Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tổ chuyên môn ở các trung tâm giáo dục thường xuyên tỉnh Thanh Hóa

Một trong những nguyên nhân thuộc nhóm chủ quan là: Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn còn mang tính hành chính; Tổ chuyên môn không có kế hoạch tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho

ĐỖ THỊ THANH

MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ

TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRUNG TÂM GIÁO DỤC

THƯỜNG XUYÊN TỈNH THANH HÓA

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Phạm Minh Hùng người đã dành nhiều thời gian và tâm huyết hướng dẫn tôi hoàn thành luậnvăn này

-Tôi cũng xin trân trọng cảm ơn quý thầy, cô trong Khoa Giáo dục học,Phòng đào tạo Sau Đại học Trường Đại Học Vinh; các thầy cô giáo ở cácTrung tâm GDTX: Thiệu Hóa, Yên Định, Triệu Sơn, Thọ Xuân, Đông Sơncùng đồng nghiệp, gia đình, bạn bè,… đã hết lòng giúp đỡ tôi trong quá trìnhhọc tập và nghiên cứu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài này, mặc dù tác giả đã có nhiều cốgắng nhưng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi mongnhận được sự góp ý chân thành của quý thầy cô và đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Vinh, tháng 10 năm 2013

Đỗ Thị Thanh

6 Giáo dục và đào tạo

7 Giáo dục thường xuyên

22 Giáo dục thường xuyên

23 Cơ sở vật chất - thiết bị trường học

CBQLGDCNH-HĐHĐHSPGVGDGD-ĐTGDTXGĐHĐGDKHGDNXBPPGDQLQLGDQTGDTHPTTTGDTXTCMTTTTCMCSVCGDTX-DNCSVC-TBTH

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang

1 Bảng 2.1: Tổng hợp đội ngũ CBQL, giáo viên, nhân viên

5 TTGDTX tỉnh Thanh Hóa

2 Bảng 2.2: Tổng hợp trình độ của CBQL, giáo viên, nhân

viên 5 TTGDTX tỉnh Thanh Hóa

3 Bảng 2.3: Quy mô người học, học viên, sinh viên của các

8 Bảng 2.8: Khảo sát về quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp

của giáo viên

9 Bảng 2.9: Khảo sát về quản lý giờ lên lớp của giáo viên.

10 Bảng 2.10: Khảo sát về quản lý việc kiểm tra, đánh giá

học viên

11 Bảng 2.11: Khảo sát về quản lý học tập của học viên.

12 Bảng 2.12: Khảo sát về quản lý các điều kiện phục vụ

646668

114

MỤC LỤC

Trang MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

3.1 Khách thể nghiên cứu 2

3.2 Đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu 3

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5.2 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

6.1 Nhóm phương pháp lý luận 3

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn 3

6.3 Phương pháp thống kê toán học 4

7 Đóng góp của luận văn 4

7.1 Về mặt lý luận 4

7.2 Về mặt thực tiễn 4

8 Cấu trúc của luận văn 4

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRUNG TÂM GDTX 5

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 5

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước 5

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 8

1.2.3 Hiệu quả và hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn 13

1.2.4 Giải pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn .15

1.3 Một số vấn đề về nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn 16

1.3.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn 16

1.3.2 Trung tâm GDTX trong hệ thống giáo dục quốc dân 19

1.3.3 Mục đích, nội dung, phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn 20

1.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở 27

Tiểu kết chương 1 30

CHƯƠNG 2 CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRUNG TÂM GDTX TỈNH THANH HÓA 31

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hóa và giáo dục của tỉnh Thanh Hóa 31

2.1.1 Điều kiện tự nhiên 31

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội - văn hóa 33

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục nói chung và phát triển Giáo dục thường xuyên nói riêng 37

2.2 Khái quát về các TTGDTX của tỉnh Thanh Hóa 43

2.2.1 Quá trình hình thành và phát triển 43

2.2.2 Cơ cấu, tổ chức 44

2.2.3 Đội ngũ cán bộ, giáo viên 45

2.2.4 Cơ sở vật chất 49

2.3.1 Đội ngũ cán bộ quản lý và giáo viên 50

2.3.2 Tình hình giảng dạy của giáo viên 52

2.3.3 Tình hình học tập của học viên 55

2.3.4 Cơ sở vật chất - thiết bị dạy học 56

2.4 Thực trạng nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hóa 58

2.4.1 Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên 58

2.4.2 Quản lý hoạt động học tập của học viên 66

2.4.3 Quản lý các điều kiện hỗ trợ phục vụ hoạt động giảng dạy, học tập 68

2.5 Nguyên nhân của thực trạng 70

Tiểu kết chương 2 72

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRUNG TÂM GDTX TỈNH THANH HÓA 73

3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp 73

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 73

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 74

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 74

3.2 Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hóa 75

3.2.1 Nâng cao nhận thức cho cán bộ, giáo viên các TTGDTX tỉnh Thanh Hóa về sự cần thiết phải tăng cường quản lý Tổ chuyên môn 75

3.2.2 Xây dựng kế hoạch quản lý Tổ chuyên môn ở các TTGDTX tỉnh Thanh Hóa một cách khoa học 78

3.2.3 Tổ chức, chỉ đạo chặt chẽ việc quản lý Tổ chuyên môn ở các TTGDTX tỉnh Thanh Hóa 93

3.2.5 Đảm bảo các điều kiện cho việc nâng cao hiệu quả quản lý Tổ

chuyên môn ở các TTGDTX tỉnh Thanh Hóa 106

3.3 Khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất 113

3.3.1 Mục đích khảo sát 113

3.3.2 Nội dung khảo sát 113

3.3.3 Địa bàn khảo sát 113

3.3.4 Kết luận rút ra 115

Tiểu kết chương 3 115

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 117

1 Kết luận 117

2 Kiến nghị 118

2.1 Đối với Bộ GD& ĐT 119

2.2 Đối với Uỷ ban nhân dân tỉnh và Sở GD&ĐT Thanh Hóa 119

2.3 Đối với đội ngũ cán bộ quản lý các trung tâm GDTX 119

TÀI LIỆU THAM KHẢO 121

PHỤ LỤC 124

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Công tác chuyên môn là hoạt động quan trọng, chủ yếu, quyết định sựtồn tại và phát triển của nhà trường Tổ chuyên môn là một bộ phận cấuthành, nơi thực thi trực tiếp nhiệm vụ dạy học và giáo dục học sinh Một nhàtrường chỉ có thể thay đổi, phát triển bằng chính nội lực của mình

Chức năng của tổ chuyên môn ở Trung tâm GDTX cũng giống như tổchuyên môn ở các trường THPT Động lực quan trọng để phát triển chính là

do yếu tố tăng trưởng chất lượng giáo dục của đơn vị tổ quyết định

Hoạt động tổ chuyên môn tại các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hóa nóichung vẫn còn nhiều bất cập cần phải khắc phục Về nguyên nhân khách quannổi lên vẫn là cơ chế nhân lực và chương trình, nội dung cần thực hiện khôngtương thích với nhau Mặt khác những điều kiện cung ứng cho nhu cầu conngười và hoạt động còn quá nhiều mâu thuẫn Đặc biệt công tác quản lý tổtrong nhiều năm chưa được đề cập tới trong lý luận Tổ trưởng chuyên môn -người trực tiếp lãnh đạo của đơn vị cơ sở trong nhà trường không được đàotạo quản lý; nên quá trình chỉ đạo thực tiễn chưa có sự quy kết hội tụ

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan vẫn

là nguyên nhân chính tạo ra sự bất cập ấy Một trong những nguyên nhân

thuộc nhóm chủ quan là: Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn còn mang tính hành chính; Tổ chuyên môn không có kế hoạch tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên trong tổ, giáo viên mới tuyển dụng; Tổ trưởng

chuyên môn không chú ý nắm kết quả học tập của học sinh thuộc bộ môn

quản lý để có biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục; Tổ chuyên môn hiện

nay chỉ hoạt động độc lập mà không có quan hệ chặt chẽ với các tổ chuyên

môn khác, với các tổ chức đoàn thể trong trường như: Công đoàn, Đoàn thanhniên cộng sản Hồ Chí Minh, để có kế hoạch giáo dục đồng bộ Tạo điều kiện

để giáo viên trong tổ làm tốt việc giáo dục học sinh một cách toàn diện, cũnggiúp giáo viên giảng dạy đạt kết quả tốt hơn

Qua 13 năm công tác, từ vị trí giáo viên đến TTCM, nay là người quản

lý, bản thân thấy rõ vai trò quyết định của người quản lý trung tâm đối với Tổchuyên môn trong việc nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn Xuất phát

từ những lý do đã nêu trên, chúng tôi chọn đề tài Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hoá

để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề xuất một số giải phápnâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX tỉnhThanh Hoá

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở cácTrung tâm GDTX tỉnh Thanh Hoá

4 Giả thuyết khoa học

Có thể nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hoá nếu đề xuất được một số giải pháp có cơ sở khoa học

và có tính khả thi

5 Nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứu

5.1 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý Tổ chuyên môn ở cácTrung tâm GDTX

5.1.2 Nghiên cứu cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý Tổ chuyên môn ở

các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hóa

5.1.3 Đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên

môn ở các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hoá

5.2 Phạm vi nghiên cứu

Khảo sát thực trạng và thăm dò sự cần thiết, tính khả thi ở một sốTTGDTX của tỉnh Thanh Hóa, bao gồm: TTGDTX Thiệu Hóa; TTGDTXYên Định; TTGDTX Thọ Xuân; TTGDTX Đông Sơn; TTGDTX Triệu Sơn

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp lý luận

Nhóm phương pháp lý luận nhằm thu thập các thông tin lý luận để xâydựng cơ sở lý luận của đề tài Nhóm phương pháp nghiên cứu này gồm cácphương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp phân tích- tổng hợp tài liệu

- Phương pháp khái quát hóa các nhận định độc lập

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

Nhóm phương pháp này nhằm thu thập các thông tin thực tiễn để xâydựng cơ sở thực tiễn của đề tài Nhóm phương pháp nghiên cứu này gồm cácphương pháp nghiên cứu cụ thể sau đây:

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm giáo dục

- Phương pháp nghiên cứu các sản phẩm hoạt động

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Sử dụng phần mềm SPSS để xử lý số liệu thu được

7 Đóng góp của luận văn

7.1 Về mặt lý luận

Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về quản lý Trung tâm GDTX nói

chung, quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX nói riêng.

7.2 Về mặt thực tiễn

Làm rõ thực trạng quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX cấphuyện, tỉnh Thanh Hoá Từ đó, đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quảquản lý Tổ chuyên môn ở các trung tâm GDTX cấp huyện, tỉnh Thanh Hoá

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục,luận văn có 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý luận của vấn đề quản lý Tổ chuyên môn ở cácTrung tâm GDTX

- Chương 2: Cơ sở thực tiễn của vấn đề quản lý Tổ chuyên môn ở cácTrung tâm GDTX tỉnh Thanh Hóa

- Chương 3: Một số giải pháp pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổchuyên môn ở các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hoá

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ QUẢN LÝ TỔ CHUYÊN MÔN

Ở CÁC TRUNG TÂM GDTX

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Những nghiên cứu ở nước ngoài

Ngay từ thời cổ đại, vấn đề quản lý giáo dục đã được nhiều nhà triếthọc đồng thời là nhà giáo dục ở cả phương Đông và phương Tây đề cập đến

Nhiều công trình nghiên cứu của các tác giả như M.I.Macmutov,T.V.Kudriapxep, M.N.Scatkin, A.M.Macchiuskin, M.A.Danhilop, đã làm rõbản chất của quá trình quản lý trong nhà trường, các nhân tố của quá trình,các con đường và giải pháp để nâng cao chất lượng giáo dục Trong các côngtrình nghiên cứu, các tác giả cũng đã đề cập đến vấn đề quản lý các tổ chứctrong nhà trường, trong đó có tổ chuyên môn Để quản lý tốt cần phải xácđịnh rõ chủ thể quản lý và khách thể quản lý Chủ thể quản lý, đó là Hiệutrưởng (Giám đốc), phó Hiệu trưởng (phó Giám đốc), các tổ trưởng chuyênmôn Còn khách thể quản lý, đó là các yếu tố của quá trình quản lý tổchuyên môn, bao gồm: kế hoạch của tổ, nội dung, phương pháp của tổ; hoạtđộng dạy của giáo viên, hoạt động học của học sinh và kết quả dạy học

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

Trong xu thế hội nhập và phát triển, Việt Nam đã có nhiều bước tiếnmới, trong đó có sự phát triển của ngành GD&ĐT Tuy nhiên, để đáp ứng yêucầu sự nghiệp CNH- HĐH đất nước, giáo dục vẫn còn những hạn chế nhấtđịnh như: Chất lượng và hiệu quả giáo dục còn chưa cao; giáo dục chưa gắn

bó chặt chẽ với thực tiễn; đào tạo chưa gắn với sử dụng; đội ngũ GV còn yếu;

CSVC còn thiếu; PPDH và công tác quản lý chậm đổi mới; QLGD còn kémhiệu quả…Bên cạnh những yếu tố khách quan nêu trên còn có các yếu tố chủquan như: trình độ QLGD chưa theo kịp với thực tiễn và nhu cầu phát triểncủa xã hội; nhiều vấn đề lý luận phát triển giáo dục trong giai đoạn mới chưađược nghiên cứu đầy đủ

Có thể khẳng định, chất lượng giáo dục của một nhà trường (trungtâm) có liên quan trực tiếp đến trách nhiệm, trình độ quản lý của chính ngườiHiệu trưởng (Giám đốc)

Đề cập đến vấn đề chất lượng và hiệu quả giáo dục, Nghị quyết Trung

ương 2, khoá VIII đã nhận định: “Công tác quản lý GD & ĐT có những mặt

yếu kém, bất cập” [5] và “Hiện nay sự nghiệp GD & ĐT đang đứng trước mâu thuẫn lớn giữa yêu cầu vừa phải phát triển nhanh quy mô GD & ĐT, vừa phải gấp rút nâng cao chất lượng GD & ĐT, trong khi khả năng và điều kiện đáp ứng yêu cầu còn nhiều hạn chế Đó là mâu thuẫn trong quá trình phát triển Những thiếu sót chủ quan, nhất là những yếu kém về quản lý đã làm cho những mâu thuẫn đó càng thêm gay gắt” [12].

Vì vậy, nghiên cứu công tác quản lý, xây dựng và phát triển các hoạtđộng dạy học - giáo dục trong nhà trường nói chung, nâng cao hiệu quả quản

lý tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX là nhiệm vụ quan trọng và là điềukiện cơ bản để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện Trong công tác quản

lý nhà trường, nếu quản lý có hiệu quả đội ngũ TTCM, cùng với việc đề rađược các biện pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn có cơ sở khoa học

và phù hợp với điều kiện thực tiễn sẽ là con đường tốt nhất để đạt được chấtlượng giáo dục theo mục tiêu đề ra

Thời gian qua, nghiên cứu về lĩnh vực QLGD đã được sự quan tâm củanhiều tác giả như: Phạm Minh Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo,

Hà Thế Ngữ, Hà Sĩ Hồ, Nguyễn Gia Quý, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Đỗ VănChấn, Trần Kiểm Ngoài ra trên các tạp chí, các đề tài khoa học, một số Luận

án tiến sĩ, Luận văn thạc sĩ trong nước nghiên cứu về hoạt động của tổ chuyênmôn và đội ngũ TTCM ở các cơ sở giáo dục, các nhà trường Tại Khoa đàotạo sau đại học của trường Đại học Vinh đã có nhiều luận văn thạc sỹ nghiêncứu về quản lý hoạt động chuyên môn để nâng cao chất lượng dạy học trongnhà trường như:

- "Một số giải pháp quản lý hoạt động của tổ chuyên môn các trường THCS huyện Quan Sơn tỉnh Thanh Hóa", tác giả Phạm Quang Huy, năm 2011

- "Một số giải pháp nâng cao năng lực quản lý cho tổ trưởng chuyên môn trường trung học phổ thông huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An", tác giả Trần DuyHùng, năm 2011

- "Một số giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý tổ chuyên môn các trường tiểu học trên địa bàn thành phố Hà Tĩnh", tác giả Trần Thị Thu Cúc, năm 2011

- "Một số giải pháp quản lý của hiệu trưởng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chuyên môn ở các trường THPT huyện Quảng Xương tỉnh Thanh Hoá", tác giả Lê Văn Bắc, năm 2009

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hoá từ trước đến nay chưa có công trình nàonghiên cứu giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trungtâm GDTX Chúng tôi nhận thấy, vấn đề này là một nhiệm vụ quan trọng, vìvậy đã chọn làm đề tài nghiên cứu cho luận văn nhằm góp phần nâng cao chấtlượng dạy học - giáo dục trong các trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hóa đáp ứngyêu cầu phát triển GD&ĐT, phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn hiệnnay

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Tổ chuyên môn

Quy chế tổ chức và hoạt động của trung tâm giáo dục thường xuyên(Ban hành kèm theo Quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02 tháng 01năm 2007 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo) như sau: Cơ cấu tổ chứcđối với trung tâm giáo dục thường xuyên cấp huyện gồm các tổ: tổ hành chính

- tổng hợp, tổ giáo vụ, tổ dạy văn hóa, tổ dạy nghề, ngoại ngữ và tin học, tổchuyên đề và các tổ chuyên môn khác; mỗi tổ có một tổ trưởng, một tổ phó dogiám đốc trung tâm bổ nhiệm Chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức củacác tổ này do giám đốc trung tâm quy định (Điều 12b)

Tổ chuyên môn là nơi thực hiện mọi đường lối, chính sách của Đảng,Nhà nước, của Bộ GD&ĐT, Sở GD&ĐT, địa phương và trung tâm

Tổ chuyên môn trong các trung tâm được kiện toàn sau mỗi năm học.Căn cứ vào tình hình cụ thể của trung tâm mà giám đốc quyết định thành lập

tổ chuyên môn cho phù hợp Có những tổ chuyên môn gồm 2 hoặc 3 nhómsinh hoạt với nội dung giảng dạy khác nhau, như Hoá-Sinh - Công nghệ, Vậtlý- Công nghệ- Tin học, Giáo dục thể chất- Giáo dục quốc phòng an ninh…)

có những tổ chuyên môn chỉ hoạt động trên một chuyên môn duy nhất Đặcđiểm nổi bật của tổ chuyên môn là hầu hết các thành viên trong tổ, tuy taynghề và thâm niên công tác khác nhau, song tất cả họ đều có thể hoạt độngchuyên môn trên cùng một đối tượng, nội dung chương trình như nhau

* Nhiệm vụ của tổ chuyên môn: Xây dựng kế hoạch hoạt động chung

của tổ, hướng dẫn xây dựng và quản lý kế hoạch cá nhân của tổ viên theo kếhoạch giáo dục, phân phối chương trình môn học của Bộ Giáo dục & Đào tạo

và kế hoạch năm học của trường; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ;

tham gia đánh giá, xếp loại các thành viên của tổ theo các quy định của BộGiáo dục & Đào tạo; đề xuất khen thưởng, kỷ luật đối với giáo viên Tổchuyên môn sinh hoạt 2 tuần 1 lần.

* Vai trò của tổ chuyên môn: Tổ chuyên môn có vai trò quan trọng

trong việc xây dựng kế hoạch tổ, quản lý kế hoạch và hoạt động của tổ viên,quản lý các thành viên trong việc thực hiện quy chế chuyên môn của ngành

Tổ chuyên môn còn là tổ chức cơ sở giúp Trung tâm thực thi các quy định vềdạy học mang tính thống nhất và chuyên sâu

Thông qua tổ chuyên môn, tay nghề của GV từng bước được nâng lên,qua đó nâng cao chất lượng dạy học (từ việc dự giờ, thao giảng, hội giảng, các

cá nhân GV học tập kinh nghiệm lẫn nhau ) Nhờ có tổ chuyên môn, các GVnhận thức và thực hiện tốt nền nếp, kỷ cương trong dạy học và giáo dục Tổchuyên môn là đơn vị cơ sở để thực hiện các chức năng QLGD, qua đó các kếhoạch, mục tiêu được thực hiện, đồng thời các thành viên trong tổ biết mìnhđang ở đâu, phải làm gì để góp phần hoàn thành kế hoạch chung

1.2.2 Quản lý và quản lý tổ chuyên môn

1.2.2.1 Quản lý

Quản lý là một hiện tượng xuất hiện rất sớm, ngay từ buổi sơ khai, đểđương đầu với sức mạnh tự nhiên, để tồn tại và phát triển, con người đã phảihình thành các nhóm hợp tác lao động tập thể nhằm thực hiện các mục tiêu

mà mỗi cá nhân riêng lẻ không thể thực hiện được, điều này đòi hỏi phải có

sự tổ chức, có phân công và hợp tác lao động, từ đó xuất hiện sự quản lý

Dưới góc độ khoa học, có nhiều quan niệm về quản lý theo những cáchtiếp cận khác nhau Từ sự đa dạng về tiếp cận, dẫn đến sự phong phú về cáckhái niệm quản lý

Theo từ điển Tiếng Việt do trung tâm từ điển của Viện ngôn ngữ HàNội, xuất bản năm 1998, quản lý có nghĩa là: "Tổ chức và điều khiển các hoạtđộng theo những yêu cầu nhất định" [31].

K Marx cũng đã viết: “Tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay laođộng chung nào tiến hành trên quy mô tương đối lớn, thì ít nhiều cần có một

sự lãnh đạo để điều hoà hoạt động cá nhân và thực hiện chức năng chung phátsinh từ mọi vận động của toàn bộ cơ thể sản xuất khác với sự vận động củanhững khí quan độc lập của nó Một người độc tấu vĩ cầm thì tự mình điềukhiển lấy còn một dàn nhạc thì cần có nhạc trưởng”

- Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống thì: “Quản lý là phương thức

tác động có chủ đích của chủ thể quản lý lên hệ thống bao gồm các hệ quy tắc, các ràng buộc về hành vi đối với mọi đối tượng ở các cấp trong hệ thống nhằm duy trì tính trội hợp lý của cơ cấu và đưa hệ thống sớm đạt tới mục tiêu” [2].

- Theo các nhà xã hội học Kozlova.O.V và Kuznetsov.I.N thì: “Quản lý

là sự tác động có mục đích đến từng tập thể con người để tổ chức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình sản xuất” [32].

- Theo tác giả Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ thì: “Quản lý là một quá

trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý một hệ thống nhằm đạt tới một mục tiêu nhất định” [21].

Tuy có nhiều cách tiếp nhận khác nhau nhưng khái niệm quản lý được

coi là quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến khách thể

quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức để đạt được mục tiêu đặt ra trong điều kiện biến động của môi trường Nó bao

hàm một số đặc điểm chung như sau:

- Quản lý là các hoạt động tác động của chủ thể quản lý lên đối tượngquản lý (khách thể) để đảm bảo mục đích chung là hoàn thành công việc qua

sự nỗ lực của các cá nhân trong tổ chức Đối tượng tác động của quản lý làmột hệ thống xã hội hoàn chỉnh như một cơ thể sống gồm nhiều yếu tố liênquan hữu cơ theo một quy định nhất định tồn tại trong thời gian, không gian

cụ thể Ví dụ: Một doanh nghiệp, một trường THPT, một khối liên minh, mộthuyện, một tỉnh, một quốc gia,…

- Quản lý là hoạt động mang tính sáng tạo bằng những quyết định đúngquy luật, hợp thời điểm và có hiệu quả nhưng cũng phải tuân theo nhữngnguyên tắc nhất định hướng đến mục tiêu đó là đảm bảo sự phối hợp chặt chẽcủa các cá thể nhằm đạt được mục đích chung của tổ chức

- Hệ thống quản lý bao giờ cũng gồm 2 phân hệ là: Chủ thể quản lý vàkhách thể quản lý (người quản lý và người bị quản lý) Tác động quản lý làtác động có định hướng, có tổ chức mang tính tổng hợp bao gồm nhiều giảipháp khác nhau thông qua cơ chế quản lý để sử dụng có hiệu quả cao nhấtnguồn lực sẵn có của tổ chức trong điều kiện nhất định nhằm đảm bảo cho hệthống ổn định, phát triển và đạt được mục tiêu đã định

- Mục tiêu cuối cùng của quản lý là chất lượng sản phẩm vì lợi ích phục

vụ con người Người quản lý là nghiên cứu khoa học nghệ thuật giải quyếtcác mối quan hệ giữa con người với nhau vô cùng phức tạp không chỉ giữachủ thể và khách thể trong hệ thống mà còn trong mối quan hệ tương tác vớicác hệ thống khác nhằm hướng đến mục tiêu chung của tổ chức mình

Hình 1.1 Mô hình quá trình tác động của hoạt động quản lý

Như vậy, bản chất của quản lý là một loại lao động để điều khiển lao

động Xã hội ngày càng phát triển các loại hình lao động ngày càng phong

phú, phức tạp, tinh vi thì hoạt động quản lý càng có vai trò quan trọng vàquyết định để tổ chức hướng tới đích bằng con đường ngắn nhất, hiệu quảnhất

1.2.2.2 Quản lý tổ chuyên môn

Nhiệm vụ của TTGDTX cũng như các trường THPT, được ghi ở khoản

1 điều 58 Luật giáo dục: “Tổ chức giảng dạy học tập và các hoạt động giáo

dục khác theo mục tiêu, chương trình giáo dục; ” [20] Điều đó có nghĩa làquản lý trong nhà trường chủ yếu là quản lý hoạt động dạy học và các hoạtđộng giáo dục khác Khoản 1 điều 54 Luật giáo dục có ghi: “ Hiệu trưởng làngười chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, ” [20] ỞTTGDTX, hoạt động dạy và học là hoạt động trung tâm, là hoạt động đặctrưng nhất Giám đốc quản lý hoạt động của tổ chuyên môn chủ yếu là quản

Mục tiêu quản lý

Công cụ quản lý

Chức năng quản lý

Chủ thể

Phương pháp quản lýChủ thể

quản lý

lý hoạt động dạy của GV trên lớp Thông qua việc kiểm tra kết quả học tậpcủa HS để đánh giá hiệu quả dạy học của GV, từ đó có sự điều chỉnh, uốn nắnhoạt động dạy theo đúng kế hoạch và mục tiêu.

Như vậy, theo chúng tôi thì quản lý tổ chuyên môn trong Trung tâm

GDTX là một loại lao động để điều khiển lao động Đó là quá trình tác động

có định hướng của Giám đốc đến các tổ chuyên môn và các yếu tố khác nhằm giúp tổ chuyên môn đạt được mục tiêu, kế hoạch đề ra.

Nội dung quản lý tổ chuyên môn bao gồm: Công tác kế hoạch hoá của

tổ chuyên môn; công tác quản lý tổ của TTCM; công tác giảng dạy của GVtheo kế hoạch cá nhân; việc thực hiện chương trình theo khung kiến thứcchuẩn của Bộ GD&ĐT, đổi mới PPDH, áp dụng công nghệ thông tin tronggiảng dạy; nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn; Bồi dưỡng học sinh giỏi, phụđạo học sinh yếu kém; công tác tự học, tự bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học;các công tác khác như công tác chủ nhiệm lớp, việc thực hiện các quy định,quy chế của ngành, pháp luật nhà nước

1.2.3 Hiệu quả và hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn

1.2.3.1 Hiệu quả

Theo từ điển Tiếng Việt, thuật ngữ “Hiệu quả” được định nghĩa là:

“Kết quả như yêu cầu của việc làm mang lại” [20] Hiểu một cách cụ thể

hơn, hiệu quả của hoạt động quản lý là kết quả hoạt động của hệ thống quản

lý cụ thể được phản ánh trong các chỉ tiêu khác nhau của đối tượng quản lýcũng như trong bản thân hoạt động quản lý, đồng thời những chỉ tiêu đó cónhững đặc trưng về số lượng và chất lượng

Như vậy, khái niệm hiệu quả phản ánh mối quan hệ chặt chẽ giữa chiphí và lợi ích, giữa đầu tư với kết quả thực thu trong môi trường và thời gian

nhất định, mối quan hệ giữa giá trị và giá trị sử dụng của một sản phẩm haymột giải pháp nào đó.

1.2.3.2 Hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn

Hiệu quả quản lý hoạt động tổ chuyên môn là kết quả của việc tổ chức

và điều khiển các hoạt động của tổ theo yêu cầu của chủ thể quản lý giáo dục

về việc thực hiện mục tiêu, nội dung, chương trình, kế hoạch giáo dục đã đề

ra với chi phí thấp nhất

Hiệu quả và chất lượng có mối quan hệ chặt chẽ với nhau; càng nâng caohiệu quả quản lý tổ chuyên môn thì chất lượng đào tạo trong mỗi trung tâm sẽđược nâng lên

Như vậy, hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn là kết quả của quá trình tácđộng có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý đểtác động trực tiếp đến từng nhân tố nhằm thực hiện mục tiêu đề ra

Để đánh giá hiệu quả quản lý tổ chuyên môn, chúng ta có thể tiến hànhđánh giá về việc quản lý tổ của TTCM, kế hoạch chung của tổ, kế hoạch củatừng đồng chí trong việc thực hiện nội dung, chương trình, các hoạt độngchuyên môn nghiệp vụ

Các tiêu chí đánh giá hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn, đó là:

- Quản lý đội ngũ GV trong tổ thực hiện kế hoạch năm học theo cácquy định của quy chế chuyên môn

- Đánh giá việc lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch của TTCM; quản lý

kế hoạch hoạt động chung của tổ; quản lý việc thực hiện nội dung, chươngtrình giảng dạy; tổ chức thực hiện việc đổi mới PPDH; tổ chức thực hiện côngtác tự học, tự bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học

- Đánh giá việc thực hiện chương trình của giáo viên (trong đó có lập

kế hoạch hoạt động giảng dạy, chuẩn bị bài giảng, hồ sơ chuyên môn, )

- Đánh giá, xếp loại giờ dạy của giáo viên Đánh giá, xếp loại chuyênmôn nghiệp vụ của giáo viên

- Đánh giá kết quả học tập của học viên

Trong các tiêu chí đánh giá trên thì tiêu chí đánh giá kết quả học tậpcủa học viên là cơ bản nhất để xác định được việc thực hiện chương trình đàotạo của một trung tâm tốt hay chưa tốt Từ kết quả đó giúp lãnh đạo trung tâm

và giáo viên tìm ra các biện pháp thích hợp để nâng cao chất lượng đào tạocủa đơn vị mình nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội

1.2.4 Giải pháp và giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX

1.2.4.2 Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX

Giải pháp quản lý là cách làm, cách giải quyết một vấn đề cụ thể củachủ thể quản lý tác động lên khách thể quản lý nhằm đạt hiệu quả quản lý mongmuốn Là cách mà chủ thể quản lý sử dụng để giải quyết những nhiệm vụ cụ thể

trong những tình huống cụ thể, môi trường cụ thể Tính hiệu quả của quản lý phụthuộc vào sự lựa chọn đúng các giải pháp tác động vào tổ chức

Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý là những cách làm cụ thể có mụcđích, có kế hoạch nhằm giảm thiểu chi phí hoạt động nhưng đạt kết quả cao

so với kế hoạch đề ra Như vậy, giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổchuyên môn đồng nghĩa với việc tìm ra con đường ngắn nhất, dễ nhất để cókết quả cao nhất Đó chính là các giải pháp về quản lý kế hoạch chung của tổ,

kế hoạch của từng đồng chí trong tổ thông qua mục tiêu dạy học, nội dung,chương trình dạy học, phương pháp, phương tiện dạy học và kiểm tra, đánhgiá kết quả dạy học của giáo viên và học viên

1.3 Một số vấn đề về nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX

1.3.1 Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở trung tâm GDTX

Nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các trung tâm GDTXchính là nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục đào tạo của ngành Giáo dục

Cán bộ quản lý, giáo viên và học viên đều là những yếu tố quyết địnhđến chất lượng đào tạo Muốn nâng cao chất lượng đào tạo, giải pháp ưu tiênmang tính đột phá là phải quan tâm đến đội ngũ cán bộ quản lý, đến học viên.Phải có sự đổi mới chất lượng đội ngũ giáo viên về chuyên môn, nghiệp vụ,trình độ tin học, ngoại ngữ, kỹ năng sư phạm; phải thường xuyên giáo dục tưtưởng, ý thức trách nhiệm, lòng tự trọng và tâm huyết nghề nghiệp trong mỗicán bộ, giáo viên Cùng với việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, cầnquan tâm đến nội dung, chương trình đào tạo phù hợp với đối tượng của trungtâm GDTX, đáp ứng được nhu cầu người học

Để các trung tâm GDTX không ngừng phát triển về quy mô, đồng thờiđảm bảo chất lượng và hiệu quả hoạt động giáo dục, trong công tác quản lýcần lưu ý những nội dung cơ bản sau:

Hiểu sâu sắc các đặc điểm của trung tâm GDTX và mối quan hệ củatrung tâm với người học Trung tâm GDTX có mục tiêu chung là tạo cơ hộihọc tập, giúp cho người học có những kiến thức, kỹ năng cần thiết để họ laođộng, sản xuất, công tác tốt hơn; hoà nhập với cộng đồng, mưu cầu hạnhphúc, đồng thời cũng tạo cơ sở để những người học có nhu cầu có thể tiếp tụchọc lên bậc học cao hơn Do đó, các hoạt động giáo dục phải mở ra ở nhiềulĩnh vực và các trình độ khác nhau Thấy rõ đặc điểm đó, công tác quản lýphải chú trọng đến hình thức học tập này, trong đó quản lý đơn vị tổ chuyênmôn có ý nghĩa quyết định

Người học ở trung tâm GDTX có những đặc điểm khác biệt đối với họcsinh trường phổ thông, vì vậy, mối quan hệ giữa trung tâm GDTX với ngườihọc cũng khác biệt Người học ở trung tâm GDTX không đồng nhất về nhiềumặt: lứa tuổi, trình độ, vị thế xã hội, đặc điểm tâm sinh lý, môi trường hoạtđộng nghề nghiệp, Họ là đối tượng người học đặc biệt, vì họ vừa là ngườiđặt ra những yêu cầu để được đáp ứng, vừa là đối tượng của công tác quản lýgiáo dục

Ở lĩnh vực GDTX, người học không phải là người chịu ơn huệ giáo dục

mà là người đi cùng đường trong sự khao khát kiến thức Vì vậy, người họcquyết định sự tồn tại và phát triển của trung tâm Đánh giá đúng được vị trícủa người học là nhân vật quan trọng nhất của trung tâm GDTX và quan hệphụ thuộc lẫn nhau giữa người dạy và người học, sẽ xác định được quan điểm

sư phạm cơ bản của GDTX

Mặt khác, người học là đối tượng của công tác QLGD, vì vậy, tuỳ từngđối tượng người học cụ thể để xác định rõ mục tiêu, yêu cầu giáo dục mà cócác phương pháp giáo dục phù hợp.

Nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy và học là một trong những nhiệm vụtrọng tâm của công tác quản lý Đối với các hoạt động giáo dục của trung tâmGDTX, nói đến chất lượng là nói đến mức độ tăng tiến một cách bền vững vềkiến thức, kỹ năng của người học sau một quá trình học tập Nói tới hiệu quả lànói tới yếu tố có ích của các kiến thức, kỹ năng đó đối với người học, giúpngười học ứng dụng vào cuộc sống, là tính hành dụng của các kiến thức, kỹnăng Chất lượng và hiệu quả giáo dục chỉ có được khi mọi hoạt động của giáodục được quản lý chặt chẽ với những định chuẩn ở từng khâu công việc nhằmhướng mọi hoạt động của người dạy và người học vào mục tiêu giáo dục

Xét ở một phương diện nào đó thì đối với trung tâm GDTX, mối quan

hệ giữa chất lượng các hoạt động và sự phát triển về số lượng người học cómối quan hệ tương hỗ Có người học mới có các hoạt động dạy và học, mới đặt

ra vấn đề chất lượng của hoạt động Thực tế cho thấy có bảo đảm được chấtlượng dạy và học thì trung tâm GDTX mới thu hút được đông đảo người học.Đảm bảo chất lượng và hiệu quả các hoạt động giáo dục đặt ra như một tháchthức với công tác quản lý và trở thành vấn đề trọng tâm, cấp bách đối với sựphát triển của trung tâm GDTX

Vì vậy, QLGD ở TTGDTX cần chặt chẽ quản lý chất lượng dạy và học

ở đơn vị Tổ chuyên môn- điều đó quyết định sự tồn tại hay không tồn tại củaTTGDTX

1.3.2 Trung tâm GDTX trong hệ thống giáo dục quốc dân

1.3.2.1 Vị trí của trung tâm giáo dục thường xuyên

Quy chế Tổ chức và hoạt động của trung tâm GDTX ban hành kèmtheo Quyết định số 01/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/01/2007 của Bộ trưởng Bộ

GD - ĐT quy định: “Trung tâm GDTX là cơ sở giáo dục thường xuyên của hệ

thống giáo dục quốc dân Trung tâm GDTX bao gồm trung tâm GDTX quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, trung tâm GDTX tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Trung tâm GDTX có tư cách pháp nhân, có con dấu và tài khoản riêng”.

1.3.2.2 Chức năng của trung tâm giáo dục thường xuyên

Trung tâm GDTX cấp huyện có hai chức năng:

Chức năng tổ chức các hoạt động giáo dục: Tạo cơ hội học tập nhằmthoả mãn nhu cầu học tập đa dạng, phong phú của mọi người, trong đó cónhững người không có điều kiện tiếp tục học ở các trường lớp chính quy

Chức năng tư vấn về GDTX trong phạm vi huyện, thị xã, thành phố:với chức năng này trung tâm GDTX giữ vai trò như một bộ phận nghiệp vụcủa cơ quan quản lý giáo dục cấp huyện, thị xã, thành phố

Trên cơ sở nghiên cứu phương hướng, mục tiêu phát triển KT - XH ở địaphương, điều tra phát hiện các nhu cầu học tập của từng loại đối tượng ngườihọc, trung tâm GDTX đề xuất với cơ quan quản lý giáo dục về kế hoạch tổ chứchọc, phương pháp, nội dung, thời gian học đối với từng loại đối tượng

1.3.2.3 Nhiệm vụ của trung tâm giáo dục thường xuyên

Trung tâm GDTX thực hiện các nhiệm vụ sau:

Tổ chức thực hiện các chương trình giáo dục: chương trình xóa mùchữ, chương trình giáo dục đáp ứng yêu cầu của người học, cập nhật kiếnthức, kỹ năng, chuyển giao công nghệ Chương trình đào tạo, bồi dưỡng nângcao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ bao gồm: chương trình bồi dưỡng ngoạingữ, tin học ứng dụng, công nghệ thông tin - truyền thông Chương trình đàotạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn Chương trình bồi dưỡng nângcao trình độ nghiệp vụ Chương trình dạy tiếng dân tộc thiểu số cho cán bộ,công chức công tác tại vùng dân tộc, miền núi theo kế hoạch hàng năm củađịa phương Chương trình GDTX cấp THCS và THPT

Điều tra nhu cầu học tập trên địa bàn, xác định nội dung học tập, đềxuất với Sở GD & ĐT, chính quyền địa phương việc tổ chức các chương trình

và hình thức học phù hợp với từng loại đối tượng

Tổ chức dạy và thực hành kỹ thuật nghề nghiệp, các hoạt động laođộng sản xuất và các hoạt động phục vụ học tập

Nghiên cứu, tổng kết rút kinh nghiệm về tổ chức và hoạt động nhằmnâng cao chất lượng giáo dục góp phần phát triển hệ thống GDTX

1.3.3 Mục đích, nội dung, phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX

1.3.3.1 Mục đích nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn

Mục đích chính của công tác quản lý Tổ chuyên môn ở các trung tâmGDTX là nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của mỗi trung tâm Chính vì vậy,ngoài những giải pháp cấp thiết như: đổi mới công tác quản lý, đổi mớiphương pháp dạy học, khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy

và học, nâng cao tầm quan trọng của việc kiểm tra, đánh giá kết quả dạy họccủa giáo viên và học viên, chúng ta cần phải quan tâm đến các giải pháp

như: mối quan hệ 2 chiều giữa Tổ chuyên môn- BGĐ- với từng giáo viên;nâng cao năng lực quản lý cho TTCM; năng lực chuyên môn nghiệp vụ chođội ngũ giáo viên; đầu tư CSVC - TBDH thiết yếu;

1.3.3.2 Nội dung quản lý Tổ chuyên môn ở trung tâm GDTX

Quản lý Tổ chuyên môn là một nội dung trọng tâm trong công tác quản

lý trung tâm Quản lý Tổ chuyên môn là điều khiển quá trình hoạt động của tổlàm cho quá trình đó vận hành một cách có kế hoạch, có tổ chức và được chỉđạo kiểm tra, giám sát thường xuyên nhằm từng bước hướng tới thực hiệnmục đích dạy học đã đề ra Do đó, công tác quản lý Tổ chuyên môn phải đượctiến hành đồng bộ từ quản lý việc lập kế hoạch, thực hiện kế hoạch, việc dạy

và học, công tác tuyển sinh, quản lý đội ngũ giáo viên, quản lý CSVC TBDH, quản lý điều kiện và môi trường dạy học, quản lý việc kiểm tra vàđánh giá, đến quản lý việc học tập của học viên,…

-* Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn

Quản lý sinh hoạt tổ chuyên môn là quản lý công tác xây dựng kếhoạch tổ, quản lý triển khai việc thực hiện kế hoạch và kiểm tra đánh giá quátrình thực hiện kế hoạch của tổ

Giám đốc thông qua tổ trưởng chuyên môn để quản lý giáo viên việcthực hiện kế hoạch dạy học, nội dung chương trình dạy học và kết quả dạy học

Tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ tổ chức cho giáo viên sinh hoạt đểtrao đổi về nội dung chương trình, trao đổi về đổi mới PPDH, hội thảo chuyên

đề, bồi dưỡng giúp đỡ giáo viên mới, hướng dẫn sử dụng các TBDH

Tổ trưởng chuyên môn có nhiệm vụ kiểm tra việc thực hiện chươngtrình, dự giờ, góp ý, đánh giá tiết dạy của giáo viên; tham mưu đề xuất Giámđốc phân công, bố trí giáo viên giảng dạy, chủ nhiệm; tham gia xây dựng kế

hoạch giảng dạy theo sự chỉ đạo của Giám đốc.

* Quản lý đội ngũ giáo viên và hoạt động giảng dạy của giáo viên

Quản lý đội ngũ giáo viên: Căn cứ vào nhiệm vụ và kế hoạch năm họccủa Sở GD & ĐT, trong đó lưu ý kế hoạch phát triển quy mô học viên và tìnhhình thực tế số lượng học viên chiêu sinh được; trên cơ sở số giáo viên cơ hữucủa trung tâm, Giám đốc chỉ đạo mời thêm giáo viên tham gia giảng dạy cáclớp Giám đốc quản lý đội ngũ giáo viên với các nội dung sau:

Quản lý về mặt tổ chức: Lý lịch cá nhân, văn bằng chuyên ngành đàotạo, hợp đồng giảng dạy (đối với giáo viên thỉnh giảng)

Quản lý về chuyên môn: Biết được năng lực giảng dạy của giáo viên(những ưu điểm và hạn chế) để phân công giảng dạy các lớp phù hợp nhằmbảo đảm yêu cầu nâng cao chất lượng GD & ĐT của trung tâm

Quản lý hồ sơ chuyên môn: Giáo án, sổ điểm cá nhân, sổ dự giờ, sổ bồidưỡng chuyên môn, nghiệp vụ; kế hoạch dạy học

Quản lý việc thực hiện nền nếp giảng dạy, việc thực hiện kế hoạch dạyhọc, thực hiện chương trình, giáo trình giảng dạy

Việc mời giáo viên để phân công giảng dạy phải bảo đảm quyền lợi củahọc viên, không nên mời những giáo viên có quá nhiều giờ dạy ở những trườngkhác hoặc những giáo viên không có khả năng dạy đối tượng học viên GDTX

Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên với những nội dung:

Quản lý việc chuẩn bị bài soạn: Chất lượng giờ lên lớp phụ thuộc rấtnhiều vào việc chuẩn bị bài soạn và những điều kiện cần thiết phục vụ cho bàigiảng Vì vậy, cần phải chỉ đạo sát sao việc soạn bài của giáo viên và tậptrung chỉ đạo các nội dung sau:

Tổ chức tuyên truyền cho giáo viên có nhận thức và thái độ đúng đắntrong việc soạn bài trước khi lên lớp nhằm nâng cao chất lượng dạy học, nhất

là giáo viên thỉnh giảng, vì những giáo viên này thường sử dụng bài soạn dạycác lớp phổ thông chính quy cho đối tượng học sinh THPT

Tổ chức trao đổi, thảo luận với giáo viên về mục đích, yêu cầu, nộidung, chuẩn kiến thức tối thiểu, phương pháp đặc thù của bộ môn Đặc biệt,thông qua tổ chuyên môn chỉ đạo giáo viên nghiên cứu kỹ chương trình để lựachọn nội dung, phương pháp phù hợp nhằm thiết kế bài soạn

Quy định cụ thể về sử dụng sách giáo khoa, sách hướng dẫn dạy họccủa GDTX, các TBDH phục vụ cho bài dạy

Tổ chức kiểm tra việc soạn bài của giáo viên thông qua dự giờ hoặckiểm tra định kỳ Sau khi kiểm tra, có nhận xét, đánh giá để sửa chữa những saisót về nội dung và điều chỉnh phương pháp dạy học cho phù hợp với đối tượng

Quản lý giờ lên lớp của giáo viên: Việc chuẩn bị bài dạy của giáo viên

có kết quả hay không được thể hiện qua giờ lên lớp Giờ lên lớp đóng vai tròquyết định chất lượng dạy học, thậm chí ảnh hưởng đến sự tồn tại của trungtâm Qua giờ dạy, giáo viên sẽ bộc lộ những ưu, khuyết điểm về năng lực sưphạm, trình độ chuyên môn của mình; từ đó lãnh đạo trung tâm có cơ sở đểnắm bắt, đánh giá và có yêu cầu giáo viên điều chỉnh, bổ sung hợp lý nhữngthiếu sót Để quản lý tốt giờ lên lớp của giáo viên, Giám đốc trung tâm cần:

Bố trí thời khoá biểu hợp lý, khoa học nhằm đảm bảo các hoạt động sưphạm và nền nếp dạy học của trung tâm

Phổ biến cho giáo viên biết tiêu chí đánh giá, xếp loại giờ dạy dựa trêncác mặt: nội dung, phương pháp, phương tiện, kết quả để giáo viên quan tâm

Sắp xếp thời gian dự giờ giáo viên Sau khi dự giờ, cần phải đánh giá,góp ý với giáo viên những vấn đề về nội dung và phương pháp dạy học để rútkinh nghiệm

Tổ chức hội giảng, hội nghị báo cáo kinh nghiệm giảng dạy

Thông qua các kênh thông tin, như: Phỏng vấn học viên, tổ chuyên môn,hộp thư góp ý, điều tra qua phiếu,… để nắm bắt tình hình giảng dạy của giáo viên

Quản lý công tác kiểm tra, đánh giá: Thực hiện công tác kiểm tra, đánhgiá là thực hiện chức năng quản lý giáo dục của chủ thể quản lý nhằm xemxét các hoạt động của cơ sở giáo dục đạt được mục tiêu đề ra hay không Nếucông tác kiểm tra, đánh giá được thực hiện thường xuyên, chặt chẽ, đúng quytrình sẽ giúp Giám đốc nắm chắc được tình hình giảng dạy của giáo viên, từ

đó có những điều chỉnh kịp thời những thiếu sót Giám đốc cần xây dựng kếhoạch kiểm tra trên cơ sở những nội dung sau:

Việc chấp hành các chủ trương, chính sách của Nhà nước

Việc thực hiện quy chế chuyên môn (như soạn bài, giảng bài; kiểm tra,chấm và trả bài đúng thời hạn, cho điểm, đánh giá, xếp loại học viên)

Việc thực hiện nội quy của trung tâm (như dạy đúng thời khoá biểu, ravào lớp đúng giờ, đúng tiết )

Để quản lý tốt việc kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học, Giám đốc cầnnắm vững các quy định về kiểm tra, đánh giá của các cấp quản lý giáo dục(Bộ, Sở); xây dựng và quản lý kế hoạch kiểm tra, đánh giá giáo viên; phântích, tổng hợp kết quả kiểm tra để đánh giá kết quả giảng dạy của giáo viên

* Quản lý thực hiện chương trình, kế hoạch dạy học

Quản lý việc thực hiện chương trình: Chương trình dạy học là văn kiện doNhà nước ban hành, trong đó quy định một cách cụ thể vị trí, yêu cầu, hệ thốngnội dung của bộ môn nói chung cũng như số tiết cho từng chương nói riêng.

Chương trình dạy học có ý nghĩa rất quan trọng, nó là căn cứ để Nhànước tiến hành chỉ đạo và giám sát công tác dạy học trong các trung tâm; bảođảm được sự thống nhất về nội dung dạy học trong các trung tâm; từ đó đảmbảo được “mặt bằng chất lượng” đào tạo nhất định cần đạt; tránh được tìnhtrạng dạy học tuỳ tiện Chương trình dạy học còn là căn cứ để giáo viên tiếnhành công tác giảng dạy theo yêu cầu của Nhà nước, một mặt để trung tâmkiểm tra HĐDH của giáo viên, mặt khác để giáo viên tự kiểm tra hoạt độnggiảng dạy của mình Mặt khác, chương trình dạy học là căn cứ để học viêntiến hành học tập, tự kiểm tra và thi theo yêu cầu chung

Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học cần thực hiện các yêu cầu:Nghiên cứu, nắm vững yêu cầu, nội dung, phương pháp dạy học đặctrưng của từng bộ môn

Xây dựng kế hoạch thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của trung tâm, từ

đó hướng dẫn cho tổ bộ môn xây dựng kế hoạch hoạt động chuyên môn của

tổ và kế hoạch giảng dạy của từng giáo viên

Tổ chức, chỉ đạo việc thực hiện chương trình dạy học của tổ, nhómchuyên môn và từng giáo viên

Chỉ đạo chuẩn bị CSVC-TBDH đảm bảo cho việc thực hiện chương trình.Theo dõi, kiểm tra đột xuất hoặc định kỳ (hàng tuần, hàng tháng) việcthực hiện chương trình dạy học của tổ, nhóm chuyên môn và từng giáo viênqua các phương tiện, như: Lịch báo giảng, sổ ghi đầu bài, bài soạn, dự giờ

Quản lý việc thực hiện kế hoạch: Việc xây dựng và thực hiện hiện kếhoạch dạy học phải dựa vào chương trình dạy học, nhiệm vụ năm học và tìnhhình thực tế của trung tâm, của giáo viên để đề ra kế hoạch phù hợp Kếhoạch dạy học giúp lãnh đạo trung tâm và giáo viên cụ thể hoá được mục tiêucủa chương trình, xây dựng được những hoạt động cần thiết, các công việc cụthể cần thực hiện để đạt được kết quả cao.

Giám đốc chỉ đạo cụ thể, chặt chẽ tổ, nhóm chuyên môn, giáo viên xâydựng kế hoạch dạy học cả năm, từng học kỳ, từng tháng, từng tuần Chỉ đạo,theo dõi, kiểm tra tổ, nhóm chuyên môn, giáo viên thực hiện kế hoạch dạy học

để điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với tiến độ của chương trình

1.3.3.3 Phương pháp nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các trung tâm GDTX

Mang tính đặc trưng của khoa học quản lý: quản lý Tổ chuyên môn làvận dụng một cách có hiệu quả các chức năng của chu trình quản lý trong việcđiều khiển hoạt động của tổ chuyên môn

Quản lý Tổ chuyên môn phải có khả năng sử dụng sáng tạo các nguyêntắc và phương pháp quản lý

Phương pháp tổ chức hành chính, bao gồm các biện pháp tác động trựctiếp về mặt tổ chức hành chính nhằm đảm bảo tính đồng bộ, nhịp nhàng, liêntục của quá trình lao động trong các tổ chức giáo dục Nó thể hiện tính bắtbuộc đối với cấp dưới.

Phương pháp kinh tế lại tác động gián tiếp lên đối tượng quản lý Trongquản lý tổ chuyên môn, phương pháp này thể hiện ở chế độ chính sáchkhuyến khích, kích thích vật chất tạo ra sự quan tâm nhất định về lợi ích vậtchất để con người tự điều chỉnh hành động nhằm hoàn thành tốt nhiệm vụ

Phương pháp tâm lý - xã hội nhằm động viên tinh thần chủ động, tíchcực, tự giác của mọi người đảm bảo mối quan hệ thân ái, hợp tác cùng giúpnhau hoàn thành nhiệm vụ, tạo ra sự thỏa mãn tinh thần trong tập thể sư phạm

Trong quản lý Tổ chuyên môn ở các trung tâm GDTX cần phải phốihợp linh hoạt các phương pháp trên, vì mỗi phương pháp có một tác độngnhất định và nó có thể bổ sung hỗ trợ cho nhau để mang lại hiệu quả quản lý

cao hơn 1.3.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc nâng cao hiệu quả quản lý

Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX

Để nâng cao hiệu quả quản lý Tổ chuyên môn ở các trung tâm GDTX,chúng ta cần quan tâm đến các yếu tố cơ bản sau đây:

* Năng lực của người quản lý

Để giải quyết được một cách hợp lý các nhiệm vụ quản lý, Giám đốctrung tâm phải có năng lực thực tiễn phù hợp với tính chất của các quá trìnhhoạt động cũng như giao tiếp quản lí như: Năng lực sư phạm, năng lực thựctiễn, năng lực tổ chức Năng lực quản lý thể hiện ở toàn bộ chu trình quản lý

từ việc tiến hành công tác xây dựng kế hoạch, tổ chức chỉ đạo thực hiện vàkiểm tra đánh giá Năng lực người quản lý thể hiện ở sự đồng cảm cũng như

cảm hóa và sai khiến đối tượng biết suy nghĩ, hành động theo đúng ý muốncủa người quản lý.

Là cầu nối giữa Giám đốc và giáo viên trong tổ về thông tin 2 chiềunhằm mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục Giám đốc có thôngtin để đánh giá chính xác giáo viên, trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của họ từ

đó phân công giáo viên hợp lý, đạt hiệu quả tốt; chuyển tải cho giáo viêntrong tổ các chỉ đạo chuyên môn của Giám đốc

Tổ chức thực hiện chỉ đạo chuyên môn của Giám đốc và cơ quan quản

lý cấp trên về các hoạt động dạy học, giáo dục: Thực hiện kế hoạch, chươngtrình giáo dục, chuẩn kiến thức kĩ năng, đổi mới phương pháp dạy học, đổimới kiểm tra, đánh giá…qua các hoạt động cụ thể như bồi dưỡng giáo viên,học sinh, dự giờ, thăm lớp,…

* Năng lực quản lý của TTCM

Tổ chuyên môn là đầu mối để CBQL quản lý nhiều mặt, nhưng chủ yếuvẫn là hoạt động chuyên môn, tức là hoạt động dạy học trong trung tâm

Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng xây dựng kế hoạch;điều hành tổ chức, hoạt động của tổ theo kế hoạch giáo dục, phân phốichương trình môn học của Bộ Giáo dục và Đào tạo và kế hoạch năm học củatrung tâm; tổ chức bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên trong tổ; đánh giá,xếp loại và đề xuất khen thưởng, kỉ luật giáo viên thuộc tổ mình quản lý

Do đó, tổ trưởng chuyên môn phải là người có phẩm chất đạo đức tốt;

có năng lực, trình độ, kinh nghiệm chuyên môn; có uy tín đối với đồngnghiệp, học sinh Tổ trưởng chuyên môn phải là người có khả năng tập hợpgiáo viên trong tổ, biết lắng nghe, tạo sự đoàn kết trong tổ, gương mẫu, côngbằng, kiên trì, khéo léo trong giao tiếp, ứng xử

* Sinh hoạt tổ chuyên môn

Sinh hoạt tổ chuyên môn là một hoạt động chuyên môn không thể thiếutrong hoạt động của nhà trường; là dịp để trao đổi chuyên môn góp phần nângcao chất lượng dạy học Thông qua sinh hoạt tổ chuyên môn sẽ xuất hiệnnhiều ý tưởng Do vậy, TTCM cần tạo điều kiện để giáo viên nói lên ý tưởng,kinh nghiệm của mình Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn cần đa dạng, phongphú, có thay đổi và phải có chuẩn bị trước về nội dung và cách thức tổ chứcthực hiện Nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn thực hiện theo nhiệm vụ quyđịnh (tránh việc sinh hoạt chỉ để giải quyết sự vụ, sự việc mang tính hànhchính)

* Đội ngũ giáo viên

Đội ngũ giáo viên là tổ chức tư vấn quan trọng nhất của Giám đốc, cótrách nhiệm đề xuất, thảo luận những biện pháp giáo dục nhằm giải quyết cácvấn đề do thực tiễn hoạt động giáo dục của trung tâm đề ra

Đội ngũ giáo viên giúp trung tâm thực hiện dân chủ hóa quá trình dạyhọc, đa dạng hóa các hình thức và phương pháp dạy học phù hợp với mục tiêukinh tế - xã hội của địa phương Vì vậy, đội ngũ giáo viên có ảnh hưởng rất

lớn tới việc quản lý Tổ chuyên môn của Giám đốc trung tâm GDTX.

* Chất lượng học viên

Chất lượng học viên là yếu tố quyết định sự sống còn của một trungtâm Mục đích dạy học của trung tâm GDTX là góp phần nâng cao dân trí, bồidưỡng nguồn nhân lực, đào tạo nhân tài; nhằm đào tạo những con người pháttriển toàn diện về đức, trí, thể, mỹ Việc đánh giá hoạt động quản lý của mộttrung tâm là lấy chất lượng làm thước đo giá trị Bên cạnh đó, chất lượng họcviên còn tùy thuộc vào điều kiện kinh tế - chính trị của địa phương đó Kinh

tế - chính trị ở vùng nào phát triển thì chất lượng học viên vùng đó sẽ tốt hơnnhững vùng kinh tế còn khó khăn Chính vì vậy, chất lượng học viên cũng có

ảnh hưởng rất lớn đến việc quản lý TCM của Giám đốc trung tâm GDTX.

Tiểu kết chương 1

Trên đây là cơ sở lý luận về việc nâng cao chất lượng công tác quản lý Tổchuyên môn ở các Trung tâm GDTX Những cơ sở lý luận này là mối liên hệbiện chứng giữa các chỉ thị, chiến lược, nghị quyết từ Trung ương đến địaphương nhằm nâng cao chất lượng quản lý góp phần quan trọng trong việcnâng cao chất lượng giáo dục Cùng với những kết quả nghiên cứu từ thựctiễn, những cơ sở này là tiền đề cho việc đề xuất một số giải pháp nâng caocông tác quản lý Tổ chuyên môn ở các Trung tâm GDTX tỉnh Thanh Hóa

CHƯƠNG 2.

CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA VẤN ĐỀ NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ

TỔ CHUYÊN MÔN Ở CÁC TRUNG TÂM GDTX TỈNH THANH HÓA

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, văn hóa và giáo dục của tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.1.1 Đặc điểm địa lí

Thanh Hóa là tỉnh cực Bắc miền Trung Việt Nam, cách thủ đô Hà Nộikhoảng 150 km về phía Nam và cách thành phố Hồ Chí Minh 1.560 km vềhướng Bắc Đây là một tỉnh lớn của Việt Nam, đứng thứ 5 về diện tích và thứ

3 về dân số trong số các đơn vị hành chính trực thuộc Trung ương, cũng làmột trong những địa điểm sinh sống đầu tiên của người Việt

Thanh Hóa bao gồm 1 thành phố trực thuộc tỉnh, 2 thị xã và 24 huyện,với diện tích 11.106 km2

Ngày nay, theo số liệu đo đạc hiện đại của cục bản đồ thì Thanh Hóanằm ở vĩ tuyến 19°18' Bắc đến 20°40' Bắc, kinh tuyến 104°22' Đông đến106°05' Đông Phía bắc giáp ba tỉnh: Sơn La, Hòa Bình và Ninh Bình; phíanam và tây nam giáp tỉnh Nghệ An; phía tây giáp tỉnh Hủa Phăn nước Lào vớiđường biên giới 192 km; phía đông Thanh Hóa mở ra phần giữa của vịnh Bắc

Bộ thuộc biển Đông với bờ biển dài hơn 102 km Với diện tích tự nhiên nhưtrên, Thanh Hóa chia làm 3 vùng: đồng bằng ven biển, trung du, miền núi.Thanh Hóa có thềm lục địa rộng 18.000 km²