTGT M T S N C

1./ Thu i n: Là m t n c đi đ u trong vi c áp d ng thu GTGT (1969)

Tr c khi th c hi n GTGT, Thu i n đã th c hi n c ch thu doanh thu v i m t

thu su t 10% áp d ng ch y u đ i v i hàng hoá, d ch v ch u thu M c tiêu c a

s chuy n đ i là khuy n khích hàng xu t kh u và th c hi n hoàn thu đ i v i ho t

đ ng xu t kh u

Quá trình chuy n đ i thu Thu i n đ c ti n hành qua hai giai đo n:

- Mùa xuân n m 1968 B Tài Chính gi i trình tr c Qu c h i và các

doanh nghi p v k ho ch, n i dung chuy n đ i c ch n p thu

- Mùa thu n m 1968 đ c Qu c h i thông qua và ban hành n m 1969

v i nh ng n i dung c b n:

Th nh t: Các đ i t ng n p thu doanh thu đ u chuy n sang n p GTGT

Th i k đó có 160.000 đ i t ng n p thu doanh thu Các d ch v không ph i n p

thu , 200.000 h nông dân n m ngoài c ch GTGT

Th hai: áp d ng tính thu GTGT theo ph ng pháp kh u tr thu n p khâu

tr c

Th ba: Thu su t lúc đ u áp d ng m t m c thu là 10% nh thu doanh thu

nh ng do c ch kh u tr nên làm gi m s thu GTGT bù đ p ngu n thu, Thu

i n đã t ng phí b o hi m 1% trên t ng qu l ng Trong quá trình th c hi n Thu

i n c ng đã đi u ch nh thu su t và b sung thêm m c thu vào

Th t : i v i nh ng đ u t trang thi t b , máy móc khi th c hi n GTGT

cung đ c kh u tr

Th n m: Không qui đ nh cho mi n gi m GTGT vì không th dùng chính

sách thu GTGT đ tr c p

2./ Philipines: Khi Chính ph m i ra đ i (tháng 12 n m 1986) vi c c i cách

s a đ i h th ng thu là vi c làm tr c tiên c a n c này Ch ng trình thu n m

1986 bao g m 29 khâu c i cách ph i ti n hành và đã đ c so n th o M t trong

nh ng c i cách v c c u đ a ra trong ch ng trình là ban hành thu GTGT c

th ch hoáb ng L nh s 273, có hi u l c thi hành t 1/1/1988 Nh v y, đ ban

hành thu GTGT, Philipines đã tr i qua quá trình nghiên c u và chu n b

Ngày 1/1/1988, Philipines b t đ u th c hi n GTGT Có th tóm t t m y

đi m sau:

- Thu GTGT đ c xây d ng d h p lý hoá h th ng đánh thu hàng

hoá và d ch v ch u thu , đ đ n gi n hoá vi c qu n lý thu và làm cho h th ng

thu Philipines công b ng h n

- Thu GTGT đ c áp d ng trên di n r ng hàng hoá và m t s d ch v ,

trên t ng ho t đ ng bán hay nh p kh u nh ng hàng hoá d ch v đó

- Thu su t qui đ nh m t m c là 10% đánh trên t ng giá bán hay t ng s

ti n nh n đ c t bán hàng hoá hay d ch v , thay cho thu doanh thu đ i v i ng i

s n xu t g m 4 thu su t: 0%, 10%, 20%, 30%, thu trên d ch v : 15 thu su t t

0% đ n 30% Tuy nhiên, có mi n thu đ i v i m t s ho t đ ng kinh doanh đ c

áp d ng đ khuy n khích m t s ho t đ ng nh s n xu t nông s n, gi m b t nh

h ng đ n giá c m t s m t hàng nh d u l a, và đ đ n gi n vi c qu n lý thu

- áp d ng tính thu theo ph ng pháp kh u tr và cho kh u tr đ i v i

tài s n dùng trong th ng m i ho c kinh doanh

K t qu thu thu GTGT c a Philipines đ c bi u hi n qua ba n m (b ng kèm

theo) đã cho th y t l v s thu VAT so v i s thu CP, GDP, GNP đ u t ng sau 10

% sthu VAT/sthu CP

S thu VAT/

GDP

S thu VAT/

3./ Trung Qu c: Là n c có ch tr ng nghiên c u ban hành thu GTGT t

n m 1980, sau 4 n m nghiên c u, ngày 18/9/1984 chính th c ban hành Trung

Qu c đã ti n hành theo ph ng pháp thí đi m Sau đây đ c p m t s nh n xét c a

chuyên gia thu Trung Qu c t 28/6 đ n 12/7/1993 do đ ng chí Tr n Xuân Th ng -

GTGT là kh c ph c tri t đ thu thu trùng l p

Bên c nh đó, GTGT c a Trung Qu c có quá nhi u thu su t, m c chênh l ch

gi a các thu su t cao t 43% đ n 12% Vì v y, khi th c hi n kh u tr thu ph c

t p, c n c không chính xác, gây ra v n d ng tu ti n, không ki m soát đ c ch t

ch vi c kh u tr ti n thu c quan c p d i

kh c ph c tình tr ng này, đ m b o th c hi n đ n gi n, d ki m soát, hi n

nay Trung Qu c th c hi n khoán m c kh u tr thu cho các s n ph m đ u vào,

b c đ u có nhi u m c, nay th c hi n th ng nh t m t m c 7%

Do thu theo ph ng pháp kh u tr chung cho m t m c thoát ly hoá đ n, nên

ph m vi kh u tr thu r ng th c t có khi thu thu th p vì trong s thu đ c kh u

tr có ph n thu ch a đ c tính n p Ngân sách

M t trong nh ng đi u ki n tiên đ đ th c hi n thành công GTGT là th c

hi n c ch giá th tr ng Nh ng hi n nay Nhà n c Trung Qu c v n qu n lý giá

h n 100 m t hàng, vì v y, quá trình th c hi n GTGT c a Trung Qu c g p khó

kh n

Th c hi n GTGT khâu s n xu t c a Trung Qu c g p nhi u khó kh n, ph c

t p vi c qu n lý, th c hi n GTGT có hi u qu , Trung Qu c phân ra t ng đ i

t ng đ có bi n pháp thu thu : Xí nghi p qui mô nh thu khoán, Xí nghi p có qui

mô l n và v a thu c n c vào s sách k toán Th c t hi n nay GTGT ch áp d ng

trong các xí nghi p qu c doanh

II./ M T S N C KINH T PHÁT TRI N V N CH A ÁP D NG

THU GTGT

Cho dù GTGT là m t lo i thu có nhi u u đi m nh ng cho đ n nay có m t

sô n c kinh t phát tri n ch a áp d ng Chúng ta s nghiên c u nh ng nguyên

nhân c a v n đ trên thông qua phân tích tình hình hai n c đ i bi u là M và

Hoa K (M ): Là m t n c có n n kinh t phát tri n b c nh t th gi i M t

c ng qu c có nh h ng sâu s c đ n nhi u l nh v c trên th gi i, tuy nhiên, cho

đ n nay M v n ch a ch p nh n GTGT Vì v y đau là nh ng lý do ng n c n con

đ ng GTGT xâm nh p vào M ?

V c b n M tho mãn v i h th ng thu doanh thu khâu bán l c p bang

và liên bang hi n hành Thu su t doanh thu bán l c p bang t ng đ i th p, trung

bình kho ng 4,6%, di n đánh thu c ng t ng đ i h n ch Ví d : M có 29 bang

không đánh thu l ng th c th c ph m, 25 bang mi n thu cho h u h t các d ch

v C ch thu hi n hành c a M không gây tr ng i l m cho ho t đ ng s n xu t

d ch v trong n c Chính vì v y, n c M ch a th c s có nhu c u v m t c ch

thu m i

Tuy nhiên, M c ng đã quan tâm đ n GTGT trong th i gian t ng đ i dài

(20 n m qua), và trong cu c tranh lu n g n đây, các chuyên gia đã nêu ra m t s lý

Nói chung, các ph ng án đ a ra nh mban hành GTGT cu i cùng c ng ch

là đ t ng s thu cho Ngân sách Dù v y các Ngh s đã bác b vi c ban hành

GTGT v i nh ng lý do ch y u sau:

a Lo s v tính lu thoái c a GTGT

b Lo l ng v vi c GTGT gây l m phát

c Cán b thu bang và qu n (đ a ph ng) lo s v vi c ban hành GTGT

s xâm ph m đ n ngu n thu c a h

d C c quan thu bang và liên bang đ u lo ng i vi c áp d ng GTGT s

c Nh ng yêu c u v hoàn thu khai t ng thêm có th là m t l h ng

c ng nghiêm tr ng t ng đ ng nh l p hoá đ n sai

d Chi phí cho vi c c ng ch thu t ng Lo s v tính lu thoái

Nh v y, nh ng lý do ch y u c a vi c ch a ban hành thu GTGT M và

Autralia là các lý do mang màu s c chính tr ch không ph i v kinh t , do đ c thù

c a các n c đó (quan h liên bang và bang đang n đ nh, h không mu n có s

xáo tr n đ dàng gây nên tình hình m t n đ nh chung)

III./ BÀI HOC KINH NGHI MUT RA T CÁC N C Ã TÍNH

Qua nghiên c u kinh nghi m c a các n c áp d ng GTGT cà h i tho , trao

đ i kinh nghi m v i các chuyên gia thu GTGT c a các t ch c qu c t và m t s

n c có th rut ra m t s bài h c kinh nghi m nh sau:

1 Thu GTGT là m t lo i thu có nhi u u đi m c n nghiên c u áp

d ng nh m góp ph n thúc d y ho t đ ng s n xu t kinh doanh phát tri n theo c ch

th tr ng, m r ng kinh t đ i ngo i, t o ngu n thu n đ nh và phát tri n cho Ngân

sách qu c gia Nh ng không th và không nên áp d ng thí đi m thu GTGT trong

- Công tác đào t o b i d ng nghi p v qu n lý thu GTGT cho cán b

thu ph i đ c quan tâm và chu n b tr óc

- Ph i t ng b c hi n đ i hoá trang thi t b công c qu n lý thu , trong

đó trang b h th ng máy vi tính là quan tr ng đ nâng cao hi u qu công tác qu n

lý thu nói chung, và thu GTGT nói riêng

- ng th i v i vi c ban hành thu GTGT c n s a đ i h th ng thu

đ ng b nh m xác đ nh rõ ph m vi , m c tiêu đi u ch nh c a t ng lo i thu (thu

xu t nh p kh u, thu TT B ) M c thu và chính sách thu c n có tính n đ nh

không nên thay đ i luôn

- C n nh n th c đúng và đ y đ tác đ ng có th x y ra trong giai đo n

đ u áp d ng GTGT đ có ph ng án x lý, trong đó v n đ đi u hành Ngân sách,

qu n lý giá c là v n đ quan tr ng

PH N IV S C N THI T PH I ÁP D NG THU GTGT

I./ NH NG T N T I C A HÊN TH NG THU HI N HÀNH

Trong quá trình th c hi n, h th ng chính sách thu hi n hành đã đ c s a

đ i, b xung nhi u l n đáp ng y u c u c a tình hình th c t Nh ng cho đ n nay,

n n kinh t n c ta đã có nh ng b c phát tri n theo c ch th tr ng, khu v c

kinh t Nhà n c đ c s p x p t ch c l i, b c đ u ho t đ ng có hi u qu ; khu

v c kinh t ngoài qu c doanh phát tri n đa d ng d i nhi u hình th c, các xí

nghi p ho t đ ng theo Lu t đ u t n c ngoài t i Vi t Nam ngày càng t ng Chính

trong b i c nh này, h th ng chính sác thu đã b c l nh ng khuy m khuy t v các

m t:

- Ch a bao quát h t các ngu n thu đã, đang và s phát sinh trong n n

kinh t th tr ng nh : lãi c ph n, lãi ti n g i, thu nh p t chuy n nh ng c

ph n, thu nh p t chuy n nh ng tài s n; ch a bao quát h t các ho t đ ng dich v

- Trong m i lo i thu ph i cùng m t lúc v a th c hi n m ctiêu b o đ m

ngu n thu cho Ngân sách Nhà n c và th c hi n m c tiêu nhi u chính sách khác,

do đó, làm cho n i dung chính sách thu ph c t p, gây khó kh n trong quá trình

th c hi n c đ i v i cán b thu c ng nh đ i t ng n p thu

- V m t k thu t, h th ng thu hi n hành c ng nh trong t ng s c thu

còn quá ph c t p, trùng l p, nh t là thu doanh thu, nên hi u qu ch a cao, còn gây

tâm lí ch ng chéo n ng n

ng đi m ch a phù h p v i thông l qu c

t , do đó, có thêt tr thành nh ng c n tr trong quá trình m r ng quan h h p tác

kinh t v i các n c trong khu v c và trên th gi i (đ c bi t là chính sách thu

trong vi c thu hút đ u t n c ngoài c ng nh trong n c

II./ S C N THI T PH I C I CÁCH H TH NG CHÍNH SÁCH

THU

Nh ng thành t u đã đ t đ c trong 10 n m đ i m i đã t p ti n đ đ a kinh

t n c ta sang m t giai đo n công nghi p hoá hi n đ i hoá đ t n c, đ ng th i

ngày càng m r ng quan h h p tác kinh t v i các n c trong khu v c trong n c

và trên th gi i Ph ng h ng phát tri n kinh t v i các n c trong k 1996 -

2000 nh n i trên đ t ra yêu c u phát tri n kinh t m r ng h p tác trong th i gian

t i Vì v y c i cách thu là m t đi u t t y u nh m m c đích:

Th nh t: Kh c ph c nh ng nh c đi m c a h th ng thu hi n hành, t o s

thích ng c a nó trong c ch th tr ng, b o đ m yêu c u đ ng viên vào Ngân

sách mà i h i l n th VII c a ng đã đ ra cho nh ng n m t i: ;àm cho thu

th c s là m t công c có hi u l c c a Nhà n c trong giai đo n m i, thúc đ y s n

xu t phát tri n và t ng tr ng kinh t c a đ t n c theo h ng đ y m nh công

nghi p hoá, hi n đ i hoá đ t n c

Th hai: Làm cho h th ng chính sách thu c ng nh t ng s c thu ti n t i

nh ng y u t t ng đ ng v i thuée các n c và phù h p v i thông l qu c t , t o

đi u ki n m r ng quan h h p tác, giao l u kinh t gi a n c ta v i các n c

trong khu v c và th gi i

III./ S C N THI T PH I ÁP D NG THU GTGT VI T NAM

Hi n nay n n kinh t Vi t Nam đang trong quá trình chuy n sang c ch th

tr ng có s đi u ti t c a Nhà n c Ho t đ ng cà v n hành c a th tr ng ch a

th t linh ho t, nhi u doanh nghi p có trình đ công ngh , k thu t c ng nh trình

đ qu n lý th p, n ng su t lao đ ng th p, kh n ng c nh tranh kém, ch a thích nghi

và đi u ch nh nhanh nh y đ phù h p v i chính sách kinh t m i Vì v y vi c áp

d ng thu GTGT trong giai đo n này là h t s c c n thi t Thu GTGT có nh ng u

đi m n i b t có th kh c ph c đ c ph n nào khó kh n khi th c hi n lu t thu c :

