sáng kiến kinh nghiệm môn giáo dục công dân

-Người giáo viên phát huy được tính tích cực chủ đôïng, sáng tạo học tậpcủa học sinh, qua sự vận dụng sáng tạo các phương pháp đặc trưng bộ môn.Baogồm phương pháp mới kết hợp với phương

MỤC LỤC

A-PHẦN MỞ ĐẦU:

1-Lí do chọn đề tài : 1

2-Đối tượng nghiên cứu: 2

3- Mục tiêu nghiên cứu : 3

4-Phương pháp nghiên cứu: 4

5- Nhiệm vụ nghiên cứu: 5

B-NỘI DUNG 1-Cơ sở lí luận: 6

2-Thực trạng vấn đề: 7

3Nội dung nghiên cứu: 9

4-Kết quả: 26

b-Lí do ch ủ quan:

Là giáo viên dạy GDCD, được dự các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ, nhất làcác lớp thay sách giáo khoa, ñổi mới phöông pháp giảng dạy,bản thân có vốn kiến

thức cũng như kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy và cũng cĩ mong muốn đápứng mục tiêu của Đảng và Nhà nước, gĩp phần đào tạo thế hệ trẻ cĩ nhân cách hồnchỉnh phù hợp với thời đại công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.Từ đó tôichọn đề tài :

“Một số biện pháp nâng cao chất lượng bộ môn Giáo Dục Công DânbậcTHCS”

2-ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Sự phân công giảng dạy mỗi năm đều có thay đổi ,có năm dạyï:

-Tài liệu tham khảo quá ít

-Dụng cụ trực quan cung cấp chưa đầy đủ nên với mỗi bài phải tự thiết kếâthêm hoặc sưu tầm, để minh họa cho tiết dạy

-Sách giáo khoa không có màu đặc trưng Ví dụ như:Các biển báo thôngdụng ,trong bài 14 :”Thực Hiện An Toàn Giao Thông”…

3-MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU:

-Môn GDCD,nhằm giáo dục học sinh ,các chuẩn mực đạo đức phù hợpvới quy định xã hội, qua đó hình thành nhân cách con người Trong giảng dạy,từng bước phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, học sinh thamgia tích cực quá trình học tập, để tự phát hiện và chiếm lĩnh tri thức, hình thành

kĩ năng và thái độ

-Giúp học học sinh nhận thức được: “Học phải đi đôi với hành”; “Lí luậngắn liền với thực tiễn”, giúp học hứng thú trong học tập bộ môn GDCD

-Người giáo viên phát huy được tính tích cực chủ đôïng, sáng tạo học tậpcủa học sinh, qua sự vận dụng sáng tạo các phương pháp đặc trưng bộ môn.Baogồm phương pháp mới kết hợp với phương pháp cổ truyền

4-NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU :

-Giúp học sinh hiểu, nắm chắc và tin tưởng vào tính đúng đắn của cácchuẩn mực đạo đứ, pháp luật, đặc biệt là hiêûu được vai trò, ý nghĩa và cách rènluyện các chuẩn mực

-Xây dựng và từng bước hình thành ở học sinh những thái độ và hành viứng xử đúng đắn, trong tất cả các mối quan hệ với người xung quanh

Xuất phát từ nhiệm vụ trên, đểû đạt hiệu quả chất lượng bộ môn GDCDcần có một số biện pháp giảng dạy tích cực gây hứng thú, nhằm phát huy tínhtích cực chủ động sáng tạo của học sinh.Với phương pháp giảng dạy lấy họcsinh làm trung tâm,ngườùi giáo viên phải có sự nghiên cứu kĩ mục tiêu bài học,cũng như cần áp dụng phương pháp nào cho phù hợp đối với từng bài , để

hướng dẫn về nhà cho học sinh ở cuối mỗi bài chu đáo và đạt hiệu quả caotrong tiết dạy sau.

