Chất lượng dạy và học là sự quan tâm hàng đầu xuyên suốt không chỉ của những nhà quản lý trường học có tâm huyết, của mỗi cán bộ giáo viên mà còn là sự quan tâm, là niềm tin của nhân dân
Trang 1tế đã vượt qua thời kỳ suy giảm và phát triển tương đối toàn diện, văn hoá
và xã hội có nhiều tiến bộ … , Giáo dục và Đào tạo có bước phát triển khá vững chắc …” Một sự thật hiển nhiên là: đối với bất cứ quốc gia nào, ngành Giáo dục và Đào tạo luôn giữ vai trò vinh quang và chủ chốt trong việc đào
tạo và phát triển nguồn nhân lực đúng như lời Bác Hồ dạy: “Vì lợi ích mười năm trồng cây, vì lợi ích trăm năm trồng người” Sản phẩm của Giáo dục
và Đào tạo là tạo ra lực lượng lao động có trình độ chuyên môn, có kỹ năng,
có phẩm chất đạo đức góp phần quan trọng vào sự nghiệp phát triển kinh tế -xã hội của đất nước
Đất nước ta đang bước vào thời kì đổi mới với quyết tâm công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, thực hiện thắng lợi mục tiêu “ Dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ văn minh” Để thực hiện được điều đó đòi hỏi mỗi chúng ta phải có một nguồn lực, vừa có tài, vừa có đức, vừa có tri thức cuộc sống Nơi tạo ra những nền móng vững chắc cho quá trình học tập của mỗi con người chính là trường tiểu học
Giảng dạy là loại hình lao động sáng tạo thường xuyên đổi mới, đòi hỏi giáo viên phải có kiến thức sâu rộng, luôn luôn bổ sung cái mới nhằm hoàn thiện nghệ thuật sư phạm Đổi mới phương pháp dạy - học là vấn đề bức xúc hiện nay, trước yêu cầu của đổi mới giáo dục phổ thông và thay sách giáo khoa Đặc biệt, trong giai đoạn hiện nay, ngành giáo dục và đào tạo đã và đang thực hiện cuộc vận đông "Hai không" của Bộ trưởng Bộ
Trang 2-Nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường là đề tài quan trọng, đây vừa là mục tiêu vừa là sự đảm bảo uy tín danh hiệu của mỗi trường học Chất lượng dạy và học là sự quan tâm hàng đầu xuyên suốt không chỉ của những nhà quản lý trường học có tâm huyết, của mỗi cán bộ giáo viên mà còn là sự quan tâm, là niềm tin của nhân dân khi gửi gắm con em vào các nhà trường
Muốn vậy đòi hỏi nhà trường phải không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học Việc nâng cao chất lượng dạy học trong các nhà truờng nói chung và trường Tiểu học Hòa Chánh 2 nói riêng là vấn đề trọng tâm của hoạt động giáo dục Sáng kiến kinh nghiệm này chắc chắn chưa đáp ứng được lòng mong mỏi của quý bạn đọc quan tâm đến vấn đề nâng cao chất lượng dạy học hiện nay Tuy nhiên, đây là những trăn trở của một người làm công tác quản lí chuyên môn, rất mong được sự chia sẻ và đóng góp ý kiến của quý vị cho đề tài được hoàn thiện hơn góp phần nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường tiểu học hiện nay
Trước đây người ta ít than phiền về chất lượng giáo dục do số lượng ít, nhưng hiện nay việc phát triển ào ạt các quy mô, các loại hình giáo dục đào tạo kết hợp với trình độ dân trí phát triển thì vấn đề chất lượng giáo dục được toàn xã hội quan tâm Nhiều đơn vị trường học đã trở thành địa chỉ tin cậy được nhiều cha mẹ học sinh tin tưởng khi gửi gắm con em tới học và trở thành những “ thương hiệu” Để hiệu quả giáo dục trong nhà trường ngày
Trang 3Tỉ lệ học sinh yếu hàng năm vẫn còn cao so với một địa bàn thuận lợi Là người làm công tác chỉ đạo hoạt động chuyên môn trong nhà trường tôi luôn trăn trở làm thế nào để nâng cao chất lượng giảng dạy trong nhà trường Đó
là lí do tôi chọn đề tài : “ Một số biện pháp nâng cao chất lượng giảng dạy cho giáo viên tiểu học”, với mong muốn góp một phần nhỏ để
nâng cao chất lượng dạy học trong nhà trường hiện nay Đề xuất một số ý kiến góp phần nâng cao hiệu quả quản lí việc dạy và học
III PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
Vì điều kiện thời gian không cho phép nên đề tài chỉ tập trung nghiên cứu việc sử dụng các biện pháp quản lí dạy và học để giữ vững truyền thống dạy tốt và học tốt trong vòng từ đầu năm học 2010 – 2011 đến cuối học kì II
IV ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
Giáo viên và học sinh trường tiểu học Hòa Chánh 2 Trường thuộc xã Hòa Chánh, huyện U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang Trình độ dân trí ở khu vực trường phần lớn là nhân dân địa phương, phần đông là học sinh và giáo viên ở xã Vĩnh Hòa đến dạy và học
Trang 4-+ Tạo điều kiện cho giáo viên được đi học các lớp nâng cao văn hoá, nghiệp vụ sư phạm ngắn hạn và dài hạn tiến tới chuẩn hoá về trình độ Cao Đẳng, Đại Học Tiểu học
+ Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng để nâng cao trình độ, năng lực chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cốt cán (Tổ trưởng, Khối trưởng, Phó Hiệu trưởng,…) để họ làm tốt việc đánh giá giờ dạy trên lớp
VI PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Để giải quyết các yếu tố vừa nêu ở trên, tôi đã sử dụng đồng bộ các biện pháp:
Phương pháp nghiên cứu lý luận:
Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan tới việc quản
lý dạy và học
Phương pháp điều tra:
+ Điều tra về giáo viên
+ Điều tra về học sinh
+ Điều tra về cha mẹ học sinh
+ Dựa vào kết quả giảng dạy và học tập của năm trước đề ra kế hoạch cho năm học này
Trang 5-I CƠ SỞ LÍ LUẬN:
1 Cơ sở lí luận thực tiễn :
Chúng ta dạy học vì chúng ta thực sự thích thú với nghề này Cảm giác
về một sự hoàn thành sau một ngày làm việc hiệu quả, niềm vui sướng khi được chia sẻ một quyển sách hay, cùng ngẫm ngợi một bài thơ giàu ý tứ, một câu châm ngôn, một lời bài hát hay đơn giản chỉ là cái cảm giác: cảm thấy mình quan trọng trong cuộc sống của trẻ Những điều đó làm chúng ta
say mê, thích thú Trẻ em được trở thành “CON NGƯỜI ” chỉ nhờ có giáo
dục (Komenski) Nếu không được học và dạy bảo, con người sẽ sống như hoang thú, mọi hành động sẽ mang tính bản năng
Chất lượng dạy và học trong nhà trường là đề tài quan trọng, đây vừa là mục tiêu vừa là sự đảm bảo uy tín danh hiệu của mỗi trường học Chất lượng dạy và học là sự quan tâm hàng đầu xuyên suốt không chỉ của những nhà quản
lý trường học có tâm huyết, của mỗi cán bộ giáo viên mà còn là sự quan tâm, là niềm tin của nhân dân khi gửi gắm con em vào các trường học
Nâng cao chất lượng dạy và học trong nhà trường là một yêu cầu bức
xúc của xã hội trong giai đoạn hiện nay ở nước ta “Dạy học là một quá
trình gồm toàn bộ các thao tác có tổ chức và có định hướng giúp người học
từng bước có năng lực tư duy và năng lực hành động với mục đích chiếm
lĩnh các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các kỹ năng, các giá trị văn hóa mà
nhân loại đã đạt được để trên cơ sở đó có khả năng giải quyết được các bài toán thực tế đặt ra trong toàn bộ cuộc sống của mỗi người học”
Dạy và học là hoạt động chủ đạo trong nhà trường, thước đo hiệu quả
hoạt động của nhà trường chính là chất lượng giáo dục học sinh
Nhiều người đồng nhất kinh nghiệm dạy học với phương pháp dạy học Đây là quan niệm sai lầm, thực chất, kinh nghiệm và phương pháp dạy học là hoàn toàn khác nhau
Trang 6-Bởi kinh nghiệm được hình thành qua trải nghiệm của chính cá nhân
đó Khi tiến hành hoạt động dạy và học, kinh nghiệm mà người dạy và người học hình thành được là những tri thức về hoạt động này Tuy những kinh nghiệm này rất sâu sắc và mang lại hiệu quả cao đối vớitình huống dạy
và học cụ thể của từng cá nhân nhưng chúng chỉ là những trải nghiệm cá nhân, những trải nghiệm này chưa được thực nghiệm và khái quát khoa học
để trở thành lý luận phổ biến Chính vì lẽ đó mà kinh nghiệm dạy và học,chỉ
có thể trao đổi, trao tay giữa người này với người khác gắn liền với những tình huống dạy học cụ thể
Ngược lại, phương pháp dạy học với tư cách là một phạm trù lý luận,
là những tri thức về cách thức dạy học đã được thực nghiệm và khái quát khoa học, trở thành những nguyên lý phổ biến và có thể chuyển giao theo một quy trình độc lập, cho nhiều người
Trước khi triển khai một hoạt động dạy học nào đó, cả người dạy và người học đều phải xác định hướng tiếp cận đến đối tượng của mình Điều quan trọng là phải xác định được mục đích của hoạt động dạy học Và quan điểm hay hướng tiếp cận đối tượng sẽ quyết định việc lựa chọn phương pháp dạy học cụ thể và các phương tiện dạy học phù hợp
Ví dụ như xác định mục tiêu của dạy học là hướng đến hình thành hành vi của người học thì dạy học phải tuân theo các nguyên tắc huấn luyện
và kiểm soát hành vi của họ Nếu mục tiêu hướng tới việc cung cấp tri thức cho người học thì phải tuân theo các nguyên tắc của dạy học thông báo, liên tưởng Ngược lại mục tiêu hướng đến việc phát triển nhân cách của người học, thì phải tuân theo các nguyên tắc có tính nhân văn, tôn trọng, thỏa mãn
và thúc đẩy nhu cầu phát triển của họ
Bản chất của quá trình dạy học: “Là quá trình dạy của giáo viên và quá trình học của học sinh (HS).Giáo viên (GV) tác động đến HS, HS tác động ngược lại GV Trong đó hoạt động dạy của giáo viên giữ vai trò chủ đạo, là người truyền đạt tri thức, kĩ năng, kĩ xảo, hình thành cho học sinh thế giới
Trang 7-quan, nhân sinh quan Như vậy giáo viên chỉ đạo nhận thức của học sinh Còn hoạt động học với vai trò tự giác, tích cực, độc lập nhận thức của học sinh, giúp các em chủ động lĩnh hội hệ thống tri thức, kĩ năng, kĩ xão để từ
đó hình thành kiểu nhân cách mà xã hội đòi hỏi”
Chất lượng giáo dục phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó yếu tố đầu vào là yếu tố quan trọng Trước thực tế học sinh đặc thù của một trường có chất lượng đầu vào thấp, học sinh còn rất nhiều tồn tại, hạn chế :
Về kiến thức: hầu hết là mất căn bản, hổng kiến thức, thậm chí có những em viết không đúng chính tả, không thực hiện được những phép tính
sơ đẳng nhất Vì học yếu nên đa số các em chán học hoặc mặc cảm tự ti không phấn đấu Về phía gia đình thì các em thường rơi vào các gia đình thiếu sự quan tâm hoặc quan tâm không đúng cách
Đó là về phần học sinh còn về giáo viên, nhà trường và xã hội thì vẫn còn những vấn đề cần khắc phục:
Đa số là giáo viên trẻ còn thiếu kinh nghiệm Nhiệt tình, tâm huyết với nghề của một số giáo viên còn hạn chế…
Kiểm tra, thi cử vẫn có khi chưa thực sự nghiêm túc
Điều kiện cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học còn thiếu thốn
Đặc biệt vẫn còn dư âm của bệnh thành tích, bệnh hình thức, né tránh
dư luận xã hội (những năm gần đây khi thực hiện “Hai không”, kết quả thu
được không như mong muốn thì chúng ta vẫn còn e sợ dư luận xã hội)
2 Cơ sở lí luận khoa học :
Nhiều tác giả cho rằng: “Dạy học là toàn bộ các thao tác có mục đích nhằm chuyển các giá trị tinh thần, các hiểu biết, các giá trị văn hóa mà nhân loại đã đạt được hoặc cộng đồng đã đạt được vào bên trong một con người”.
Trang 8Quản lí là hoạt động, là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lí đến đối tưọng quản lí trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và phát triển, đạt được mục đích của tổ chức
Quản lí nhà truờng là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lí nhà truờng làm cho nhà trường vận hành theo đường lối quan điểm của Đảng, thực hiện được mục tiêu kế hoạch đào tạo của nhà truờng, góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục : nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực và bồi dưỡng nhân tài phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá,
hiện đại hoá đất nước
Biện pháp nâng cao chất lượng dạy học là những cách làm, cách giải
quyết cụ thể trong công tác chỉ đạo chuyên môn phù hợp với tình hình điều kiện thực tế của nhà trường nhằm nâng cao chất lượng giáo dục
Nâng cao chất lượng dạy học là nhiệm vụ tiên quyết của những người làm công tác quản lí và dạy học trong các nhà trường Tương lai của đất nước ta đang trông chờ vào những mầm non mà hàng ngày các thầy cô giáo đang dày công chăm chút vun đắp
Chỉ NHỚ kiến thức thôi chưa đủ, phải LÀM (vận dụng kiến thức) khi đó mới HIỂU được kiến thức đó, khi đó kiến thức đã học mới chuyển hóa thành NĂNG LỰC nội tại của bản thân Chúng ta thường nói nôm na kiến thức đã được tiêu hóa
Ở Ấn Độ tổng kết quá trình dạy học người ta nói:
• TÔI NGHE – TÔI QUÊN
• TÔI NHÌN – TÔI NHỚ
• TÔI LÀM – TÔI HIỂU
II THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP:
1 Thực trạng chất lượng dạy và học ở trường tiểu học Hòa Chánh
2, xã Hòa Chánh, huyện U Minh Thượng, tỉnh Kiên Giang có những mặt thuận lợi, khó khăn sau:
a Thuận lợi:
Trang 9Trường tiểu học hòa Chánh 2 đóng trên địa bàn xã Hòa Chánh là địa bàn khá thuận lợi gần trung tâm huyện Đời sống nhân dân chủ yếu sống bằng nghề nông, có điều kiện kinh tế tương đối ổn định, đa phần phụ huynh quan tâm đến việc học tập của con em, nhưng tỉ lệ học sinh yếu hàng năm vẫn còn cao so với một địa bàn thuận lợi Cụ thể chất lượng học sinh năm học 2009-
2010 của trường đạt được như sau :
Số lượng học sinh lưu ban : 10 em , tỉ lệ 1,6 %
Học sinh lớp 5 hoàn thành chương trình tiểu học : 102/102 em, tỉ lệ : 100%
Về chất lượng đội ngũ đến nay, cán bộ và giáo viên của trường có trình
độ đào tạo chuyên môn đạt chuẩn và trên chuẩn cao 100 % Phần đông giáo viên sinh sống gần địa bàn truờng học, nhiệt tình trong giảng dạy, yêu nghề mến trẻ, tuy nhiên bên cạnh đó cạnh đó vẫn còn một số tồn tại :
b Khó Khăn:
Bên cạnh những thuận lợi là cơ bản trường cũng còn gặp một số khó khăn: Đội ngũ giáo viên của trường có nhiều đồng chí có nhiều nguồn giáo viên của các xã khác dôi ra, một số giáo viên xin chuyển vị trí công tác do
đó việc tiếp cận với việc đổi mới phương pháp giảng dạy Giáo viên trẻ mới
ra trường thiếu kinh nghiệm trong nghề
+ Còn một số học sinh chưa thật chăm học, một bộ phận phụ huynh
do mải làm ăn nên chưa quan tâm đến việc học của con cái, còn khoán trắng cho nhà trường
Trang 10-Nhìn chung với địa bàn các điểm trường lẻ khác trong địa bàn thì chất lượng đại trà của truờng vẫn còn thấp Chưa đáp ứng được yêu cầu nâng cao chất lượng dạy và học của nhà trường Đặc biệt khối 1 đến khối 3;
2 Các công việc đã làm của Phó Hiệu trưởng từ đầu năm học:
a Về tình hình đội ngũ CB-GV-NV nhà trường:
* Biên chế số lượng:
Theo biên chế của ngành, năm học 2010-2011, tống số CB-GV-NV của trường có 36 người, đều là dân tộc Kinh, được phân công chức danh và nhiệm vụ như sau:
Chức danh Số lượng Trong số lượng chia ra
* Về độ tuổi và các điều kiện khác:
Theo bảng số liệu trên, hiện nay nhà trường có 20 giáo viên được phân công tham gia trực tiếp giảng dạy ở các khối lớp Có 4 giáo viên bộ môn; giáo viên khác: 04 Tính đến năm học 2010-2011 giáo viên của trường có độ tuổi cao nhất là 52 tuổi, thấp nhất là 23 tuổi, tuổi đời bình quân của CB-GV trong nhà trường là 33 tuổi (không tính tuổi của bảo vệ)
+ Cụ thể về độ tuổi của giáo viên: - Dưới 30: 03( Nữ 02 )
- Từ 30 – 40 : 25 (Nữ 7)
- Từ 41 – 50 : 6 ; (Nữ 1)
- Trên 50 : 01
Trang 11-Với độ tuổi bình quân như vậy, xét về mặt tâm lý lứa tuổi của học sinh tiểu học thì các em ít hứng thú học hơn so với những thầy cô giáo còn trẻ Ngoài ra còn phải kể đến giọng nói, hình thức và các yếu tố khác của mỗi thầy cô giáo cũng có những ảnh hưởng không nhỏ đến việc ham thích đi học, chú ý học tập của học sinh Tiểu học
Đội ngũ giáo viên của trường phần đông đều công tác tại trường đã lâu, đều đã lập gia đình nhưng hầu hết lại không cư trú tại địa phương nơi trường đóng Ngoài ra, phần đông giáo viên của trường là người miền Nam Bởi vậy việc am hiểu phong tục tập quán của các em học sinh người địa phương có những ưu điểm ảnh hưởng đến chất lượng giảng dạy của nhà trường
Mặt khác, với cơ cấu biên chế số lượng theo quy định của Thông tư liên tịch số 35 liên Bộ Giáo dục & Đào tạo, Bộ Nội vụ và Bộ Tài chính như vậy nên có những công tác nhà trường không có chuyên trách mà chỉ làm kiêm nhiệm (công đoàn, khối trưởng, thanh tra nhân dân) vì vậy hiệu quả công tác chưa cao
Hoạt động học tập của học sinh bao giờ cũng ăn nhịp với hoạt động dạy của giáo viên, do giáo viên điều khiển nên hoạt động dạy của giáo viên phải bao gồm: Tổ chức, hướng dẫn hoạt động học tập của học sinh như quan tâm đến hoạt động dạy của giáo viên quản lí hoạt động của học sinh làm sao
để học sinh thấy được: “Mỗi ngày đến trường là một ngày vui!”.
Không gian hoạt động của học sinh là từ trong lớp, ngoài lớp, ngoài trường cho đến ở nhà Thời gian hoạt động học tập bao gồm giờ học trên lớp, giờ học ở nhà và thời gian thực hiện các hình thức học tập khác
Phần lớn các đồng chí giáo viên của trường có đời sống đảm bảo, có mức thu nhập ổn định, yên tâm công tác
Tính nết sở trường của giáo viên:
Nhìn chung các đồng chí giáo viên yêu nghề mến trẻ, yên tâm công tác Luôn có ý thức phấn đấu để giành kết quả cao trong giảng dạy và chủ nhiệm Các đồng chí lâu năm có nhiều kinh nghiệm về giảng dạy và quản lí
Trang 12-học sinh Giáo viên trẻ nhiệt tình công tác, có trình độ kiến thức cơ bản cao, biết vi tính, rất nhạy bén với việc đổi mới phương pháp dạy học, sẵn sàng nhận bất cứ công việc gì mà nhà trường phân công
Trên cơ sở nắm vững về hoàn cảnh kinh tế, sở trường và tính nết của từng giáo viên trong trường Tôi đã phối hợp tham mưu với Hiệu trưởng phân công, giao việc cho từng đồng chí giảng dạy một cách hợp lí
Ví dụ: Đối với các đồng chí có chuyên môn chắc, kinh nghiệm giảng dạy lâu năm, linh hoạt sáng tạo thì đề bạc cho làm khối trưởng chuyên môn Đối với đồng chí có khả năng thuyết phục mọi người, gương mẫu, được mọi người tín nhiệm thì bầu làm chủ tịch
Công đoàn Còn các đồng chí
chủ nhiệm thì tuỳ vào khả năng
chuyên môn mà giao chủ nhiệm
các lớp
Một số giáo viên chưa
chịu khó tìm tòi để có phương
pháp giảng dạy tốt; chưa biết
phối kết hợp giữa các phương pháp
giảng dạy để phát huy ưu điểm của từng phương pháp trong quá trình giảng dạy
Một số giáo viên chưa nhận thức đầy đủ về phương pháp dạy học “Lấy học sinh làm trung tâm ” Trong quá trình dạy học chưa có kế hoạch phân nhóm học sinh theo đối tượng để có những phương pháp dạy học phù hợp
Số lượng học sinh gặp khó khăn trong việc học tương đối nhiều, khả năng tiếp thu của một số học sinh còn quá chậm so với bạn cung trang lứa
Ở một số gia đình nhu cầu kinh tế mưu sinh được quan tâm nhiều hơn nhu cầu học tập “Lo cái ăn trước rồi mới đến cái học”
3 Các biện pháp, giải pháp đã áp dụng để nâng cao chất lượng dạy
và và học ở trường Tiểu học Hòa Chánh 2,xã Hòa Chánh, huyện U Minh Thượng
Hình ảnh sinh hoạt chuyên môn
