QUY TRÌNH THIEÁT KEÁ BAØI GIAÛNG MOÂN VAÄT LYÙ BAÈNG MICROSOFT POWERPOINT

Đề tài đưa ra giải pháp mới: Đổi mới phương pháp giảng dạy với sự trợ giúp của các phần mềm Frontpage, Publisher, PowerPoint, trong đó thiết kế bài giảng điện tử trên Microsoft PowerPoin

BẢN TÓM TẮT ĐỀ TÀI

- Tên đề tài: “QUY TRÌNH THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MÔN VẬT LÝ

BẰNG MICROSOFT POWERPOINT”.

- Họ và tên: Tạ Thị Huyền Diệu

- Đơn vị công tác: Trường THPT LỘC HƯNG

1 Lý do chọn đề tài:

- Căn cứ vào mục tiêu chung về đổi mới phương pháp dạy học ở trườngTHPT

- Căn cứ vào mục tiêu của chương trình Vật lý lớp 10,11,12 và đặc thù của bộ môn

- Căn cứ vào nhu cầu học hỏi, tìm hiểu phương pháp giảng dạy mới của giáo viên bộmôn, cũng như nhu cầu học tập của học sinh

2 Đối tượng và phương pháp nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu:

+ Học sinh hai ban 10B, 11ATrường THPT LỘC HƯNG - Lộc Hưng - Trảng Bàng

+ Nghiên cứu “QUY TRÌNH THIẾT KẾ BÀI GIẢNG MÔN VẬT LÝ

BẰNG MICROSOFT POWERPOINT”.

- Phương pháp nghiên cứu:

+ Tham khảo tài liệu, nghiên cứu các phần mềm hỗ trợ thiết kế bài giảng điện tử, sưutầm tư liệu …

+ Áp dụng thực tế giảng dạy bộ môn, dự giờ rút kinh nghiệm với bạn đồng nghiệp + Áp dụng phương pháp thực nghiệm sư phạm, kiểm tra đánh giá kết quả, đối chiếu, sosánh, rút kinh nghiệm các tiết dạy

3 Đề tài đưa ra giải pháp mới:

Đổi mới phương pháp giảng dạy với sự trợ giúp của các phần mềm (Frontpage, Publisher, PowerPoint, trong đó thiết kế bài giảng điện tử trên Microsoft PowerPoint là đơn giản nhất) nhằm đạt hiệu quả cao trong các khâu của quá trình dạy học: Phát hiện vấn đề ; giải quyết vấn đề ; Luyện tập ; củng cố ; Kiểm tra ; đánh giá

4 Hiệu quả áp dụng:

- Giúp cho giáo viên nắm được cách thức (qui trình) soạn giảng một giáo án điện tử hoànchỉnh bằng powerpoint và có thể áp dụng cho tất cả các môn và với đặc thù của từng môn,từng cá nhân thì giáo viên có thể linh hoạt tạo ra những nét riêng cho bộ môn cũng như cánhân mình

- Giúp học sinh nắm vững nội dung bài học; vận dụng kiến thức đã học vào việc giải bàitập định tính lẫn định lượng; tạo hứng thú học tập làm cho học sinh yêu thích môn học hơn

5 Phạm vi áp dụng:

- Giải pháp này có thể áp dụng cho tất cả giáo viên đang trực tiếp giảng dạy bộ môn

(đặc biệt là các giáo viên đã biết vi tính nhưng chưa biết về microsoft powerpoint) trongsuốt năm học này và nhiều năm sau nữa

Lộc Hưng, ngày 10 tháng 03 năm 2010

Người viết

A- MỞ ĐẦU

I- Lý do chọn đề tài:

Những thành tựu mới của khoa học và công nghệ nửa cuối thế kỷ XX đang làm thayđổi hình thức và nội dung các hoạt động kinh tế, văn hoá và xã hội loài người Một sốquốc gia phát triển đã bắt đầu chuyển từ nền văn minh công nghiệp sang văn minh thôngtin Các quốc gia đang phát triển tích cực áp dụng những tiến bộ mới của khoa học và côngnghệ, đặc biệt là công nghệ thông tin (CNTT) để phát triển và hội nhập

