SKKN Dạy kĩ năng nghe nói đạt hiệu quả cao

Sáng kiến kinh nghiệm tiếng anh THCS: Các giải pháp dạy cùng lúc hai kỹ năng NgheNói tiếng Anh trong một tiết lên lớp. Cụ thể ở đây là lớp 8, nhằm làm cho hiệu quả của tiết day nói riêng và chất lượng của bộ môn tiếng Anh nói chung ngày càng cao hơn. Biên soạn bởi Minh Phạm

LÀM THẾ NÀO ĐỂ DẠY

CÙNG LÚC HAI KỸ NĂNG NGHE-NÓI TIẾNG ANH TRONG MỘT TIẾT LÊN LỚP CÓ HIỆU QUẢ

HƠN?

Sáng kiến kinh nghiệm

Minh Phạm

minhphamblog@gmail.com

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆ N ABC

TRƯỜNG THCS XYZ

-o0o-SÁNG K IẾN KINH NGHIỆ M

LÀM THẾ NÀO ĐỂ DẠY CÙNG LÚC HAI

KỸ NĂNG NGHE-NÓI TIẾNG ANH TRONG MỘT TIẾT LÊN LỚP CÓ HIỆU QUẢ HƠN?

 Họ Tên: Nguyễn Văn A

 Chức vụ: Giáo viên

 Đơn vị công tác: THCS XYZ

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài

Trong những năm trước đây, khi dạy Tiếng Anh 8-9 theo Phân phối chương trình do Bộ Giáo dục – Đào tạo phát hành năm 2005, giáo viên dạy mỗi kỹ năng (nghe, nói, đọc hoặc viết) trong từng tiết học riêng biệt Thế nhưng gần đây, giáo viên giảng dạy Tiếng Anh theo Phân phối chương trình mới Theo phân phối chương trình mới này, giáo viên phải dạy cả hai kỹ năng nói và nghe trong một số tiết lên lớp Điều này đã tạo nên

sự quá tải về nội dung bài học lẫn các hoạt động của thầy và trò trong mỗi tiết học Sự quá tải này dẫn đến tình trạng giáo viên đứng lớp không thực hiện tiết dạy theo đúng thời gian qui định (45 phút) Để khắc phục tình trạng này, đôi khi giáo viên phải đốt cháy giai đoạn bằng cách dạy lướt hoặc chỉ hướng dẫn học sinh cách thực hiện rồi cho học sinh về nhà thực hành Những cách làm trên dẫn đến kết quả học sinh không nắm được đầy đủ kiến thức, không có cơ hội rèn luyện kỹ năng, giáo viên không phát hiện được những hạn chế, những sai sót mà học sinh vướng phải để có giải pháp khắc phuc kip thời Là giáo viên dạy tiếng Anh ở trường THCS, chúng ta phải làm gì và làm như thế nào

để học sinh chúng ta tiếp thu được trọn vẹn các kiến thức trọng tâm và có cơ hội rèn luyện đủ cả hai kỹ năng trong một tiết học

Đó chính là vấn đề đặt ra cho chúng ta, những giáo viên đang giảng dạy tiếng Anh ở trừờng THCS, đặc biệt là những giáo viên đang trực tiếp giảng dạy tiếng Anh lớp 8

2 Mục đích nghiên cứu

Là giáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh ở trường THCS XYZ, muốn nâng cao chất lượng tiết dạy môn tiếng Anh nói riêng và nâng cao chất lượng giáo dục nói chung nên những vấn

đề nêu trên khiến tôi đặc biệt quan tâm Và điều đó chính là lý

do mà tôi nghiên cứu, tìm tòi nhằm tìm ra những giải pháp tối

ưu để vận dụng vào thực tế giảng dạy, hầu mang lại hiệu quả cao nhất trong việc giảng dạy cả hai kỹ năng Nghe và Nói tiếng Anh trong một tiết lên lớp

3 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài này chính là “các giải

pháp dạy cùng lúc hai kỹ năng Nghe-Nói tiếng Anh trong một tiết lên lớp” mà cụ thể ở đây là lớp 8, nhằm làm cho hiệu

quả của tiết day nói riêng và chất lượng của bộ môn tiếng Anh nói chung ngày càng cao hơn

4 Phương pháp nghiên cứu:

Để thực hiện đề tài này tôi sử dụng các phương pháp sau:

-Phương pháp đọc tài liệu

-Phương pháp thực nghiệm

-Phương pháp nghiên cứu sản phẩm

-Phương pháp tổng kết kinh nghiệm

II NỘI DUNG

1 Cơ sở khoa học và lý luận

a Tiến trình giảng dạy hai kỹ năng nghe và nói tiếng Anh:

Nghe và Nói là hai trong bốn kỹ năng mà người học tiếng Anh cần phải rèn luyện Do đó, khi tiến hành dạy kỹ năng nghe hoặc nói, giáo viên cần tiến hành theo ba bước: trước khi vào bài (pre-task), trong khi thực hiện bài (while-task) và sau khi thực hiện xong bài (post-task)

*Tiến trình giảng dạy kỹ năng nói

- Pre-speaking

 Giới thiệu bài nói mẫu

 Yêu cầu học sinh luyện đọc

 Gv dùng câu hỏi gợi mở để học sinh rút ra cách sử dụng từ

và cấu trúc câu

 Gv yêu cầu bài nói

- While-speaking

 Hs dựa vào tình huống gợi ý để luyện nói theo yêu cầu

 Hs luyện nói theo cá nhân/ cặp/ nhóm dưới sự kiểm soát của Gv

 Gv gọi Hs trình bày phần thực hành nói theo yêu cầu

- Post-speaking

Hs liên hệ thực tế nói về bản thân, bạn bè, người thân trong gia đình hoặc về quê hương, đất nước hay địa phương mình ở

*Tiến trình giảng dạy kỹ năng nghe.

- Pre- listening

 Giới thiệu chủ điểm/tình huống;

 Các câu hỏi đoán về nội dung sắp nghe;

 Ra các yêu cầu bài nghe

- While-listenning

 Ra câu hỏi hướng dẫn, yêu cầu mục đích khi nghe;

 Chia quá trình nghe thành từng bước nếu cần Ví dụ, nghe lần thứ nhất: nghe ý chính, trả lời các câu hỏi đại ý; nghe lần thứ hai: nghe chi tiết nội dung; có thể cho học sinh nghe lần thứ ba để tự tìm hết đáp án hay

tự sửa lỗi trước khi giáo viên chữa lỗi và cho đáp án

 Lưu ý: nên cho nghe cả nội dung bài, không dừng ở từng câu một (trừ trường hợp câu khó muốn cho học sinh tìm thông tin chi tiết chính xác)

- Post-listening

 Tóm tắt bài nghe (Summarize the text)

 Sắp xếp các sự kiện cho bài nghe (Arrange the events

in order)

 Đặt tiêu đề cho bài nghe (Give the tittle of the listening text)

 Bình luận, cho ý kiến về các nhân vật trong bài nghe

 Viết lại câu truyện dùng các gợi ý

 Đóng vai

b Sự cần thiết phải dạy cùng lúc hai kỹ năng Nghe-Nói tiếng Anh trong một tiết lên lớp

Trong công tác giảng dạy, việc soạn giảng theo đúng phân phối chương trình là một việc làm bắt buộc bởi vì phân phối chương trình mang tính pháp lệnh Soạn giảng không đúng phân phối chương trình đồng nghĩa với việc vi phạm qui chế chuyên môn Do vậy, dạy cùng lúc hai kỹ năng Nghe-Nói trong một tiết học phải được thực hiện và thực hiện đúng tiến độ chương trình

Tuy nhiên, tiến trình giảng dạy đòi hỏi giáo viên và học sinh phải thực hiện khá nhiều hoạt động trong một tiết lên lớp Muốn các hoạt động này có hiệu quả cao, giáo viên cần phải vận dụng các phương pháp giảng dạy một cách uyển chuyển, linh hoạt và sáng tạo Có như thế thì hiệu quả của việc rèn luyện kỹ năng Nghe-Nói tiếng Anh nói riêng và chất lượng bộ môn tiếng Anh nói chung sẽ ngày càng được nâng cao

2 Thực trạng vấn đề

a Thuận lợi

Trang thiết bị giảng dạy và đồ dùng dạy học môn tiếng Anh 8 được trang bị khá đầy đủ gồm bộ tranh tiếng Anh 8 và máy cassette cho học sinh rèn luyện kỹ năng nghe

b Khó khăn

Như chúng ta đã biết, việc dạy ghép hai kỹ năng Nghe-Nói trong một tiết lên lớp đã tạo ra 2 khó khăn lớn cho giáo viên khi đứng lớp Khó khăn thứ nhất là sự quá tải về nội dung kiến thức cần truyền đạt, khó khăn thứ hai là giáo viên và học sinh phải thực hiện quá nhiều hoạt động Những khó khăn trên dẫn đến kết quả giáo viên và học sinh không hoàn thành nội dung bài học theo thời gian qui định

