CÁC MỤC TIÊU CẦN ĐẠT: 1- Kiến thức: + HS phát biểu được các khái niệm: Khuếch tán, thẩm thấu, thẩm tách, vận chuyển thụ động, vận chuyển chủ động, nhập bào, xuất bào.. + Phân biệt được
Trang 1KẾ HOẠCH BÀI GIẢNG Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT.
(SINH HỌC 10- BAN CƠ BẢN)
I GIÁO VIÊN:
Nguyễn Thị Hường- Lớp Lý luận và phương pháp giảng dạy sinh học K6- Lớp 3
II THỜI GIAN THỰC HIỆN: 1 tiết
III CHỦ ĐỀ: Vận chuyển các chất qua màng sinh chất
IV ĐẶC ĐIỂM ĐỐI TƯỢNG NGƯỜI HỌC:
Học sinh lớp 10- Ban cơ bản
V CÁC MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1- Kiến thức:
+ HS phát biểu được các khái niệm: Khuếch tán, thẩm thấu, thẩm tách, vận chuyển thụ động, vận chuyển chủ động, nhập bào, xuất bào
+ Hs trình bày và giải thích được kiểu vận chuyển thụ động, chủ động
+ Phân biệt được sự khác biệt giữa vận chuyển thụ động và chủ động
+ Mô tả được hiện tượng nhập bào và xuất bào
+ Liệt kê được các vai trò của vận chuyển thụ động, chủ động, nhập bào, xuất bào
2- Kĩ Năng: Rèn các kỹ năng quan sát, phân tích hình, phim , kỹ năng phán
đoán, giải thích
3- Thái độ, hành vi: Nhận ra được và vận dụng các hiện tượng vận chuyển thụ
động, chủ động, nhập bào, xuất bào trong đời sống
Trang 2VI KẾ HOẠCH CHI TIẾT:
tiện
Thời gian
Mở
bài
- Kiểm tra bài cũ:
1- Trình bày cấu tạo của màng sinh
chất
2- Trình bày và giải thích chức năng
của màng sinh chất
- Tình huống: Tại sao khi ngâm mộc
nhĩ vào nước thì mộc nhĩ nở ra; Khi
ngâm mơ vào đường thì quả mơ lại
teo nhỏ? Tại sao khi người bị rắn cắn,
nọc độc nhanh chóng gây tử vong
nhưng vẫn dùng nọc rắn để trị 1 số
bệnh?
- Khái quát bài học:
- Kiểm tra
- Nêu tình huống
- Sơ đồ tư duy
- Hình ảnh màng sinh chất
- Các hình ảnh
- Phát vấn
4’
2’
2’
Trang 3Thân
bài
I VẬN CHUYỂN THỤ ĐỘNG.
- Phiếu học tập về các hình thức vận chuyển các chất qua màng:
- Làm thí nghiệm nhỏ: Cắt ngắn quả dưa chuột rồi ngâm vào 1 cốc nước muối hoặc đường trong 3’; sau đó cắt các lát mỏng, cho HS nếm và nhận xét
- Phiếu học tập
- Các dụng
cụ làm thí nghiệm
3’
10’
Trang 4- Chiếu clip vận chuyển các chất qua
màng
- Vấn đáp về kết quả các hiện tượng
và khái niệm vận chuyển thụ động:
? Vì sao muối hoặc đường ngấm vào
trong tế bào dưa chuột?
? Vận chuyển thụ động là gì?
? Trong hiện tượng ngâm mơ vào
đường; Tại sao mơ ngọt hơn, nước
chua hơn, quả mơ teo lại?
Các hiện tượng thẩm thẩu của
nước, thẩm tách của chất tan ( đều
gọi là khuếch tán.)
- Chiếu clip các con đường vận
chuyển thụ động
- Thảo luận nhóm:
+ Các con đường vận chuyển thụ
động các chất qua màng
+ Cơ chế của các con đường đó
- Máy chiếu, bài giảng ppt
- Clip các con đường vận chuyển thụ động trên ppt
Trang 5+ Các chất vận chuyển thụ động có
mối liên quan gì đến đặc điểm màng
sinh chất (Kích thước lỗ màng, thụ
thể trên màng )
Tính chất quan trọng của màng:
thấm có chọn lọc các chất cần cho
tế bào.
Vídụ: Nọc rắn chỉ đi qua màng tế bào
khi bị tổn thương
Thuyết trình về việc giữ gìn vệ
sinh cơ thể
- Công não về cơ chế các con đường
và các chất có thể vận chuyển của
từng con đường
- Các hình ảnh và clip minh họa
- SGK
Trang 6- Thảo luận nhóm: Các yếu tố ảnh
hưởng đến tốc độ khuếch tán qua
màng
- Vấn đáp:
? Giải thích ảnh hưởng của nhiệt độ,
sự chênh lệch nồng độ các chất trong
và ngoài màng, đặc tính lý, hoá của
các chất đến tốc độ vận chuyển các
chất ( Khi nào thì tốc độ tăng, khi
nào giảm, vì sao? )
? Căn cứ vào nồng độ các chất trong
và ngoài màng tế bào có những
môi trường nào? Cho ví dụ
- Vấn đáp các hiện tượng thực tế để
- Các hiện tượng thực
tế chứng minh
- Các hiện 9’
Trang 7II/ VẬN CHUYỂN CHỦ ĐỘNG.
hs nhận dạng được 3 loại môi trường
? Khi đưa tế bào vào 1 trong 3 môi trường thì điều gì xảy ra?
? Nêu các ứng dụng thực tế vận dụng
sự vận chuyển thụ động
- Đưa ra tình huống: các chất độc ở tế bào quản cầu thận so với trong nước tiểu và hỏi: Nếu theo nguyên tắc khuếch tán, các chất đi thế nào? Trên thực tế các chất đi thế nào ?
Khái niệm vận chuyển chủ động
? Vì sao vận chuyển chủ động tiêu tốn năng lượng?
tượng thực tế: Ngâm quả vào trong
đường;
Dung dịch nước muối sinh lý;
Ngâm măng vào nước 8’
Trang 8Công não: Giải thích cơ chế vận
chuyển chủ động nhờ các bơm?
? Giải thích các hình thức vận chuyển
chủ động?
Công não: Vì sao tế bào cần sự vận
chuyển chủ động?
Công não: Trong chăm sóc cây trồng
nên để cây hấp thụ dinh dưỡng chủ
động hay thụ động? Vì sao? Cần phải
làm gì để thúc đẩy vận chuyển có lợi?
- Clip, hình ảnh minh họa
- Hình ảnh minh họa
Trang 9III/ NHẬP BÀO, XUẤT BÀO.
- Tình huống: Amip bắt mồi là các vi khuẩn như thế nào? ( Amip và vi khuẩn đều cấu tạo đơn bào)
Tế bào vận chuyển các chất có kích thước lớn hơn lỗ màng như thế nào?
Khái niệm nhập bào
- Thảo luận nhóm: các giai đoạn của quá trình nhập bào?
? Nêu căn cứ phân loại các hình thức nhập bào?
- Thuyết trình một số hiện tượng thực bào, ẩm bào
? Vận dụng ẩm bào trong chăm sóc cây trồng như thế nào?
? Vai trò của nhập bào?
- Hình ảnh, clip minh họa trên ppt
- Hình ảnh, clip minh họa trên ppt
Trang 10- Thuyết trình: Khi tế bào tổng hợp
các chất, cần được vận chuyển đến
các tế bào khác cần xuất bào
Nêu khái niệm xuất bào?
- Thảo luận nhóm: các giai đoạn của
quá trình xuất bào?
Công não: Các vai trò của xuất bào?
- Hình ảnh, clip minh họa trên ppt
- Hình ảnh, clip minh họa trên ppt
Trang 11Kết
luận
Phân biệt các hình thức vận chuyển
qua màng
- Bài tập về vận chuyển chủ động
- Bảng củng cố các hình thức vận chuyển qua màng
Bài tập về nhà:
- Tóm tắt bài học bằng sơ đồ tư duy
- Hoàn thành các câu hỏi trong sgk
- Chuẩn bị trước bài 12
- Trả lời: Ứng dụng bài học trong chăm sóc cây trồng như thế nào?
- clip bài tập
- Bảng củng cố
5’
2’