Tìm hiểu việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc tại một số trường mầm non khu vực thành phố vĩnh yên tỉnh vĩnh phúc

Thực trạng việc nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc...31 2.3 Thực trạng giáo viên tổ chức và thực hiện các

Em xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc với cô giáo,

ThS.Trịnh Thị Xỉnh - Người đã tận tình hướng dẫn, động viên,giúp đỡ em

trong suốt quá trình làm khóa luận

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường ĐHSP Hà Nội 2, cácthầy cô khoa giáo dục tiểu học đã giúp đỡ em trong quá trình học tập tại trường

và tạo điều kiện cho em thực hiện khóa luận tốt nghiệp

Xin được cảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ của ban giám hiệu, các cô giáo cùngbạn bè động nghiệp và các cháu lớp 5 tuổi trường Mầm non Đồng Tâm, Mầmnon Đống Đa, Mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên -Vĩnh Phúc đã tạo điều kiệncho em khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn nhiệt tình,giúp đỡ động viên, quan tâm tiếp thêm niềm tin và nghị lực cho em trong suốtthời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành khóa luận

Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế.Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn

Em xin chân thành cản ơn!

Hà Nội, ngày 07 tháng 05 năm 2015 Người thực hiện

Phạm Thị Phương

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi với

sự hướng dẫn tận tình của cô giáo - ThS.Trịnh Thị Xỉnh Những thông tin, số

liệu và kết quả trong khóa luận là hoàn toàn trung thực Đe tài cũng chưa đượccông bố trong bất kì một công trình khoa học nào

Hà Nội, ngày 07 tháng 05 năm 2015 Người thực hiện

Phạm Thị Phương MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài 2

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài 3

4 Đối tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

6 Giả thuyết khoa học 3

7 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

8 Phương pháp nghiên cứu 4

9 Ke hoạch nghiên cứu 4

10 Nội dung nghiên cứu đề tài .5

Chương 1: Cơ SỞ LÍ LUẬN CỦA VẤN DỀ GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC 6

1.1 Một số khái niệm về thẩm mĩ - giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 6 1.1.1 Khái niệm giáo dục 6

1.1.2 Khái niệm thẩm mỹ 6

1.1.3 Khái niệm giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 7

1.2 Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo .7

1.2.1 Ỷ nghĩa của giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 7

1.2.2 Nội dung của giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 9

1.2.3 Các phương pháp giáo dục thẩm mỹ 10

1.2.4 Những phương tiện cơ bản để giáo dục thẩm mỹ ở trường mẫu giáo 13

1.3 Một số vấn đề về âm nhạc 14

1.3.1 Khái niệm về âm nhạc 14

1.3.2.Ầm nhạc đổi với quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ 15

1.3.3.Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ mẫu giáo lớn 20

1.4 Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động âm nhạc 21

1.4.1.Chức năng giáo dục thẩm mỹ của âm nhạc trong việc hình thành và rèn lưyện khả năng về âm nhạc cho trẻ 21

1.4.2.Âm nhạc có ỷ nghĩa thể nào với việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo 22

1.4.3.Giáo dục cái đẹp thông qua hoạt động âm nhạc 23

1.5 Các phương pháp dạy học âm nhạc nhằm giáo dục thẩm mỹ được sự dụng trong trường mầm non: 24

1.5.1.Phương pháp trình bày tác phẩm 24

1.5.2.Phương pháp dùng lời 25

1.5.3.Phương pháp thực hành, luyện tập 27

1.5.4.Phương pháp trực quan 28

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VIỆC GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ÂM NHẠC TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON THUỘC KHƯ vực THÀNH PHỐ VĨNH YÊN-VĨNH PHÚC 30

2.1 Thực trạng việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động âm nhạc ở một số trường mầm non thuộc khu vực Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc 30

2.2 Thực trạng việc nhận thức của giáo viên về sự cần thiết của việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc 31

2.3 Thực trạng giáo viên tổ chức và thực hiện các phương pháp để giáo dục hoạt động âm nhạc ừong giáo dục thẩm mỹ cho trẻ 32

2.4 Thực trạng việc phối hợp giữa giáo viên và gia đình (trên lớp và ở nhà) trong giáo dục thẩm mỹ thông qua hoạt động âm nhạc 40

CHƯƠNG 3 NGUYÊN NHÂN VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC THẨM MỸ CHO TRẺ MẪU GIÁO LỚN THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG ẦM NHẠC Ở MỘT SỐ TRƯỜNG MẦM NON THUỘC KHƯ Vực THÀNH PHỐ VĨNH YÊN - TỈNH VĨNH

PHÚC 42

3.1 Nguyên nhân của thực ừạng 42

3.2 Một số đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động âm nhạc 44

3.3 Đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc 46

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 54

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 57

PHỤ LỤC 58

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẤT *

STT Từ viêt tăt Từ viêt tăt đây đủ

1 MN Mâm non

2 SL Sô lượng

3 PTGT Phương tiện giao thông

1 Lí do chon đề tài

1.1 Cơ sở lí luân

Giáo dục thế hệ trẻ là một trong những vấn đề quan trọng có tầm ảnh hướng lớn quyết định tới sự đi lên hay tồn tại của một đất nước

Để đất nước phát triển hơn, con người dàn phải hoàn thiện về nhân cách, hội tụ đầy đủ các mặt: Đức - Trí - Thể - Mỹ Để tạo nên những con người như vậy nhất thiết phải bắt đầu từ lứa tuổi mầm non

Chăm sóc giáo dục ừẻ ngay từ khi còn bé chính là đầu tư lâu dài và tạo cơ

sở cho sự tăng tốc của một xã hội trong tương lai Đây là “thời kì hoàng kim” của giáo dục thẩm mỹ vì vậy mà việc giáo dục thẩm mỹ giáo dục cái đẹp cho trẻ

cho trẻ nếu bỏ qua lứa tuổi này cũng như đã bỏ qua một cơ hội thuận lợi tronggiáo dục toàn diện con người.

Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ thông qua môn học âm nhạc là một trongnhững con đường ngắn nhất nhưng lại hiểu quả nhất để giúp trẻ có thể cảm thụđược cái đẹp trong cuộc sống Vì ở lứa tuổi này tấm lí trẻ thường dễ cảm xúc vàđồng cảm, trẻ dễ bộc lộ tình cảm của mình nên âm nhạc là một môn học giúp trẻ

dễ tiếp thu và phát triển những khả năng đó

1.2 Cơ sở thưc tiễn

Hiện nay, âm nhạc là một môn học được nhà trường và các giáo viênquan tâm và chú trọng đến bởi sự nhận được tầm quan ừọng của âm nhạc trongviệc giáo dục nhân cách cho trẻ

Âm nhạc giúp ừẻ trở nên vui tươi, hoạt bát, yêu cuộc sống hơn cũng như

có thể hòa mình và thể hiện tình cảm và cảm xúc của trẻ khi trình bày, Ấm nhạccòn giúp cơ thể ừở nên khỏe mạnh nhanh nhẹn qua những ừò chơi hay bài vậnđộng âm nhạc

Qua đó, âm nhạc còn giúp trẻ biết cảm thụ cái đẹp và còn biết bảo vệ cáiđẹp trong cuộc sống xung quanh trẻ

Như vậy ta có thể nhận thức được sự cần thiết của hoạt động âm nhạctrong việc giáo dục và hoàn thiện nhân cách cho trẻ trong trường mầm non Vậy

để giáo dục thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động âm nhạc ở trường mầm nonđược thực hiện như thế nào ? Bằng những phương pháp nào? Được thực hiên ởtrường mầm non ra sao?

