đánh giá chức năng thất phải ở bệnh nhân hẹp van hai lá bằng siêu âm dopler mô cơ tim

LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌCĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẤT PHẢI Ở BỆNH NHÂN HẸP VAN HAI LÁ BẰNG SIÊU ÂM DOPLER MÔ CƠ TIM Người hướng dẫn khoa học : PGS.TS..  Bệnh xảy ra khi các mép van bị dính l

LUẬN VĂN THẠC SỸ Y HỌC

ĐÁNH GIÁ CHỨC NĂNG THẤT PHẢI Ở

BỆNH NHÂN HẸP VAN HAI LÁ BẰNG SIÊU ÂM

DOPLER MÔ CƠ TIM

Người hướng dẫn khoa học :

PGS.TS Đinh Thị Thu Hương

Người thực hiện:

Đàm Thị Mỹ

ĐẶT VẤN ĐỀ

 Bệnh hẹp van hai lá (HHL) là một bệnh phổ biến ở

nước ta cho dù bệnh này đã giảm nhiều ở các nước phát triển

 Bệnh xảy ra khi các mép van bị dính lại làm cho diện

tích van HL giảm đi trong thì tâm trương

 Chức năng thất phải đóng vai trò quan trọng đối với

biểu hiện lâm sàng, khả năng gắng sức và khả năng sống còn của bệnh nhân HHl

 Các phương pháp đánh giá chức năng thất phải như

thông tim,chụp đồng vị phóng xạ, chụp cộng hưởng từ tim, chụp cắt lớp vi tính, siêu âm tim

ĐẶT VẤN ĐỀ

 Siêu âm tim qua thành ngực là phương pháp không

xâm, đơn giản, dễ thực hiện, có thể thực hiện nhiều lần, có giá trị góp phần trong chẩn đoán xác định bệnh, cung cấp các thông tin để đánh giá cấu trúc cũng như chức năng tim

 Khó khăn lớn nhất khi thăm dò chức năng thất phải

bằng siêu âm liên quan đến vị trí, hình dạng và vận động khác biệt của thất phải so với thất trái

 Ở nước ta, có rất ít nghiên cứu về chức năng thất phải

ở bệnh nhân HHL bằng siêu âm tim

MỤC TIÊU

1.Đánh giá chức năng thất phải ở bệnh nhân hẹp van hai lá

chức năng thất phải trên bệnh nhân hẹp hai lá

TỔNG QUAN

1 Vài nét về bệnh HHL

1.1 Nguyên nhân: đa số do thấp tim

1.2.Sinh lý bệnh HHL

Khi MVA<2 cm2  tăng áp nhĩ trái ứ huyết phổi

tăng sức cản ĐMP tăng áp ĐMP tăng gánh thất phải suy tim phải

2 Giãi phẫu sinh lý thất phải

Hình thái giải phẫu phức tạp, vị trí ngay sau xương ức.

TP không đơn thuần là “buồng nhận” hay “ống dẫn”

Thất phải hoạt động dưới những điều kiện áp lực và thể tích hoàn toàn khác với thất trái.

Độ nhạy của TP với hậu gánh gấp 3-5 lần so với TT.

Thất phải thích ứng với tình trạng tăng tiền tải kéo dài dễ dàng hơn thất trái.

TỔNG QUAN

3 Các phương pháp siêu âm đánh giá chức năng thất phải

Siêu âm TM và 2D: Đo bề dày, đường kính TP, đo TAPSE, EF, FAC

 Siêu âm Doppler xung:

• Vận tốc các sóng E, A,tỷ lệ E/A

phản ánh chức năng tâm trương TP

• Chỉ số tei xung thất phải-

Phản ánh chức năng toàn bộ TP

TỔNG QUAN

Siêu âm Doppler mô cơ tim

• Nguyên lý của siêu âm Doppler mô cơ tim

• Có 2 loại : Doppler mô xung, Doppler mô màu

• Trên Doppler mô xung:

- Vận tốc sóng S’- phản ánh chức năng tâm thu vùng thất phải theo chiều dọc

- Vận tốc các sóng E’, A’, tỷ lệ E’/A’, tỷ lệ E/E’- phản ánh chức năng tâm trương TP

TỔNG QUAN

- Chỉ số Tei mô thất phải: (a’-b’)/b’

Siêu âm Speckle tracking

Siêu âm 3 D

-Ozdemir K(2003) nghiên cứu trên 46 bệnh nhân HHL: chỉ số Tei thất phải đo bằng siêu âm Doppler mô xung là 0,53±0,11 cao hơn so với nhóm chứng

-Trịnh Xuân Mạnh(2010) nghiên cứu chỉ số Tei ở bệnh nhân Fallot 4

đã mổ sữa toàn bộ

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.Đối tượng nghiên cứu

Gồm 80 bệnh nhân được chia thành 2 nhóm

Nhóm bệnh(HHL): gồm 50 bệnh nhân HHL

Nhóm chứng: gồm 30 người khỏe mạnh

 Tiêu chuẩn lựa chọn:

-Bệnh nhân được chẩn đoán HHL: lâm sàng, X quang, ĐTĐ, siêu âm tim có MAV<2 cm2

-HHL có kèm HoHL≤2/4 và/ hoặc HoC≤2/4

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Tiêu chuẩn loại trừ:

- Bệnh nhân HHL có:

+ Rối loạn nhịp, rối loạn dẫn truyền như rung nhĩ, NTT

+ H0HL và/hoặc HoC > 2/4

+ Hở van ba lá thực tổn, bệnh mạch vành, bệnh phổi, bệnh hệ thống kèm theo

- Bệnh nhân HHL kèm mắc các bệnh nội khoa nặng

- Bệnh nhân không đồng ý tình nguyện tham gia

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.Thời gian nghiên cứu:

Bệnh nhân được lựa chọn theo trình tự thời gian

từ tháng 3 năm 2014 đến tháng 10 năm 2014

3 Địa điểm nghiên cứu:

Viện Tim Mạch Việt Nam- Bệnh viện Bạch Mai

4.Thiết kế nghiên cứu:

Nghiên cứu mô tả, cắt ngang, phân tích, so sánh với nhóm chứng

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

5 Các bước tiến hành nghiên cứu:

Tất cả các bệnh nhân đều được: hỏi bệnh, khám lâm sàng, làm Điện tim, chụp X Quang phổi, xét nghiệm máu, siêu âm tim qua thành ngực có chẩn đoán xác định là HHL và đủ tiêu chuẩn lựa chọn

Làm siêu âm tim theo mẫu nghiên cứu

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

6 Phương pháp tiến hành siêu âm tim và thu thập số liệu

Phương tiện: Sử dụng máy siêu âm Doppler model iE33 của hãng philips

Tư thế bệnh nhân và bác sỹ làm siêu âm

Các mặt cắt sử dụng trong thăm dò siêu âm

Các thông số siêu âm dùng trong nghiên cứu

Trên siêu âm TM và 2 D

PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

 Trên siêu âm Doppler tim

 Trên siêu âm Doppler mô cơ tim

CÁC BIẾN SỐ NGHIÊN CỨU

- Siêu âm tim TM:

- Siêu âm Doppler mô:

Vận tốc sóng S’, sóng E’, sóng A’, tỷ lệ E’/A’, tỷ lệ E/E’ a’, b’-Tei mô

ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

7 Phương pháp xử lý số liệu

Số liệu được xử lý theo các thuật toán thống kê y học trên máy

vi tính bằng chương trình phần mềm SPSS 16 0 và Stata 10.0

8.Đạo đức nghiên cứu

Nghiên cứu được sự đồng ý của Phòng đào tạo Sau đại học - Trường Đại học Y Hà Nội, Lãnh đạo Viện Tim mạch Quốc gia,

Bộ môn Tim mạch

Được sự đồng ý của các bệnh nhân tham gia nghiên cứu

Tuổi 43,56 ±14,1 42,86 ± 13,32 >0,05 Giới( nam/nữ) 10 (33,3%) 14 (28%) >0,05

Chiều cao 158,1 ± 6,2 157 ± 7,52 >0,05 Cân nặng 48,97 ± 6,43 47,8 ± 6,08 >0,05 Huyết áp tâm thu 101,17 ± 9,71 99,7 ± 8,65 >0,05 Huyết áp Tâm

trương 63,33 ± 6,06 63,0 ± 5,89 >0,05Tần số tim 76,5 ± 8,98 77,44 ± 11 >0,05

tích 99,67±13,79 142,48±33,86 <0,001Chỉ số Tei mô thất phải 0,36±0,07 0,52±0,15 <0,001

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

• So sánh chỉ số Tei thất phải bằng siêu âm Doppler mô của nhóm HHL với nhóm chứng

Ozdemir K và cs(2003): 0,53±0,11 với 0,43±0,007, p<0,001

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

• So sánh vận tốc các sóng trên siêu âm Doppler mô của nhóm HHL với nhóm chứng

Y Tayyareci và cs(2008 ): sóng S’ là 13,3±3 so với 19 ± 2,p<0,001 Trịnh Xuân Mạnh(2010): sóng E’, A’ thấp hơn nhóm chứng

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

• So sánh các tỷ lệ E’/A’, tỷ lệ E/E’ của nhóm HHL với nhóm chứng

Nhóm A (n=13)

Nhóm B (n=37)

p1 p2 p3

S’ 14,6±2,15 11,76±2,05 12,01±2,22 <0,001 <0,001 >0,05 E’ 13,89±3,62 11,11±3,02 9,881±3,06 <0,05 <0,001 >0,05 A’ 15,58±3,23 12,91±0,44 14,26±3,46 <0,05 >0,05 >0,05 E/E’ 4,25±1,27 5,84±2,26 6,49±2,6 >0,05 <0,001 >0,05 E’/A’ 0,93±0,32 0,95±0,42 0,70±0,22 >0,05 <0,05 >0,05 Chỉ số Tei 0,36±0,067 0,5±0,1 0,53±0,155 <0,05 <0,001 >0,05

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

 Biểu đồ thể hiện mối tương quan giữa chỉ số Tei thất phải đo bằng siêu âm Doppler mô với áp lực ĐMP của nhóm HHL

• Ozdemir K và cs(2003): r=0,63, p<0,001

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

 Mối tương quan giữa chỉ số Tei thất phải đo bằng siêu âm Doppler mô và diện tích van hai lá

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

 Mối tương quan giữa chỉ sô Tei đo bằng siêu âm Doppler mô

và đo bằng siêu âm Doppler xung

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

 Mối tương quan giữa vận tốc sóng S’ và giá trị TAPSE

- Siêu âm Doppler xung

+ Chỉ số Tei thất phải nhóm HHL cao hơn:(0,49 ± 0,14) so với (0,28 ± 0,057), p < 0,001.

+ Tỷ lệ E/A nhóm HHL thấp hơn:(1,04 ± 0,23) so với (1,73 ± 0,14), p < 0,001.

- Siêu âm Doppler mô xung:

+ Chỉ số Tei mô thất phải nhóm HHL cao hơn:(0,52 ± 0,15) so với (0,36 ± 0,07), p < 0,001.

+ Vận tốc sóng S’ nhóm HHL thấp hơn:chứng (11,95 ± 2,16) so với (14,59 ± 2,15), p < 0,001.

+Vận tốc sóng E’, sóng A’, tỷ lệ E’/A’ của nhóm HHL thấp hơn: +Tỷ lệ E/E’ của nhóm HHL cao hơn

2 Một số yếu tố ảnh hưởng đến chức năng thất phải

-Tăng áp động mạch phổi nhiều

-Diện tích van hai lá

KẾT LUẬN

KIẾN NGHỊ

• Nên có cỡ mẫu lớn và thời gian nghiên cứu dài hơn để chúng

ta có thể kết luận chi tiết và đầy đủ hơn

• Thăm dò chức năng thất phải trong bệnh HHL và một số bệnh tim mạch khác là rất cần thiết vì vậy nên được thăm dò thường quy trên siêu âm để theo dõi điều trị và tiên lượng bệnh nhân.

• Siêu âm Doppler mô cơ tim là một thăm dò hữu ích, không phức tạp và chính xác giúp ta đánh giá được chức năng tâm thu và chức năng tâm trương thất phải nên có thể tiến hành thăm dò này trong việc đánh giá chức năng thất phải trong siêu âm tim.

EM XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN