Một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các trường THPT huyện Định Quán tỉnh Đồng Nai

Chỉ thị Số 2737 /CT-BGDĐT, ngày 27 tháng 7 năm 2012 của Bộ trưởngBộ GD&ĐT về nhiệm vụ trọng tâm của GD mầm non, GD phổ thông, GDthường xuyên và GD chuyên nghiệp năm học 2012 – 2013 trong

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

HOẮC CÔNG SƠN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT

HUYỆN ĐỊNH QUÁN TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

HOẮC CÔNG SƠN

MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT

HUYỆN ĐỊNH QUÁN TỈNH ĐỒNG NAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Với tình cảm kính trọng và chân thành tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắcđối với:

- Ban Giám Hiệu, Khoa Sau đại học, Khoa Giáo dục Trường Đại học Vinh

đã tạo điều kiện cho tôi học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn;

- Các giảng viên, cán bộ công chức Trường Đại học Vinh đã trực tiếpgiảng dạy và tư vấn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và viếtluận văn

- Đặc biệt tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Ngô ĐìnhPhương đã tận tình, trực tiếp hướng dẫn khoa học, giúp đỡ tôi trong quá trìnhnghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đồng thời tôi xin chân thành cảm ơn:

- Ban giám hiệu trường THPT Định Quán;

- Các đồng chí hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, chủ tịch công đoàn, bí thưđoàn thanh niên, cha mẹ học sinh, GVCN và các em học sinh của các trườngTHPT huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai;

- Gia đình, bạn bè và những đồng nghiệp đã tạo điều kiện, động viên,khích lệ, cung cấp tư liệu, đóng góp ý kiến cho tôi trong quá trình học tập,nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Mặc dù đã hết sức cố gắng nhưng chắc chắn luận văn sẽ không thể tránhkhỏi những thiếu sót, tác giả rất mong được sự góp ý của quý thầy cô, bạn bè,đồng nghiệp và bạn đọc để luận văn được hoàn chỉnh hơn

Tôi xin chân thành tiếp thu và trân trọng tri ân!

Nghệ An, tháng 9 năm 2013

Tác giả

HOẮC CÔNG SƠN

TT Viết tắt Viết đầy đủ

Chủ nhiệm lớpCông nghệ thông tinCha mẹ học sinhĐại học - Cao đẳngGiáo dục

Giáo dục và đào tạoGiáo viên

Giáo viên chủ nhiệmGiáo dục thường xuyênHiệu trưởng

Học sinhKhoa học quản lýKinh tế - Xã hộiNhà xuất bảnPhó giáo sư, tiến sĩPhó hiệu trưởngPhương phápQuản lý Quản lý giáo dụcSinh hoạt lớpTrung học phổ thôngTrung ương

Ủy ban nhân dân

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 4

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu 4

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Đóng góp của luận văn 6

8 Cấu trúc luận văn 6

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 7

1.1 Vài nét sơ lược về lịch sử vấn đề nghiên cứu 7

1.2 Các khái niệm cơ bản 9

1.3 Một số vấn đề về công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT 15

1.4 Một số vấn đề về quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT 28

1.5 Các văn bản chỉ đạo của Nhà nước, Bộ Giáo dục và Đào tạo về vấn đề công tác chủ nhiệm lớp 34

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT, HUYỆN ĐỊNH QUÁN, TỈNH ĐỒNG NAI 36

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và tình hình giáo dục THPT của huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai 36

2.2 Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp ở các trường THPT, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai 41

2.3 Thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các trường THPT, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai 58

Chương 3 MỘT SỐ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT, HUYỆN ĐỊNH QUÁN TỈNH ĐỒNG NAI71

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 713.2 Một số biện pháp QL công tác chủ nhiệm lớp ở các trường THPT, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai 733.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 903.4 Thăm dò tính cần thiết và khả thi của các biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp được đề xuất 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 101 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 106 Phụ lục Error! Bookmark not defined.

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong hệ thống giáo dục quốc dân của nước ta hiện nay, tại mỗi lớp họcđều có một giáo viên bộ môn dạy trong lớp, được chỉ định làm nhiệm vụ quản lýlớp gọi là giáo viên chủ nhiệm ( GVCN) GVCN lớp là người tổ chức, quản lýtrực tiếp và sâu sát nhất về mọi mặt đối với học sinh ( HS) và thực hiện giáo dục( GD) đạo đức, lối sống, phát triển nhân cách, tư vấn hướng nghiệp cho từng HS

Vì thế, công tác chủ nhiệm lớp ( CNL) giữ vai trò quan trọng trong việc xâydựng và duy trì nề nếp, góp phần nâng cao chất lượng GD toàn diện HS Đồngthời, người GVCN lớp là “cầu nối” giữa nhà trường và gia đình HS, góp phầnthực hiện tốt mối quan hệ giữa nhà trường, gia đình và xã hội Vậy nên, ngườiHiệu trưởng (HT) biết cách tổ chức, quản lý, đào tạo, bồi dưỡng năng lực GVCNthì sẽ thuận lợi trong việc thực hiện nhiệm vụ của cơ sở giáo dục đào tạo, đặc biệt

là vấn đề GD đạo đức, xây dựng thái độ học tập cho HS và rèn luyện kỹ năngsống cho các em

Để đáp ứng được yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáodục, từ năm học 2009 – 2010 Bộ Giáo dục và Đào tạo ( GD&ĐT) đã có các quiđịnh, hướng dẫn đề cao vị trí, vai trò và nhiệm vụ của người GVCN Đồng thờitrong Qui định chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học cơ sở, giáo viên trung họcphổ thông ( Ban hành kèm theo Thông tư số 30 /2009 /TT-BGDĐT ngày 22

tháng 10 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT) có đề cập đến năng lực tìm hiểu

đối tượng và môi trường GD ( Tiêu chuẩn 2), năng lực GD ( Tiêu chuẩn 4) vànăng lực hoạt động chính trị, xã hội (Tiêu chuẩn 5) của người giáo viên ( GV),

đó cũng là năng lực cần thiết của người GVCN

Chỉ thị Số 2737 /CT-BGDĐT, ngày 27 tháng 7 năm 2012 của Bộ trưởng

Bộ GD&ĐT về nhiệm vụ trọng tâm của GD mầm non, GD phổ thông, GDthường xuyên và GD chuyên nghiệp năm học 2012 – 2013 trong nhóm nhiệm vụnâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục phần nhiệm vụ chung cónhấn mạnh: “ Tiếp tục triển khai có hiệu quả, sáng tạo việc học tập và làm theotấm gương đạo đức Hồ Chí Minh theo Chỉ thị số 03-CT/TW ngày 14/5/2011 của

Bộ Chính trị gắn với đặc thù của ngành; chú trọng công tác giáo dục đạo đức,nhân cách, giá trị sống, kỹ năng sống cho học sinh, sinh viên; nâng cao đạo đứcnghề nghiệp của nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục; tổng kết 5 năm thực hiệncuộc vận động “ Mỗi thầy, cô giáo là một tấm gương đạo đức, tự học và sáng tạo”

và phong trào thi đua “ Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”

Công văn số 5289 /BGDĐT - GDTrH, ngày 16 tháng 8 năm 2012 của Bộ

GD&ĐT “ Hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2012 –2013” phần nhiệm vụ trọng tâm có nhấn mạnh: “ nâng cao vai trò của giáo viênchủ nhiệm lớp trong việc tổ chức, phối hợp giáo dục toàn diện học sinh ” Trongnội dung thực hiện các nhiệm vụ cụ thể, Bộ GD& ĐT yêu cầu: “tăng cường vaitrò của giáo viên chủ nhiệm lớp trong việc quản lý, phối hợp giáo dục toàn diện chohọc sinh; tổ chức bồi dưỡng kỹ năng công tác giáo viên chủ nhiệm lớp” Điều nàycho thấy Bộ GD&ĐT đã rất quan tâm đến công tác chủ nhiệm lớp nói chung, đếnnhiệm vụ của GV chủ nhiệm lớp nói riêng

Huyện Định Quán là huyện miền núi của tỉnh Đồng Nai Các điều kiệnkhó khăn về kinh tế xã hội phần nào ảnh hưởng đến sự nghiệp GD của huyện sovới các huyện, thị xã và thành phố trong tỉnh Huyện Định Quán có 4 trườngtrung học phổ thông ( THPT) công lập, 01 trường THPT ngoài công lập và 01trung tâm giáo dục thường xuyên ( GDTX) đủ đáp ứng nhu cầu học tập của con

em cán bộ, công nhân và nhân dân trong huyện Được sự chỉ đạo của SởGD&ĐT, trong những năm học vừa qua các trường THPT ở Huyện Định Quán

đã thực hiện nhiều biện pháp xây dựng và duy trì nề nếp, kỷ cương, nâng caochất lượng, hiệu quả giáo dục toàn diện HS Một trong các biện pháp đã đượctriển khai là tăng cường vai trò của đội ngũ GVCN lớp trong việc GD toàn diện cho

HS trên cơ sở phối hợp với các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường

Tuy nhiên, việc thực hiện mục tiêu nâng cao chất lượng GD toàn diện HS,đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập và tồn tại.Một trong các nguyên nhân dẫn đến tình trạng đó là nhận thức chưa đầy đủ vềvai trò, trách nhiệm của đội ngũ GVCN trong việc GD toàn diện cho HS ở trườngTHPT; sự thiết lập và duy trì mối quan hệ giữa GVCN lớp với GV bộ môn, các đoànthể xã hội và gia đình HS trong việc phụ đạo học sinh yếu kém, bồi dưỡng HS giỏi;nắm chắc tình hình, khắc phục nguyên nhân HS chưa chăm học và công tác nghiêncứu xây dựng và triển khai chương trình bồi dưỡng GV làm công tác chủ nhiệm lớp đãđược triển khai thực hiện nhưng chưa thực sự có hiệu quả Mặt khác, mặt trái củanền kinh tế thị trường và những tiêu cực ngoài xã hội đã có ảnh hưởng không tốtđến GD Do đó, ở mỗi trường THPT vẫn còn một bộ phận HS chưa có động cơ,thái độ học tập đúng đắn dẫn đến không tích cực học tập hoặc sa sút về đạo đức,lối sống Mặt khác, các biện pháp quản lý của hiệu trưởng ( HT) đối với công tácchủ nhiệm và đối với GVCN lớp chưa thật hợp lý trong nền kinh tế thị trường

Thực tế cho thấy, nhận thức về vai trò, nhiệm vụ của GVCN, năng lựcnghiệp vụ thực thi công tác chủ nhiệm lớp ( CNL) của các GV, cách tổ chức chỉđạo, quản lý hoạt động của nhà trường về đội ngũ GVCN có những khoảng cách

và bất cập nhất định giữa thực tiễn và yêu cầu trong quy chế, lý luận Vì thế cầnphải được tìm hiểu, nghiên cứu phương thức QL, cách thức tổ chức, điều hành,bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ cho đội ngũ GVCN, nâng cao nhận thức về vaitrò, vị trí của người GVCN, chỉ ra được những biện pháp QL của HT để xâydựng đội ngũ GVCN đáp ứng hoạt động GDĐT trong trường THPT hiện nay

Vấn đề công tác CNL và QL công tác CNL ở các trường THPT của huyệnĐịnh Quán chưa được quan tâm đúng mức để nâng cao chất lượng GD toàn diện

Việc nghiên cứu thực trạng công tác CNL và QL công tác CNL ở các trườngTHPT của huyện Định Quán để đưa ra các biện pháp QL đồng bộ, phù hợp vớithực tế của GD địa phương nhằm tăng cường vai trò của đội ngũ GVCN, gópphần nâng cao chất lượng GD toàn diện HS là vấn đề cấp thiết.

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các trường THPT, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai ” làm vấn đề nghiên cứu của luận văn này.

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn công tác CNL, thực trạng QLcông tác CNL của HT nhằm đề xuất một số biện pháp QL công tác CNL ở cáctrường THPT tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai, góp phần nâng cao chấtlượng GD toàn diện HS

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các trường THPT

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp của hiệu trưởng ở cáctrường THPT, huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai

4 Giả thuyết khoa học

Hiệu quả công tác CNL ở các trường THPT tại huyện Định Quán, tỉnhĐồng Nai sẽ được nâng cao nếu thực hiện được những biện pháp quản lý mộtcách khoa học, phù hợp với thực tế giáo dục của địa phương và có tính khả thi

5 Nhiệm vụ nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về biện pháp quản lý công tác chủ nhiệmlớp ở trường THPT

5.1.2 Nghiên cứu thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các trườngTHPT tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai.

5.1.3 Đề xuất, thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của một số biện phápquản lý công tác CNL ở các trường THPT tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai

+ Trường THPT Điểu Cải

- Thời gian khảo sát: từ tháng 11 năm 2012 đến tháng 5 năm 2013

- Thời gian áp dụng các biện pháp được đề xuất: từ năm học 2013 – 2014đến hết năm học 2019 – 2020

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

Thu thập và đọc các tài liệu lý luận, các văn bản pháp qui, các công trìnhnghiên cứu khoa học về quản lý giáo dục ( QLGD), quản lý ( QL) công tác CNL

Từ đó phân tích và tổng hợp các vấn đề lý luận liên quan đến luận văn

Khái quát hóa các nhận định độc lập về QLGD, QL công tác CNL; côngtác QL của HT đối với hoạt động CNL ở trường THPT; công tác CNL của GV

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi:

+ Bảng hỏi cha mẹ học sinh ( CMHS) về sự phối kết hợp giữa GVCN lớp vớiCMHS, cộng đồng trong quá trình giáo dục học sinh

+ Bảng hỏi giáo viên làm công tác chủ nhiệm lớp về những công việc củaGVCN lớp; những biện pháp quản lý lớp và làm việc với HS

+ Bảng hỏi HT, phó hiệu trưởng ( PHT) về công tác quản lý họat độngCNL và những biện pháp QL đối với họat động CNL của GV trong trường.

+ Bảng hỏi HS về công tác chủ nhiệm của GV

- Phương pháp quan sát: Quan sát hoạt động chủ nhiệm lớp của các GVCN

và công tác quản lý của các hiệu trưởng đối với hoạt động chủ nhiệm lớp của GV

- Phương pháp phỏng vấn:

+ Phỏng vấn HS, CM HS để làm rõ thực trạng công tác chủ nhiệm lớp.+ Phỏng vấn GV để làm rõ thực trạng công tác QL chủ nhiệm lớp của HT

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: xin tư vấn thêm từ các chuyên gia

có kinh nghiệm về công tác CNL, và cán bộ quản lý ( CBQL) có kinh nghiệm

QL công tác CNL

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm: phân tích những sáng kiến kinh

nghiệm về công tác chủ nhiệm và kế hoạch công tác chủ nhiệm của một số GV

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý và phân tích các số liệu

từ các bảng hỏi thu thập được

7 Đóng góp của luận văn

Góp phần cụ thể hóa một số biện pháp quản lý để nâng cao chất lượngcông tác chủ nhiệm lớp ở các trường THPT tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai,đồng thời trang bị cho giáo viên nhận thức luận về vị trí, vai trò của người giáoviên chủ nhiệm đối với hoạt động giáo dục, quản lý học sinh

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, nộidung luận văn bố trí trong 3 chương

- Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý công tác chủ nhiệm ở các trường

THPT

- Chương 2: Thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm ở các trường THPT

huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai

- Chương 3: Một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở các

trường THPT tại huyện Định Quán, tỉnh Đồng Nai

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 1.1 Vài nét sơ lược về lịch sử vấn đề nghiên cứu

Trong hệ thống tổ chức của các trường phổ thông, đơn vị cơ bản được tổchức để giảng dạy và giáo dục HS là lớp học Hình thức tổ chức dạy học, GDtheo lớp được hình thành từ thế kỉ XVI do nhà giáo dục Tiệp Khắc JA.Cômenxki đề xướng Mô hình lớp học được duy trì và ngày càng phát triển mạnh

mẽ ở khắp các nước trên thế giới Tùy thuộc vào điều kiện thực tế, song bao giờmột lớp học vẫn cần người QL Để QL lớp học, nhà trường cử ra một trongnhững GV đang giảng dạy làm CNL GVCN được hiệu trưởng nhà trường lựachọn từ những GV ưu tú có kinh nghiệm GD, có uy tín trong HS, được hội đồngnhà trường nhất trí phân công làm công tác CNL để thực hiện mục tiêu GD Nhưvậy, khi nói đến GVCN lớp là nói đến mặt QL và mặt lãnh đạo HS của một lớp

Trong báo cáo (1996) với nhan đề “Học tập: Một kho báu tiềm ẩn” củaUNESCO đã xem xét vấn đề GD suốt đời như là việc học tập dựa trên bốn trụcột lớn: “Học để biết; Học để làm; Học để cùng chung sống; Học để cùng tồntại” Đây chính là định hướng cốt lõi cho GD học sinh trong các trường THPT

Trong tác phẩm “Phương pháp công tác chủ nhiệm lớp” (NXB Giáo dục

Matxcơva,1984), Bôn - đư - rép N.I đã trình bày những phương pháp cơ bản vềcách thức thực hiện công tác chủ nhiệm lớp ở các trường phổ thông

Từ định hướng trên, các nước phát triển đã chỉ ra những nội dung GD cho

HS trung học có liên quan đến công tác chủ nhiệm lớp như: GD kĩ năng sống,

GD những giá trị sống, GD hướng nghiệp… Theo quan điểm của UNESCO chorằng GD trung học là giai đoạn mà thế hệ trẻ lựa chọn cho mình những giá trịcần thiết cho cuộc sống cũng như con đường chuẩn bị bước vào hoạt động nghềnghiệp và cuộc sống sau này Như vậy, người GV cần tổ chức các họat độngkhác nhau để HS có thể tham gia được dễ dàng và học được rất nhiều thứ từ đó.

Ở Việt Nam, nhiều tác giả cũng đã quan tâm nghiên cứu vấn đề quản lý vàquản lý trong GD Các tác giả cũng đưa ra những quan niệm của mình Theo tácgiả Thái Văn Thành thì "Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch củachủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu đề ra [26]; Tác giảPhạm Minh Hùng cho rằng "Quản lý giáo dục là thực hiện các chức năng quản lýtrong công tác giáo dục bao gồm: kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra vàđánh giá quá trình giáo dục” [17] Nhìn chung các quan niệm đều nhấn mạnh đếnhoạt động nhằm hướng vào đạt mục tiêu đã hoạch định

Nghiên cứu về công tác CNL được tác giả Nguyễn Thanh Bình quan tâmsâu sắc với các công trình: “ Công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT”, đề tài mã

số SPHN-09-465NCSP, 2010, cũng như cuốn “ Một số vấn đề trong công tácchủ nhiệm lớp ở trường THPT hiện nay” (NXB Đại học sư phạm, 2011) Ở đâycác tác giả đề cập đến những vấn đề cơ bản của công tác CNL, những nội dungtrong công tác CNL ở trường THPT hiện nay Ngoài ra còn có nhiều nhà khoahọc cũng quan tâm đến công tác CNL với các công trình như: Nguyễn DụcQuang, Lê Thanh Sử, Nguyễn Thị Kỷ, “Những tình huống giáo dục HS của ngườiGVCN”, NXB ĐHQG Hà Nội, 2000; Hà Nhật Thăng (chủ biên), “Phương phápcông tác của người GVCN trường THPT”, NXB ĐHQG Hà Nội, 2001; Hà NhậtThăng, Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ, “Công tác GVCN ở trường phổthông”, NXBGD, 1998; Bộ Giáo dục và Đào tạo, “Kỷ yếu hội thảo Công tácGVCN ở trường phổ thông”, NXBGD, 2010

Nghiên cứu về biện pháp QL công tác CNL có “Một số biện pháp tăng

cường quản lý của hiệu trưởng đối với công tác chủ nhiệm lớp trong các trường THPT tỉnh Bắc Ninh”, 2005, của Nguyễn Khắc Hiền Hiện vấn đề này chưa có

công trình nghiên cứu nào được thực hiện ở các trường THPT của huyện ĐịnhQuán, tỉnh Đồng Nai – đây cũng là vấn đề khá mới với một huyện miền núi, nơi

có nhiều dân tộc cùng sinh sống

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Khái niệm quản lý

Trong quá trình hình thành và phát triển, con người muốn tồn tại cần phải

có sự phối hợp với nhau trong một nhóm, một tổ chức Để tổ chức, điều khiển tạonên sự phối hợp của nhóm người trong hoạt động theo yêu cầu nhất định, một loạihình lao động mới xuất hiện Loại hình lao động đó là hoạt động QL

Theo Các Mác: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chungnào tiến hành trên quy mô tương đối lớn thì ít nhiều cũng đều cần đến một sự chỉđạo để điều hoà những hoạt động cá nhân và thực hiện những chức năng chungphát sinh từ vận động của toàn bộ cơ thể khác với sự vận động của những khíquan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm tự điều khiển lấy mình, còn mộtdàn nhạc thì cần phải có nhạc trưởng”[4] Từ quan niệm trên, có nhiều địnhnghĩa khác nhau về QL, tùy theo góc độ xem xét của mình

H.Koontz khẳng định: "Quản lý là một hoạt động thiết yếu, nó đảm bảophối hợp những nỗ lực hoạt động cá nhân nhằm đạt được các mục đích của nhóm(tổ chức) với thời gian, tiền bạc, vật chất và sự bất mãn ít nhất Với tư cách thựchành thì QL là một nghệ thuật, còn với kiến thức thì QL là một khoa học"[20]

Theo tác giả Thái Văn Thành thì "QL là sự tác động có mục đích, có kếhoạch của chủ thể QL lên đối tượng QL nhằm đạt được mục tiêu đề ra [26]

Hiện nay QL được định nghĩa: QL là những hoạt động có phối hợp nhằmđịnh hướng và kiểm soát quá trình tiến tới mục tiêu Như vậy, nội hàm của kháiniệm QL gồm: i) Hoạt động phối hợp nhiều người, nhiều yếu tố; ii) Định hướngcác hoạt động theo mục tiêu nhất định; iii) Kiểm soát được tiến trình của hoạtđộng trong quá trình tiến tới mục tiêu.

1.2.1.2 Chức năng quản lý

a Chức năng kế hoạch hoá

Đây là quá trình xác định mục tiêu và quyết định những biện pháp tốt nhất

để thực hiện mục tiêu đó Như vậy, thực chất của kế hoạch hoá là đưa toàn bộnhững hoạt động vào kế hoạch, với mục đích, biện pháp rõ ràng, bước đi cụ thể

và xác định rõ các điều kiện cung ứng cho việc thực hiện mục tiêu

Nhiều nhà lý luận QL cho rằng, kế hoạch là cái khởi nguyên của mọi hoạtđộng, mọi chức năng QL khác Họ ví kế hoạch như một chiếc đầu tầu kéo theocác toa “tổ chức”, “chỉ đạo”, “kiểm tra” Như vậy, nếu không có kế hoạch thìngười QL không biết phải tổ chức nhân lực và các nguồn nhân lực khác như thếnào, thậm chí họ còn không rõ phải tổ chức cái gì nữa Không có kế hoạch,người QL không thể chỉ dẫn, lãnh đạo người thuộc quyền hành động một cáchchắc chắn với những kỳ vọng đặt vào kết quả mong đợi Và không có kế hoạchthì cũng không xác định được tổ chức hướng tới đúng hay chệch mục tiêu, khôngbiết khi nào đạt được mục tiêu và sự kiểm tra sẽ không có căn cứ

Trong QL nhà trường, kế hoạch hoá là một chức năng quan trọng vì trên

cơ sở phân tích các thông tin QL, căn cứ vào những tiềm năng đã có và nhữngkhả năng sẽ có mà xác định rõ các mục tiêu, nội dung hoạt động, biện pháp cầnthiết để chỉ rõ trạng thái mong muốn của nhà trường khi kết thúc các hoạt động

b Chức năng tổ chức

Trong cuốn “Quản lý giáo dục và quản lý nhà trường, NXB Đại học Huế,2007”, Tác giả Thái văn Thành định nghĩa chức năng tổ chức là “ Quá trình phân

phối và sắp xếp nguồn nhân lực theo những cách thức nhất định để đảm bảo việcthực hiện tốt các mục tiêu đã đề ra” Cũng theo tác giả: “ tổ chức là một khâusong là khâu quan trọng nhất của quản lý Để thực hiện được vai trò quan trọngnày, chức năng tổ chức phải hình thành một cấu trúc tổ chức tối ưu của hệ thốngquản lý và phối hợp tốt nhất các hệ thống quản lý với hệ thống bị quản lý”[26].

Trong QLGD, QL trường trung học, điều quan trọng nhất của công tác tổchức là phải xác định rõ vai trò của mỗi bộ phận, cá nhân, bảo đảm các mối quan

hệ ngược, sự thống nhất và đồng bộ về tổ chức trong QLGD ở trường trung học

Nhờ chức năng tổ chức mà hệ thống QL trở nên có hiệu quả, cho phép các

cá nhân góp phần tốt nhất vào mục tiêu chung Tổ chức được coi là điều kiện của

QL Thực chất của tổ chức là thiết lập mối quan hệ bền vững giữa con người,giữa các bộ phận trong hệ thống QL Tổ chức tốt sẽ khơi nguồn các động lực, tổchức không tốt sẽ làm triệt tiêu động lực và giảm sút hiệu quả QL

d Chức năng kiểm tra, đánh giá

Sau khi xác định các mục tiêu, quyết định những biện pháp tốt nhất để đạttới các mục tiêu và triển khai các chức năng tổ chức, chỉ đạo để thực hiện hoácác mục tiêu đó cần phải tiến hành những hoạt động kiểm tra đánh giá để xemxét việc triển khai các quyết định trong thực tiễn, từ đó có những điều chỉnh cần

thiết trong các hoạt động để góp phần đạt tới mục tiêu đã xác định: “ Lãnh đạo

mà không kiểm tra thì coi như không lãnh đạo”.

Như vậy, kiểm tra đánh giá có vị trí quan trọng trong việc đổi mới công tác

QL như đổi mới công tác kế hoạch hoá, công tác tổ chức, chỉ đạo cũng như đổi mới

cơ chế QL, phương pháp QL nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả QL

Tóm lại, sự phân công và chuyên môn hoá trong hoạt động QL đã hình thànhnên các chức năng QL, đó là chức năng kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra.Các chức năng này có mối quan hệ chặt chẽ với nhau tạo thành một chu trình QL

1.2.1.3 Nội dung quản lý

Theo Từ điển Tiếng Việt, NXB khoa học xã hội, Hà Nội, 1988 do HoàngPhê chủ biên thì: “ nội dung là mặt bên trong của sự vật, cái được hình thức chứađựng hoặc biểu hiện” [24]

Nội dung QL là các công việc, các hoạt động của nhà QL thực hiện phốihợp nhiều người, nhiều yếu tố, định hướng các hoạt động và kiểm soát tiến trìnhcủa hoạt động trong quá trình tiến tới mục tiêu của tổ chức

Con người là đối tượng chủ yếu của QL nên nội dung QL bao gồm: QL conngười ( tức là QL sự sắp xếp, phân công; hướng dẫn, bồi dưỡng nâng cao năng lựcthực hiện mục tiêu); QL hoạt động của con người ( bao gồm: Tổ chức các hoạtđộng và kiểm tra, đánh giá, điều chỉnh các hoạt động)

Nội dung QL trên được thực hiện bởi các chức năng QL trong hoạt động

1.2.2 Công tác chủ nhiệm lớp

1.2.2.1 Khái niệm công tác chủ nhiệm lớp

Trong trường học, lớp học là đơn vị cơ bản được thành lập để tổ chứcgiảng dạy và GD học sinh Để QL, GD HS trong lớp, nhà trường phân công mộttrong những GV đang giảng dạy có năng lực chuyên môn tốt, có kinh nghiệmlàm công tác QL, GD HS, có tinh thần trách nhiệm cao và lòng nhiệt tình trongcông tác, có uy tín với HS và đồng nghiệp làm CNL Đó là GVCN Những nộidung mà GVCN lớp phải thực hiện được coi là công tác CNL

1.2.2.2 Vai trò, nhiệm vụ của giáo viên chủ nhiêm lớp

a Vai trò của GVCN lớp

GVCN là người thay mặt hiệu trưởng QL lớp học Vai trò QL đó được thểhiện trong việc xây dựng kế hoạch GD; tổ chức các hoạt động GD; đôn đốc,hướng dẫn việc thực hiện các hoạt động GD theo kế hoạch; kiểm tra, đánh giákết quả học tập, tu dưỡng của HS trong lớp GVCN chịu trách nhiệm về kết quảhọc tập và rèn luyện của HS trong lớp trước hiệu trưởng, hội đồng nhà trường vàcha mẹ HS Do đó, có thể nói trách nhiệm của GVCN lớp rất nặng nề

Trong quá trình làm việc, GVCN là người tổ chức các hoạt động GD họcsinh trong lớp Vai trò tổ chức của GVCN được thể hiện trong các việc:

- Thành lập bộ máy tự quản của lớp;

- Phân công trách nhiệm cho từng cá nhân và cho các tổ, nhóm;

- Tổ chức các hoạt động của lớp theo mục tiêu GD đã được xây dựng;

- GVCN phải quán xuyến tất cả các hoạt động của lớp một cách chặt chẽ.Chất lượng học tập và tu dưỡng đạo đức của HS trong lớp phụ thuộc rất nhiềuvào khả năng tổ chức GD của GVCN;

- GVCN là người cố vấn đắc lực của Chi đoàn Thanh niên trong việc tổchức sinh hoạt tập thể như: việc lập kế hoạch công tác, thành lập Ban chấp hànhChi đoàn, tổ chức các mặt hoạt động và phối hợp với các hoạt động của tập thểlớp nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục chung;

- GVCN giữ vai trò chủ động trong việc phối hợp các lực lượng GD: Giađình, nhà trường, xã hội, trong đó nhà trường là lực lượng GD có tính chấtchuyên nghiệp Do vậy, GVCN phải là người đứng ra điều phối và kết hợp cùngcác lực lượng GD để tổ chức các hoạt động GD một cách có hiệu quả nhất

Năng lực chuyên môn, đạo đức, uy tín và kinh nghiệm công tác củaGVCN là điều kiện quan trọng nhất cho việc tổ chức, phối hợp thành công cáchoạt động GD học sinh của lớp

b Nhiệm vụ của GVCN

Tại điều 31, Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiềucấp học được ban hành theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT có quy định nhiệm vụ của GVCN trước hết phải thựchiện đầy đủ nhiệm vụ của GV giảng dạy bộ môn Ngoài ra, GVCN còn có những

nhiệm vụ sau đây: “ a) Xây dựng kế hoạch các hoạt động GD thể hiện rõ mục

tiêu, nội dung, PP GD bảo đảm tính khả thi, phù hợp với đặc điểm HS, với hoàn

cảnh và điều kiện thực tế nhằm thúc đẩy sự tiến bộ của cả lớp và của từng HS; b) Thực hiện các hoạt động GD theo kế hoạch đã xây dựng; c) Phối hợp chặt chẽ

với gia đình HS, với các GV bộ môn, Đoàn thanh niên Cộng sản HCM, ĐộiThiếu niên Tiền phong HCM, các tổ chức xã hội có liên quan trong việc hỗ trợ,giám sát việc học tập, rèn luyện, hướng nghiệp của HS lớp mình chủ nhiệm và

góp phần huy động các nguồn lực trong cộng đồng phát triển nhà trường; d)

Nhận xét, đánh giá và xếp loại HS cuối kỳ và cuối năm học; đề nghị khen thưởng

và kỷ luật HS; đề nghị danh sách HS được lên lớp thẳng, phải kiểm tra lại, phảirèn luyện thêm về hạnh kiểm trong kỳ nghỉ hè, phải ở lại lớp; hoàn chỉnh việc

ghi sổ điểm và học bạ HS; đ) Báo cáo thường kỳ hoặc đột xuất về tình hình của

lớp với Hiệu trưởng.”

1.2.3 Quản lý công tác chủ nhiệm lớp

QL công tác CNL là hoạt động lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, điều hành,kiểm tra, đánh giá đội ngũ GVCN, phát hiện và giải quyết những vấn đề về côngtác CNL nhằm nâng cao chất lượng GD toàn diện trong nhà trường phổ thông

1.2.4 Biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp

1.2.4.1 Khái niệm biện pháp

“ Từ điển Tiếng Việt” NXB khoa học xã hội, Hà Nội, 1988 do Hoàng Phê

chủ biên nêu: “Biện pháp là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể” [24].

1.2.4.2 Biện pháp quản lý

Biện pháp QL là cách thức điều khiển, tổ chức của nhà QL đối với các đốitượng QL nhằm đạt mục tiêu QL.

1.2.4.3 Biện pháp QL công tác chủ nhiệm lớp

a Khái niệm

Biện pháp QL công tác chủ nhiệm là cách thức điều khiển, tổ chức, tạo điềukiện của hiệu trưởng đối với đội ngũ GVCN và tổ chức hoạt động GD của GVCNnhằm phát triển nhân cách HS và nâng cao chất lượng GD toàn diện

b Các biện pháp QL công tác chủ nhiệm

- Chỉ đạo GVCN kế hoạch hóa các công tác, các hoạt động gồm: Hướng

dẫn GVCN xây dựng kế hoạch CNL; duyệt kế hoạch và kiểm tra, đánh giá việcthực hiện kế hoạch

- Tạo điều kiện thuận lợi cho công tác chủ nhiệm như: Phân công công tác

phù hợp với năng lực, điều kiện, hoàn cảnh của GVCN; xây dựng qui chế phốihợp cụ thể, rõ ràng giữa GVCN với các lực lượng trong và ngoài nhà trường; bồidưỡng nâng cao nhận thức và năng lực cho đội ngũ GVCN

- Tăng cường kiểm tra, đánh giá việc thực hiện công tác CNL của GVCN

để nắm tình hình và kịp thời xử lý (đôn đốc, uốn nắn, điều chỉnh)

- Thực hiện tốt công tác thi đua khen thưởng động viên như: tuyên dương

GVCN làm tốt công tác CNL đột xuất hoặc định kỳ cả về vật chất lẫn tinh thần

để GVCN khác học tập; trường hợp GVCN có hạn chế, tồn tại cần nhắc nhở, phêbình đúng mức và hướng dẫn cách khắc phục, tránh gây áp lực; đánh giá chínhxác thành tích đạt được của GVCN, chú ý dựa vào sự chuyển biến tích cực của

HS và hiệu quả GD của GVCN, tránh chỉ dựa vào tổng số thành tích của HS đạtđược

1.3 Một số vấn đề về công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT

1.3.1 Mục đích

Nghiên cứu lý luận về nhiệm vụ và quyền hạn của trường THPT trong hệthống giáo dục quốc dân và công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT được quyđịnh cụ thể trong Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiều cấphọc được ban hành theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của

Bộ trưởng Bộ GD&ĐT

1.3.2 Nội dung công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT

Để công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT đạt kết quả cao nhất, GVCNcần tập trung thực hiện tốt các nội dung sau

1.3.2.1 Tìm hiểu và nắm vững đối tượng GD

U.D Usinxki – nhà GD người Nga cho rằng: “Muốn GD con người vềmọi mặt thì phải hiểu con người về mọi mặt” Nếu hiểu rõ HS thì mới thực hiệnđược chức năng QL để GD toàn diện HS của mình, lựa chọn được những biệnpháp tác động phù hợp, mới biến quá trình GD của GV thành quá trình tự GDcủa HS với tư cách HS là chủ thể của quá trình GD, mới đánh giá đúng đắn vàchính xác chất lượng và hiệu quả của GD Tìm hiểu và nắm vững đối tượng GDvừa là nội dung, vừa là điều kiện để là tốt công tác của GVCN lớp

1.3.2.2 Lập kế hoạch chủ nhiệm

Trong nhà trường, hiệu trưởng QL công tác chủ nhiệm của GVCN bằng kếhoạch chủ nhiệm Kế hoạch chủ nhiệm là chương trình hoạt động của GVCNđược vạch ra một cách có hệ thống về những công việc sẽ làm trong thời gian mộtnăm học với cách thức và trình tự tiến hành nhằm đạt được mục tiêu đề ra

1.3.2.3 Xây dựng lớp thành một tập thể HS vững mạnh

Đây là nội dung có ý nghĩa to lớn trong công tác GD vì tập thể HS vừa làmôi trường, vừa là phương tiện GD hữu hiệu nhất

1.3.2.4 Tổ chức các hoạt động GD toàn diện

Để thực hiện tốt vấn đề này, GVCN cần tập trung tổ chức các hoạt động

GD như: Giáo dục thế giới quan khoa học, tư tưởng đạo đức cho HS; tổ chức

nhiều hoạt động và giao lưu đa dạng, phong phú; phát động các phong trào thiđua; phối hợp tốt với tổ chức Đoàn thanh niên; nâng cao chất lượng học tập vănhóa cho HS; tổ chức các hoạt động GD lao động và hướng nghiệp; tổ chức hoạtđộng văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi, giải trí; tổ chức đánh giá HS;phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường để GD học sinh; Đánh giákết quả GD học sinh…