Từ những cơ sở lý luận và thực tiễn trên tôi đã chọn đề tài: “Tìm hiểu thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhac tai môt số trường mầm non thuôc khu vưc thành phố Vĩnh Yên - tỉnh

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Giáo dục thẩm mĩ là một trong 5 bộ phận không thể tách rời trong hệthống giáo dục mầm non và có vai trò quan trọng trong việc phát triển toàn diện

nhân cách của trẻ Chính vì vậy mà giáo dục thẩm mĩ luôn được nhiều ngườiquan tâm và rất chú ý cả trên thế giới và Việt Nam nói riêng.

Một số tác giả trong nước với công trình nghiên cứu tiêu biểu:

Tác giả Đào Thanh Âm ( chủ biên ) với cuốn: “Giảo dục học mầm non”

- NXB Đại học Sư Phạm Hà Nội đã nêu ra vai ừò của giáo dục thẩm mỹ đốivới trẻ thơ

Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết với cuốn: “Giáo dục cái đẹp cho trẻ thơ” NXB Giáo dục (1989) và “Giáo dục cái đẹp trong gia đình” - NXB Phụ nữ

-(1984) về việc dạy giáo dục thẩm mỹ cho trẻ, đặc biệt là giáo dục cái đẹp tronggia đình bởi gia đình là nơi trẻ sống ảnh hưởng lớn đến nhận thức và phát triểnnhân cách sau này

Tác giả Đỗ Huy với cuốn “Giáo dục thẩm mĩ-một sổ vấn đề lý luận và

thực tiễn” - NXB Thông tin lí luận năm 1987 nói về sự cần thiết của việc giáo

dục thẩm mỹ cho trẻ thơ ngay từ lứa tuổi mầm non

Tác giả Tào Văn Ân với cuốn “Thẩm mĩ học đại cương”- Trường Đại

Học Cần Thơ

Giáo dục thẩm mĩ nói riêng còn rất được nhiều tác giả nghiên cứu và đềcập đến trong từng công trình nghiên cứu bởi ý thức được sự quan trọng và cầnthiết của lĩnh vực trên đối với trẻ thơ Tuy nhiên giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫugiáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc nói riêng lại chưa nhận được sự quan tâmcũng như chú ý của nhiều tác giả thể hiện trong công trình nghiên cứu của họ

3 Mục đích nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu đề tài này nhằm tìm hiểu được thực trạng việc giáo dục thẩm

mĩ cho trẻ ở trường mầm non và những nguyên nhân dẫn đến thực trạng Trên

cơ sở đó đưa ra những đề xuất và những tác động phù họp nhằm nâng cao chấtlượng giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo lớn nói chung và thông qua hoạt động

âm nhạc nói riêng

4 Đổi tượng nghiên cứu và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: “Tìm hiểu về thực trạng giáo dục thẩm mĩ chotrẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc tại một số trường mầm non thuộckhu vực thành phố Vĩnh Yên - tỉnh Vĩnh Phúc”

- Khách thể nghiên cứu: Việc giáo dục thẩm mĩ cho trẻ

5 Phạm vỉ nghiên cứu của đề tài

Do thời gian có hạn và điều kiện không cho phép, đề tài chỉ dừng ở việc

tổ chức các hoạt động âm nhạc cho trẻ mẫu giáo lớn tại một số trường mầm non:Trường mầm non Đồng Tâm, trường mầm non Đống Đa, trường mầm non NgôQuyền thuộc khu vực thành phố Vĩnh Yên - tỉnh Vĩnh Phúc

6 Giả thuyết khoa học

- Thực trạng giáo dục thẩm mĩ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động

âm nhạc tại một số trường mầm non còn chưa được thật sự quan tâm và chútrọng đến Xuất phát từ một số nguyên nhân sau: Trình độ giáo viên chưa cao,chưa có sự thay đổi trong phương pháp và hình thức dạy học, sự phối hợp giữagiáo viên, phụ huynh và nhà trường chưa chặt chẽ

7 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu một số vấn đề về thẩm mỹ và giáo dục thẩm mỹ cho trẻmẫu giáo lớn

- Tìm hiểu về thực trạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lán thôngqua hoạt động âm nhạc tại một số trường mầm non Đồng Tâm, mầm non Đống

Đa, mầm non Ngô Quyền thuộc thành phố Vĩnh Yên tính Vĩnh Phúc

-Tìm hiểu nguyên nhân và đề xuất những biện pháp khắc phục nhằmnâng cao chất lượng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạtđộng âm nhạc tại một số trường mầm non thuộc thành phố Vĩnh Yên tỉnh VĩnhPhúc

8 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn.

+ Phương pháp quan sát (dự giờ tiết học âm nhạc)

+ Phương pháp điều tra bằng Phiếu hỏi

+ Phương pháp phỏng vấn (học sinh & giáo viên)

+ Phương pháp thống kê toán học

9 Kế hoạch nghiên cứu

- Tháng 11/2014 đến tháng 12/2014: Nhận đề tài và hoàn thành đề cương

- Tháng 12/2014 đến tháng 1/2015: Tìm hiểu cơ sở lí luận

- Tháng 2/2015 đến tháng 4/2015: Tìm hiểu thực ừạng giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc tại một số trường mầm non thuộc khu vực thành phố Vĩnh Yên - tỉnh Vĩnh Phúc

- Tháng 5/2015: Tổng kết, đề xuất một số biện pháp giáo dục thẩm mỹthông qua hoạt động âm nhạc cho ừẻ Hoàn thành đề tài nghiên cứu và bảo vệ

10 Cấu trúc đề tài.

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo

Nội dung chính của đề tài bao gồm:

Chương 1: Cơ sở lí luận về thẩm mỹ và giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫugiáo lớn

Chương 2: Thực trạng việc giáo dục thẩm mĩ cho ừẻ mẫu giáo lớn thôngqua hoạt động âm nhạc tại một số trường mầm non thuộc khu vực thành phốVĩnh Yên - tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 3: Nguyên nhân và một số giải pháp nâng cao chất lượng giáodục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo lớn thông qua hoạt động âm nhạc tại một sốtrường mầm non thuộc khu vực thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc

Chương 1: cơ SỞ LÍ LUẬN VỀ THẨM MỸ VÀ GIÁO DỤC THẨM MỸ

CHO TRẺ MẪY GIÁO LỚN

1.1 Một sổ khái niệm về thẩm mĩ - giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo

1.1.1 Khái niệm giáo dục

Giáo dục ở đây được hiểu theo hai nghĩa (nghĩa rộng và nghĩa hẹp) Trong

đó, giáo dục theo nghĩa rộng (tức là theo nghĩa xã hội học) là một quá trình toànvẹn hình thành nhân cách được tổ chức một cách có mục đích và có kế hoạch,thông qua các hoạt động và các quan hệ giữa người giáo dục và người được giáodục nhằm truyền đạt và chiếm lĩnh những kinh nghiệm xã hội của loài người

Giáo dục theo nghĩa hẹp là bộ phận của quá trình sư phạm (quá trình giáodục) là quá trình hình thành niềm tin, lí tưởng, động cơ, tình cảm, thái độ, nhữngnét tính cách, những hành vi và thói quen cư xử đúng đắn trong xã hội thuộclĩnh vực tư tưởng chính trị, đọa đức, lao động xã hội và học tập, thẩm mỹ và vệsinh

Cái đẹp là phạm trù cơ bản và trung tâm của mỹ học, dùng để chỉ thực tạithẩm mỹ khách quan Thực tại này chúng ta biết được nhờ hệ thống cảm nhậnphổ biến có tính xã hội sâu sắc Dưới ánh sáng của lý tưởng thẩm mỹ chânchính, hệ thống cảm nhận thẩm mỹ phản ánh lại thực tại đẹp Đặc trưng ngônngữ của sự phản ánh đó là nghệ thuật Cái đẹp bắt nguồn từ cái thật, cái tốt Nótỏa chiếu bằng các xung đột thẩm mỹ có sức cuốn hút, giúp cho con người địnhhướng đời sống theo quy luật hoàn thiện , hoàn mỹ Tác động của cái đẹp là mộttác động thanh cao, hài hòa, biện chứng, ở tự thân bên trong tâm hồn con người

xa hội loài người

Như vậy cái đẹp gắn với bản chất sáng tạo của con người với quá trìnhhoàn thiện, hoàn mỹ hay cái đẹp là sự hài hòa, sự cân đối trong đời sống vậtchất và tinh thần.

1.1.3 Khái niệm giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo

Giáo dục thẩm mỹ là một quá trình tác động có hệ thống và có mục đíchvào nhân cách của cá nhân nhằm hình thảnh và phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ

và nhận biết cái đẹp trong nghệ thuật, trong tự nhiên và trong đời sống xã hội,giáo dục lòng yêu cái đẹp và đưa cái đẹp vào ừong đời sống một cách sáng tạo

1.2 Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo

1.2.1 Ỷ nghĩa của giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo

Giáo dục thẩm mỹ là một bộ phận quan trong của giáo dục phát triển toàndiện đối với thế hệ trẻ và cần được tiến hành ngay từ lứa tuổi mẫu giáo Donhững đặc điểm tâm lý của lứa tuổi này mà trẻ mẫu giáo là "thời kì hoàng kimcủa giáo dục thẩm mỹ"

Giáo dục thẩm mỹ là một quá trình tác động của hệ thống và có mục đíchvào nhân cách của cá nhân nhằm phát triển năng lực cảm thụ và nhận biết cáiđẹp trong tự nhiên và trong đời sống xã hội, giáo dục lòng yêu cái đẹp và đưacái đẹp vào ừong đời sống một cách sáng tạo

Giáo dục thẩm mỹ có mối quan hệ mật thiết đối với giáo dục đạo đức,giáo dục trí tuệ và giáo dục lao động

- Với giáo dục đạo đức: Cảm xúc thẩm mỹ không những xây dựngtrên cơ sở cảm thụ cái đẹp mà còn trên cơ sở nắm chắc nội dung tư tưởng củatác phẩm nghệ thuật Những cảm xúc thẩm mỹ có ảnh hường đến tâm lí, đếnhành vi đạo đức và làm cho hành động của con người thêm cao thượng

Ví dụ: Qua việc cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên, của hoa lá, củacây cối, trẻ có thái độ yêu mến, biết chăm sóc, bảo vệ cây cối xung quanhmình

Như khi đứng trước một vườn hoa nhỏ ừẻ rất thích thú và chạy lại hít mùihương mà hoa mang lại, ngắm hoa, từ đó gợi lên những rung cảm trong lòngtrẻ Trẻ yêu hoa, yêu cây cối muốn chăm sóc bảo vệ cho vườn hoa.

Từ đó, hình thành ở trẻ những hành vi văn minh trong ừẻ như ừẻ khônghái hoa, không bẻ cành, giẩm đạp lên vườn hoa Trẻ biết gìn giữ, bảo vệ, vàthích làm những việc như giúp đỡ người xung quanh mình Trẻ đồng cảm vớinhững hoàn cảnh đáng thương, không may mắn trong cuộc sống Đó chính lànhững cái đẹp ừong hành vi và ừong tâm hồn ừẻ

Cảm xúc thẩm mỹ làm phong phú cuộc sống của trẻ, nó góp phần giáodục tính lạc quan yêu đời của các em

- Với giáo dục trí tuệ: Giáo dục thẩm mỹ là cơ sở, là tiền đề để phát triểntrí tuệ cho trẻ mẫu giáo, trẻ ở lứa tuổi này không thể tiếp nhận những lý sự khôkhan về lẽ phải và cũng dễ khước từ sự buồn tẻ, trái lại trẻ rất nhạy cảm vớinhững điều đó nếu chúng được biểu hiện dưới những hình thức, hình tượng sinhđộng và giàu màu sắc xúc cảm Giáo dục thẩm mỹ khơi dậy ở trẻ tính tích cực,sáng tạo và sự tự giác sắc bén giúp trẻ suy nghĩ sâu sắc hơn Qua giáo dục cáiđẹp, trẻ được tiếp xúc, khám phá môi trường xung quanh sẽ làm cho ừí tưởngtượng của ừẻ phong phú, trẻ chú ý, ghi nhớ, tư duy sâu sắc hơn để đứa ra nhữnghình ảnh mà chúng nó thấy được vào tác phẩm của mình góp phần phát triểnnhận thức

- Với giáo dục lao động và thể chất: Giáo dục thẩm mỹ có liên hệ trựctiếp với giáo dục lao động và thể dục Toàn bộ vẻ đẹp của hoàn cảnh và sự tổchức quá trình lao động có tác dụng tăng năng suất lao động Qua việc tiếp xúc,khám phá, tìm hiểu cái đẹp hứng thú và làm việc say mê, tích cực hơn Sức khỏe

và phát triển thể lực tốt, tư thế đẹp bao giờ cũng gây ra cảm giác đẹp mắt và cótác dụng thẩm mỹ đến sự phát triển chung về mặt tinh thần của con người, vẻđẹp của thao tác, vận động của nhịp điệu kích thích hứng thú của trẻ đối với việctập thể dục

1.2.2 Nội dung giáo dục thẩm mỹ cho trẻ

* Phát triển tri giác, tình cảm

Giáo dục thẩm mỹ bắt đầu tò sự phát triển năng lực tri giác cái đẹp, cảmthụ cái đẹp, hiểu cái đẹp Đó là những rung cảm thẩm mỹ, những tình cảm thẩmmỹ

Cơ sở của sự tri giác cái đẹp là nhận thức cảm tính , cụ thể về mặt thẩm

mỹ Nhìn và nghe là cơ sở đầy đủ về phương diện tâm lý, sinh lý để tri giác cáiđẹp Ngay từ những năm đầu trẻ đã bị lôi cuốn một cách vô thức vào tất cảnhững gì sống động, sặc sỡ, hấp dẫn qua những bài hát và những bức ảnh.Song đó chưa phải là tình cảm thẩm mỹ mà chỉ là sự biểu hiện ra của hứng thú,nhận thức Vì vậy, giáo dục thẩm mỹ là giúp trẻ diễn ra quá trình chuyển từ quátrình nhận thức bản năng sang sự tri giác có ý thức về cái đẹp cần làm cho trẻchú ý đến những sự việc, hiện tượng thiên nhiên, đến những hành vi của conngười, dạy cho các em phải biết nhìn ra và phát triển được cái đẹp trong cuộcsống, trong thiên nhiên, lao động, ừong hành vi và hành động của con người,dạy cho các em biết về phương diện thẩm mỹ đối với thế giới xung quanh, giáodục tình cảm thẩm mỹ cho trẻ trong việc rèn luyện thị hiếu thẩm mỹ sau này

Giáo viên cũng có nhiệm vụ dẫn dắt trẻ đi tìm sự tri giác cái đẹp, cảm xúcđối với nó đến chỗ hiếu và hình thành các khái niệm các nhận xét và đánh giáthẩm mỹ

* Phát triển các năng lực nghệ thuật sáng tạo của trẻ

Nghệ thuật là hình thái ý thức xã hội đặc biệt, dùng hình tượng sinh động,

cụ thể để phản ánh hiện thực và truyền đạt tư tưởng tình cảm Bởi vậy, giáo dụcnghệ thuật cho trẻ là một quá trình khó khăn và phức tạp

Đặc điểm sáng tạo của trẻ thể hiện ở hoạt động có chủ đích, trẻ tự phốihọp và thể hiện tình cảm của mình Trong khi đó đặc điểm của lức tuổi này thểhiện rất rõ chính là sự bắt chước của trẻ, trẻ bắt chước những gì mà chúng nhìnthấy trong cuộc sống xung quanh trẻ Và ừẻ sẽ thể hiện điều ấy khi trẻ chơi, trẻ

bắt chước hoạt động của người lớn, công việc của người lớn và thể hiện bằng ýtưởng của mình.

Ngoài ra trẻ còn thể hiện sự sáng tạo của mình khi kết họp các hình ảnh

mà trẻ được học vào ừong chính ừò chơi của ừẻ như hình ảnh chú cuội, hìnhảnh chị Hằng chỉ có trong các câu chuyện cổ tích mà ừẻ được nghe thì trẻ đãđưa cả những nhân vật ấy vào trong đời sống của mình

Tính sáng tạo của trẻ còn được thể hiện trong một số hoạt động khác nhưtrong giờ tạo hình, cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học, âm nhạc,

Như vậy, chúng ta có thể thấy được ngay từ độ tuổi này, tính sáng tạo củatrẻ đã được hình thành và phát triển nhờ quá trình lên lớp giáo viên đã tổ chứccho trẻ được học và rèn một số kỹ năng cơ bản giúp trẻ phát huy tính sáng tạocủa mình

* Hình thành những cơ sở của thị hiếu thẩm mỹ

Khi trẻ biết cảm thụ cái đẹp trẻ sẽ biết đánh giá và nhận xét cái đẹp mộtcách khách quan, biết phân biệt đâu là cái đẹp, đâu là cái không đẹp, đâu là cáixấu

1.2.3 Những phương tiện cơ bản để giáo dục thẩm mỹ ở trường mẫu giáo

Vẻ đẹp trong sinh hoạt hàng ngày của trường mẫu giáo- nơi mà ừẻ hằngngày đến học thể hiện ở tính giản dị của nghệ thuật ừang trí, lựa chọn các tiệnnghi sinh hoạt, màu sắc của các bức tranh trên tường cửa lớp thật bắt mắt, nổibật, trong sáng như tâm hồn trẻ

Các yêu càu ừang trí trường học do nhiệm vụ và bảo vệ đời sống, sứckhỏe của trẻ, do nội dung của công tác giáo dục quy định Các yêu cầu chủ yếulà:

+ Tính hợp lý, phù hợp với hoàn cảnh thực tế

+ Sạch sẽ, giản dị, đẹp đẽ

+ Kết hợp đúng giữa màu sắc và ánh sáng tạo ra sự tương phản thị giácđảm bảo độ nhìn thấy mọi vật

+ Tất cả các bộ phận ừang trí phải tạo thành một quần thể thống nhất

Vẻ đẹp hoàn cảnh có ảnh hưởng hằng ngày đến trẻ và khó nhận ra, song

là phương tiện rất quan trọng để giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo Cần phảitạo điều kiện cho nơi ở và sinh hoạt của trẻ có vẻ đẹp tươi vui, hấp dẫn và mangtính thẩm mỹ cao

- Những ấn tượng từ cuộc sống xung quanh ừẻ

+ Nguồn gốc của sự cảm thụ và những xúc cảm thẩm mỹ chính là cuộcsống Cô giáo càn cần sử dụng những ấn tượng xung quanh như một trongnhững phương tiện giáo dục thẩm mỹ Cuộc sống lao động đầy sức hấp dẫn vàcuốn hút trẻ Như công việc của bác lái tàu, của bác sĩ khám bệnh trong bệnhviện, bác nông dân gặt lúa trên đồng hay anh thợ xây ừên công trường đều làmtrẻ có thêm những hiểu biết về cuộc sống lao động và góp phần hướng tới chotrẻ ước mơ, nguyện vọng bắt chước họ Điều này được phản ánh rất cụ thể ừongtrò chơi đóng vai theo chủ đề của ừẻ

+ Lễ hội, ngày lễ hay các phong tục tập quán của làng , những ngày kỉniệm của dân tộc đều để lại một ấn tượng sâu sắc cho trẻ về không khí vui tươihào hùng của các lễ hội diễn ra ở quê hương mình

+ Những hình ảnh quen thuộc như đường phố, con sông, công viên đềugóp phần giáo dục thẩm mỹ cho trẻ

- Thiên nhiên, quê hương đất nước: là một phương tiện mạnh mẽ để giáodục thẩm mỹ cho ừẻ, vẻ đẹp thiên nhiên ừong thơi thơ ấu được cảm thụ sâu sắc

và ừong sáng, nó được giữ lại ừong tình cảm, tư tưởng và giữ mãi mãi trongcuộc đời.

+ Cô giáo phải biết mở ra cho các em thế giới tự nhiên, dạy cho ừẻ biết vẻđẹp của mỗi sớm bình minh, tiếng chim hót, hình ảnh bác nông dân chuẩn bị rađồng, các anh chị lớn đi học, tiếng cười đùa của mọi người, tiếng lá rơi xàoxạc tất cả đều tạo nên cảm xúc cho trẻ biết yêu mến cảnh đẹp thiên nhiên cũngnhư chính cuộc sống xung quanh trẻ

- Nghệ thuật

Là một phương tiện toàn diện và vô tận giáo dục thẩm mỹ Loại hìnhnghệ thuật phù hợp với trẻ: văn học, hội họa, điêu khắc, sẫn khấu điện ảnh Mỗimột loại hình nghệ thuật phản ánh một cách độc đáo cuộc sống và có ảnh hưởngquan trọng đến sự phát triển trí tuệ và tình cảm của trẻ Cô giáo phải biết sửdụng các loại hình nghệ thuật khác nhau để gây cho ừẻ những cảm xúc thẩm mỹ

và phát triển thị hiếu thẩm mỹ đúng đắn Điều quan trọng là sự lựa chọn các tácphẩm phù hợp với trình độ phát triển của trẻ em, các tác phẩm có tính nghệthuật cao, dễ hiểu và nâng dần theo lứa tuổi

+ càn tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động nghệ thuật như hát, vẽ, múa,

kể chuyện, đọc thơ để nâng cao hứng thú và phát triển mầm mống của năngkhiếu nghệ thuật

1.2.4 Các phương pháp giáo dục thẩm mỹ

Phương pháp giáo dục thẩm mỹ và dạy học nghệ thuật là cách thức hànhđộng chung của giáo viên và ừẻ em để trẻ em nắm vững được những kinhnghiệm và hoạt động thẩm mỹ nhằm hình thành những phương thức hành động

và phát triển năng lực nghệ thuật ở chúng

- Phương pháp dùng lời: giải thích, trò chuyện với ừẻ, chỉ dẫn, đọc kể

- Phương pháp trực quan: quan sát, sử dụng đồ dùng trực quan

- Phương pháp thực hành luyện tập

- Phương pháp dùng trò chơi

Các phương pháp ừên được sử dụng trong sự phối hợp thống nhất và liên

+ Khi sử dụng phương pháp ừò chuyện bằng câu hỏi của mình cô giáolàm cho trẻ lưu ý, suy nghĩ về những điểm chủ yếu, tìm hiểu và huy động kinhnghiệm của trẻ, làm sâu sắc những cảm xúc thẩm mỹ của trẻ Trong khi tròchuyện thì tập cho ừẻ nói lên những ấn tường của mình, bày tỏ thái độ của mìnhvới tác phẩm và các hiện tượng trong cuộc sống Khi trò chuyện phải dùng từcảm xúc thẩm mỹ của trẻ đối với tác phẩm nghệ thuật để trẻ học theo, làm theobắt chước theo

+ Khi dạy trẻ vẽ nặn, hát, múa, cô truyền đạt cho trẻ những tri thức cầnthiết và hình thành kỹ năng nhất định Bởi vậy, cần vận dụng những phươngpháp tập luyện để trẻ hiểu được những thao tác, cách thể hiện, cách sử dụng đồdùng học tập ( Bút màu, bút chì, phấn vẽ ) cô càn dùng các biện pháp chỉ dẫn

và làm mẫu

1.3 Một số vấn đề về âm nhạc

1.3.1 Khái niệm về âm nhạc

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật, phản ánh hiện thực khách quanbằng những hình tượng có sức biểu cảm của âm thanh Cùng với các phương

tiện diễn tả âm nhạc như: giai điệu, tiết tấu, cường độ, âm vực, âm khu, âmsắc Bản chất thời gian trong âm nhạc làm cho nó có thể truyền đạt sự vẫn độngcủa các ý tưởng và tình cảm trong tất cả những sắc thái tinh tế nhất.

Âm nhạc nảy sinh tò quá trình lao động và hỗ trợ trở lại để con người sảnxuất và sáng tạo Âm nhạc gắn liền với con người từ lúc chào đời cho đến khigiã từ cuộc sống Những khúc hát ru, những bài đồng dao trong trò chơi của trẻ

em, những điệu hò lao động, bài hát giao duyên, các điệu nhảy, múa trong khotàng âm nhạc dân gian là cội nguồn của nghệ thuật âm nhạc, là cơ sở cho sựsáng tạo của các nhạc sĩ

Không giống với các loại hình nghệ thuật khác, hình tượng âm nhạckhông mang ý nghĩa cụ thể, rõ rệt như tò ngữ trong nghệ thuật văn chương cũngthể hiện thế giới khách quan bằng những bức tranh có đường nét bố cục chặtchẽ, có mảng màu phong phú trong hội họa Đặc trưng diễn tả của âm nhạcmang tính ước lệ, khái quát cao

Tác phàm âm nhạc cũng như bất cứ nghệ thuật nào đều có khả năng đượcthay đổi và phong phú hơn lên với sự cảm thụ có vận động và phát triển thị hiếunghệ thuật ở người biểu diễn Cũng như việc đọc, học viết, học vẽ, cần phảihọc cảm nhận, tập chú ý lắng nghe, học cách ghi nhớ sự phát triển của chủ đề

âm nhạc, theo dõi để biết được sự kết thúc hay thay đổi của các hình tượngtrong âm nhạc Để dần dần biết đánh giá âm nhạc Mức độ cảm thụ âm nhạctừng bước được nâng cao trong quá trình tiếp xúc với âm nhạc, những cảm xúc

âm nhạc trở nên tinh tế và đa dạng hơn

Đặc biệt, âm nhạc còn có khả năng tác động để con người ngay từ thuởnhỏ còn nằm nôi, nghe tiếng hát ru của mẹ Những phản ứng cảm xúc từ rấtsớm, những biểu hiện sinh động của trẻ khi nghe thấy âm nhạc Đã khẳng địnhrằng, có thể cho ừẻ làm quen với âm nhạc tò những tháng tuổi đàu tiên rằng, âmnhạc là phương tiện tích cực trong việc giáo dục ừẻ ở nhiều mặt như thẩm mỹ,đạo đức, trí tuệ, thể chất

1.3.2 Ẩm nhạc đối với quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật biểu hiện bằng âm thanh có sức tácđộng mạnh mẽ đến tình cảm của con người Ngôn ngữ âm nhạc chính là giaiđiệu, âm sắc, cường độ, nhịp độ, hòa âm, tiết tấu diễn ra cùng với thời gian đãthu hút, hấp dẫn, làm thỏa mãn như cầu tình cảm của trẻ, đồng thời là phươngtiện giúp ừẻ nhận thức thế giới xung quanh, phát triển ngôn ngữ, quan hệ giaotiếp, trao đổi tình cảm

Ở trường mầm non, tổ chức hoạt động âm nhạc bao gồm hoạt động hát,vận động theo nhạc và nghe nhạc Qua quá trình tham gia các hoạt động âmnhạc như nghe giáo viên hát, trẻ tự hát, vận động, chơi trò chơi âm nhạc sẽhình thành ở trẻ những yếu tố của một nhân cách phát triển hài hòa toàn diện,

đó là sự phát triển về thẳm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thể lực Ngoài ra thế giới âmthanh muôn màu không ngừng chuyển động là điều kiện cho trẻ phát triển cácchức năng tâm lí, năng lực hoạt động và sự hiểu biết

- Ấm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mỹ

Ảm nhạc là một trong những các bộ môn nghệ thuật giáo dục cái đẹp chotrẻ Lời ca, giai điệu của các bài hát, bản nhạc đã giúp trẻ tưởng tượng, tập nóilên những cảm xúc của mình, trẻ thấy được mình có thể diễn tả những ý nghĩ,những mơ ước , những cảm xúc mạnh mẽ hay dịu dàng

Trong giáo dục âm nhạc, điều quan ừọng không phải là dạy hát chuẩnxác, rõ ràng một cách đơn giản mà trẻ phải được tham gia các hoạt động nhưnghe nhạc, vẫn động theo nhạc, múa, trò chơi âm nhạc Được tiếp xúc với âmnhạc, ở một chừng mực nào đó trẻ sẽ biết nhận biết, trao đổi, sự cảm nhận của ýnghĩa lời ca, âm điệu, tiết tấu Đó chính là ý nghĩa của giáo dục thẩm mỹ

Tiếp xúc với âm nhạc có quá trình sẽ tạo cho trẻ những âm thanh, xuấthiện dần quan hệ lựa chọn, nghĩa là có sự ham thích khác nhau Đây là cơ sởcủa việc hình thành thị hiếu âm nhạc Bài hát là phương tiện để giáo dục trẻnhiều mặt Do đó, các bài hát giản dị, có tính nghệ thuật, phù họp với lứa tuổi sẽ

hình thành ở trẻ thị hiếu âm nhạc trong sáng, lành mạnh, là cơ sở của tình cảmthẩm mỹ, đạo đức tốt đẹp.

Ví dụ như bài hát: "Gà trống, mèo con và cún con" đã tạo dựng lên hình

ảnh các con vật nuôi trong gia đình, như con gà thì hay gáy ò ó о để báo thứcmọi người dậy sớm, con mèo thì rình bắt chuột, còn con cún con hay còn đượcgọi là con chó thì canh gác nhà, bảo vệ ngôi nhà thân yêu khỏi kẻ trộm Bài hátvới giai điệu vui tươi, sôi nổi mang lại cho ừẻ cảm giác hoạt bát, thích thú vàthích vận động cùng với bài hát Không chỉ thế, bài hát còn giúp trẻ nhận ra rằngcần phải biết yêu thương và bảo vệ các con vật nuôi ừong gia đình bởi chứng rấtgần gũi, rất quen thuộc và có ích với mỗi gia đình chúng ta

Âm nhạc nói chung và đăc biệt là hoạt động ca hát nói riêng có sức mạnhlôi cuốn tâm hồn và tình cảm con người ừong đời sống xã hội, nhất là đối vớitrẻ thơ - lứa tuổi yêu thích ca hát Âm nhạc chân chính có giá trị nghệ thuật cảmhóa mọi người luôn hướng tới cái đẹp

Ví dụ như bài "Niềm vui của em" là hình ảnh niềm vui của những em

nhỏ thích được đến trường vào mỗi buổi sáng sớm: mặt trời, mẹ, em đến trường,đàn chim, cô giáo Những hình ảnh đó đã nuôi dường những tâm hồn trẻ thơnhận thức về cái đẹp Từ nhận thức cái đẹp một cách khách quan, nó sẽ đi vàochiều sau nhận thức của trẻ

Các bài hát cho trẻ mầm non đã đem lại cho trẻ những cảm xúc đa dạng

và hồn nhiên, góp phần quan trọng trong việc giáo dục tình cảm đạo đức vàthẩm mỹ cho ừẻ thơ ừong đó có cái đẹp về cách ứng xử, giao tiếp với ông bà,cha mẹ, người lớn bạn vè xung quanh cuộc sống của trẻ

Vì vậy, giáo dục tình cảm thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động âm nhạcừong trường mầm non làm phong phú thêm tinh thần cho trẻ, giúp trẻ cảm thụđược cái đẹp, tạo niềm vui trẻ trong cuộc sống bây giờ và sau này

- Âm nhạc là phương tiện giáo dục đạo đức

Trong khi tác động đến tình cảm, âm nhạc cũng đồng thời hình thành ởtrẻ những tình cảm đạo đức Đôi khi tác động của âm nhạc còn mạnh hơn cảnhững lời khuyên hay ra lệnh nghiêm khắc.

Các tác phẩm âm nhạc ca ngợi thiên nhiên , đất nước, con người gợi ởtrẻ tình yêu quê hương đất nước, tổ quốc, lòng biết ơn những người thân tronggia đình Một số bài hát có chủ đề về trường mầm non, về cô giáo, về những nétsinh hoạt trong đời sống hằng ngày của trẻ, gần gũi với trẻ và góp phần tích cựcgiáo dục những hành vi, thói quen tốt, thái độ ứng xử lịch thiệp cho ừẻ

Những bài ca truyền thống sẽ mang lại cho các con cảm xúc mạnh mẽ vàkhí thế hào hùng của dân tộc, giáo dục lòng biết ơn đối với những người đã hiếndâng cả tuổi thanh xuân hoặc cả cuộc đời vì tổ quốc, vì độc lập, tự do, vì cuộcsống thanh bình hôm nay

Những điệu múa, trò chơi dân gian, tiết tất của các bài hát hay trích đoạn

âm nhạc nước ngoài không chỉ giúp trẻ mở mang hiểu biết về các dân tộc khác

mà còn nhen nhóm trong lòng trẻ thơ về tình hữu nghị quốc tế

Tiết học âm nhạc ở trường mầm non có ảnh hưởng tốt đến văn hóa tronghành vi của trẻ Trong khi cùng hát, cùng múa, cùng chơi trò chơi âm nhạc vớicùng những cảm xúc , giữa trẻ cũng xuất hiện sự cảm thông, quan tâm đến nhauhơn, trẻ biết tự kiềm chế, biết điều khiển vận động để cùng các bạn thể hiện bàihát, điệu múa, giáo dục ở trẻ ý chí, tính tổ chức, kiên trì

Niềm vui phấn khởi trong khi biểu diễn các bài hát, điệu múa, thú vị ừongcác trò chơi âm nhạc còn động viên những ừẻ nhút nhát, thiếu tự tin giúp các emthêm mạnh dạn trong mọi hoạt động hòa nhập với cuộc sống cộng đồng

Như vậy, hoạt động âm nhạc tạo ra những điều kiện càn thiết đối với sựhình thành những phẩm chất đạo đức của trẻ, đặt cơ sở ban đầu cho phương tiệnvăn hóa của người công dân trong tương lai

- Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ

Cảm thụ âm nhạc gắn gó chặt chẽ với sự phát triển trí tuệ, đòi hỏi trẻ phảichú ý, quan sát, nhạy bén Trẻ tập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh tiến hànhtheo các hướng khác nhau, làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm nhạc, ghi nhớđặc điểm, tính chất hình tượng âm nhạc Những trải nghiệm ban đầu thử đánhgiá cái đẹp trong âm nhạc đòi hỏi các thao tác tư duy, trí tuệ của ừẻ phải hoạtđộng tích cực.

Trong khi tập hát, ừẻ không chỉ tiếp thu đường nét gia điệu, tiết tất âmnhạc mà còn cả lời ca âm nhạc giản dị, gần gũi với trẻ còn giúp ừẻ phát triểnngôn ngữ, phát âm chính xác, biểu cảm, mở rộng vốn từ

Cũng như các loại hình nghệ thuật khác âm nhạc còn có ý nghĩa nhậnthức Nhiều hiện tượng của đời sống được phản ánh qua tác phẩm âm nhạc làmphong phú thêm vốn hiểu biết của trẻ bằng những khái niệm về xã hội, về thiênnhiên, về truyền thống và các mối quan hệ khác

Các dạng hoạt động âm nhạc ở nhà trẻ, mẫu giáo, tùy theo đặc điểm lứatuổi trẻ, thông qua các bài tập ngày một khó dàn, phức tạp hơn đòi hỏi ừẻ phảitích cực tư duy, tưởng tượng, sáng tạo

Như vậy, giáo dục âm nhạc thực hiện nhiều nhiệm vụ thúc đẩy hoạt độngtrí tuệ

- Âm nhạc tác động đến sinh lý của trẻ

Tính chất đa dạng của các hoạt động âm nhạc gợi ra những phản ứng đốivới sự thay đổi của nhịp tim, sự trao đổi máu, hô hấp, giãn nở cơ., tiết học vẫnđộng theo nhịp điệu giúp ừẻ phối hợp các động tác, đi lại vững vàng, chạy đượcnhẹ nhàng Tất cả những vẫn động của tay, chân, lưng đầu vai, toàn thân nhờ

có sự phụ họa của âm nhạc, trở nên chính xác, nhịp nhàng hơn Sự thay đổicường độ, nhịp độ âm nhạc trong tác phẩm đòi hỏi trẻ phải thay đổi tốc độ củavận động, biên độ của vận động sao cho thật phù hợp Sự thay đổi tính chất âmnhạc ở các câu nhạc, các đoạn nhạc cũng kéo theo mức độ căng thẳng, sự thay

đổi hướng và đội hình của vận động Vận động theo nhạc tạo cho trẻ sự hoạtbát, nhanh nhẹn, có tư thế đẹp, duyên dáng.

Hát gắn liền với sự phát triển cơ thể của ừẻ, đẩy mạnh chức năng hoạtđộng của các cơ quan phát thanh, hô hấp, làm cho giọng hát, giọng nói của trẻ

ổn định dần, tạo điều kiện rèn luyện phối hợp giữa nghe và hát Tư thế hát đúnggiúp ừẻ điều hòa hoạt động hô hấp, trẻ được thở sâu hơn, đồng thời ừẻ có dángdấp uyển chuyển, phong thái đẹp tao nhã

Như vậy, tổ chức hoạt động âm nhạc ở trường mầm non tạo điều kiệnphát triển chung cho trẻ Mối liên hệ giữa tất cả các mặt giáo dục, thể hiện trongcác đa dạng và các hình thức phong phú của hoạt động âm nhạc Sự nhảy cảm

và tai nghe âm nhạc phát triển ừong những mức độ phù họp sẽ giúp trẻ hưởngứng với những tình cảm và hành vi tốt đẹp đẩy mạnh hoạt động trí tuệ, thườngxuyên hoàn thiện mọi hoạt động, thể chất, phát huy những phẩm chất đạo đứcđúng đắn cao cả, lối sống chân thực, lành mạnh ở trẻ

1.3.3 Đặc điểm khả năng âm nhạc của trẻ mẫu giáo lớn

- Ở mẫu giáo: gồm những trẻ từ 3 đến 6 tuổi

+ Trẻ mẫu giáo bé 3 -4 tuổi

+ Trẻ mẫu giáo nhỡ 4- 5 tuổi

+ Trẻ mẫu giáo lớn 5- 6 tuổi

Những đặc điểm phát triển âm nhạc tiêu biểu ở trẻ là :

+ Cảm giác tai nghe âm nhạc

+ Chất lượng và mức độ nhạy cảm với âm nhạc

+ Những kĩ năng đơn giản nhất trong các hoạt động biểu diễn âm nhạcnhư hát, nghe nhạc, vẫn động theo nhạc

• Trẻ 5-6 tuổi

Ở nhóm tuổi này, trẻ có khả năng phân biệt một số phương tiện biểu hiện

âm nhạc, mối quan hệ giữa chúng và tính chất âm nhạc của tác phẩm

Trẻ có thể phân biệt được độ cao thấp của âm thanh, giai điệu đi lên hay

đi xuống, độ to nhỏ, mạnh nhẹ của âm thanh, có thể nhận biết được sự thay đổi

về cường độ mạnh lên hay yếu dần đi của âm thanh, phân biệt được âm nhạc

âm sắc của một số nhạc cụ, giọng hát

Cảm giác tai nghe và kỉnh nghiệm nghe nhạc của trẻ cũng tích lũy nhiềuhơn Trẻ cảm thụ âm nhạc có định hướng rõ hơn Hứng thú và khả năng âmnhạc biểu hiện rõ hơn Trẻ không chỉ thích thú 1 dạng hoạt động âm nhạc nào

đó, mà còn có thái độ lựa chọn rõ rệt Một số ừẻ thích những bài hát này, điệumúa này, còn một số khác thích những bài hát, điệu múa khác nhiều trẻ bắtđầu biết nhận xét, đánh giá một cách đơn giản theo ý kiến của riêng mình

Giọng trẻ ở độ tuổi này đã vang hơn, âm sắc giọng ổn định hơn, tầm cỡgiọng cũng mở rộng hơn Trẻ có thể hát được trong quãng 7, quãng 8, từ Xi2đến Xil, hoặc từ Đol đến Đo2 Sự kết hợp giữa nghe và hát đã tốt hơn

Trẻ 5-6 tuổi đã thế hiện trong sự vận động sự mềm dẻo, nhanh nhẹn Trẻbiết di chuyển trong đội hình, định hướng trong không gian Trẻ biết phối hợpđộng tác múa với âm nhạc Các bài hát, múa, ừò chơi âm nhạc được trẻ tự thểhiện, đã diễn cảm và đã có yếu tố sáng tạo

Có sự giúp đỡ của người lớn, ừẻ tiếp nhận các hoạt động âm nhạc dễdàng hơn Trẻ có thể bắt đầu làm quen với một số kỹ năng chơi đàn đơn giản,một số khái niệm âm nhạc sơ giản Một số trẻ đã thể hiện rõ năng khiếu âm nhạc

ở chính độ tuổi này

1.4 Giáo dục thẩm mỹ cho trẻ thông qua hoạt động âm nhạc

1.4.1 Chức năng giáo dục thẩm mỹ của âm nhạc trong việc hình thành và rèn luyện khả năng về âm nhạc cho trẻ.

-Khả năng thể hiện những xúc động trong quá trình cảm thụ và thể hiện

âm nhạc.

Trong khi nghe bài hát hay điệu nhạc, trẻ cảm nhận được tính chất âmnhạc, hưởng ứng với những trạng thái cảm xúc có trong tác phẩm Nhịp điệu rắn

rỏi của bản hành khúc sẽ gợi cho trẻ niềm vui, hào hứng, phấn khởi Bài hát ru

em búp bê ngủ sẽ đưa trẻ đến với tình cảm nhẹ nhàng, tha thiết

Trên cơ sở đó, trẻ dàn thêm yêu thích âm nhạc, với hứng thú trong hoạtđộng âm nhạc và nảy sinh nhu càu tham gia các hoạt động âm nhạc

-Khả năng nẳm kinh nghiệm hoạt động âm nhạc.

Trẻ biết chăm chú lắng nghe, biết cảm nhận và nắm được những kháiniệm âm nhạc đơn giản và dễ hiểu nhất Chẳng hạn như để phân biệt âm thanhcao thấp, mạnh Phân biệt tính biểu cảm của các hình tượng âm nhạc khác nhaunhư tính chất sôi nổi, nhanh, linh hoạt của các nhịp điệu với sự nhẹ nhàng, thathiết, ngân nga của giai điệu khác, nhận biết được sự khác nhau trong cấu trúc

âm nhạc giữa đoạn chậm và đoạn nhanh, đoạn vui, đoạn buồn., việc tích lũy dầnnhững khái niệm đơn giản và riêng lẻ về âm nhạc cũng như số lượng tác phẩm

âm nhạc mà ừẻ được nghe, học thuộc sẽ đặt những cơ sở đầu tiên của thị hiếu

âm nhạc

-Khả năng thể hiện âm nhạc một cách độc lập sáng tạo

Đó là sự phát triển có hệ thống những khả năng nghệ thuật tiêu biểu,những biểu hiện ban đàu của khả năng đánh gái nghệ thuật Trong đó có:

+ Tai nghe giai điệu, tiết tấu âm nhạc, biết phân biệt các phương tiện diễn

tả âm nhạc

+ Biết thể hiện một cách diễn cảm các hoạt động âm nhạc như hát, múa,vận động theo nhạc, nghe nhạc, ừò chơi âm nhạc

+ Có yếu tố sáng tạo trong các hoạt động biểu diễn âm nhạc

+ Bước đầu biết đánh giá chất lượng biểu diễn của bạn, thể hiện hứng thúvới từng thể loại âm nhạc khác nhau

Nhìn chung mức độ phát triển khả năng âm nhạc của trẻ cũng đồng thờivới mức độ hình thành của ừẻ qua thẩm mỹ với âm nhạc Nếu trẻ say mê, hứngthú với âm nhạc thì đồng thời những kỹ năng hoạt động âm nhạc khác nhaucũng được hình thành

1.4.2 Ẩm nhạc có ỷ nghĩa thế nào vói việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mẫu giáo

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật gắn bó với đời sống con người Nó

có sức hấp dẫn kì lạ có tác động mạnh mẽ làm cho con người tốt đẹp hơn, trongsáng hơn Bản chất của âm nhạc là niềm vui lạc quan, yêu đời và con người đếnvới những tình cảm cao thượng Đối với ừẻ thơ, âm nhạc là nguồn sữa nuôidưỡng tinh thần Giai điệu trầm bổng, sự phong phú của âm hình tiết tấu, phongcách đa dạng của các thể loại âm nhạc sẽ đưa trẻ vào thế giới cái đẹp một cáchhấp dẫn và lý thú

Đặc điểm của lứa tuổi mầm non là thích thú và vui chơi, hoạt động, hamtìm hiểu để nhận thức cuộc sống thì âm nhạc lại càng gần gũi và gắn bó mộtcách hết sức tự nhiên Đây chính là phương tiện để giúp trẻ phát triển cảm xúc,phát triển tình cảm, trí tuệ, mở rộng nhận thức phát triển óc tưởng tượng, pháttriển ngôn ngữ, bồi dưỡng khả năng thâm mỹ

1.4.3 Giáo dục cái đẹp thông qua hoạt động âm nhạc

Âm nhạc ừong xã hội chúng ta được nuôi dưỡng bằng cội nguồn văn hóa

âm nhạc dân gian của các dân tộc Việt Nam

Âm nhạc là một trong những phương tiện hiệu quả nhất để thực hiệnnhiệm vụ giáo dục đạo đức, thẩm mỹ cho trẻ em, tạo cơ sở hình thành nhân cáchcon người sau này

Chức năng giáo dục của nghệ thuật tác động đến con người rất mạnh mẽ

và sâu sắc, nghệ thuật vừa tác động vào lí trí, vừa tác động trực tiếp vào tìnhcảm Nghệ thuật âm nhạc đem đến cho trẻ những cái đẹp, cái tiến bộ và nhẹnhàng phê phán những cái xấu, tạo cho trẻ một tâm hồn trong sáng, tốt đẹp

Âm nhạc là một hình thức nghệ thuật được trẻ yêu thích nhất bởi nộidung phong phú của nó, nhờ đó mà nó cũng có chức năng quan ừọng ừong việcgiáo dục tình cảm đạo đức và thẩm mỹ

Tiêu biểu ta có thấy được tình cảm tha thiết của cháu đối với bà của mìnhtrong bài hát “Cháu yêu bà” Đó là tình cảm chân thành, rất trong sáng của

người cháu đối với người bà của mình, dù bà đã già, tóc bà đã bạc nhưng cháuluôn ở bên bà, năm lấy tay bà bởi cháu cảm nhận được khi bên bà, bà luôn vui

và thấy ấm áp bởi tình thương yêu của cháu

1.5 Các phương pháp dạy học âm nhạc nhằm giáo dục thẩm mỹ được sự dụng trong trường mầm non:

1.5.1 Phương pháp trình bày tác phẩm

Có 2 phương pháp trình bày tác phẩm trong âm nhạc:

+ Trình bày thể hiện diễn cảm toàn bộ nội dung, sắc thái, tư tưởng, tìnhcảm trong tác phẩm

+ Trình bày, diễn tả chi tiết các kỹ năng biểu diễn hát, múa, trò chơi

• Trình bày, thể hiện diễn cảm tác phẩm

+ Đó là điều kiện để trẻ làm quen với âm nhạc, cảm thụ âm nhạc trong

lúc âm nhạc Bài hát, điệu múa dù đơn giản đến đâu cũng cần được trình bày rõràng say sưa, diễn cảm mời thu hút trẻ tập trung chú ý, gợi ở các con xúc độngcảm xúc thẩm mỹ với âm nhạc

+ Giáo viên cần hiểu sâu sắc nội dung, tư tưởng, mọi sắc thái tình cảmừong tác phẩm

+ Trình bày, biểu diễn tác phẩm một cách chân thực sâu sắc tác độngmạnh đến trẻ, kích thích ở trẻ những tình cảm khác nhau làm phong phú ấntượng của trẻ, gợi ở trẻ những cảm xúc tương tự, đồng cảm Để đạt đến trình

độ như vậy, người giáo viên càn phải tự hoàn thiện về trình độ biểu diễn

+ Cái khó trong trình bày diễn cảm, xúc động ở chỗ giáo viên phải lặp đilặp lại thường xuyên các tiết mục quen thuộc, nhưng những tiết mục đó lại làmới đôi với ừẻ Để trẻ không bị sa vào cách thể hiện lãnh đạm, thờ ơ, máy móc

vì quá quen với bài hát, điệu múa, trò chơi, giáo viên cần phải hiểu được bảnchất cái đẹp ý tưởng của tác giả, giữ được xúc động tự nhiên, chân thực cả mìnhvới tác phẩm

+ Trẻ nghe nhạc, phải nhìn rõ mọi biểu hiện của giáo viên, cảm thấy cảnhững xúc động của giáo viên Vì vậy cần chuẩn bị thật kỹ để trình bày, biểudiễn một cách tự tin mới gợi ở trẻ những phản ứng yêu thích và thích thú với âmnhạc.

• Trình bày, diễn tả các kỹ năng biểu diễn hát, múa, trò chơi

+ Đó là trình bày rõ nét những chỗ cần lấy hơi nhấn mạnh hay hát to lên,nhỏ đi, ngân dài hay thay đổi âm sắc giọng khi thể hiện sự thay đổi của âm nhạcgiữa các đoạn nhanh, chậm, trữ tình và hành khúc trong tác phẩm

+ Trình bày kỹ năng biểu diễn có khi để làm rõ cách thể hiện một câunhạc, một âm ngân dài, một âm hình tiết tấu, một phần của tác phẩm

+ Trình bày các kỹ năng biểu diễn rất quan trọng trong dạy trẻ phối hợpcác động tác múa với âm nhạc, với hát, diễn tả âm nhạc ừong động tác của toànđiệu múa hoặc từng động tác múa riêng lẻ

+ Đây là phương pháp sư phạm điển hình, thu hút sự chú ý của trẻ đếncác phương tiện diễn tả âm nhạc, tạo điều kiện cho ừẻ lình hội, tái tạo tác phẩm,sáng tạo âm nhạc

1.5.2 Phương pháp dùng lời

Dùng lời trong giáo dục và dạy học âm nhạc khá phong phú như trìnhbày, giới thiệu tác phẩm, giới thiệu cách thể hiện, giải thích nội dung, phươngtiện diễn tả âm nhạc, trò chuyện về nội dung âm nhạc, kể chuyện về âm nhạc,đặt câu hỏi, gợi mở ừẻ, nhắc nhở những chỗ trẻ quên, khích lệ

Dùng lời trong dạy học , giáo dục âm nhạc không phải là phương pháp cơbản, quan ừọng nhất nhưng cần thiết và có vai ừò hỗ trợ cho các phương pháptrình bày tác phẩm, thực hành luyện tập để nắm các kiến thức cơ sở, các kỹ nănghoạt động âm nhạc Do vậy, giáo viên sử dụng lời nói ừong dạy học âm nhạcphải có sự chuẩn bị kỹ càng để dùng lời đúng lúc, đúng chỗ, vừa đủ

Các biện pháp dùng lời phải được lựa chọn đề dùng vào các hoạt động âmnhạc khác nhau, phục vụ cho yêu cầu, mục đích của từng tiết học, từng độ tuổihọc sinh.

+ Trong dạy trẻ nghe nhạc, lời nói của giáo viên phải ngắn gọn rõ ràng,hình ảnh, phải hướng tới tính chất, nội dung tác phẩm, đến các phương tiện diễn

tả âm nhạc để gợi mở những cảm xúc tâm trạng thể hiện trong tác phẩm âmnhạc

Ví dụ : Ngọt ngào, êm dịu như bài hát ru, vui vẻ, phấn khởi với bản vũkhúc, mạnh mẽ, tự hào, cất cao giọng với bản hành khúc

+ Trong giới thiệu tác phẩm âm nhạc mà trẻ sắp nghe, sắp tập hát, múagiáo viên có thể:

Dùng lời giới thiệu ngắn gọn về tác phẩm, tác giả, xuất xứ

Trò chuyện với trẻ về nội dung tác phẩm dựa trên sự thống nhất giữa âmnhạc và lời ca trong bài

Có thể đọc một bài, hai câu thơ ngắn có nội dung gắn bó với tác phẩm đểdẫn dắt ừẻ đến với tác phẩm

Dùng lời để giới thiệu tác phẩm phải ngắn gọn, sinh động, gây được hứngthú, gợi nhu càu muốn nghe, học tác phẩm đó

+ Trong quá trình thực hành, luyện tập trẻ múa hay vận động theo nhạc,giáo viên giải thích yêu cầu chi tiết, đặc điểm cảu động tác trong khi hoặc saukhi làm mẫu Ngay trong khi cho trẻ luyện tập, giáo viên vẫn phải nói với trẻ vềnhững chi tiết động tác hay âm nhạc Thông thường, gần đến chỗ phải làm giáoviên càn nhắc trước để trẻ có phản ứng kịp thời và đúng

Đối với ừẻ mẫu giáo lớn, trong thực hành luyện tập, giáo viên có thể đặtcâu hỏi để các em trả lời theo nội dung, tính chất âm nhạc

Phương pháp dùng lời ừong dạy học âm nhạc với ừẻ các lứa tuổi có thể

có nhiều biện pháp khác nhau và thường được kết hợp với các phương pháp sửdụng phương tiện dạy học