Tùy theo yêu cầu của mỗi bài, giáo viên có thể lựa chọn phương phápnào thích hợp để vận dụng như: phương pháp kích thích tư duy (Động não),phương pháp thảo luận nhóm, phương pháp đóng vai, phương pháp giải quyếtvấn đề,phương pháp tổ chức trò chơi , phương pháp đàm thoại …,sau cho phùhợp điều kiện năng lực trình độ của học sinh ở từng khối lớp

a- Qua tài liệu :

-Giáo viên tìm hiểu kĩ yêu cầu mục tiêu của mỗi bài qua sách giáo viên,xác định trọng tâm cần đạt ,từ đó tìm trong tài liệu ,sách báo có liên quan đểchọn lọc sử dụng những nội dung phù hợp với mục tiêu bài học

-Đưa ra đựơc số liệu ,sự kiện,bài tập tình huống , xây dựng các tìnhhuống sắm vai sát với thực tế cuộc sống, Để tạo sự chú ý và thu hút của họcsinh, người giáo viên phải thường xuyên cập nhật tin tức thời sự ,nắm bắtnhững thông tin ,sự kiện đã diễn ra ở địa phương ,trong nước ,và cả trên thế giới

… , sự đổi mới, phát triển đi lên của quê hương đất nước

-Áp dụng các trò chơi gây hứng thú học sinh trong tiết học như: Thực cáctrò chơi qua chương trình “Ai là triệu phú”,chương trình”Rồng vàng”, chươngtrình “Trúc xanh”…,dạy giáo án điện tử….Với phương pháp dạy học phát huytính tích cực ,lấy học sinh làm trung tâm là phương pháp phù hợp với mục tiêugiáo dục nhân cách , giúp người học khi tiếp thu tri thức ,không bao giờ thụđộng nhồi nhét tri thức ,mà luôn tự mình suy nghĩ ,tiếp cận tri thức ,rèn luyệnphẩm chất năng lực ,phát huy đượctính năng động sáng tạo

b- Qua thực tế giảng dạy :

-Không ngừng tìm tòi học hỏi từ :sách ,báo, tư liệu, thông tin ,truyềnthanh…

-Tiếp thu sự đóng ý kiến ,học hỏi kinh nghiệm của bạn đồngnghiệp ,nhằm bổ sung khiếm khuyết của bản thân

- Qua tham khảo ý kiến của HS về bộ môn, qua kiểm tra chất lượng, quahọat động của học sinh trên mỗi tiết dạy, …giáo viên có thể đánh giá kết quảgiảng dạy của mình rút kinh nghiệm để dạy tốt hơn

B-NỘI DUNG :

Nhà nước: " Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện đổi mới nội dung, phươngpháp dạy và học…”, trong giảng dạy môn GDCD, không chỉ đơn giản truyềnthụ tri thức cho học sinh, mà phải tổ chức cho học sinh hoạt động, qua hoạt độnghình thành cho các em tình cảm, niềm tin đạo đức và hành vi pháp luâït Đặcbiệt hình thành thói quen đạo đức, ý thức pháp luật ở mỗi học sinh Cần tránhlối dạy thiên về lí thuyết, truyền thụ một chiều, học sinh ghi bài dài, khôngkhắc sâu kiến thức, khó nhớ Học sinh không vận dụng những điều đã học vàotrong thực tế cuộc sống

2- THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ :

- Học sinh của trường THCS Đăng Hưng Phước, đa số là con emnhân dân lao động, nhà ở xa trường, có một số ở vùng sâu như An Lục Long,Tân Thuận Bình,… Ngoài giờ học còn phụ giúp gia đình, nên viêïc học bài vàchuẩn bị bài còn hạn chế Nếu giáo viên không hướng dẫn cách học ở nhàkhông dặn dò kĩ sau mỗi tiết dạy, thì chắc chắn trong tiết học sau học sinh rấtthụ động, chỉ tiếp thu những gì mà giáo viên truyền đạt, không tham gia tích

cực trong các hoạt động, không nêu lên được nhận xét, ý kiến của mình vềnhững vấn đề, những tình huống đã gặp trong thực tế,không đóng góp ý kiếnxây dựng bài, dẫn đến tiết học không hứng thú sinh động Với việc học tập nhưvậy, kéo theo tình trạng, học sinh không vận dụng những điều đã học vào thựctế cuộc sống như: Đã học bài “Lễ độ”; bài“ Đoàn kết -Tương trợ”; bài“Trungthực”,… mà còn tình trạng học sinh vô lễ với thầy cô, nói tục chửi thề, gây gỗđánh nhau, lấy cắp đồ dùng học tập, không biết giữ gìn vệ sinh cá nhân cũngnhư vệ sinh chung …

Khi thực hiện phương pháp giảng dạy, theo hướng phát huy tính tích cực,chủ động sáng tạo của học sinh, cứ sau mỗi tiết học giáo viên cần chú ý khâuhướng dẫn về nhà, theo yêu cầu mỗi bài cần chuẩn bị vấn đề gì cho tiết saunhư:

- Câu hỏi thảo luâïn nhóm

- Sưu tầm ca dao, tục ngữ nói về những chuẫn mực đạo đức, pháp luật cóliên quan đến bài học

- Phác họa tiểu phẩm

- Phân công sắm vai , chia nhóm thảo luận… ( tùy mỗi bài nếu có )

Học sinh có chuẩn bị tốt những vấn đề nêu trên, thì tiết học mới có thểhuy động tốt, sự hoạt động tích cực của các em, các em sẽ chủ động sáng tạotrong suốt tiết học Đồng thời qua đó cũng khắc phục tình trạng nhàm chánthiên về lí thuyết, khô khan xa rời thực tiễn

- GV có biện pháp xử lí kịp thời, khi giảng dạy mà còn một số HS khôngchú tâm theo dõi, lơ là không tham gia tích cực hoạt động Ví dụ : Khi GV đanggiảng giải về một vấn đề nào đó, có HS ngồi nói chuyện, nên gọi HS đó nhắc

lại lời GV vừa giảng , nếu nói không được phạt đứng tại chỗ, hay trong lúc HSđọc phần truyện đọc, lớp chăm chú lắng nghe , có HS lơ là không chú ý, GV gọingay HS đó đọc tiếp , nếu không đọc đúng phần tiếp theo, phạt cho đứng tạichỗ và gọi HS khác đọc tiếp Hay khi cho lớp thảo luận nhóm, chỉ HS khá giỏiđóng góp ý kiến, còn HS trung bình, yếu không tích cực tham gia thảo luận,không đóng góp ý kiến, GV phải quan sát, nhắc nhơ,û động viên các em, và khiđến phần nhận xét tinh thần thảo luận của nhóm, cần nêu lên vấn đề này đểrút kinh nghiệm sửa chữa… Trong tiết học HS nào trả lời được câu hỏi tư duyhoặc có ý kiến hay, nên cho điểm để khích lệ tinh thần.

3- NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

-Sau khi được dự các lớp thay sách, đổi mới phương pháp giảng dạy vàkhi về trường thực hành trên lớp, quả thực bản thân tôi rất lúng túng, bỡ ngỡ khisử dụng phương pháp mới , chưa phát huy nhiều về tính tích cực của học sinh vàkhâu dặn dò sau mỗi tiết dạy chưa cụ thể sâu sát Vài năm sau khi thay sách,giáo viên có kinh nghiệm về cách sử dụng phương pháp mới, cũng như có sựđầu tư nghiên cứu, cách giảng dạy phương pháp mới, tích lũy được kinh nghiệm,bài học có nội dung phong phú, phần hướng dẫn dặn dò sâu sát cụ thể hơn ,nhắcnhở học sinh những vấn đề nào cần đi sâu, những nội dung nào cần khai thác,xây dựng các hoạt động phù hợp với bản thân học sinh Học sinh tự đặt mìnhvào vị trí tự học, tự diễn đạt trả lời, phần truyện đọc, tình huống, ở sách giáokhoa, tự lực suy nghĩ trả lời câu hỏi thảo luận nhóm ở phần dặn dò về nhà củagiáo viên Khi vào lớp, dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh chủ độnghoạt động Chính vì vậy, trong những năm gần đây,việc giảng dạy bộ mônGDCD tương đối nhẹ nhàng và thoải mái, tiết dạy không còn nặng nề, gò bó…,

GV nghiên cứu lựa chọn các phương pháp cần thực hiện, qua sử dụng phươngpháp đó, học sinh phát hiện và chiếm lĩnh tri thức

Phương pháp và hình thức giảng dạy môn GDCD rất đa dạng và phongphu,ù giáo viên phải biết cách sử dụng sáng tạo các phương pháp truyền thốngkết hợp vận dụng linh hoạt các phương pháp hiện đại Học sinh hoạt động theocá nhân, theo nhóm, theo lớp …