Th nh t: Thu GTGT có th kh c ph c đ c nh c đi m c a thu doanh

thu là không thu trùng l p thu nên có tác đ ng tích c c đ i v i s n xu t d ch v

ng th i vi c th c hi n thu GTGT và thu thu nh p doanh nghi pcòn đòi h i các

doanh nghi p c a t t c các thành ph n kinh t ph i t ng c ng qu n lý nh : ghi

chép ban đ u, m s sách k toán và mua, bán hàng hoá có hoá đ n ch ng t , đ i

m i công ngh , nâng cao ch t l ng s n ph m đ đ s c c nh tranh trong tình hình

m i

V l u thông hàng hoá, tuy trong b i c nh n n kinh t gi m phát kéo dài,

nh ng vì thu GTGT ch đi u ti t trong ph n giá tr t ng thêm c a hàng hoá, d ch

v nên s thúc đ y vi c l thông hàng hoá thu n l i

Th hai: Thu GTGT s khu n khích đ u t trong n c, m r ng quy mô

s n xu t, kinh doanh, đ i m i công ngh hi n đ i Thu GTGT không đánh vào

ho t đ ng đ u t tài s n c đ nh, toàn b s thu GTGT ph i tr l i khi mua s m tài

s n c đ nh s đ c Nhà n c cho kh u tr ho c hoàn l i cho doanh nghi p ng

th itong quá trình tr c hi n, Chính ph còn có nh ng bi n pháp khuy n khích thêm

nh đ i v i nh ng công trình, h ng m c công trình đã hoàn thành bàn giao

N m 1998 sang n m 1999 m i thanh toán thì đ c n p thu theo m c thu

nh c T 01/09/1999 đã gi m 50% m c thu GTGT cho xây d ng, l p đ t Nh

đó s v n đ u t s t ng lên

Th ba: Thu GTGT s góp ph n khuy n khích xu t kh u, m r ng th

tr ng tiêu th s n ph m hàng hoá, kích thích phát tri n s n xu t kinh doanh hàng

hoá xu t kh u, gi i quy t nhu c u ngày càng t ng c a xã h i

Thu t thu GTGT qui đ nh hàng hoá xu t kh u đ c h ng thu xu t 0% và

đ c hoàn thu GTGT đ u vào nên đã khuy n khích xu t kh u và t o đi u ki n đ

hàng hoá Vi t Nam có th c nh tranh v giá c so v i hàng hoá t ng t c a các

n c trên th tr ng qu c t

Th t : Vi c th c hi n thu GTGT đ i v i hàng hoá nh p kh u s góp ph n

b o h hàng hoá s n xu t trong n c K t h p v i c ch đi u hành xu t nh p kh u

hàng hoá n m 1999, thu GTGT s góp ph n h n ch tiêu dùng, nh t là hàng tiêu

dùng cao c p t n c ngoài, th c hi n ti t ki m cho s n xu t i v i v t t ,

nguyên v t li u nh p kh u v n th c hi n thu thu GTGT khi hàng nh p v , nh ng

đã có xem xét đi u ch nh gi m thu nh p kh u đ n đ nh s n xu t trong n c

Th n m: Thu GTGT còn góp ph n c c u l i n n kinh t t s n xu t thay

th nh p kh u chuy n m nh sang s n xu t h ng xu t kh u Thu GTGT s

khuy n khích vi c s n xu t, xu t kh u nh ng m t hàng n c ta có th m nh nh

nông s n, lâm s n, thu s n b ng các qui đ nh c th nh không thu thu GTGT

đ i v i hàng do ng i s n xu t bán ra, cho kh u tr thu GTGT đ u vào đ i v i

các c s ch bi n, th ng m i mua các m t hàng, hoàn thu đ u vào cho các c s

xu t kh u các m t hàng này n u có hoá đ n GTGT đ u vào

Th sáu: Thu GTGT không làm t ng giá c hàng hoá B n ch t thu GTGT

không làm t ng giá vì nó thay th thu doanh thu đã đ c k t c u vào trong giá

i u này c ng đòi h i các B , Nghành đ a ph ng ph i có bi n pháp qu n lý

h ng d n k p th i và đúng đ n vi c th c hi n thu GTGT Tránh tình tr ng m t s

doanh nghi p hay h kinh doanh ch a hi u rõ, có th s c ng thêm thu vào giá c

đ bán làm giá c hàng hoá t ng thêm