1.3.3 Phương pháp, hình thức tổ chức và thực hiện nội dung công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT

1.3.3.1 Phương pháp, hình thức tổ chức thực hiện nội dung “tìm hiểu và nắm vững đối tượng GD”

a Nội dung tìm hiểu

- Tìm hiểu và nắm vững đặc điểm của lớp chủ nhiệm:

+ Số lượng, tên, tuổi của từng HS trong lớp

+ Đặc điểm tình hình của lớp: thuận lợi, khó khăn, chất lượng GD chung,chất lượng học tập, truyền thống; bầu không khí, quan hệ XH

+ Đội ngũ GV giảng dạy tại lớp: Uy tín, khả năng, trình độ

+ Vị trí, vai trò, nhiệm vụ của lớp trong trường (đầu cấp, cuối cấp )

+ Đặc điểm tình hình địa phương, hoàn cảnh kinh tế xã hội của địa phương

- Tìm hiểu và nắm vững đặc điểm của từng HS

+ Sơ yếu lý lịch ( họ tên cha mẹ, nghề nghiệp, địa chỉ, sở thích năng khiếu )+ Hoàn cảnh sống của HS (điều kiện kinh tế của gia đình, trình độ văn hóacủa cha mẹ, điều kiện học tập, tình hình kinh tế - xã hội, an ninh trật tự, môitrường GD tại địa phương nơi cư trú )

+ Đặc điểm tâm, sinh lý, tính cách, năng lực, trình độ, nhu cầu, hứng thú,nguyện vọng, phẩm chất đạo đức, các mối quan hệ, cách ứng xử của HS tronggia đình, ở nhà trường, ngoài xã hội

+ Những biến đổi và sự phát triển về thể chất, tâm lý và xã hội của HStheo các giai đoạn phát triển của lứa tuổi.

Tóm lại, GVCN cần hiểu rõ toàn bộ cuộc sống tâm hồn, tình cảm của HS

kể cả những thay đổi trong đời sống nội tâm của từng HS Đặc biệt, đối với HS

cá biệt cần tìm hiểu kỹ những nguyên nhân dẫn đến cá biệt để có giải pháp tácđộng phù hợp, kịp thời

b Cách thức tìm hiểu đối tượng GD:

- Nghiên cứu hồ sơ HS: Gồm học bạ, sơ yếu lí lịch, sổ liên lạc, các bảnnhận xét đánh giá HS của các GV cũ, sổ điểm Đây là bước tiếp cận đầu tiênnhằm tìm hiểu sơ bộ những nét cơ bản nhất ở mỗi HS

- Đàm thoại, tâm sự trực tiếp với HS, GV bộ môn, GVCN cũ, CMHS đểtìm hiểu những vấn đề cá nhân HS đó

- Quan sát: Theo dõi trực tiếp, thường xuyên một cách khách quan nhữngbiểu hiện về thái độ, hành vi của HS trong mọi hoạt động học tập, lao động, sinhhoạt tập thể, trong cuộc sống ở trong lớp, ngoài lớp, trong trường, ngoài trường

- Thông qua các sản phẩm do HS làm ra như bài kiểm tra, sáng tác, làm đồdùng học tập, các sản phẩm lao động khác

- Thông qua một số phương pháp nghiên cứu Tâm lý học, Giáo dục họcnhư điều tra bằng Ankét, Test

c Thu thập và xử lý thông tin:

- Những thông tin thu thập được qua quá trình tìm hiểu cần được ghi vào

Sổ chủ nhiệm hay Nhật ký GVCN

- Phối hợp các cách thức tìm hiểu để có cái nhìn tổng thể có về đối tượng

- Dùng các phương pháp ( PP) phân tích, tổng hợp, so sánh, phân loại đểrút ra kết luận chính xác, khách quan, khoa học, tránh hời hợt, chủ quan, thiên vị,cảm tính trong đánh giá đối tượng GD

Tóm lại, tìm hiểu HS là một quá trình khó khăn, lâu dài, phức tạp, đòi hỏiGVCN phải kiên trì, thận trọng, có tinh thần trách nhiệm cao và lòng thương yêu

HS sâu sắc Ngược lại, GVCN lại phải là người có đạo đức và tri thức, một ngườithầy có nhân cách để HS tôn trọng và nể phục, nhưng cũng là người dễ chia sẻ vàthông cảm với HS, sao cho HS sẵn sàng cởi mở, chia sẻ lòng mình với GVCN

1.3.3.2 Phương pháp, hình thức tổ chức thực hiện nội dung “Lập kế hoạch chủ nhiệm”

a Xây dựng kế hoạch (lập kế hoạch )

- Xây dựng kế hoạch (lập kế hoạch) là khởi đầu của chu trình QL.Trongnhà trường, hiệu trưởng QL công tác chủ nhiệm của GVCN bằng kế hoạch chủnhiệm Xây dựng kế hoạch là sự xác lập một cách có căn cứ khoa học nhữngmục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ và cách thức thực hiện nhiệm vụ để tiến hành hoạtđộng trong một quá trình nhằm thực hiện có kết quả những mục tiêu, chỉ tiêu đề

ra Nói cách khác, xây dựng kế hoạch là quyết định trước xem cần phải đạt đượcđiều gì, phải làm gì, làm như thế nào, ai sẽ làm trong thời gian nào

- Kế hoạch chủ nhiệm là chương trình hoạt động của GVCN được vạch ramột cách có hệ thống về những công việc dự định làm trong thời gian một nămhọc với cách thức và trình tự tiến hành nhằm đạt được mục tiêu đề ra Đó là kếtquả sáng tạo của GVCN, phản ánh năng lực dự đoán và thiết kế của GVCN Kếhoạch chủ nhiệm thường được xây dựng theo trục thời gian của năm học như kếhoạch năm học, kế hoạch học kỳ, kế hoạch tháng, kế hoạch tuần và theo nội dungcủa các hoạt động GD như kế hoạch luyện tập văn nghệ, kế hoạch lao động…

b Mục đích, ý nghĩa của việc xây dựng kế hoạch

- Mục đích: Xây dựng kế hoạch nhằm đảm bảo việc đạt được mục tiêu đề

ra một cách khoa học và hiệu quả GVCN lập kế hoạch sẽ luôn nắm vững mụctiêu và thực hiện một cách khoa học để đạt mục tiêu trong công tác chủ nhiệm

- Ý nghĩa:

+ Giúp GVCN và HS luôn nắm vững mục tiêu phấn đấu.

+ Tác động đến sự nỗ lực của GVCN và HS trong việc thực hiện mục tiêu.+ Làm cho các hoạt động được thực hiện theo chương trình định trước cụthể và thống nhất, tăng hiệu quả hoạt động, giảm thiểu hoạt động trùng lặp, dưthừa, tránh gây áp lực cho HS

+ Giúp GVCN chủ động, tự tin trong công việc của mình

+ Là công cụ cho việc kiểm tra đánh giá và tự kiểm tra đánh giá

+ Là phương tiện để GVCN nhận được sự tư vấn, hướng dẫn của cấp trên

và giao tiếp với đồng nghiệp, cha mẹ HS, các tổ chức đoàn thể và HS một cáchthân thiện trên tinh thần hợp tác

c Phương pháp xây dựng kế hoạch:

- PP phân tích: giúp GVCN có cái nhìn theo hệ thống từ bao quát đến cụthể khi xác lập mục tiêu và các biện pháp thực hiện GVCN sử dụng PP này đểphân tích đánh giá tình hình HS, tập thể lớp chủ nhiệm

- PP so sánh: GVCN so sánh tình hình cụ thể của lớp mình chủ nhiệm vớilớp khác, từ đó xác định mục tiêu, biện pháp phù hợp

- PP chuyên gia: GVCN sử dụng PP này để xác định đúng mục tiêu, cácbiện pháp khi dự báo thiếu thông tin tin cậy

- PP cân đối: GVCN sẽ căn cứ vào các điều kiện, thế mạnh, khả năng củatập thể HS để đưa ra những chỉ tiêu hợp lý, từ đó xác định các nhiệm vụ, giảipháp để phân phối tiềm lực cho từng loại hoạt động nhằm thực hiện mục tiêu

d Qui trình xây dựng kế hoạch:

- Chuẩn bị: Tìm hiểu các văn bản có liên quan; Phân tích đánh giá các yếu

tố trong nhà trường và nội lực của HS; Phân tích các yếu tố bên ngoài nhàtrường; Dự báo chiều hướng phát triển của lớp và của cá nhân HS bằng việc xácđịnh các mục tiêu, chỉ tiêu (định tính hoặc định lượng)

- Soạn thảo kế hoạch

- Thu thập ý kiến và điều chỉnh dự thảo

- Trình duyệt

e Cấu trúc, nội dung của kế hoạch chủ nhiệm:

- Yêu cầu chung:

+ Thể hiện được nhiệm vụ năm học của ngành, của nhà trường và phù hợpvới hoàn cảnh, đặc điểm của địa phương và hoàn cảnh sống của HS

+ Thể hiện tính toàn diện, cân đối của các nhiệm vụ, nêu rõ nhiệm vụtrọng tâm, cân đối giữa nhu cầu và khả năng, giữa nội dung công việc và biệnpháp thực hiện

+ Các biện pháp đưa ra cần cụ thể, hệ thống, có tính khả thi cao

+ Trình bày gọn, rõ

1.3.2.3 Phương pháp, hình thức tổ chức thực hiện nội dung “Xây dựng lớp thành một tập thể HS vững mạnh”

GVCN cần chú ý đến các biện pháp xây dựng tập thể HS vững mạnh gồm:

a Xây dựng các mối quan hệ đúng đắn trong tập thể Một tập thể vững

mạnh là một tập thể có các mối quan hệ lành mạnh, đúng đắn Có 3 mối quan hệcần xây dựng, đó là:

- Quan hệ tình cảm là quan hệ đoàn kết, thân ái, tương trợ, hợp tác, độngviên khích lệ nhau trong học tập, tu dưỡng Nó là động lực thúc đẩy sự tudưỡng vươn lên của tập thể, là phương tiện và điều kiện giáo dục học sinh

- Quan hệ công việc là quan hệ trách nhiệm của các thành viên trong tậpthể Để hoàn thành tốt công việc, mỗi người phải liên hệ, hợp tác với nhau vàtuân thủ các yêu cầu, kế hoạch chung

- Quan hệ tổ chức là quan hệ của cá nhân theo nội qui kỷ luật của tập thể.Quan hệ này tạo nên sức mạnh của tập thể, đảm bảo cho tập thể phát triển đúnghướng theo mục tiêu đã đề ra

b Tổ chức tốt các loại hình hoạt động và giao lưu trong tập thể HS

Hoạt động chung là một đặc trưng của tập thể HS và là con đường để pháttriển nhân cách Hoạt động chung có tác dụng lôi cuốn mọi thành viên hòa mìnhvào tập thể, thông qua đó mà bộc lộ ưu, nhược điểm để nhà GD có thể uốn nắn,đồng thời thông qua hoạt động mà các mối quan hệ được hình thành và pháttriển GVCN cần tổ chức nhiều hoạt động đa dạng, phong phú hướng vào việcthực hiện các nội dung GD toàn diện trong nhà trường: học tập, lao động, vănnghệ, thể thao, vui chơi

c Xây dựng đội ngũ cán bộ lớp vững mạnh

Đội ngũ cán bộ lớp là những thành viên tích cực, là cánh tay đắc lực củaGVCN trong việc tổ chức, lãnh đạo tập thể Do đó GVCN cần xây dựng đội ngũcán bộ lớp theo phương hướng tự quản tích cực nhằm phát huy được tiềm năng,vai trò của HS trong việc xây dựng tập thể qua việc: lựa chọn đúng và giaonhiệm vụ cụ thể cho từng HS, hướng dẫn nội dung, PP hoạt động cho HS

d Giáo dục truyền thống, xây dựng viễn cảnh và hình thành những dư luận lành mạnh trong tập thể HS

- GVCN cần hướng dẫn và giúp đỡ tập thể đề ra những mục tiêu cụ thể,phù hợp với mục tiêu chung, với các giai đoạn phát triển của tập thể, được tậpthể bàn bạc, đồng tình và cùng nhau thực hiện Chú ý GD truyền thống quêhương, đất nước và con người Việt Nam cho HS, xây dựng và phát huy truyềnthống của trường, lớp, Đoàn thanh niên, Đội thiếu niên Khắc phục, ngăn ngừa,hạn chế tác hại của các phong tục tập quán lạc hậu, thói quen, tác phong xấu

- Xây dựng viễn cảnh về một tương lai cho tập thể lớp Đó có thể là viễncảnh xa, viễn cảnh gần hoặc viễn cảnh trung bình GVCN phải có phương phápthích hợp để cho HS thấy được viễn cảnh của bản thân và của tập thể lớp để các

em có động lực phấn đấu Tránh xây dựng những viễn cảnh viển vông, mangtính thách đố vì như thế sẽ triệt tiêu động lực phấn đấu của HS

- Tổ chức hình thành, phát huy những ảnh hưởng tích cực của các dư luậntốt trong tập thể HS về những phẩm chất, những nét tính cách, lối sống của cánhân, nhóm HS nào đó Bên cạnh đó GVCN cũng cần uốn nắn, điều chỉnh kịpthời những dư luận xấu trong tập thể.

e Quan tâm GD học sinh cá biệt

Học sinh cá biệt là những học sinh có biểu hiện đặc biệt so với học sinhbình thường Những biểu hiện này diễn ra theo 2 hướng:

- Tích cực: Thể hiện khả năng vượt trội, luôn có sự sáng tạo đòi hỏiGVCN phải nhạy cảm để nắm bắt và hướng dẫn các em phát triển đúng hướng

- Tiêu cực: Thể hiện thiếu ý thức tổ chức kỷ luật; học tập yếu kém; vô lễ,thiếu tôn trọng GV và người lớn tuổi; không vâng lời cha mẹ; chây lười trongcác hoạt động chung; sinh hoạt bê tha, ăn chơi, đua đòi, quậy phá GVCN chú ýphát hiện những HS cá biệt, tìm hiểu nguyên nhân, có kế hoạch GD có hiệu quả

1.3.3.4 Phương pháp, hình thức tổ chức thực hiện nội dung “Tổ chức các hoạt động GD toàn diện”

a Giáo dục thế giới quan khoa học, tư tưởng đạo đức cho HS

GVCN phải nhận thức được GD thế giới quan khoa học, tư tưởng đạo đứccho HS là nội dung GD hàng đầu, có tác dụng thúc đẩy các mặt GD khác Vìvậy, GVCN cần:

- Nắm chắc tình hình tư tưởng, đạo đức HS; xây dựng kế hoạch giáo dục

HS theo từng tuần, tháng, học kỳ, năm học cụ thể, rõ ràng

- Phối hợp với các GV bộ môn, các lực lượng GD khác để thống nhất vềmục đích, nội dung, biện pháp GD HS ở mọi nơi, mọi lúc

b Tổ chức nhiều hoạt động và giao lưu đa dạng, phong phú

GVCN chú trọng những hoạt động chuyên biệt chứa đựng nội dung GD tưtưởng, đạo đức, pháp luật, nhân văn cho HS như báo cáo thời sự, hội thảo về chủ

đề đạo đức, tổ chức kỷ niệm các ngày lễ lớn, tổ chức các hoạt động theo chủ đềchính trị- xã hội (nhớ ơn thầy cô; an toàn giao thông )

c Thường xuyên phát động các phong trào thi đua với các chủ đề khác

nhau để HS rèn luyện những phẩm chất tốt, khắc phục những phẩm chất xấu

d Phối hợp với tổ chức Đoàn thanh niên

GVCN cần phối hợp tốt với tổ chức Đoàn thanh niên để thường xuyênquan tâm khắc phục các hiện tượng không lành mạnh, uốn nắn kịp thời nhữnghành vi sai lệch trong học tập và rèn luyện của HS (gian dối, ích kỷ, đố kỵ ).Đặc biệt, GVCN cần quan tâm nhiều hơn đến việc GD HS cá biệt về đạo đức

e Nâng cao chất lượng học tập văn hóa cho HS

Học tập văn hóa là nhiệm vụ trọng tâm của HS trong trường THPT Vìvậy, tổ chức hợp lý các hoạt động học tập nhằm nâng cao chất lượng học tập vănhóa cũng là một nhiệm vụ hàng đầu của GVCN qua các biện pháp:

- GVCN phải dạy tốt các môn học được phân công giảng dạy ở lớp

- Phối hợp với GV bộ môn để tổ chức và hướng dẫn HS học tốt và đều tất

cả các môn học

- Tổ chức tốt việc dạy và học trên lớp như xây dựng nội qui, yêu cầu họctập đối với HS, xây dựng dư luận tập thể lành mạnh, GD ý thức, động cơ học tậpđúng đắn

- Xây dựng phong trào thi đua học tập trên lớp (phong trào dành nhiềuđiểm tốt, tuần học tốt, tiết học tốt )

- Tổ chức nhiều phong trào học tập ngoài giờ lên lớp (nhóm học tập, nhómngoại khóa, hội thảo về PP học tập )

- Thường xuyên kiểm tra đánh giá chất lượng học tập của HS

- Chú ý phụ đạo HS yếu kém và bồi dưỡng HS khá giỏi

f Tổ chức các hoạt động GD lao động và hướng nghiệp

GD lao động nhằm hình thành cho HS những phẩm chất và năng lực củangười lao động, chuẩn bị cho các em tâm thế để bước vào cuộc sống lao độngsau này GD hướng nghiệp giúp HS có hiểu biết và lựa chọn đúng đắn nghềnghiệp trong tương lai phù hợp với nhu cầu bản thân và yêu cầu của xã hội

g Tổ chức hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi, giải trí

GVCN cần quan tâm tư vấn cho đội ngũ cán bộ lớp tổ chức các hoạt động

văn hóa, văn nghệ, TDTT, vui chơi, du lịch, cắm trại, hội thi, tham gia lễ hộitruyền thống văn hóa, các hoạt động XH nhằm giúp HS sảng khoái tinh thần,phát triển thể chất, GD thẩm mỹ, phát triển nhân cách toàn diện cho HS

h Phối hợp với các lực lượng trong và ngoài nhà trường để GD học sinh

GD mỗi cá nhân HS và tập thể HS là trách nhiệm của tất cả các giáo viên,các lực lượng GD trong và ngoài nhà trường, trong đó GVCN giữ vai trò chủđạo GVCN phải thường xuyên gặp gỡ trao đổi với GVBM đang giảng dạy tạilớp của mình, kể cả GVCN và GVBM của năm học trước để nắm bắt về tìnhhình học tập, ý thức chấp hành nội quy, điểm mạnh, điểm yếu của từng HS

Bên cạnh đó, GVCN cần có kế hoạch phối hợp với tổ chức Đoàn thanhniên Cộng sản Hồ Chí Minh để giáo dục toàn diện cho HS lớp chủ nhiệm Mặtkhác, GVCN phải là người cố vấn tích cực cho chi đoàn lớp xây dựng kế hoạchcông tác, bồi dưỡng cán bộ nòng cốt để tổ chức các hoạt động giáo dục

Song song đó, GVCN phải thường xuyên phối hợp với CMHS, với ban đạidiện cha mẹ HS của lớp để thực hiện nhiệm vụ GD toàn diện HS lớp chủ nhiệm

i Đánh giá kết quả GD học sinh

- Đánh giá là một nội dung không thể thiếu được trong công tác củaGVCN lớp ở trường THPT Đánh giá kết quả GD học sinh là đánh giá kết quảhọc tập, rèn luyện, phát triển nhân cách của HS ( nói gọn lại là đánh giá kết quả

2 mặt GD: học lực và hạnh kiểm của HS) Vì vậy, GVCN cần phải đánh giá HS

một cách khách quan, chính xác, công tâm ( Căn cứ vào các văn bản pháp quycủa Bộ GD&ĐT đã ban hành)

- Mục đích của đánh giá là nhằm thúc đẩy sự cố gắng vươn lên của HS,kích thích ở HS những động cơ phấn đấu đúng đăn, hình thành niềm tin vào khảnăng của bản thân, tin vào tập thể, tin vào thầy cô và xã hội

- Nội dung, qui trình, cách thức đánh giá theo qui chế được ban hành kèmtheo quyết định số 40/2006/QĐ-BGD&ĐT, ngày 05/10/2006 và Quy chế đánhgiá, xếp loại học sinh THCS và THPT ( ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT)

Tóm lại, ngoài hoạt động dạy học trên lớp, GVCN còn phải tổ chức cáchoạt động GD vừa nhằm xây dựng, phát triển tập thể, vừa GD đạo đức, hìnhthành, phát triển nhân cách cho HS

1.3.4 Đánh giá khả năng công tác chủ nhiệm lớp

Như đã phân tích ở trên ta thấy, Công tác chủ nhiệm và GVCN giữ vai trò,

vị trí đặc biệt quan trọng trong hệ thống giáo dục quốc dân của nước ta Để đánhgiá khả năng công tác chủ nhiệm lớp của một GV, Hiệu trưởng cần tập trung vàonhững yêu cầu sau:

1.3.4.1 Về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lối sống, năng lực chuyên môn

Những yêu cầu về phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lối sống,năng lực chuyên môn của GV, kể cả những điều cấm GV không được vi phạm

đã được quy định ở nhiều văn bản pháp quy từ Luật cho đến những văn bản dướiLuật như: Luật Giáo dục; Điều lệ trường THCS, THPT, trường phổ thông nhiềucấp học; Quy định về đạo đức nhà giáo; Quy định chuẩn nghề nghiệp giáo viênTHCS, giáo viên THPT…

1.3.4.2 Về đường lối, chính sách, mục tiêu, nguyên lý giáo dục

GVCN cần nắm vững đường lối, chính sách, mục tiêu, nguyên lý giáo dụccủa Đảng, Nhà nước, đồng thời phải nắm vững quy chế, điều lệ nhà trường phổthông, mục tiêu giáo dục của bậc học, của khối lớp về kế hoạch, chương trìnhhoạt động của nhà trường trong năm học và mỗi học kì để vận dụng vào việc tổchức các hoạt động giáo dục HS.

1.3.4.3 Thu thập thông tin và xử lý thông tin

GVCN cần phải thu thập và xử lý thông tin đa dạng về lớp chủ nhiệm đểxây dựng hồ sơ học sinh và lập kế hoạch phát triển tập thể, GVCN cần tìm hiểuđặc điểm cá nhân, đặc điểm phát triển trí tuệ, xúc cảm – tình cảm và thể chất của

HS, năng lực tư duy, nhận thức của HS, hoàn cảnh của HS lớp mình chủnhiệm… để hiểu rõ đặc điểm chung về tập thể lớp chủ nhiệm cũng như nhữngđặc điểm riêng, nhu cầu, năng lực của từng cá nhân HS

1.3.4.4 Lập kế hoạch năm học và các kế hoạch giáo dục

GVCN phải biết lập kế hoạch năm học ( trong đó có kế hoạch chủ nhiệm)

và các kế hoạch giáo dục ngắn hạn ( kế hoạch tuần, tháng, học kỳ, kế hoạch theothời điểm) để thực hiện có hiệu quả các mục tiêu giáo dục, các chủ trương,nhiệm vụ nhà trường giao cho

1.3.4.5 Xây dựng tập thể học sinh lớp chủ nhiệm

Nhiệm vụ của người GVCN là đưa tập thể lớp từ trạng thái này đến trạngthái phát triển cao hơn Tập thể phát triển là tập thể ở giai đoạn có tính tự quảncao, có dư luận tập thể lành mạnh, các mối quan hệ trong tập thể gắn bó và mangtính nhân văn

1.3.4.6 Tổ chức các hoạt động và các hình thức giao lưu đa dạng

Đây là một nhiệm vụ cơ bản của GVCN Thông qua tổ chức các loại hìnhhoạt động phong phú, đa dạng để giáo dục hành vi, thói quen ứng xử văn hóacho HS về các mặt đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ…đồng thời, qua đó pháttriển tập thể lớp và từng HS

1.3.4.7 Phát hiện kịp thời và ngăn ngừa những xung đột

Thực tiễn bạo lực học đường hiện nay đã và đang là một vấn đề nóng bỏnggây bức xúc và sự quan tâm đặc biệt của toàn xã hội vì nó để lại những hậu quảnặng nề về tâm lý, tinh thần, thể xác của HS và gia đình Do đó, GVCN cần lưutâm ngăn ngừa và giải quyết kịp thời những mâu thuẫn có thể xảy ra trong tậpthể lớp chủ nhiệm

1.3.4.8 Đánh giá, xếp loại học sinh

Đánh giá kết quả rèn luyện, học tập và sự tiến bộ của HS về các mặt GD.Nội dung, qui trình, cách thức đánh giá theo qui chế được ban hành kèm theoquyết định số 40/2006/QĐ-BGD&ĐT, ngày 05/10/2006 và Quy chế đánh giá,xếp loại học sinh THCS và THPT ( ban hành kèm theo Thông tư số 58/2011/TT-BGDĐT ngày 12 tháng 12 năm 2011 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT)

1.4 Một số vấn đề về quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT

Nghiên cứu lý luận một số vấn đề về quản lý công tác chủ nhiệm lớp ởtrường THPT để thấy rõ vai trò, nhiệm vụ, quyền hạn của người CBQL ( cụ thể

là Hiệu trưởng) trong nhà trường THPT và trong công tác chủ nhiệm lớp đượcquy định cụ thể trong Điều lệ trường THCS, THPT và trường phổ thông có nhiềucấp học ban hành theo thông tư số 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3/2011 của Bộtrưởng Bộ GD&ĐT

Vai trò quản lý của hiệu trưởng trường phổ thông thể hiện trong việc:

- Phân công công tác chủ nhiệm

- Quản lý kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp

- Xây dựng quy chế phối hợp giữa các lực lượng trong và ngoài nhàtrường để quản lý, giáo dục HS

- Kiểm tra, đánh giá công tác chủ nhiệm

- Đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho GV và GVCN

1.4.1 Nội dung quản lý

1.4.1.1 Lập kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp

Kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp là kế hoạch bộ phận trong hệ thống kếhoạch của nhà trường, trong đó gồm các mục tiêu có liên quan chặt chẽ với nhau,thống nhất với nhau bởi mục tiêu chung và hệ thống các biện pháp được xâydựng trước một gia đoạn nhất định nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục đã đượcxác định Kế hoạch công tác chủ nhiệm nhiệm lớp là chương trình hành động củatập thể GVCN được xây dựng trên cơ sở những nhiệm vụ chung của nhà trường.Đây là nội dung quan trọng thể hiện được tầm nhìn của người hiệu trưởng.Người hiệu trưởng phải căn cứ vào thực trạng đội ngũ và tình hình thực tế củanhà trường để xây dựng kế hoạch công tác chủ nhiệm lớp một cách phù hợp đểđạt hiệu quả cao nhất mà cụ thể là phân công công tác chủ nhiệm và quản lý kếhoạch công tác chủ nhiệm lớp Kế hoạch chủ nhiệm gồm kế hoạch toàn năm học,

kế hoạch cụ thể từng tuần, tháng, học kỳ và kế hoạch theo thời điểm Muốn vậy,phải xây dựng được đội ngũ GV nói chung và đội ngũ GVCN nói riêng đủ vềlượng, mạnh về chất

Ngoài ra, để kế hoạch CNL đạt được sự đồng tình và ủng hộ cao của tậpthể, người QL ( hiệu trưởng) phải thu thập, xử lý thông tin, xác định được điểmmạnh, điểm yếu, thời cơ và thách thức của công tác chủ nhiệm lớp Bản kế hoạchsau khi được xây dựng cần thông qua tập thể để lấy ý kiến trước khi ban hành