Đối với giáo dục và đào tạo, CNTT có tác động mạnh mẽ, làm thay đổi nội dung,phương pháp, phương thức dạy và học CNTT là phương tiện để tiến tới một "xã hội họctập" Mặt khác giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng bậc nhất thúc đẩy sự phát triểncủa CNTT thông qua cung cấp nguồn lực cho CNTT

Trong những năm vừa qua, khả năng ứng dụng CNTT vào công tác giảng dạy của cáctrường phổ thông nói chung và của giáo viên Trường THPT LỘC HƯNG nói riêng bướcđầu đạt được một số kết quả khả quan, đồng thời nhu cầu hiểu biết về những phần mềmứng dụng vào giảng dạy, cách thức (qui trình) soạn giảng một giáo án điện tử hoàn chỉnhbằng powerpoint cũng tăng lên nhiều… Chính vì lẽ đó tôi mạnh dạn chọn đề tài này đểnghiên cứu nhằm đáp ứng nhu cầu giáo dục của giáo viên cũng như nhu cầu học tập ngàycàng cao của học sinh hiện nay

II-Đối tượng nghiên cứu:

Qua 5 năm giảng dạy, từ kinh nghiệm bản thân cho thấy mức độ tiếp thu kiến thức họcsinh phần lớn phụ thuộc vào năng lực giáo viên nhưng một phần không nhỏ phụ thuộc vàothiết bị dạy học đặc biệt đối với các kiến thức chuyên ngành và trừu tượng Trong khi đótranh ảnh phục vụ cho việc dạy các kiến thức này thì hạn hẹp còn trên internet thì tươngđối nhiều nhưng chưa có điều kiện khai thác hết Vì thế tôi viết đề tài này nhằm giúp chogiáo viên khai thác một phần kho tàng kiến thức đó để phục vụ cho việc giảng dạy đượctốt hơn

Trong quá trình nghiên cứu, tôi tập trung vào quy trình thiết kế bài giảng môn vật lýbằng Microsoft Powerpoint với học sinh các lớp 10B, 11ATrường THPT Lộc Hưng - LộcHưng - Trảng Bàng

III - Phạm vi nghiên cứu:

- Thời gian: Từ đầu năm học 2008-2009 đến nay

- Giới hạn đề tài chỉ nghiên cứu quy trình thiết kế bài giảng môn vật lý bằng MicrosoftPowerpoint cho các môn học, trong đó có môn Vật Lý

IV- Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này tôi sử dụng các phương pháp nghiên cứu chủ yếu sau:

1/ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm, dự giờ rút kinh nghiệm với bạn đồng nghiệp.2/ Phương pháp thực nghiệm sư phạm, điều tra, phân tích, so sánh các tiết dạy khi sửdụng hai phương pháp khác nhau: phương pháp truyền thống và phương pháp tích cực (cósử dụng bài giảng điện tử)

Ngoài ra còn sử dụng các phương pháp hỗ trợ sau:

- Phương pháp trò chuyện với đồng nghiệp, học sinh

- Phương pháp đọc sách và tài liệu tham khảo nghiên cứu các phần mềm hỗ trợ thiếtkế bài giảng điện tử, sưu tầm tư liệu …

B- NỘI DUNG

I Cơ sở lý luận:

- Đảng, Nhà nước ta rất quan tâm đến vấn đề ứng dụng CNTT trong mọi lĩnh vực củađời sống xã hội, trong đó có giáo dục Sự quan tâm trên thể hiện rõ trong tinh thần của chỉthị 58-CT/TW của Bộ Chính trị ngày 17/10/2000 về đẩy mạnh ứng dụng và phát triểnCNTT phục vụ sự nghiệp hiện đại hoá, công nghiệp hoá và quyết định 81/2001

- QĐ-TTg ngày 24/5/2001 của Thủ tướng chính phủ về việc phê duyệt Chương trìnhhành động triển khai Chỉ thị số 58-CT/TW đã chỉ rõ nhiệm vụ trọng tâm của ngành giáodục là đào tạo nguồn nhân lực CNTT trong công tác giáo dục và đào tạo ở mọi cấp học,bậc học, ngành học

- Thực hiện các chỉ thị, quyết định trên của Bộ Chính trị và Thủ tướng Chính phủ, Bộgiáo dục & đào tạo ra Chỉ thị 29/2001/CT-BGD&ĐT ngày 30/7/2001 về việc tăng cườnggiảng dạy và ứng dụng CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phươngpháp dạy học, học tập tất cả các môn học

- Căn cứ vào kế hoạch và nhiệm vụ năm học của ngành, của trường, về việc nâng cao

chất lượng dạy và học Căn cứ vào tình hình xã hội hiện nay đòi hỏi nhân tố quyết địnhthắng lợi của công nghiệp hoá hiện đại hoá và hội nhập Quốc tế là con người phát triển vềsố lượng và chất lượng trên cơ sở mặt bằng dân trí được nâng cao Chính vì thế việc sửdụng bài giảng điện tử với vai trò chức năng là phương tiện dạy học hiện đại đã trở thànhmột trào lưu có quy mô quốc tế, và là xu thế của giáo dục trên thế giới Mục đích cần đạttới của việc sử dụng bài giảng điện tử là đưa các phần mềm vào trong trường học để đổimới phương pháp dạy học nhằm đạt hiệu quả cao trong các khâu của quá trình dạy học:Phát hiện vấn đề ; giải quyết vấn đề; Luyện tập ; củng cố ; Kiểm tra ; đánh giá

II Cơ sở thực tiễn:

1 Thực trạng vấn đề

Bài giảng điện tử ở đây được hiểu là bài giảng được thiết kế (chuẩn bị bài) và thựchiện việc giảng dạy trên máy vi tính có sử dụng các ứng dụng của CNTT, có thể hiểu làmột phần của một tiết học, không nhất thiết cả tiết đều phải sử dụng máy vi tính

Thiết kế bài giảng điện tử là trình bày lên tài liệu điện tử toàn bộ kế hoạch hoạt độngdạy học theo một cấu trúc chặt chẽ quy định bởi cấu trúc bài học giúp giáo viên thuận lợitrong việc truy xuất các tài liệu liên quan trong quá trình tham khảo, giảng dạy

Thực tế cho thấy trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, CNTT có tác dụng mạnh mẽ, làmthay đổi nội dung, phương pháp dạy học, CNTT là phương tiện để tiến tới “xã hội họctập” Mặt khác, giáo dục và đào tạo đóng vai trò quan trọng túc đẩy sự phát triển củaCNTT qua việc cung cấp nguồn nhân lực cho CNTT Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng yêucầu “đẩy mạnh ứng dụng CNTT trong giáo dục đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học,ngành học, xem CNTT như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương phápdạy học, học tập tất cả các môn học”

Do đó yêu cầu đặt ra đối với người giáo viên là phải biết thiết kế một bài giảng điện tử

tế học sinh chưa quen với việc giáo viên giảng dạy bằng PowerPoint, đồng thời việc vậndụng CNTT để thiết kế bài giảng điện tử không phải là đơn giản đối với tất cả các giáoviên, cần phải có một quy trình cụ thể thì việc thực hiện mới đạt hiệu quả

2 Sự cần thiết của đề tài

Việc thiết kế một bài giảng điện tử môn vật lý logic, khoa học, sinh động, phù hợp vớiyêu cầu đổi mới là công cụ hữu ích hỗ trợ giáo viên nhằm phục vụ tốt cho việc giảng dạy,đồng thời kích thích được hứng thú học tập, phát huy khả năng tư duy, sáng tạo của họcsinh trong tiết dạy cũng như giúp các em yêu thích bộ môn vật lý hơn, từ đó chất lượng dạyhọc của giáo viên và học sinh cũng được nâng cao hơn

Như vậy, muốn soạn bài giảng điện tử ta phải bắt đầu từ đâu? Phải qua các bước nào? Cần phải biết những phần mềm gì? Mong rằng đề tài này sẽ giúp ích quý đồng nghiệp mộtphần trong việc bắt tay vào soạn một bài giảng điện tử

III Nội dung đề tài:

1 NỘI DUNG CẦN GIẢI QUYẾT

Để soạn giảng được một giáo án bằng PowerPoint hoàn chỉnh thì giáo viên có thể thựchiện theo trình tự các bước sau:

BƯỚC 1: KHỞI ĐỘNG MICROSOFT POWERPOINT

Vào Start -> Programs -> Microsoft office -> Microsoft powerpoint

Hình 1Đây là cửa sổ giao diện của powerpoint với một Slide Lưu ý: cách soạn giáo án này thực hiện trên máy vi tính có cài đặt bộ Office 2003

BƯỚC 2: ĐÁNH NỘI DUNG, CÂU HỎI VÀO SLIDE VÀ ĐỊNH DẠNG SLIDE

Thường bố cục một giáo án điện tử gồm có Slide giới thiệu, Slide kiểm tra bài cũ,

nội dung dài hay ngắn mà giáo viên linh động cho phù hợp), một Slide củng cố và mộtSlide kết thúc.

- Slide mở đầu: Click chọn khung “Click to add subtitle” và Delete chỉ để lại khung

“Click to add title” Sau đó đánh lời chào vào khung (lưu ý trong PowerPoint mỗi Text Boxđều phải chọn Font chữ lại) rồi định dạng chữ theo sở thích và tạo nền cho Slide bằng cáchclick vào Slide Layout và chọn Slide Design

Tiếp theo chọn một kiểu hình nền cho Slide này (chú ý khi đưa chuột vào một hình nềnthì có dấu V hiện ra và click chọn rồi tiếp tục chọn kiểu áp đặt hình nền: Apply to allSlides – áp dụng cho tất cả các Slide, Apply to selected Slides – chỉ áp dụng cho Slideđang chọn), nếu màu nền chưa phù hợp có thể đổi màu nền bằng cách chọn ColorSchemes bên góc phải và thực hiện tương tự trong ngoặc trên

Nếu những hình nền mặc định không đẹp thì giáo viên có thể tự tạo hình nền bằngcách nhấn nút insert trên thanh công cụ  chọn Picture  chọn From File chọn thư mụcchứa hình  chọn hình và nhấn nút Insert bên dưới Sau đó giáo viên Click chọn hình vàkéo dàn hình cho kín Slide

Còn việc đánh chữ ví dụ như: “Nhiệt liệt chào mừng quý thầy cô giáo và các em họcsinh lớp 10B3” thì thầy cô chọn Text Box hoặc AutoShapes trên thanh công cụ Drawingbên dưới và đánh nội dung vào (Nếu dùng AutoShapes thì nhấp chuột phải vàoAutoshapes và chọn Add text rồi nhập nội dung) Ví dụ như Slide bên dưới

- Slide kiểm tra bài cũ: thêm Slide mới bằng cách nhấp chuột vào khoảng trống dưới Slide

bên trái cửa sổ và ấn nút enter sau đó đánh câu “kiểm tra bài cũ” vào khung Title và câuhỏi vào khung Subtitle Có thể giáo viên dùng các mẫu AutoShapes thay thế cho 2 khungđể Slide đẹp hơn bằng cách click chọn nút AutoShapes trên thanh công cụ phía dưới, chọn

1 mẫu và Drát chuột vào Slide để vẽ, sau đó nhấp phải chuột lên AutoShapes rồi chọn add

text và nhập nội dung Tiếp theo nhấp chuột phải vào AutoShapes và chọn Format

AutoShape

Trong cửa sổ Format AutoShape chọn kiểu đường viền, màu đường viền, màu nền.

Với màu nền ta có thể click chọn V rồi chọn Fill Effects -> Chọn 1 trong 4 nhãn: Gradient(một màu hay hai màu phối hợp), Texture (hình nền với nhiều màu nền trơn), Pattern (hìnhnền có nhiều hoa văn với 2 màu phối hợp), Picture (hình nền là hình ảnh)

Ví duï nhö

Sau đó chọn kiểu nền cho Slide tương tự như cách chọn nền cho Slide mở đầu (nếu muốn thay đổi kiểu nền)

- Slide dàn bài: thêm Slide để tạo dàn bài tương tự Sau đó chọn cách đánh tựa bài và các

đề mục trong bài tương tự như Slide kiểm tra bài cũ Ví dụ Slide bên dưới:

- Slide nội dung: thường mỗi phần một Slide Cách thêm Slide mới tương tự là nhấp

chuột vào khoảng trống dưới Slide bên trái cửa sổ và ấn nút Enter Đối với mỗi Slide nộidung có thể đánh như Slide kiểm tra bài cũ hoặc sử dụng một trong các mẫu định dạng cósẳn trong Slide Layout bên phải và nhập tiêu đề, nội dung, hình ảnh, đồ thị vào.Ví dụ chọnSlide Layout với kiểu sau:

Với Slide này thì chúng ta có thể nhập tựa vào khung tiêu đề phía trên, nội dung vàokhung bên trái màn hình và bảng (Table); biểu đồ (Chart); Clip art; Picture; sơ đồ phân

nhánh, tròn, tam giác,…; Media clip bằng cách chọn 1 trong 6 biểu tượng hiển thị trongkhung bên phải.

Còn nếu không thích các kiểu trong Slide layout thì chọn Slide trắng trong Slide Layout vàdùng Text Box (biểu tượng ô vuông có chữ A) trên thanh công cụ bên dưới để nhập nộidung Đối với câu hỏi thì dùng AutoShape để chèn vào Slide và nhập nội dung câu hỏitương tự như phần Kiểm tra bài cũ

Còn chèn đoạn phim, tranh động hay âm thanh thì chọn Insert -> Movies and sounds ->Chọn Movie from File hay Sound from File -> mở ổ đĩa hay thư mục chứa tập tin -> Clickchọn và nhấn OK Sau đó máy sẽ hỏi trình diễn File này ở chế độ nào: Automatically (tựđộng) hay When Clicked (nhấp chuột mới trình diễn) và chúng ta chọn 1 trong 2 tuỳ thích.Đối với chèn hình ảnh thì vào Insert -> chọn Picture -> Picture from File -> Mở ổ đĩa haythư mục chứa hình ảnh -> Click chọn và nhấn Insert.

- Slide củng cố: thêm Slide mới để làm Slide củng cố Thường dùng các biểu tượng

AutoShape cho Slide này và chọn kiểu nền khác tuỳ thích

Hình 1

Ví dụ Slide này có 5 câu hỏi thì phải thêm 5 Slide, tương ứng mỗi Slide một câu hỏi(câu hỏi phía trên và 4 phương án trả lời phía dưới) và 2 Slide (1 Slide cho phương án trảlời đúng, 1 Slide cho phương án trả lời sai)

Mỗi Slide câu hỏi giáo viên có thể nhập câu hỏi và những phương án vào 2 khung mặcđịnh trong Slide mới và mỗi phương án phải xuống dòng Để làm cho Slide đẹp hơn có thểdùng AutoShape thay thế cho khung Title rồi nhập nội dung câu hỏi và trang trí choAutoShape Sau đó thêm biểu tượng AutoShape phía trước mỗi phương án để tạo liên kếtsau này (chọn AutoShape hình vuông hay tròn tuỳ thích, Drat chuột vào trước mỗi phươngán để vẽ AutoShape và nhấp phải chuột chọn Add Text để nhập A, B, C hay D và trang trí

Ví dụ ta có Slide sau: hình 2

Hình 2

Các Slide câu hỏi khác thực hiện như trên

Slide phương án trả lời sai: chèn các AutoShape tương ứng với số câu hỏi củng cố (trong vídụ này là 5 AutoShape), các hình ảnh vui và chữ “SAI” rồi chọn kiểu nền khác (nếu khôngthích giống kiểu nền của Slide phía trước)

Ví dụ như Slide hình 3

Hình 3

Còn Slide phương án trả lời đúng thì tương tự chỉ thay chữ “SAI” bằng chữ “ĐÚNG”

BƯỚC 3: TẠO HIỆU ỨNG CHO TỪNG ĐỐI TƯỢNG TRONG SLIDE VÀ HIỆU ỨNG CHUYỂN SLIDE

- Hiệu ứng cho từng đối tượng trong Slide: Click chọn đối tượng (hình ảnh, câu hỏi,

khối chọn tựa đề, đoạn nội dung, AutoShape,…) -> vào Slide Show (trên thanh công cụ phíatrên) -> Chọn Custom Animation -> Chọn Add Effect -> Chọn 1 trong 4 nhãn