Nhiều nội dung, nhiều hoạt động phải thực hiện trong khi thời gian cho phép của mỗi tiết dạy chỉ có 45 phút Khi tiến hành giảng dạy theo đúng tiến trình, đúng phương pháp, tiết dạy thường bị “cháy” Thông thường kỹ năng nói (speaking) được giáo viên tổ chức thực hiện trước và khá hoàn chỉnh còn kỹ

năng nghe chỉ tổ chức thực hiện phần while-listening vì thời

gian không cho phép Việc dạy lướt phần nghe (listening) bằng

cách bỏ qua bước pre-listening hoặc bước post-listening làm

cho học sinh cảm thấy hụt hẫng vì tiết học có vẻ mất cân đối Học sinh được thực hành nói khá tốt nhưng thời gian tìm hiểu bài nghe thì quá ít Nhưng nếu không dạy lướt phần nghe, giáo viên phải kéo dài thời gian tiết học hoặc tổ chức dạy bù thêm giờ để hoàn chỉnh nội dung bài học

Thực tế những giải pháp nêu trên là chưa khoa học, chưa giải quyết triệt để được vấn đề Theo tôi, để dạy cùng lúc hai

kỹ năng Nghe-Nói tiếng Anh trong một tiết lên lớp có hiệu quả hơn chúng ta có thể thực hiện một số giải pháp sau

3 Các giải pháp

Để hạn chế sự quá tải về nội dung kiến thức và tổ chức tốt hoạt động trong một tiết dạy bao gồm hai kỹ năng Nghe- Nói trong thờiigian vừa qua tôi đã thực hiện những giải pháp sau:

a Tận dụng các thiết bị, đồ dùng dạy học

Giáo viên phải tận dụng triệt để các thiết bị giảng dạy và

đồ dùng dạy học như máy cassette, visuals, posters, flashcards, bảng phụ … nhằm khắc phục việc tiết dạy bị hạn chế về vấn đề thời gian

b Giới thiệu từ mới một lần.

Giáo viên không giới thiệu từ mới riêng biệt trong từng nội dung Nghe hoặc Nói Từ mới trong cả hai phần Nói và Nghe sẽ được tổng hợp và giới thiệu trong bước pre- của kỹ năng được chọn giảng dạy trước Ví dụ, nếu ta dạy kỹ năng Nói trước thì từ vựng sẽ được giới thiệu trong bước pre-speaking

c Xác định kiến thức trọng tâm cần truyền đạt

Dạy kỹ năng nói Tiếng Anh là giúp HS vận dụng những kiến thức về từ vựng, cấu trúc đã được học để diễn đạt các chức năng ngôn ngữ theo các chủ đề và tình huống có liên quan đến bài học Khi dạy kỹ năng nói giáo viên cần chú ý:

Việc xác định đúng, chính xác kiến thức trọng tâm cần truyền đạt giúp giáo viên không bị “lạc đề” trong quá trình so ạn giảng

Đối với kỹ năng nói giáo viên cần xác định kiến thức trọng tâm cần cho học sinh luyện tập Đó là những kiến thức ngữ pháp hay từ vựng giúp học sinh diễn đạt những chức năng ngôn ngữ theo đúng như chủ đề và tình huống của bài Giáo viên có thể loại bỏ những cụm từ hoặc câu hoặc từ vựng không thuộc trọng tâm cấu trúc cần rèn luyện

Chẳng hạn, khi dạy điểm ngữ pháp reque st with “ mind”

Do/Would you mind + V-ing ?

Do you mind if I + V …?

Would you mind if I + V2 …?

Giáo viên có thể loại bỏ các câu như:

“Could you give me som e information, please ?” và

“Could you sugge st one?”

d Xác định từ vựng cần giới thiệu

Thông thường trong mỗi đơn vị bài học đều có xuất hiện từ mới Song đối với đặc thù của tiết dạy ghép Nghe-Nói việc giới thiệu từ vựng đòi hỏi phải được thực hiện nhanh chóng và không mất nhiều thời gian Do đó không phải từ mới nào giáo viên cũng đưa vào giảng dạy như nhau Giáo viên cần chọn từ

để dạy bằng cách xét xem từ đó là từ chủ động hay bị động để

có phương pháp giới thiệu từ phù hợp.Giáo viên cũng cần xác định rõ những từ mình cần dạy, tránh giới thiệu những từ không cần thiết đồng thời phải chọn lọc phương pháp giới thiệu từ càng đơn giản càng tốt

Các từ chủ động thường xuất hiện trong các câu mẫu hoặc bài đàm thoại mẫu Do vậy khi giới thiệu cấu trúc câu hoặc bài nói mẫu giáo viên có thể kết hợp giới thiệu từ mới Đối với các gợi ý từ (cues) cho học sinh thực hành, nếu có từ mới giáo viên

có thể dùng phương pháp dịch ngĩa trực tiếp (tran slation) sang tiếng Việt, hoặc cho học sinh đoán nghĩa từ qua ngữ cảnh hoặc bằng cách tra tự điển

Ví dụ, trong phần Read bài 15-Computers, các từ mới xuất hiện trong bài gồm các từ chủ động: entertaining,

time-cosuming, screen, adjust, knob và các từ bị động: challenging,

amusing Trong đó từ challegent có thể không cần giới thiệu

e Thiết lâp bài hội thoại mẫu và tổ chức cho học sinh thực hành

Không nhất thiết cứ phải dùng bài hội thoại mẫu hoặc tất

cả các gợi ý câu, từ trong sá ch giáo khoa Giáo viên có thể thiết lập bài hội thoại mẫu đơn giản nhưng nêu bậc được kiến thức ngôn ngữ trọng tâm

` Ví dụ bài 11, giáo viên có thể thiết lập bài hội thoại mẫu như sau:

StudentA: Would you mind if I asked you a question?

Student B: No, I don’t mind.

Student A: I want to visit a mark et Do you mind sugge sting one?

StudentB: I sugg est going to Ben Thanh market?

Student A: No, I don’t want to go there.

Student B: How about going to Thai Bình Market?

Student A: That’s interesting.

Sau khi thiết lập bài hội thoại mẫu, giáo viên tổ chức cho học sinh luyện nói theo tiến trình như sau:

* Repeatation

-GV giới thiệu câu mẫu/ bài nói mẫu

-Hs luyện nói câu mẫu, bài nói mẫu cá nhân hoặc theo cặp, nhóm

-Giáo viên dùng câu hỏi gợi mở để HS tự rút ra cách sử dụng từ và cấu trúc câu

* Control practice

-Gv hướng dẫn hs dung những gợi ý (từ, tranh ảnh, cấu trúc) để luyện nói

-HS luyện nói theo cá nhân/ cặp/ nhóm dưới sự kiểm soát của GV (sửa lỗi phát âm, ngữ pháp, gợi ý thêm một số từ …)

-Gv quan sát và giúp đỡ hoặc tham gia nói với HS

-GV gọi cá nhân hoặc cặp HS trình bày lại phần thực hành

* Free practice

-Hs vận dụng những kiến thức ngôn ngữ của bản thân vào tình huống, ngữ cảnh bài nói để luyện nói

f Môt số lưu ý khi dạy kỹ năng nói

- Giáo viên cần thực hiện bước pre-speaking một cách đơn

giản nhưng rõ ràng đề khắc phục vấn đế thời gian Thông thường các cấu trúc câu cho HS sinh thực hành đã xuất hiện hoặc được giới thiệu trong phần ngữ liệu (Listen and Re ad) Vì thế trong bước này GV chỉ gợi ý cho HS nhắc lại cấu trúc và giới thiệu thêm một số kiến thức cần thiết khác

Ví dụ:

*Nội dung trong sách giáo khoa:

Request Rely

-Do you mind closing

the door?

-Would you mind

opening the windown?

-Do you mind if I take

a photo?

- Would you mind if I

took a photo?

-No, I don’t mind

-No, of couse not

-Not at all -Please do

-Please do ahead

-I’m sorry, I can’t -I’m sorry, that is not possible

-I’d prefer you didn’t

-I’d rather you didn’t

*Nôi dung giáo viên thực hiện:

-Yêu cầu học sinh nhắc lại cấu trúc đã được giới thiệu

trong phần Listen and Read.

-Giới thiệu một số lời đáp lại lời yêu cầu (request):

 No, I don’t mind/ Not at all / Please do

 I’m sorry, I can’t./ I’d prefer you didn’t

- Trong phần while-spea king GV cần hướng dẫn HS cách tiến

hành, làm rõ yêu cầu bài tập Tranh ảnh, từ gợi ý phải mang tính thực tế gần gũi với đời sống thường ngày, không nhất thiết chỉ bám sát vào sách giáo khoa

Ví dụ:

Các gợi ý trong sách giáo khoa: Thai Bình Market

Ben Thanh Market