1.4.1.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch

Hiệu trưởng tổ chức phân công GV làm công tác CNL và giảng dạy Bảnchất của nội dung này là công tác tổ chức và công tác cán bộ Hiệu trưởng cầnhiểu rõ điểm mạnh, điểm yếu, sở trường, năng lực, hoàn cảnh của từng GV để sửdụng họ, tạo cho họ niềm tin trong nghề nghiệp để mỗi cá nhân sẽ cố gắng khẳngđịnh mình trong tập thể Trong tình hình thực tế hiện nay, chất lượng chuyênmôn nghiệp vụ của đội ngũ GV nói chung và GVCN nói riêng không đồng đều,

vì vậy hiệu trưởng phải cân nhắc kỹ càng khi phân công nhiệm vụ cho GV

Phân công công tác CNL là một việc quan trọng Phân công sử dụng đúng

sẽ mang lại kết quả to lớn, ngược lại sẽ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp và sẽảnh hưởng không tốt đến các mặt hoạt động của nhà trường

Để có sự phân công hợp lý, HT cần quán triệt quan điểm phân GV theođúng khả năng, chuyên môn được đào tạo của mỗi GV và theo hướng phát triển

HT cũng cần tin vào khả năng tiến bộ của từng GV, không định kiến với bất cứngười nào Mọi sự phân công đều cố gắng bảo vệ uy tín, nhân cách của GV

Trong phân công, phải xuất phát từ yêu cầu của công việc và quyền lợihọc tập của HS, vì sự tiến bộ của cả tập thể, tạo điều kiện cho người giỏi giúp đỡngười chưa có kinh nghiệm hoặc còn có mặt hạn chế

Phân công công tác chủ nhiệm một cách hợp lý, phù hợp với tình hìnhthực tế của nhà trường sẽ góp phần quyết định nâng cao chất lượng giáo dục.Phân công đi đôi với công tác bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ nhằm nâng caotay nghề cho đội ngũ

Bên cạnh việc phân công công tác chủ nhiệm đối với GV là nội dung biênchế lớp học “ mỗi lớp không quá 45 học sinh” ( Điều lệ trường THCS,THPT vàtrường phổ thông có nhiều cấp học đã quy định) HT hoặc PHT căn cứ vào tìnhhình thực tế của HS để biên chế lớp học sao cho hợp lý và đạt hiệu quả cao nhất

1.4.1.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch

HT chỉ đạo thực hiện kế hoạch theo nhiều cách như: chỉ đạo trực tiếp hoặc

ủy nhiệm cho PHT, tổ trưởng HT cũng có thể chỉ đạo theo hình thức phối hợpvới các lực lượng GD khác như: Đoàn thanh niên, công đoàn…

HT chỉ đạo GVCN xây dựng kế hoạch chủ nhiệm của lớp chủ nhiệm dựatrên cơ sở là bản kế hoạch chung của nhà trường và đặc thù riêng của mỗi lớp

HT phê duyệt kế hoạch công tác chủ nhiệm theo từng lớp để GV làm cơ sở thựchiện Đồng thời coi bản kế hoạch công tác chủ nhiệm của mỗi GV như là mộttiêu chí để đánh giá xếp loại thi đua GVCN mỗi năm

HT chỉ đạo GVCN thực hiện các quy định về kiểm tra, đánh giá xếp loạikết quả rèn luyện và học tập của HS theo quy định.

1.4.1.4 Kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch

Đây là một nội dung quan trọng của nội dung quản lý Bởi nếu không thựchiện nội dung kiểm tra, đánh giá thì coi như chưa thực hiện nội dung quản lý

HT thường xuyên giám sát, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch củađội ngũ nói chung và GVCN nói riêng Thực hiện tốt nội dung này sẽ giúp chongười quản lý ( hiệu trưởng) có cái nhìn chính xác, khách quan hơn từ thực tếcủa quá trình thực hiện kế hoạch Từ đó có thể điều chỉnh kế hoạch ( nếu cầnthiết), đồng thời có cơ sở hữu ích cho việc xây dựng các kế hoạch trong thời giantiếp theo Cụ thể, đối với công tác CNL, hiệu trưởng kiểm tra, đánh giá việc thựchiện kế hoạch chủ nhiệm của mỗi GVCN đã được phê duyệt; kiểm tra, đánh giá

và duyệt kết quả đánh giá, xếp loại HS của GCVN; kiểm tra, đánh giá việc ghichép, bảo quản các loại hồ sơ liên quan đến công tác chủ nhiệm theo quy định…

1.4.2 Phương pháp quản lý

1.4.2.1 Phân công GV làm công tác chủ nhiệm lớp

Việc lựa chọn, bố trí GV làm công tác chủ nhiệm lớp phải căn cứ vàonhiều yếu tố như: phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, lối sống, độ tuổi,năng lực chuyên môn, …Hiệu trưởng thực hiện tốt công việc phân công GV làmcông tác chủ nhiệm lớp một cách hợp lý, chính xác sẽ góp phần nâng cao chấtlượng giáo dục toàn diện của nhà trường

1.4.2.2 Biên chế lớp học

Hiệu trưởng căn cứ vào những thông tin đã có để làm căn cứ thực hiệnbiên chế lớp học một cách phù hợp và theo đúng quy định

1.4.2.3 Chỉ đạo GVCN xây dựng kế hoạch chủ nhiệm

Hiệu trưởng chỉ đạo GVCN nắm vững tình hình lớp chủ nhiệm để xâydựng kế hoạch CNL một cách phù hợp ( theo kế hoạch chung của nhà trường)

1.4.2.4 Quy định quyền lợi và nghĩa vụ của GVCN

Hiệu trưởng xây dựng quy chế làm việc, quy định các công việc mà ngườiGVCN có nghĩa vụ phải thực hiện ( theo các văn bản pháp quy của Bộ GD&ĐT

đã ban hành) Đồng thời, hiệu trưởng phải đảm bảo các điều kiện tốt nhất có thể

để cho GVCN thực hiện tốt công việc của mình

1.4.2.5 Kiểm tra, đánh giá công tác chủ nhiệm lớp

Hiệu trưởng cần xây dựng các chỉ tiêu, tiêu chí, lượng hóa tối đa các nộidung cho từng tuần, từng tháng, từng học kỳ, cả năm học, các thời điểm thi đuaphù hợp với đặc điểm tình hình của nhà trường để tạo điều kiện thuận lợi choviệc kiểm tra, đánh giá được công bằng, chính xác

Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm để qua đó hiệutrưởng có cái nhìn cụ thể và chính xác hơn về thực trạng của đơn vị Từ đó xâydựng các kế hoạch được chính xác, các tiêu chí đánh giá phù hợp, các quy trìnhđánh giá hợp lý và làm cơ sở để hoàn thiện quy chế về công tác chủ nhiệm lớp

1.4.2.6 Rút kinh nghiệm

Tổ chức trao đổi, rút kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm lớp thông quamối quan hệ thường xuyên giữa hiệu trưởng và đội ngũ GVCN như: họp giaoban, báo cáo định kỳ, báo cáo đột xuất…

1.4.3 Một số yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp ở trường THPT

Nghiên cứu lý luận và thực tiễn cho thấy công tác CNL và QL công tácCNL ở trường THPT có vai trò, vị trí đặc biệt quan trọng trong quá trình GDtoàn diện HS Tuy nhiên, kết quả của công tác này chưa được như kỳ vọng.Nguyên nhân là do một số yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả công tácCNL ở trường THPT Trong đó nổi bật lên các nguyên nhân sau:

1.4.3.1 Yếu tố gia đình

Nhiều gia đình thiếu quan tâm đến nhiệm vụ học tập và rèn luyện của HS.

Có gia đình phó mặc cho nhà trường Môi trường GD và môi trường sống củagia đình không tốt…

1.4.3.2 Yếu tố xã hội

Nền kinh tế thị trường mang lại những chuyển biến tích cực cho đất nước

ta nhưng mặt trái của nó cũng kéo theo những hệ lụy không nhỏ Sự ảnh hưởngcủa phim ảnh, các loại văn hóa phẩm, game có nội dung không lành mạnh, các tệnạn xã hội …là những yếu tố ảnh hưởng đến công tác giáo dục HS

- Công tác quản lý kế hoạch chủ nhiệm theo đặc thù từng lớp của GVCNcòn chung chung, sơ sài

b Công tác quản lý công tác chủ nhiệm lớp

- Các kế hoạch quản lý, biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp chưađược cụ thể, chưa phù hợp, chưa thực hiện thường xuyên

- Công tác bồi dưỡng kỹ năng để nâng cao nhận thức và năng lực cho độingũ GVCN chưa được làm liên tục, nếu có làm thì nghèo nàn về nội dung, nhàmchán về hình thức

- Công tác chỉ đạo chưa được sát sao.

- Các hội nghị rút kinh nghiệm về công tác chủ nhiệm, các chuyên đề vềcông tác chủ nhiệm lớp hay các hội thi GVCN giỏi ít được tổ chức

- Nhiệm vụ kiểm tra, đánh giá công tác chủ nhiệm lớp chưa được quantâm đúng mức

- Các điều kiện cần thiết để đảm bảo cho công tác chủ nhiệm lớp đôi khichưa được quan tâm đúng mức

- Việc động viên, khen thưởng cho công tác chủ nhiệm lớp còn ít hoặcchưa kịp thời

Ngoài các yếu tố trên, còn một số yếu tố khác ảnh hưởng không nhỏ đếnviệc nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp như:

- Do xu thế chung của xã hội hiện nay, nhiều nhà trường chỉ quan tâmnhiều đến “ dạy chữ” mà ít quan tâm đến nhiệm vụ “ dạy người”

- Chế độ chính sách của nhà nước đối với công tác giáo dục nói chung vàcông tác chủ nhiệm lớp nói riêng chưa tương xứng với công sức mà người GV