Góp phần nghiên cứu bào chế chế phẩm SMC dùng trong suy dinh dưỡng cho trẻ em

Dê gop phân nghiên ciru dua ra dang thuoc môi tiên dùng trong diêu tri suy dinh duông cho trê em, chung tôi tiên hành dê tài “Gop phân nghiên cûu bào ché ché phâm SMC dùng trong suy dinh

MUC LUC

Dât van de 1

Phân 1: Tong quan 2

1.1 Dâng sâm 2

1.2 Men bia 5

1.3 Cam thâo 7

1.4 Bào ché dang thudc long dé uong 9

1.5 Vâtin dê suy dinh duông 12

Phân 2: Thirc nghiêm và két quâ 14

2.1 Nguyên vât lieu và phuong phâp thuc nghiêm 14

2.1.1 Nguyên lieu, thiet bi, dung eu 14

2.1.2 Phuong phâp nghiên cûu 15

2.2 Két quâ thuc nghiêm và nhân xét 18

2.2.1 Ché bien rê dâng sâm 18

2.2.2 Khâo sât mot so chî tiêu chat luçfng cüa dâng sâm truôc và sau khi chung 19

2.2.3 Khâo sât phuüng phâp chiét xuât dâng sâm 24

2.2.4 Tiêu chuàn hoâ cao long dâng sâm 31

2.2.5 Bào ché cao long cam thâo và khâo sât mot so chï tiêu kÿ thuât cüa cao long cam thâo 33

2.2.6 Hoàn thiên dang thuoc long SMC 34

Phân 3: Két luân và de xuât 42

3.1 Két luân 42

3.2 Dê xuât 42

CHÜ GIÂI CHÜVIÊT TÂT DHCT:Durac hoc co truyên.

DDVN: Dirgc diën Viêt Nam

DHDHN: Dai hoc Diroc Hà Nôi

SDD: Suy dinh diïôfng

SKLM: Sac kÿ lôp mông

DÂT VAN DE

Suy dinh duông là mot hôi chûng thuông gàp à trê em duôi 3 tuoi à

nhüng nuôc dang phât triën Hiên nay viêc sir dung nhûng ché phâm giàu

protein và nguyên to vi luong cho trè suy dinh duông à Viêt Nam phân nào

côn bi han ché, nhât là vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa Do vây viêc nghiên cüu tîm nguon nguyên liêu san co trong nuée dùng làm thuoc cho công dong là van dê cân thiét

Dâng sâm cô tac dung kiên tÿ vi, fch khi, bo phé, lofi tiêu dâ duoc su dung tùr lâu dê chûa câc chung hu nhu: suy nhuoc co thé, mêt moi, thiéu mâu, khi phé hu Men bia tù lâu dâ duoc dùng nhu mot nguyên lieu giàu vitamin

và protein dê làm thuôc, dàc biêt môt sô nuac trên thé giôi con dât van dê nuôimen bia làm thûc an, thuÿ phân men bia làm thuoc Philatop Ô nuô'c ta ThS.Hoàng Minh Chung và công su dâ nghiên cûu bào ché ché phâm Vilacid dùng cho trê em suy dinh duông trong do thành phân chrnh là dich men bia thuÿ phân Dê gop phân nghiên ciru dua ra dang thuoc môi tiên dùng trong

diêu tri suy dinh duông cho trê em, chung tôi tiên hành dê tài “Gop phân nghiên cûu bào ché ché phâm SMC dùng trong suy dinh dirông cho trê em” vôi câc mue tiêu sau:

- Gop phân tiêu chuân hoâ dâng sâm ché

- Dê xuât phuong phâp chiét xuât dâng sâm

- Pha ché ché phâm SMC dang long dê uong

PHÂN 1: TÔNG QUAN 1.1 Dâng sâm

1.1.1 Tên khoa hoc

Cây dâng sâm moc à Viêt Nam cô tên khoa hoc là Campanumoe

Javanica Blume, ho Hoa chuông (Campanulaceae) Dâng sâm côn goi là phông dâng sâm, cang hô, mân cày, mân rày cây, ngân dang, dùi gà, cô nhâ dôi, sâm leo [8, 10, 11, 12, 13, 27]

1.1.2 Mô ta

Dâng sâm là cây cô sông nhiêu nàm thân moc bô hay leo phân nhânh nhiêu Rê hïnh tru cô khi phân nhânh, duông kmh 0,5-2 cm, dài 6-15 cm, dâu

trên phât triën to, cô nhiêu seo à thân Màt ngoài màu vàng nâu nhat, trên cô

nhüng rânh doc và ngang chia rê thành nhüng duông loi lôm, cô thé chat chàc, dai, khô bê và dây là bô phân dùng cüa cây