Để đạt hiệu quả chất lượng bộ môn, ngay trong mỗi bài, mỗi tiết dạyphải đảm bảo hiệu quả chất lượng Trước khi dạy bài mới cần phải kiểm tra bàicũ,bất kì dưới hình thức nào, có thể kiểm tra ở đầu tiết dạy, có thể lồng ghéptrong suốt tiết dạy Đây là khâu quan trọng, giúp giáo viên biết được sự tiếpthu kiến thức bài cũ của học sinh, ổn định nề nếp học sinh vào đầu tiết ,học sinhchú tâm theo dõi bài, tiếp thu bài mới có kết quả hơn Có thể tổ chức cho HShoạt động thi đua trong suốt tiết học, chia lớp làm hai đội để thi đua trong từnghoạt động của tiết dạy, khi xong các hoạt động mới tổng kết thi đua (giúp HScósự tranh đua trong các hoạt động của tiết)

Trong tiết dạy có thể vận dụng các phương pháp giảng dạy, tùy theo mỗibài, sau cho phù hợp

Một số phương pháp được vận dụng cụ thể như sau:

1- Phương pháp kích thích tư duy:

-Sử dụng trong kiểm tra bài cũ :

Giáo viên ghi câu hỏi, bài tập trăùc nghiệm, bài tập tình huống (bảngphụ)

+Cho học sinh tình nguyện trả lời (phát huy tinh thần xung phong của họcsinh )

+Cho HS lớp nhận xét và bổ sung câu trả lời

Giáo viên nhâïn xét ,ghi điểm (cộng một điểm xung phng để khích lệ tinhthần )

-Sử dụng trong giảng bài mới :

Ở phẩn đăït vấn đề ,truyện đọc ,tình huống ,thông tin ,sự kiện …,GV chỉđịnh HS bất kì đọc Để HS lớp chú tâm nghe không lơ là ,khi HS đọc hết mộtđoạn, GVcó thể gọi một HS khác đọc tiếp ,GV theo dõi và uốn nắn cáchđọc .GVcó thể phân vai HS đọc tình huống trong phần đặt vấn đề,làm cho lớpsinh động hơn.HS đọc xong GV Nhận xét giọng đoc

+ Cho HS đọc câu hỏi gợi ý

+HS tự suy nghĩ và trả lời(bằng cách giơ tay)

+HS nhận xét câu trả lời của bạn và bổ sung ý kiến của mình

+GV nhận xét ,ngợi khen HS có câu trả lời đúng chính xác.(Có thể chođiểm, để động viên tinh thần cácem)

+Động viên HS chưa phát biểu ,hay phát biểu chưa đúng

 Hoăïc GV nêu lên vấn cần được tìm hiểu trước lớp

+Cho HS phát biểu và đóng góp ý kiến càng nhiều càng tốt

+Ghi tất cả các ý kiến phát biểu trên bảng, không loại trừ ý kiến nào (trừ

ý kiến trùng lập)

+ Phân loại các ý kiến

+Phân tích làm sáng tỏ ý kiến chưa rõ ràng

+Tổûng hợp ý kiến HS Chốt lại vấn đề từ ý kiến HS (đây là kết quả sựtham gia chung của HS.)

2- Phương pháp thảo luận nhóm :

Ñađy laø phöông phaùp hieôn ñái ñöôïc söû dúng roông raõi, nhaỉm giuùp HS thamgia moôt caùch chụ ñoông vaøo quaù trình hóc taôp HS coù theơ chia sẹ kinh nghieôm, yùkieẫn hay cụa mình, ñeơ giại quyeât moôt vaân ñeă naøo ñoù veă ñáo ñöùc hay phaùp luaôt

a)Chuaơn bò: Ñeơ ñát hieôu quạ cao, khi söû dúng phöông phaùp naøy ñoøi hoûi

phại coù söï chuaơn bò :

- GV chuaơn bò bạng phú ñeơ ghi cađu hoûi thạo luaôn nhoùm, coù kích thöùôc(90x120)cm

- HS chuaơn bò bạng phú ñeơ ghi yù kieân ñoùng goùp cụa caùc bán trong nhoùm,coù kích thöùôc (60x90)cm (Moêi lôùp chuaơn bò 6 bạng phú )

b)Caùch thöïc hieôn :

- Chia lôùp thaønh 6 nhoùm, moêi nhoùm töø ( 6 ñeân 8 )HS, coù ñụ caùc thaønhphaăn gioûi, khaù trung bình, yeâu

- Phađn cođng nhoùm tröôûng, thö kí ghi yù kieân (luađn phieđn thay ñoơi thö kí, ñeơ

HS theơ hieôn kó naíng cụa mình)

- Khi thạo luaôn, caùc thaønh vieđn cụa nhoùm ngoăi ñoâi dieôn nhau, nhoùmtröôûng ñieău khieơn thạo luaôn, ñoông vieđn caùc bán cụa nhoùm ñoùng goùp yù kieân Thö

kí ngoăi giöõa ñeơ ghi yù kieân cụa caùc thaønh vieđn vaøo bạng phú

Thöôøng chụ ñeă thạo luaôn laø:Tìm bieơu hieôn, yù nghóa, caùc reøn luyeôn cụamoôt chuaơn möïc ñáo ñöùc, phaùp luaôt naøo ñoù…

- GV yeđu caău HS baât kì ñóc cađu hoûi thạo luaôn (ghi saún ôû bạng phú ñöôïctreo tröùôc lôùp )

- Qui ñònh thôøi gian thạo luaôn :3 phuùt

- Phađn cođng :

+ Nếu chỉ có một câu hỏi thảo luận  cho 6 nhóm thảo luận cùng câuhỏi đó (Trong khi HS thảo luận ,GV cần bao quát lớp, kịp thời nhắc nhở, uốnnắn HS chưa chú tâm còn lơ là … ).

Khi hết thời gian thảo luận GV yêu cầu HS đại diện nhóm mang kết quảthảo luâïn nhóm mình lên bảng treo, và chọn 1 trong 6 nhóm, có nội dung phùhợp với yêu cầu câu hỏi nhiều nhất, cho trình bày nội dung thảo luận của nhómmình, các nhóm còn lại nhận xét bổ sung

Khi HS trình bày hay bổ sung GV có thể dùng phấn màu để gạch chânhoặc ghi thêm ý kiến bổ sung nếu đúng, để dễ dàng khi GV nhận xét và chốtlại vấn đề, giúp HS khắc sâu hơn

+ Nếu có nhiều câu hỏi thảo luận có thể phân công 2 nhóm hoặc 3nhóm thảo luận cùng một câu hỏi Khi hết thời gian thảo luận, các nhóm treokết quả của nhóm mình lên bảng

GV giải quyết từng câu :

- Yêu cầu HS đại diện (hoặc chỉ định HS bất kì ), nêu nội dung thảo luậncủa nhóm mình.(Nếu nhóm này trình bày, thì nhóm còn lại nhận xét bổ sung) Cho cả lớp nhận xét bổ sung

- GV chốt lại vấn đề qua kết quả thảo luận, phù hợp với yêu cầu câu hỏi

- GV nhận xét tinh thần thảo luận của các nhóm, tuyên dương nhóm cóù ýđúng nhiều nhất, động viên các nhóm chưa tốt

Ví dụ :Khi dạy bài 9 : “XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HOÁ” - GDCD7

GVcho HS thảo luận nhóm tìm hiểu :Tìm hiểu ý nghĩa của việc xây dựnggia đình văn hoá Trách nhiệm của HS trong việc xây dựng gia đình văn hoá

GV chia lớp ra làm 6 nhóm

Thảo luận theo câu hỏi (ghi ở bảng phụ ).Cho HS đọc câu hỏi:

Câu 1: Vì sao phải xây dựng gia đình văn hoá ?

Câu 2: Con cái có thể tham gia xây dựng gia đình văn hoá không ?

GV phân công :- Nhóm 1,2,3 thảo luận câu 1

- Nhóm 4,5,6 thảo luận câu 2

Qui định thời gian: 3 phút

Khi hết thời gian thảo luận.Yêu cầu các nhóm treo kết quả của nhómmình lên bảng

-GV giải quyết câu 1: Trong 3 nhóm (1,2,3, GV chọn nhóm có kết quả

thảo luận tương đối phù hợp với yêu cầu câu hỏi nhiều nhất để trình bày.(VD:Chọn nhóm 1)

+ Yêu cầu HS đại diện (hoặc chỉ định HS bất kì )của nhóm 1, nêu nộidung thảo luận của nhóm mình:

Trả lời:Phải xây dựng gia đình văn hoá vì:

Gia đình thật sự là tổ ấm, nuôi dưỡng, giáo dục mỗi con người Xây dựng gia đình văn hoá là góp phần xây dựng xã hội vănminh ,tiến bộ

+Nhóm 2,3 nhận xét bổ sung :

*Nhóm 2 nhận xét:Nhất trí với ý kiến của nhóm 1, có bổsung thêm ý:

Gia đình có bình yên thì xã hội mới ổn định

*Nhóm 3 nhận xét :Nhất trí với ý kiến của nhóm 1 vànhóm 2, và bổ sung: