Mô tả đặc điểm hình ảnh thoái hóa khớp gối nguyên phát trên chụp cộng hưởng từ 1 5 tesla tại bệnh viện bạch mai

GIẢI PHẪU KHỚP GỐI  Là một khớp lớn và bao hoạt dịch rộng  Gồm hai khớp:  Giữa xương đùi và xương chầy khớp lồi cầu  Khớp giữa xương đùi và xương bánh chè khớp phẳng... TỔNG QUAN

BÁO CÁO LUẬN VĂN BÁC SĨ CHUYÊN KHOA CẤP II

MÔ TẢ ĐẶC ĐIỂM HÌNH ẢNH THOÁI HÓA KHỚP GỐI

NGUYÊN PHÁT TRÊN CHỤP CỘNG HƯỞNG TỪ 1.5 TESLA

TẠI BỆNH VIỆN BẠCH MAI

Hướng dẫn khoa học: GS.TS Phạm Minh Thông Học viên: Nguyễn Anh Đức

 THK gối là hậu quả của sự mất cân bằng

giữa tổng hợp và hủy hoại của sụn và xương dưới sụn

 Đây là một trong những nguyên nhân

hàng đầu gây tàn phế ở người cao tuổi

 Hiện nay tỷ lệ THK gối đang ngày càng

tăng

 Ở VN đã có nhiều công trình NC về THK

nói chung nhưng còn ít NC đề cập đến hình ảnh THK gối nguyên phát trên chụp CHT 1.5 Tesla.

ĐẶT VẤN ĐỀ

MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU

1 Mô tả đặc điểm hình ảnh thoái hóa khớp gối

nguyên phát trên chụp cộng hưởng từ 1.5 Tesla

2 Đối chiếu giữa hình ảnh chụp cộng hưởng từ và

chụp X quang qui ước.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (1)

I VÀI NÉT VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU

1 Trên thế giới

- Perter R Kornaat (2008): nghiên cứu về mối liên quan giữa đặc điểm lâm sàng và tổn thương trên CHT ở bệnh nhân THK gối

- Thomas Baum (2012): nghiên cứu về mối liên quan giữa các tổn thương sụn trên T2W, các tổn thương tại chỗ khác với triệu chứng đau trong THK gối

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (2)

2 Tại Việt Nam

- Nguyễn Mai Hồng (2001): nghiên cứu giá trị nội soi trong chẩn đoán và điều trị THK gối

- Nguyễn Thị Ái (2006): nghiên cứu đặc điểm LS, CLS và áp dụng các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh THK gối

- Nguyễn Xuân Thiệp (2013): nghiên cứu LS, hình ảnh XQQƯ và hình ảnh CHT ở bệnh nhân THK gối

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (3)

II GIẢI PHẪU KHỚP GỐI

 Là một khớp lớn và bao hoạt dịch rộng

 Gồm hai khớp:

 Giữa xương đùi và xương chầy (khớp lồi cầu)

 Khớp giữa xương đùi và xương bánh chè (khớp phẳng)

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (4)

Đầu gối phải trong tư thế gấp: Nhìn trước

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (5)

Đầu gối phải trong tư thế duỗi: Nhìn sau

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (6)

 Các DC sau: DC khoeo chéo và

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (7)

 Sụn khớp: Màu trắng mịn, bao bọc

xung quanh lồi cầu xương đùi, mâm

chày, mặt sau xương bánh chè

 Cấu tạo cơ bản gồm các tế bào sụn,

các sợi collagen và chất cơ bản

TỔNG QUAN TÀI LIỆU (8)

Giải phẫu trên XQQƯ VÀ CHT

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (1)

1 Địa điểm và thời gian nghiên cứu:

Nghiên cứu được thực hiện tại khoa Chẩn đoán hình ảnh

Bệnh viện Bạch Mai từ tháng 8/2013 đến tháng 8/2014

2 Đối tượng nghiên cứu:

* Tiêu chuẩn lựa chọn:

- BN được chẩn đoán THK gối theo tiêu chuẩn chẩn đoán THK gối của Hội Thấp học Mỹ (1991)

- BN phải được chụp XQQƯ và chụp CHT

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (2)

* Tiêu chuẩn loại trừ:

- THK gối thứ phát từ một bệnh khác của xương hoặc khớp

- Viêm khớp gối mạn tính do các căn nguyên khác như:

Nhiễm khuẩn, viêm khớp dạng thấp, bệnh gút, …

- THK gối sau các gãy xương phạm khớp, …

- Có CCĐ chụp CHT.

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (3)

3 Phương pháp nghiên cứu

+ Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu tiến cứu, mô tả cắt ngang

+ Cách chọn mẫu : Chọn mẫu thuận tiện

+ Xử lý số liệu: Phân tích và xử lý số liệu bằng phần mềm

SPSS 16.0

4 Phương tiện nghiên cứu:

- Máy chụp XQ

- Máy chụp CHT

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (4)

Máy chụp CHT Hãng Philips và Siemens

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (5)

5 Kỹ thuật chụp:

- BN nằm ngửa trên bàn, tư thế

gấp gối 15 độ

- Kê và cố định chân cần chụp

bằng gối đệm hay túi cát

- Coil là cuộn dây (cuộn chênh từ)

đặt vào vị trí giữa khớp gối

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (6)

CÁC MẶT CẮT CƠ BẢN

Định vị trên 03 mặt phẳng

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (7)

6 Các xung, trường cắt,

lát cắt cơ bản:

ĐỐI TƯỢNG

VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU (9)

Một vài hình ảnh các xung

T2* TSE Sag T2W STIR Sag

T1 TSE Sag

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (1)

Bảng 1: Phân bố theo giới.

Nguyễn Thị Ái: Nữ 89,6 %, Nam 10,4 %

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (2)

Bảng 2: Phân bố theo tuổi.

Nguyễn Thị Ái: > 50 - 59 tuổi (34,5%), 40 - 49 tuổi (11,2%).

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (3)

Biểu đồ 1: Vị trí khớp tổn thương.

Nguyễn Thị Ái: Gối phải (67 %)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (4)

Bảng 3: Phân bố BN theo nghề nghiệp.

Nguyễn Xuân Thiệp (2013) lao động trí óc (34,4%), thể lực (65,6%).

Lao động trí óc, công việc nhẹ

Lao động chân tay, công việc

Gai xương

rõ

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (6)

Bảng 5: Mức độ tổn thương theo vị trí của hẹp khe khớp XQQƯ.

Nguyễn Thị Ái: khe đùi – chày trong (59,5%)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (7)

Bảng 6: Mức độ tổn thương theo vị trí đặc xương dưới sụn

Nguyễn Thị Ái: khe đùi – chày trong (61,2%)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (8)

Bảng 7: Bảng phân giai đoạn K/L trên XQQƯ

Nguyễn Thị Ái, tổn thương giai đoạn III (41,4%)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (9)

Bảng 8: Đặc điểm mất sụn khớp ở các vùng giải phẫu trên CHT

Khớp được khảo sát đều có TT sụn ít nhất 1 vùng; Lồi cầu ngoài hay gặp nhất (42,5%)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (10)

BN Nguyễn Thị H 48 T MS: 71-BM-2865 TT lồi cầu ngoài

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (11)

Bảng 9: Đặc điểm mất xương ở các vùng giải phẫu

Nguyễn Xuân Thiệp: tổn thương xương ở lồi cầu trong (20,4%)

Vùng mất xương Mức 1 Mức 2 Mức 3

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (12)

BN Trần Thị M 61 T MS: 130048845 TT mất xương dưới sụn

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (13)

Bảng10 : Đặc điểm tổn thương phù tủy xương

Nguyễn Xuân Thiệp (33,3%)

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (14)

BN Trần Hữu B 59 T MS: 39998 TT Phù tủy xương

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (15)

Bảng 11: Đặc điểm tổn thương gai xương

Tổn thương gai xương gặp ở các vị trí với những mức độ khác nhau, gai xương

Xương đùi chày trong 40 46,0 28 32,2 4 4,6

Xương đùi chày ngoài 33 37,9 14 16,1 5 5,7

Tổng

132 68 12

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (16)

Bảng 12: Đặc điểm tổn thương sụn chêm.

Thoái hóa sụn chêm, vị trí sừng trước (9,2 %)

Vùng tổn thương Rách Lồi Thoái hóa Mất sụn

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (17)

BN Trần Văn Đ 53 T MS: 140023760 TH sụn chêm

KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN (18)

Bảng 13: Phân bố tràn dịch ở các khoang theo vị trí chân

Tràn dịch ở các khoang 2 khớp tương đương nhau.Vị trí hay gặp trên xương bánh chè và sau khớp đùi chày.

Vị trí chân Tổn thương

Chân phải Chân trái

Quanh dây chằng chéo trước 6 8,6 9 12,9

KẾT LUẬN (1)

Qua NC 70 BN THK gối tại khoa CĐHA BVBM chúng tôi rút ra một số kết luận sau:

+ Đặc điểm chung:

- Tỷ lệ bệnh ở nữ (75,7%) gặp cao hơn nam (24,3%)

- Thường gặp ở nhóm tuổi từ 50 – 59 chiếm tỷ lệ (35,7%)

- TT cả hai khớp gối (24,3%), khớp gối phải gặp cao hơn gối trái (40,0%; 35,7%) Lao động chân tay, nặng nhọc (54,3%)

KẾT LUẬN (2)

+ Hình ảnh cộng hưởng từ:

- TT sụn khớp: 100% có ở một vùng giải phẫu của sụn khớp

TT hay gặp nhất ở lồi cầu trong (78,1%)

- TT mất xương rải rác nhiều vị trí, mặt lồi cầu trong mức ba chiếm 23%

- TT phù tủy xương: Vị trí xương đùi gặp mức ba (37,9%)

- TT gai xương bánh chè gặp mức ba (89,5%)

KẾT LUẬN (4)

+ Đối chiếu giữa XQQƯ và CHT:

- TT gai xương nhỏ phát hiện trên CHT cao hơn so với XQQƯ (59,5%; 44,8%)

- Khả năng phát hiện hẹp khe khớp trên chụp XQQƯ cao hơn so với chụp CHT (42,5%, 21,6%)

- Khả năng phát hiện đặc xương dưới sụn trên chụp CHT cao hơn so với chụp XQQƯ (31,0%, 10,3%)

EM XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!

EM XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!