Lâ moc dôi hinh tim à gôc nhon à dâu, mép nguyên luon sông hoàc hoi

khia rang, màt trên màu lue nhat, mât duôi màu trang sâng hoàc cô lông râi râc

Hoa moc riêng rê à kë lâ, cô cuô'ng dài 2-6 cm, hinh chuông màu vàng

ngà hoàc cô vân tim Quâ nang 5 canh, khi chm màu tim nhiêu hat nhô [7, 12,

13, 19, 27]

1.1.3 Thành phân hoa hoc

Théo mot sô tài lieu dâ công bô, trong rê dâng sâm Viêt Nam cô duông, chat béo [10, 11, 13, 19, 27] Gân dây môt sô nghiên ciîu so bô cho thây cô thêm saponin, acid amin [17], ngoài ra côn cô vêt alcaloid [11, 13, 19]

Dâng sâm Trung Quôc: Cô nhiêu loài trong dô cô 2 loài thiïcmg dùng làm thuôc là Codonopsis pilosula Nannf và Codonopsis tangshen Olive ho

Campanulaceae co saponin, duông, chât béo [19], glycosid là tangshenoid I, secquitecpenoid lacton, alcaloid [28].

1.1.4 Tâc dung

a Théo dKçfc hoc co truyên: dâng sâm co vi ngot, tmh binh (hoi ôn),

quy kinh phé, tÿ; cô công nàng chu tri nhu sau:

- Bo tÿ vi, sinh tân dich: Dùng trong câc truông hop kém ân, kém ngu,

co thé met moi suy nhuoc, miêng khât Dùng tôt trong câc trucmg hop trung khi bi hu yêu gây nên câc hiên tuong sa giâng nhu: sa da dày, sa ruôt, sa tir cung, tri, loi dom cô thë phôi hop vôi câc thuôc khâc nhu: bach truât, trân bî, hoàng kÿ, thâng ma, sài hô

- Ich khi, bô phê: Dùng trong bênh ho, khi phé hu nhuoc, hoi tho ngàn, suyên tûc

- Loi niêu: dùng trong bênh phù do thân, viêm thuong thân, dàc biêt trong trucmg hop nuôc tiëu cô albumin, cô thë phôi hop vôi sa tiên tü, bach mao cân

Liêu luong, câch dùng: Môi ngày cô thë dùng tù 6-12 g cho dén 20-40

g dang thuôc sac, hâm hoàc viên thành viên hoàn, bot, ruou thuôc Uông trong 7-14 ngày Thuông phôi hop vôi câc vi thuôc khâc [5, 9, 10, 13, 19, 27]

b.Tâc dung duoc ly

Môt sô nghiên cuu gàn dây vê tâc dung duoc lÿ cüa dâng sâm cho thây:

- Dâng sâm cô tâc dung gây phât triën nôi mac tü cung kiëu progesteron mut dô nhe (trên thô nhô), gây tâng truong lue co tü cung, tiét sua ô suc vât

me cho con bü và dông thôi cô tâc dung chông viêm [10, 27]

- Khi nghiên cüu tâc dung cüa dâng sâm trên câc tuong bào chûa IgG và câc duông bào cüa chuôt nhât duoc tiêm hydrocortison, câc tâc giâ dâ nhân

thây: câc tuong bào chûa IgG trong lôp mông cüa ruôt non giâm à chuôt nhàt

duoc tiêm hydrocortison và dùng dich chiét dâng sâm Diêu này cô thé do dâng sâm dâ làm tàng chiîc nàng cüa tuÿ xiiong, làm sân sinh câc té bào cô hoat tmh miên dich và câc duông bào vi thé cô tac dung diêu hoà và làm giâm

hôi chûng suy giâm miën dich à chuôt vôi mot mute dô nhat dinh [10, 27].

- Dâng sâm côn cô tac dung bôi bo toàn thân, kfch thfch miën dich[27]

- Dich chiét dâng sâm cô tac dung tàng lue, tàng khâ nàng bôi bo cüa chuôt thi nghiêm [17]

- Mot sô nghiên cuu trên dâng sâm Trung Quôc (Codonopsis pilosula, Codonopsis tangshen) cho thây:

+ Nuôc sac dâng sâm cô tac dung làm tàng sô luong hông càu, giâm sô luong bach càu: câc tac giâ dêu cho rang trong dâng sâm cô môt hoàc hai chât cô ânh hirông tôi huyét càu [19, 27]

+ Ha huyét âp: Câc tac giâ cho rang hiên tiïçmg ha huyêt âp là do giS,

mach ngoai vi, không liên quan dën thành phân duông trong dâng sâm

Dâng sâm côn cô tac dung ûc ché hiên tuong cao huyét âp do adrenalin

gây ra [19, 27]

+ Khi dùng phôi hop dâng sâm và mot sô duoc lieu, thây cô tac dung diêu tri dôi vôi bênh nhân bi chây mâu câp duông tiêu hoa [24] và cô tac dung chông lâo hoa thuc nghiêm [23]

+ Dich chiét dâng sâm cô tac dung giâm tiét pepsin, acid dich vi à dông

vât gây loét da dày thuc nghiêm [29]

1.2 Men bia

Men bia côn goi là men bânh mÿ cô tên khoa hoc là Saccharomyces cerevisae Meyen ho Saccharomycetaceae, bô Saccharomycetales, ngành Mycota (ngành nâm thuc) [9, 21]

1.2.1 Mô tâ

Men bia là môt men thuôc chi Saccharomyces Chi này cô nhiéu loài duoc dùng trong công nghiêp

Soi krnh hiën vi men bia gôm câc té bào hînh câu hay hinh trûng, dài 8-

12 mm, rông 8-10 mm Chung dùng riêng lé hoàc dmh vôi nhau thành chuôi 15-20 té bào Sinh sân bang câch nây chôi và rat nhanh, sau 24 gio tir 1 té bào

sê nô thành 10 triêu té bào môi Cô hai dang men bia là:

- Men noi: GÔm câc té bào dmh vôi nhau thành chuôi 15-20 hat hoat dông ô nhiêt dô 20°C, nam ô trên mât thùng men

- Men chim: Gôm câc té bào tâch riêng biêt, hoat dông à nhiêt dô 5-6°C nàm à dây thùng lên men Men chîm duoc dùng làm thuôc [9, 21].

1.2.2 Thành phân hoâ hoc cüa men bia

Thành phân hoâ hoc cua men bia thay doi tuÿ theo nguôn gôc cua men, phuong phâp lây men, tuoi men

Thành phân cua men khô nhu sau: dô âm 8%, chat co nito 57%, chat béo 3%, chât vô co 7%, glucid 25%

Ngoài ra men tuoi và men khô dêu cô chûa vitamin và câc enzym Enzym trong men bia gôm cô: ezymase, invertin, catalase, protease, pepsin, trypsin, câc men oxy hoâ và men khir

- Protein 40-70% (ô men khô), cô 2 loai protein: cerevisin và

Cerevisin thuÿ phân cho histidine (2,02%), arginine (4,42%), lysine (8,10%), tryphtophan (2,3%) Zymocasein thuÿ phân cho histidine (3,53%), arginine (8,39%), lysine (11,75%), tryphtophan (1,48%), leusine (3,18%), cystine (0,74%), acid glutamic (19,52%) [9, 21] Dâ tim thây 21 loai acid amin trong dich chiét men bia [14].

- Muôi vô co cô rât nhiêu loai, trong do K+ (30%), Ca++ (3-5%), Mg++ (2-3%), Fe++

- Câc vitamin: Co nhiêu vitamin quan trong tan trong nuôc nhu vitamin nhôm B, vitamin PP, mot esgosterol, ft vitamin E, acid folie, vitamin H

- Sterol: Cô 2 sterol là esgosterol tâ tuyên và gimosterol hûu tuyên [9,

21].

1.2.3 Tac dung và công dung cüa men bia

Cô nhiêu giâ thiét vê tac dung cüa men Câc té bào cüa men co trnh thuc

bào rât manh, no co thé diêt câc vi khuan à ruôt hoàc tiét ra chât diêt vi khuan

hoàc chât trung tmh câc dôc to

Men bia duoc dùng là chât bo sung dinh duông cô giâ tri dàc biêt do cô giâ tri dinh duông cao (100 gam men cho 430 calo, giâ tri bang 300 gam thit) Ngoài tâc dung dinh duông, men bia côn cô tâc dung chûa bênh viêm phoi,

cum, lao Thut chûa viêm da dày, ruôt à trê em, phông và chûa bênh coi coc

[21] Acid ribonucleonic (ARN) trong men cô tâc dung chûa câc bênh suy giâm miën dich do câc tâc nhân bên ngoài, trong dô cô dang viêm nhiëm nhu viêm phé quân mân, hen phé quan [21] Môt sô nghiên cuti gân dây nhat cho

thây dân à vùng Dresden (Duc) cô hàm luong selen trong huyét thanh cûng

nhu trong mâu cao hon so vôi nguôi binh thuàng do bûa àn cüa ho thuông xuyên cô câ và men bia [26]

Dich chiét men bia cô tac dung làm co ca tron khi quân chuôt lang tai

vi trî tac dung cüa atropin [30] Môt phosphoinositolycarpeptide (PIG-P) à

trong men bia co tac dung vân chuyën và chuyën hoâ glucose giông nhu tac dung cüa insulin trong co và mô mô cüa chuôt [25]

Tiêu chuan men bia dâ duoc ghi trong Duoc diën Viêt Nam I tâp 1 [9]

1.3 Cam thâo

1.3.1 Tên khoa hoc

Ba loài cam thâo cô tên khoa hoc là: Glycyrrhiza uralensis Fish, Glycyrrhiza inflata Bat, Glycyrrhiza glabra L, ho dâu Fabaceae [7]

Cam thâo côn co tên là bac cam thâo, sinh cam thâo, quôc lâo [19]

mm màu xâm nâu, hoâc xanh den hay nhat, mât bông

Doan rê hînh tru, thang hoâc hoi cong queo, thuông dài 20-30 cm, duông krnh 5-10 mm Màt ngoài cam thâo không cao vô, màu nâu dô, co nhûng vêt nhân doc Khô bê gây, vêt bê màu vàng nhat cô nhiêu xo Mât cat ngang cô nhiêu tia tü trung tâm toâ ra trông giông nhu nan hoa bânh xe Mùi dâc biêt, vi ngot hoi khé cé [3, 7, 19, 27]

acid liquiritic, glabrolid, isoglabrolid, acid liquiridiolic, acid 24- hydroxyglycyrrhetic, acid 11-desoxoglycyrrhetic [3, 7, 19].

Câc flavonoid chiém tù' 3-4% trong rê cam thâo Co 27 chât dâ duoc biét quan trong nhât là hai chât liquiritin và isoliquiritin Ngoài ra côn cô nhiêu flavonoid thuôc câc nhôm khâc: isoflavan (gla-bridin), isoflavon (glabron), isoflaven (glabren)

Ngoài ra trong rê cam thâo côn cô nhûng hoat chât khâc:

estrogensteroid, nhûng dân chât coumarin, tinh bot, glucose và saccarose [3,19]

1.3.4 Tâc dung

a Théo duoc hoc co truyên cam thâo cô tâc dung:

- Ich khi, duong huyét, dùng trong bênh khi huyét hu nhuoc thiéu mâu; phôi hop vôi thuc dia, dâng sâm

- Nhuân phé, chi ho: Dùng trong bênh dau dâu hong, viêm hong câp, man trnh, viêm amidan, ho cô nhiêu dàm Phôi hop vôi can khuong, mach môn, xa can

- Tâ hoâ, giâi dôc: Dùng trong bênh mun nhot dinh dôc sung dau Ngoài

ra cam thâo côn cô vai trô dân thuôc và cô tâc dung phu trong don thuôc

- Hoân câp, chî thông: Dùng tri dau da dày, dau bung, gân mach co rut phôi hop vôi bach thuoc [3,6, 13, 19]

b Tâc dung duoc ly

- Cao cam thâo cô tâc dung chûa loét da dày à chuôt thuc nghiêm Chât glycyrrhizin cô trong cam thâo cô tâc dung giâm viêm loét à môn vi da dày

chuôt thf nghiêm, ngoài ra côn cô tâc dung tàng su bài tiét dich vi Câc flavonoid trong cam thâo nhu liquiritin, liquiritigenin cô tâc dung ûc ché

ruôt cô lâp à chuôt lang; ngoài ra côn cô tâc dung giâi kinh, giâi co quap và

chông câc vét loét

- Cam thâo dùng lâu dân dén phù nê và gây tâng huyét âp

- Acid 18-P-glycyrrhetic co tâc dung trân ho trung khu Tâc dung chông

ho tuong tu codein

- Tâc dung giâi dôc nhât dinh dôi vôi câc tnïông hop ngô dôc thuc àn hoàc trung môt sô thuôc dôc khâc Chat glycyrrhizin tàng cuông tâc dung giâi dôc cho gan Muôi kali và canxi cua acidglycyrizic cô tâc dung giâi dôc rât manh dôi vôi dôc tô cüa bach càu, chât dôc cüa câ Ion, cüa ran, hiên tuong choâng [19]

- Cao cam thâo và chât glycyrrhizin côn cô tâc dung chông viêm nhiêm, giâm cholesterol mâu [3,6, 19]

c.Tâc dung khâng khuan

- Dich chiét côn cüa cam thâo cô tâc dung üte ché tu câu vàng, truc khuan lao, truc khuan dai tràng, ly amip và trùng roi Lê Khânh Trai thây rang cam thâo côn cô tâc dung chûa ran can [3,6, 13, 19]

1.4 Bào che dang thuoc long dé uong tù dirçrc lieu

Trû mot sô truông hop ngoai lê, thông thuông câc duoc liêu phâi duoc làm sach hoàc duoc ché bién theo phuong phâp co truyên truôc khi thâi lât hay xay thành bot Sau do duoc chiét xuâ't bang dung môi thfch hop Dich chiét duoc loai tap rôi cô thành cao long theo phuong phâp khâc nhau Tù cao long duoc liêu ta pha ché dang thuôc long

1.4.1 Mot so yéu tôânh huâng âën quâ trinh chiê't xuâ't

Vi dich chiét duoc liêu là nguyên liêu trung gian dé bào ché dang thuôc long SMC nên câc yéu tô ânh hu'ông dén quâ trinh chiét xuât së ânh huông dén sân pham

❖ Dô min cüa duoc liêu

Câc duoc liêu duoc chia nhô së thâm dung môi nhanh hon vi tàng diên tfch tiép xüc giüa duoc liêu và dung môi Tuÿ theo thành phân hoâ hoc, câu truc

cüa duoc liêu, dung môi và phuang phâp chiét xuât, ngtfôti ta phân chia duac liêu ôf nhûng mire dô khâc nhau.

❖ Tÿ lê duac liêu và dung môi

Chât lirang cüa dich chiét phu thuôc vào tÿ lê duac liêu và dung môi, vi néu dùng iï dung môi co thé không chiét kiêt duac hoat chât, nhung néu dùng nhiêu dung môi luong hoat chât trong dich chiét không tàng mà tap chât gia tàng VI vây nguài ta cân nghiên cûu tÿ lê duac liêu và dung môi thich hop

*X* Thài gian chiét xuât

Câc hoat chât trong duac liêu thuàng co trong lu'çmg phân tü nhô han tap chât nên quâ trinh khuéch tan nhanh chông dat dén cân bàng Néu kéo dài thài gian chiét xuât thi tÿ lê hoat chât trong dich chiét không tàng nhung tap chât së khuéch tan vào dich chiét Vi vây thài gian chiét xuât ành hu'ong toi chât lirang dich chiét và hiêu suât chiét [1]

1.4.2 Kÿ thuât cô ââc dich chiét

Khi cô không duoc gây phân huÿ hoat chât cô trong dich chiét do vây

càn chu ÿ câc diêu kiên sau: Cô à nhiêt dô thâp, thài gian cô ngan, cô dich

chiét loâng truâc, dich chiét dac sau Cô dac cô câc phuang phâp sau:

❖ Cô dàc à âp suât thuàng

Thông thuàng duac liêu duac cô câch thuÿ, dung eu cô cân cô bê mât bôc hoi Ion và nông Trong quâ trïnh cô cân tién hành khuây trôn dêu dë trânh

tao vâng trên bê màt càn trà su bôc hoi dung môi và trânh chây à dây dung eu

Cô thë dùng quat hoâc phuang tiên thông giô dë liïu thông làp không khi bâo

hoà dung môi à bê màt dich chiét.

❖ Cô dàc à âp suât giàm

Dùng câc thiét bi cô co bô phân tao chân không Càn chu y mot so trucmg hop dich chiét sê süi bot manh khi âp suât nÔi cô giâm De ngàn cân quâ trînh tao bot cô thë thêm vào dich chiét môt ft bo cacao, parafin [1].

1.4.3 Mot so phuong phâp loai tap

♦♦♦ Tap chât tan trong nuôc: Thuông là gôm, chât nhây, pectin, tinh bôt, tanin Câc tap này cô thë loai bang câch:

- Dùng nhiêt: Tiên hành cô nhô lùa dich chiét côn 1/2-1/4 thë tfch ban

dau, dë lang 2-3 ngày à chô mât sau dô gan loc.

- Dùng ethanol 90°: Cô dich chiét côn lai tir 1/2-1/4 thë tfch ban dau, thêm dông thë tfch ethanol 90°, khuây trôn dêu dë lang qua dêm sau dô gan loc

- Dùng sûa vôi: Nguyên tac dich chiét dâ cô dàc cho sûa vôi vào dë dich chiét cô pH 12 — 14, phân lôn câc hoat chât và tap chât sê tua, khi cho acid sulfuric vào dë cô pH 5- 6 thi môt s ô hoat chât tan trô lai côn hâu hét câc tap chât không tan do dô cô thë loai duoc tap chât

- Dùng chî acetat, chi kiêm dë loai gôm, chât tan nhây, tanin, loai chi thùa bang natrisulfit

♦♦♦ Tap chât tan trong ethanol: Nhua, chât béo, dë loai câc tap chât này nguôi ta dùng môt trong câc câch sau:

- Dùng nuôc acid: Cô dich chiét dén thë cao mèm, sau dô thêm nuôc dâ acid hoâ dë hoà tan hoat chât là nhûng alkaloid Dun nông dén 80° và dë nguôi Tâch riêng chât béo và chât nhua không tan Cô thë làm 2-3 làn nhu vây vôi nuôc acid hoâ cô 0,05% HC1 hoâc 0,2% acid tartric

- Dùng parafin: Dich chiét duoc cô dac côn lai 1/2 -1/4 thë tfch ban dau, sau dô thêm parafin vào dich chiét nông, khuây kÿ và dë nguôi Parafin dông

- Dùng bôt talc: Dôi vôi truông hop tap chât là nhua khô tan hoàc ft tâch ldfp Cho bôt talc vào dich chiét khuày trôn kÿ, dé yên lçc lây dich trong.

- Dùng ether, cloroform dé loai chât béo và nhua ra khôi dich chiét nirôc[1]

1.4.4 Üu nhuoc diém cüa dang thuôc long dùng déuông

- Dang thuôc long dé uông co uru diém: Dang thuôc long co trnh dông

nhât cao, co sinh khâ dung tôt, dê phân liêu, tiên dùng và kÿ thuât bào ché tuong dôi don giân

- Tuy nhiên nhuoc diém cüa dang thuôc long là: Dang thuôc long công kênh khi vân chuyën dê gây do, va, pha ché dê bi nhiêm khuan

1.5 Vân dê suy dinh dircmg

1.5.1 Nguyên nhân và hâu quâ cüa suy dinh duông

Nghèo nàn và lac hâu là nguyên nhân chrnh cüa suy dinh duông Vôi trè

em, SDD dâc biêt cô xu hu'ông tan công vào nhüng trê không duoc an uông dây dü chât dinh duông dân dén thiéu hut protein, nàng luong, vitamin, mot sô khoâng chât nhu Ca, Mg, Zn, Fe , do do hay mac mot sô bênh tât thông thuông làm trê phât triën không binh thuông [15]

Nhu càu dinh duông cho mot don vi cân nàng à trè em thuông Ion hon

so vôi nguôi lôn do su phât triën toàn diên cüa trê 0 trê nhô khà nàng hâp thu thü'c àn côn kém, chute nàng tiêu hoa côn yéu, nên trê rât dê bi rôi loan tiêu hoâ, îa chây, coi xuong dân dén suy nhuoc Bênh tât thuông là hâu quâ cüa SDD và SDD cüng là két quâ cüa bênh tât [15]

1.5.2 Dieu tri suy dinh duông

SDD không chî cô mot dang mà cô thë cô nhiêu hînh thâi thuông xuât hiên cùng nhau và cùng b6 sung cho nhau Vi vây tuy mute dô nàng nhe hoàc

co biêh chüng kèm theo mà ngiïüi ta co nhûng phâc dô diêu tri khâc nhau phù hop voi tùng loai bênh SDD khâc nhau.

1.5.3 Bào chê thuô'c suy dinh duâng cho trê em

Vi trê em co dàc diëm giâi phâu, sinh lÿ, tâm lÿ, bênh lÿ khâc voi nguôti lcm do vây cân co nhûng dang thuô'c thfch hop cho trê em Ô dây chüng tôi dùng dang thuô'c long vî dang thuôc long cô trnh dông nhat cao, cô sinh khâ dung tôt, dê phân liêu, tiên dùng và kÿ thuât bào chê' tuong dô'i don giân [18] Trong quâ trînh bào chê' thuô'c chüng tôi dàc biêt chu y dê'n van dê màu sàc, mùi vi dë tao duoc chê' phâm phù hop vôi trê em

PHAN 2: THÜC NGHIÊM VÀ KET QUÂ 2.1 Nguyên vât lieu và phuong phâp thuc nghiêm

2.1.1 Nguyên lieu, thiét bi, dung eu

2.1.1.1 Nguyên lieu

- Men bia thuÿ phân: Ché bién tù men bia lâÿ tai hàm lanh cûa nhà mây bia

Hà Nôi

- Duoc lieu

Tên nguyên lieu Tên khoa hoc Nguôn goc Dat tiêu chuân

Rê Dâng sâm Radix Campanumoea Sapa-Lào Cai DDVNIII (328)

Rê cam thâo Radix Glycyrrhizae Trung Quoc DDVN III (359)

- Hoâ chât: Câc hoâ chât và thuoc thir dat tiêu chuân phân tfch DDVN III

2.1.1.2 Thiét bi, dung eu

- Mây do pH Mettler Tobdo MP 200

Viên hoâ hoc công nghiêp Nga

Trung Quoc Trung Quoc Trung Quoc Trung Quoc Nga

Công ty hoâ chât, vât lieu diên và vât tu kÿ thuât Viên công nghê hoâ hoc

Thuy Sï

- Cân phân tfch Sartorius BP 121 S Dure

- Cân xâc dinh dô âm Sartorius MA 30 Dire

2.1.2 Phuang phâp nghiên cûu

2.1.2.1 Phuang phâp chébién dang sâm

Dâng sâm duoc ehébien theo phuong phâp chung [6, 17] Phuong phâplàm nhu sau: 5 phân dâng sâm phôi hop vôi 6 phân nuôc cho du uôt duoc liêucho vào dung eu thich hop dem dây lai dë ü, thôi gian ü là 6h Sau dô cho duoc liêu vào dung eu chung dem chung trong 2h roi thâi lât dày 1-2 mm dài

0,5-1 cm, sây khô à nhiêt dô 60-65°C Tâm nôt nuôc dâng sâm chung néu côn Sây khô tiép à 60-65°C.

2.1.2.2 Phuang phâp chiét xuât

a Phuong phâp sac: Theo phu lue 1.1-DDVN III

Dun soi duoc liêu và dung môi trong môt khoâng thôi gian quy dinh thucmg 30 phüt dén hàng giô, sau dô gan lây dich chiét

b Phuong phâp ngâm nhô giot (ngâm kiêt): Theo phu lue 1.2-DDVNIII

Là phuong phâp chiét xuât hoat chât bàng câch cho dung môi chây rât châm qua khô'i duoc liêu dung trong môt dung eu dâc biêt goi là bînh ngâm kiêt, trong quâ trlnh chiét xuât không tién hành khuây trôn

Nguyên tàc cüa phuong phâp dua trên co sô lÿ luân: Luôn tao ra su chênh lêch nông dô hoat chât cao, vi vây duoc liêu luôn tiép xûc vôi dung môi môi, do dô cô thë chiét kiêt hoat chât

2.1.2.3 Phuong phâp dinh tmh

Dinh tmh câc nhôm hop chât saponin, acid amin, dircmg à mâu dâng sâm sông và ché

❖ Dinh tmh saponin [3,4, 16]

- Quan sât hiên tuong tao bot

- Dinh tmh bang phuong phâp hoa hoc: saponin cho câc phân ûng màu:

* Phân Ung Libermann Burchard

* Phân ûng Salkowski

* Phân ûng Rosenthaler

- Phuong phâp sac kÿ ldp mông: Theo phu lue 4.4-DDVN III

+ Dé xâc dinh saponin trong dich chiét dâng sâm song, dâng sâm ché+ SKLM duoc tién hành trên bân mông silicagel 60 F254 cüa hâng Merck trâng san, dâ duoc hoat hoâ ô 105°C trong lh

❖ Dinh tmh a-aminoacid [3, 4]

- Bang thuôc thü Ninhydrin trong aceton

❖ Dinh tmh duômg khü [3, 4]

- Bàng phuong phâp hoâ hoc, phân ung thuc hiên trong ông nghiêm

* Phân ûng vôi thuôc thü Fehling

* Phân ûng trâng bac

2.1.2.4 Phuong phâp dinh luong acid amin tu do

Xâc dinh hàm luong acid amin tu do cô trong ché pham theo nguyên tac ghi trong 52 TCN 182-88

Dira vào co ché: Phân tir acid amin co 2 nhôm chute là amin (-NH2) và carboxyl (-COOH), nên trong nuôc thî trung tmh Khi gàp formaldehyd (trung tmh) thï oxygen cua formaldehyd sê tham gia phân ûng vôi hydro cüa nhôm amin dë tao thành metyl-aminoacid Nhu vây formaldehyd dâ trung hoà tmh kiêm cua nhôm amin, nên ta chuân dô nhôm carboxyl bang kiêm manh:

dâ su dung

Công thûc tmh: Hàm luong acid amin tu do tmh theo nito amin 1 ml dung dich NaOH 0,1 N tuong rïng vôi 0,0014 g nito amin

TTV t , T V • / n t \ « X 0,0014x100 H X 0,14 n rvi /)

Ham luong Nito amin(%)= -= - = n x 0,014• & 10 10

n: sô ml dung dich NaOH 0,1N dùng dë chuân dô

5: s6 ml ché phâm long.

- Xü lÿ két quâ theo phuong phâp thô'ng kê

X = x± v« (1) v6i dô tin cây 95%

x: giâ tri trung bînh

t: hang sô' phu thuôc vào sô' luong phép thû và dô tin cây (tra bâng)

s: dô lêch chuân tmh theo công thuc: 5 = — -n- 1

n: sô' phép thü

2.12.5 Mot so phuong phâp dùng trong xây dung tiêu chuân kiêm nghiêm nguyên liêu và ché pham

- Phuong phâp lâ'y mâu kiëm nghiêm: Theo TCVN 947-70

- Phuong phâp xâc dinh mât khô'i luong do làm khô: Theo phu lue 5.16- DDVN III

- Phuong phâp kiëm tra bang câm quan: Theo TCVN 997-70

- Xâc dinh pH: Theo phu lue 5.9 DDVNIII

- Xâc dinh tÿ trong: Theo phu lue 5.15 DDVN III

2.2 Kêt quâ thuc nghiêm và nhân xét

2.2.1 Ché bien dâng sâm

Dâng sâm cô nhiêu phuong phâp chê' bién, qua tham khâo mot sô' nghiên cûu vè ché bién vi thuôc dâng sâm [17], chüng tôi lua chon phuong

phâp chung (nhu ghi à mue 2.1.2.1), dë duoc nguyên liêu tiê'n hành nhüng

nghiên cüu tiê'p theo

♦t* Mue dich cûa phuong phâp chung dâng sâm là:

- Làm duoc lieu mêm hon, dê thâi lât hay cat nhô

- Làm tàng thành phân du'ông trong duoc liêu.

- Làm tàng khâ nàng hâp thu thuô'c

♦♦♦ Càch ché

Truôc khi chung dâng sâm phâi ü dâng sâm vôi nuée theo tÿ lê: 5 phân dâng sâm phôi hop vôi 6 phân nuôc cho du uôt dâng sâm rôi cho vào bât sû dem dây lai dë ü, thôi gian ü là 6h Sau dô tâm thêm nuôc vôi dâng sâm dâ u rôi cho vào dung eu chung dem chung trong 2h

Dâng sâm sau khi chung dë nguôi sau dô thâi thành lât dày 1-2 mm dài

0,5-1 cm rôi dem di sây khô à 60-65° (chu y là tâm hê't nuôc dâng sâm chung

truôc khi sây)

Chüng tôi dâ chung 8 mè môi me là 500 g dâng sâm và tien hành khâo sât chât luong dâng sâm ché ô 8 mâu dâng sâm dô Két quâ cho thây:

- Vê tÿ lê duoc liêu ché so vôi duoc liêu sông: duoc ghi à bâng 1

Bâng 1: Khôi luong dâng sâm truôc và sau khi ché

2.2.2 Khâo sât mot so chi tiêu chât luong cüa dâng sâm truôc và sau khi chung

Muôn sân xuât môt ché phâm thi diêu dâu tiên là phâi tiêu chuân hoâ nguyên liêu dâu vào Duoc liêu sông thuông phâi dat tiêu chuân Duoc diën,

nhung duoc liêu ché bién thuông không on dinh, no phu thuôc vào phuong

phâp ché bién do do viêc tiêu chuân hoâ dâng sâm sau khi chung là cân thiét

a Dô dm: Khâo sât 8 mâu bang cân xâc dinh dô âm Sartorius MA 30

cho két quâ nhu bâng 2

Bâng 2: Dô âm cüa dâng sâm sông và ché

Dô âm mâu sông 8,55 7,62 8,86 9,21 7,82 7,56 8,5 7,86 8,25 ± 0,52

Dô âm mâu ché 4,57 3,07 4,07 4,06 4,06 3,77 5,09 2,46 3,89 ± 0,69

X duoc tmh theo công thü’c (1) vôi dô tin cây 95%

b Dinh tinh: Tién hành trên 2 mâu dâng sâm sông và ché.

❖ Dinh tmh saponin

- Quan sât hiên tuong tao bot: Dun câch thuÿ riêng biêt 4 g bôt dâng

sâm ché và 4 g bôt dâng sâm sông vôi 20 ml alcol ethylic 70°, cho toi sôi loc

vào 2 ông nghiêm, cô gân can, thêm nuôc vira dû 10 ml, lâc manh trong 2 phût

thây xuât hiên côt bot bên trong 15 phût à cà 2 ông nghiêm Nhu vây câ dâng

sâm sông và ché dêu cho phân ûng duong tmh

- Dinh tmh bàng phuong phâp hoâ hoc: Saponin cho câc phân ung màu

Cân 10 g bôt dâng sâm ché, 10 g bôt dâng sâm sông dun câch thuÿ 2

mâu vôi 100 ml alcol ethylic 70°, loc, cô câch thuÿ 2 mâu côn khoâng 10 ml,

lâ'y dich này dë dinh tmh

* Phân üïig Libermann-Burchard: Lây 1 ml dich chiét cüa môi mâu, cho vào ông nghiêm, bôc hoi tôi càn, hoà tan bang 1 ml chloroform cho

vào hôn hçfp thuôc thü môi pha dë lanh à 0°C (gôm 1 ml alhydrid acetic, 1 ml

chloroform, 1 giot acid H2S04 dâc), thây dung dich xuât hiên màu hong ô màt

phân câch Câ 2 mâu dêu cho phân ûng duong tmh