Một số giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở ở thành phố Sóc Trăng

Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn - Phỏng vấn ý kiến của học sinh trung học cơ sở, của giáo viên dạy mônGiáo dục công dân, giáo viên tổng phụ trách Đội, phụ huynh học sinh Trunghọc c

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TÔ ÁI VANG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

Ở THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

NGHỆ AN - 2013

TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

TÔ ÁI VANG

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT

CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

Ở THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG

Chuyên ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 60.14.05

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

TS PHAN QUỐC LÂM

NGHỆ AN - 2013

Trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã đượcquý thầy giáo, cô giáo trang bị hệ thống tri thức về khoa học Quản lý Giáodục rất quý báu, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến quý thầy, quý cô

đã truyền thụ kiến thức cho tôi

Trân trọng cảm ơn Ban giám hiệu trường Đại học Vinh - Đại học SàiGòn; khoa Giáo dục, phòng sau Đại học - Trường Đại học Vinh; phòng Tổchức - Cán bộ - trường Đại học Sài Gòn; Lãnh đạo Tỉnh ủy, Ủy ban Nhândân tỉnh, Ban thường vụ Tỉnh Đoàn, Ban giám đốc sở Lao động Thươngbinh và Xã hội, Sở Công an tỉnh Sóc Trăng; Lãnh đạo Ủy ban Nhân dân,Phòng Giáo dục - Đào tạo, Phòng Tư pháp, Ban giám hiệu cùng các thầygiáo, cô giáo các trường Trung học cơ sở đóng trên địa bàn Thành phố SócTrăng đã quan tâm, tạo điều kiện và hỗ trợ cho tôi có cơ hội được tham gia

và hôm nay đã hoàn thành chương trình đào tạo Thạc sĩ chuyên ngành Quản

lý Giáo dục, khóa học 19B

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới Tiến sĩ Phan Quốc Lâm - người

thầy đã tận tình giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Mặc dù tôi đã cố gắng rất nhiều trong quá trình nghiên cứu và viết luậnvăn, nhưng cũng không tránh khỏi những thiếu sót, tôi kính mong nhận được

sự góp ý, chỉ bảo của quý thầy giáo, cô giáo

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu đề tài 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 2

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phương pháp nghiên cứu 3

7 Những đóng góp của luận văn 4

8 Cấu trúc của luận văn 4

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ 5

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu 5

1.1.1 Các nghiên cứu trong nước 5

1.1.2 Các nghiên cứu ở ngoài nước 11

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài 17

1.2.1 Pháp luật và giáo dục pháp luật 17

1.2.2 Công tác và công tác quản lý giáo dục pháp luật 18

1.2.3 Quản lý và quản lý công tác giáo dục pháp luật 18

1.2.4 Giải pháp và giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật 18

1.2.5 Học sinh trung học cơ sở 19

1.3 Một số vấn đề về công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở 21

1.3.1 Mục tiêu công tác giáo dục pháp luật 21

1.3.2 Nội dung công tác giáo dục pháp luật 22

1.3.3 Phương pháp công tác giáo dục pháp luật 23

trung học cơ sở 24

1.4 Một số vấn đề về quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ sở 26

1.4.1 Mục tiêu quản lý công tác giáo dục pháp luật 26

1.4.2 Nội dung của quản lý công tác giáo dục pháp luật 26

1.4.3 Hình thức tổ chức quản lý công tác GD pháp luật cho học sinh .27

1.5 Một số yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quản lý công tác giáo dục pháp luật 29

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG 32

2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, truyền thống lịch sử, văn hóa giáo dục của Thành phố Sóc Trăng 32

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và tiềm năng phát triển của TP Sóc Trăng .32

2.1.2 Lịch sử hình thành và phát triển Thành phố Sóc Trăng 33

2.1.3 Đặc điểm kinh tế - văn hóa - xã hội 33

2.2 Thực trạng công tác giáo dục pháp luật 35

2.2.1 Tình hình thực hiện nhiệm vụ dạy và học môn Giáo dục công dân và công tác phổ biến giáo dục pháp luật trong các trường Trung học cơ sở 35

2.2.2 Tình hình vi phạm pháp luật và thực trạng nhận thức pháp luật của thiếu niên 39

2.3 Thực trạng quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở ở thành phố Sóc Trăng trong thời gian qua 44

2.3.1 Khái quát về khảo sát thực trạng 44 2.3.2 Kết quả khảo sát thực trạng 47

2.4.1 Đánh giá chung về thực trạng 53

2.4.2 Nguyên nhân của thực trạng 55

Chương 3 62

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở TP SÓC TRĂNG .62

3.1 Nguyên tắc đề xuất giải pháp 62

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu 62

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện 62

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả 63

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 63

3.2 Một số giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng 63

3.2.1 Giải pháp đổi mới kế hoạch quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở 64

3.2.2 Giải pháp đổi mới cách thức tổ chức quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở 66

3.2.3 Giải pháp đổi mới việc chỉ đạo thực hiện quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở 69

3.2.4 Giải pháp đổi mới cách kiểm tra, đánh giá việc thực hiện quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở 73

3.3 Thăm dò sự cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đã đề xuất 78

3.3.1 Khái quát về thăm dò 78

3.3.2 Kết quả thăm dò 79

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 84

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Quá trình đổi mới đất nước, xây dựng “nhà nước pháp quyền xã hội chủnghĩa” và một “xã hội công dân” đòi hỏi phải xây dựng một hệ thống phápluật hoàn chỉnh, đồng bộ, phù hợp với sự phát triển của nền kinh tế - xã hội,xây dựng một xã hội trong đó mọi người đều có ý thức tôn trọng pháp luật, tựnguyện tuân thủ và nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, có tinh thần bảo vệpháp luật, sống và làm việc theo pháp luật

Để thực hiện mục tiêu này, song song với việc xây dựng và khôngngừng hoàn thiện hệ thống pháp luật, một trong những vấn đề có tầm quantrọng đặc biệt là phải đẩy mạnh phổ biến, giáo dục pháp luật cho mọi nhómđối tượng, trong đó có học sinh, sinh viên – những công dân trẻ luôn chiếmgần một phần tư dân số cả nước Đây là yêu cầu, đòi hỏi cấp thiết, mang tínhkhách quan và hoàn toàn phù hợp với mục tiêu giáo dục toàn diện của chúng

ta là ”Đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức,sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc

và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và nănglực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc” Để thực hiện đào tạo phát triển toàn diện con người Việt Nam, giáodục pháp luật là một nội dung không thể thiếu trong chương trình giáo dụccác cấp học nói chung, trong đó cấp trung học cơ sở nói riêng của hệ thốnggiáo dục quốc dân

Trong những năm qua, cùng với việc xây dựng chủ trương, chính sáchphát triển trên tất cả các lĩnh vực, Đảng và Nhà nước ta luôn dành sự quantâm, chăm lo về mọi mặt cho thiếu niên Phần lớn các em đáp ứng được sựmong mỏi của gia đình và xã hội, sống có ước mơ, hoài bão, không ngừng tu

dưỡng về đạo đức, nỗ lực học tập, tiếp thu kiến thức nhằm chuẩn bị trang để

kế thừa sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, do đặc điểm pháttriển về tâm, sinh lý của lứa tuổi này là nhân cách chưa hoàn chỉnh, nông nổi,

dễ bị kích động, khó kiềm chế và đặc biệt là hiểu biết về pháp luật chưa sâusắc, chưa toàn diện cùng với ảnh hưởng của mặt trái nền kinh tế thị trường, từnhững luồng tư tưởng văn hóa độc hại xâm nhập thông qua các con đườngkhác nhau, đã tác động tiêu cực đến một bộ phận không nhỏ ở độ tuổi thiếuniên sống buông thả, đua đòi dẫn đến thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.Đây là hiện tượng thực tế tồn tại ở tất cả các quốc gia trên thế giới, trong đó

có Việt Nam, vi phạm do các em chưa thành niên gây ra là nỗi đau của giađình, cha mẹ đồng thời là vấn đề nhức nhối của toàn xã hội

Đó là những lý do để tôi chọn đề tài “Một số giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng”.

2 Mục đích nghiên cứu đề tài

Đề xuất một số giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật cho họcsinh Trung học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Vấn đề quản lý công tác giáo dục pháp luật trong các trường Trung học

cơ sở

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ

sở ở Thành phố Sóc Trăng

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất và thực thi được một số giải pháp quản lý có cơ sở khoahọc và có tính khả thi thì sẽ nâng cao hiệu quả công tác giáo dục pháp luậtcho học sinh Trung học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ sở lý luận của quản lý công tác giáo dục pháp luật chohọc sinh Trung học cơ sở

- Nghiên cứu thực trạng hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinhTrung học cơ sở thành phố Sóc Trăng

- Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho họcsinh Trung học cơ sở thành phố Sóc Trăng

- Đề xuất, khảo sát và thăm dò tính cần thiết và tính khả thi một số giảipháp quản lý hoạt động giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ sởthành phố Sóc Trăng

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phân tích, tổng hợp, khái quát hóa các tài liệu liên quan

- Khái quát hóa các nhận định độc lập

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phỏng vấn ý kiến của học sinh trung học cơ sở, của giáo viên dạy mônGiáo dục công dân, giáo viên tổng phụ trách Đội, phụ huynh học sinh Trunghọc cơ sở, lãnh đạo quản lý có liên quan đến công tác giáo dục pháp luật chohọc sinh Trung học cơ sở

- Điều tra bằng phiếu hỏi để trưng cầu ý kiến của học sinh Trung học cơ

sở, của giáo viên dạy môn Giáo dục Công dân, giáo viên Tổng phụ trách Đội,phụ huynh học sinh Trung học cơ sở, lãnh đạo quản lý có liên quan đến côngtác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ sở

- Thăm dò, xin ý kiến chuyên gia thông qua hình thức đàm thoại để tổnghợp những suy nghĩ, đánh giá của những người có nhiều kinh nghiệm chuyênlàm công tác giáo dục pháp luật cho học sinh để xem xét, rút ra kết luận tốtnhất cho vấn đề nghiên cứu

- Phương pháp thực nghiệm tác động sư phạm (chỉ sử dụng một vài biệnpháp thực nghiệm tác động sư phạm) như: đưa tình huống có liên quan đếnquản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ sở để giáoviên dạy môn giáo dục Công dân, giáo viên Tổng phụ trách Đội suy nghĩ vàgiải quyết; thảo luận và tìm giải pháp xử lý hiệu quả tình hình bạo lực họcđường, học sinh Trung học cơ sở vi phạm Luật Giao thông,

6.3 Phương pháp thống kê toán học

Để xử lý các dữ liệu thu được về mặt định lượng

7 Những đóng góp của luận văn

- Về mặt lý luận: góp phần cùng các nhà quản lý công tác giáo dục phápluật cho học sinh Trung học cơ sở nhận định tình hình mang tính khái quáttrên cơ sở khoa học

- Về mặt thực tiễn: đánh giá thực trạng học sinh Trung học cơ sở viphạm pháp luật, thực trạng quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinhTrung học cơ sở, từ đó đề xuất một số giải pháp quản lý công tác giáo dụcpháp luật cho học sinh Trung học cơ sở trong thời gian tới

8 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, luận văn gồm có 3 chương

Chương 1 Cơ sở lý luận của công tác quản lý giáo dục pháp luật cho học

sinh Trung học cơ sở

Chương 2 Thực trạng quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh

Trung học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng

Chương 3 Một số giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học

sinh Trung học cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC QUẢN LÝ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ

1.1 Lịch sử vấn đề nghiên cứu

1.1.1 Các nghiên cứu trong nước

Xuất phát từ mục tiêu giáo dục và đào tạo toàn diện của các nhà trường,

từ yêu cầu tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, tại Đại hội Đại biểu toànquốc lần thứ VI – năm 1986, cùng với việc đề ra đường lối đổi mới, ĐảngCộng sản Việt Nam đã chủ trương quản lý đất nước bằng pháp luật chứ khôngchỉ bằng đạo lý Đồng thời với chủ trương đó, Đảng nhấn mạnh phải "coitrọng công tác giáo dục, tuyên truyền, giải thích pháp luật Đưa việc dạy phápluật vào hệ thống các trường của Đảng, của Nhà nước (kể cả các trường phổthông, đại học), của các đoàn thể nhân dân Cán bộ quản lý các cấp từ trungương đến đơn vị cơ sở phải có kiến thức về quản lý hành chính và hiểu biết vềpháp luật"

Thực hiện chủ trương của Đảng, công tác giáo dục pháp luật đã diễn ramạnh mẽ, được triển khai cả trên phương diện nghiên cứu lý luận và tổ chứcthực tiễn Trên phương diện lý luận về giáo dục pháp luật, công tác nghiêncứu đã được đẩy mạnh theo các hướng:

Thứ nhất, nghiên cứu cơ bản nhằm làm sáng tỏ khái niệm, mục đích, cácmối quan hệ giữa giáo dục pháp luật với giáo dục chính trị, đạo đức, văn hoá,học vấn; nghiên cứu những vấn đề lý luận về chủ thể, đối tượng giáo dụcpháp luật, mối quan hệ tác động giữa chủ thể và đối tượng trong giáo dụcpháp luật; những vấn đề lý luận chung về nội dung, hình thức, phương pháp

và công cụ giáo dục pháp luật Đặc biệt, hướng này đã đi sâu nghiên cứu

những vấn đề lý luận về ý thức pháp luật, làm rõ bản chất, cấu trúc, mối quan

hệ giữa ý thức pháp luật với ý thức đạo đức, ý thức chính trị; làm rõ vai tròcủa ý thức pháp luật trong cơ chế tự điều chỉnh hành vi hợp pháp của cá nhâncũng như trong cơ chế điều chỉnh pháp luật của Nhà nước; bước đầu nghiêncứu những vấn đề lý luận về văn hoá pháp lý, các mối quan hệ giữa văn hoápháp lý với các lĩnh vực văn hoá khác, vai trò của văn hoá pháp lý trong đờisống tinh thần của con người, xây dựng văn hoá ứng xử của công chức trongthực thi công vụ và trong quan hệ giữa cơ quan nhà nước, công chức nhànước với nhân dân

Thứ hai, nghiên cứu giáo dục pháp luật cho từng nhóm đối tượng cụ thể,như giáo dục pháp luật cho người lao động làm việc trong các đơn vị kinh tếtrong điều kiện kinh tế thị trường; giáo dục pháp luật cho nông dân, cán bộ,công chức, cho thanh niên, thiếu niên, sĩ quan, chiến sĩ trong lực lượng vũtrang, cho thanh niên, phụ nữ, cho đồng bào dân tộc thiểu số Đây là hướngnghiên cứu có giá trị thực tiễn áp dụng cao Kết quả của hướng nghiên cứunày là đã làm rõ những đặc trưng trong giáo dục pháp luật đối với các nhómđối tượng cụ thể, xác định nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục phùhợp với đặc thù, với nhu cầu pháp luật của đối tượng giáo dục, những đặc thù

về môi trường, những tác động chủ quan, khách quan lên quá trình giáo dục,

từ đó góp phần nâng cao chất lượng công tác giáo dục pháp luật

Thứ ba, nghiên cứu giáo dục về từng lĩnh vực pháp luật cụ thể, như giáodục pháp luật hôn nhân gia đình, giáo dục pháp luật lao động, hình sự, dân sự,thương mại, giáo dục pháp luật về quốc phòng, an ninh, về văn hoá, trật tự antoàn giao thông Kết quả của hướng nghiên cứu này là đã góp phần xây dựng

và hoàn thiện cơ chế quản lý nhà nước bằng pháp luật, nâng cao hiệu lực, hiệuquả quản lý nhà nước Cũng từ hướng nghiên cứu này, những vấn đề lý luận

về giáo dục pháp luật rút ra được đã góp phần để các cơ quan nhà nước có

thẩm quyền xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, nhất là đối với việc xâydựng các dự thảo luật, pháp lệnh trên các lĩnh vực chuyên ngành.

Thứ tư, nghiên cứu những vấn đề lý luận liên quan đến các hoạt độnggiáo dục pháp luật, các hình thức, phương pháp giáo dục cụ thể như nghiêncứu làm rõ và phân biệt giữa hoạt động tuyên truyền pháp luật với hoạt độngphổ biến pháp luật, hoạt động tư vấn, trợ giúp pháp lý, các hình thức tiến hànhgiáo dục phù hợp với các hoạt động đó

Thứ năm, nghiên cứu những vấn đề lý luận có tính chuyên sâu về giảngdạy pháp luật ở các trường đảng, các trường phổ thông, đại học, các trườngcủa các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể quần chúng, kể các trường đào tạonghề luật và trường đào tạo các chức danh tư pháp Về mục đích, hướngnghiên cứu lý luận về giáo dục pháp luật này nhằm hình thành hệ thống tiêuchí, làm cơ sở xác định nội dung chương trình giảng dạy pháp luật cụ thể phùhợp với đối tượng, mục tiêu đào tạo; xác định các tiêu chí đánh giá hiệu quảgiáo dục; xác định các phương pháp giảng dạy, nhất là phương pháp mớitrong giảng dạy các chuyên ngành luật; các yêu cầu và tiêu chuẩn đối với giáoviên giảng dạy pháp luật, từ đó có chính sách, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡngnhằm hình thành và chuẩn hoá đội ngũ giáo viên giảng dạy luật, chuẩn hoáchương trình, kế hoạch, giáo trình, giáo khoa và các học liệu khác dùng tronggiảng dạy pháp luật, bảo đảm sự phù hợp với đối tượng đào tạo, với thời gian,hình thức đào tạo, mục tiêu đào tạo cụ thể

Thứ sáu, nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ những luận cứ khoa học cho việcthực hiện Chỉ thị 32/CT-TW ngày 09/12/2003 của Ban Bí thư Trung ươngĐảng (khoá IX), về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến,giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân

dân Chỉ thị này là văn kiện có tính chuyên biệt đầu tiên của Đảng về giáo dục pháp luật, xác định phổ biến, giáo dục pháp luật là một bộ phận của công tác

giáo dục chính trị, tư tưởng, là nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị đặtdưới sự lãnh đạo của Đảng, khẳng định việc tìm hiểu, học tập pháp luật lànhiệm vụ thường xuyên, là một trong những tiêu chuẩn đánh giá cán bộ, đảngviên Chỉ thị đồng thời xác định trách nhiệm của các tổ chức đảng, Đảng đoànQuốc hội, Ban Cán sự đảng Chính phủ, Ban Cán sự đảng các Bộ Giáo dục vàĐào tạo, Bộ Tư pháp, các Ban của Đảng, Ban Cán sự đảng, Mặt trận Tổ quốcViệt Nam và các tổ chức thành viên, các phương tiện thông tin đại chúng ởtrung ương, địa phương trong giáo dục pháp luật, phối hợp giáo dục phápluật; kiện toàn, đẩy mạnh hoạt động của Hội đồng phối hợp công tác phổbiến, giáo dục pháp luật các cấp.

Từ những quan điểm chỉ đạo của Đảng tại Chỉ thị 32/CT-TW về giáodục pháp luật, hướng nghiên cứu trên đã tập trung làm rõ mối quan hệ hữu cơgiữa giáo dục pháp luật với giáo dục chính trị, tư tưởng, giữa công tác tuyêntruyền đường lối, chủ trương của Đảng với công tác phổ biến giáo dục phápluật Mặt khác, hướng nghiên cứu này đã mở ra nhiều định hướng mới trongnghiên cứu lý luận về giáo dục pháp luật, không chỉ góp phần làm phong phú

lý luận về pháp luật mà còn bổ sung nội dung quan trọng trong lý luận vềđảng cầm quyền trong điều kiện nhà nước pháp quyền Đó là các định hướngnghiên cứu:

Thứ nhất, nghiên cứu làm sáng tỏ bản chất, nội dung, các hình thức và

cơ chế lãnh đạo - quản lý giáo dục pháp luật của Đảng và Nhà nước, của các

tổ chức đảng và cơ quan quản lý nhà nước

Thứ hai, nghiên cứu luận cứ khoa học xác định cụ thể, chính xác nội

dung và phương thức lãnh đạo của các tổ chức đảng trong giáo dục pháp luậtphù hợp với lĩnh vực, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan nhà nướcchịu sự lãnh đạo trực tiếp của tổ chức đó

Thứ ba, nghiên cứu những luận cứ khoa học cho việc xác định tráchnhiệm, nội dung và phương thức lãnh đạo của các tổ chức đảng các cấp trongcông tác giáo dục pháp luật cho cán bộ, đảng viên làm việc, công tác trong cơquan của Đảng.

Thứ tư, nghiên cứu những luận cứ khoa học xác định trách nhiệm, nội

dung, phương thức lãnh đạo của Đảng, đoàn, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, củacác tổ chức chính trị - xã hội trong giáo dục pháp luật cho các thành viên,trong phối hợp với các cơ quan nhà nước thực hiện giáo dục pháp luật cho cán

bộ, nhân dân

Công tác nghiên cứu lý luận về giáo dục pháp luật trực tiếp góp phầnthực hiện thắng lợi ba cuộc cải cách lớn về tổ chức và hoạt động của nhànước, gồm cải cách lập pháp, cải cách hành pháp và cải cách tư pháp Đặcbiệt, việc nghiên cứu, ban hành, thi hành các văn bản Luật dành cho ngườichưa thành niên phạm tội được quy định tại Điều 12 Bộ luật Hình sự năm1999: Người từ đủ 16 tuổi trở lên phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tộiphạm; Người từ đủ 14 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 16 tuổi phải chịu tráchnhiệm hình sự về tội phạm rất nghiêm trọng do cố ý hoặc tội đặc biệt nghiêmtrọng" Điều 69 Bộ luật Hình sự 1999 quy định: Việc xử lý người chưa thànhniên phạm tội chủ yếu nhằm giáo dục, giúp đỡ họ sữa chữa sai lầm, phát triểnlành mạnh và trở thành công dân có ích cho xã hội Trong mọi trường hợpđiều tra, truy tố, xét xử hành vi phạm tội của người chưa thành niên, các cơquan nhà nước có thẩm quyền phải xác định khả năng nhận thức của họ vềtính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, nguyên nhân và điềukiện gây ra tội phạm; Người chưa thành niên phạm tội có thể được miễn tráchnhiệm hình sự, nếu người đó phạm tội ít nghiêm trọng, gây hại không lớn, cónhiều tình tiết giảm nhẹ và được gia đình hoặc cơ quan, tổ chức nhận giámsát, giáo dục; Việc truy cứu trách nhiệm hình sự người chưa thành niên phạm

tội và áp dụng hình phạt đối với họ được thực hiện chỉ trong trường hợp cầnthiết và phải căn cứ vào tính chất của hành vi phạm tội, vào những đặc điểm

về nhân thân và yêu cầu của việc phòng ngừa tội phạm; Khi xét xử, nếu thấykhông cần thiết phải áp dụng hình phạt đối với người chưa thành niên phạmtội, thì Tòa án áp dụng một trong các biện pháp tư pháp được quy định tạiĐiều 70 của Bộ luật này; Không xử phạt tù chung thân hoặc tử hình đối vớingười chưa thành niên phạm tội Khi xử phạt tù có thời hạn, Toà án cho ngườichưa thành niên phạm tội được hưởng mức án nhẹ hơn mức án áp dụng đốivới người đã thành niên phạm tội tương ứng Không áp dụng hình phạt tiềnđối với người chưa thành niên phạm tội ở độ tuổi từ đủ 14 tuổi đến dưới 16tuổi Không áp dụng hình phạt bổ sung đối với người chưa thành niên phạmtội; Án đã tuyên đối với người chưa thành niên phạm tội khi chưa đủ 16 tuổi,thì không tính để xác định tái phạm hoặc tái phạm nguy hiểm" Điều 71 Bộluật Hình sự cũng quy định, người chưa thành niên phạm tội chỉ có thể bị xửphạt bằng một trong các hình phạt sau đây: Cảnh cáo, phạt tiền, (đối vớingười từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi đã có thu nhập hoặc có tài sản riêng); cải tạokhông giam giữ, tù có thời hạn

Điều 1 Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục trẻ em của Việt Nam năm

2004 thì "trẻ em là công dân Việt Nam dưới 16 tuổi" Như vậy độ tuổi chịutrách nhiệm hình sự của người thành niên được xây dựng dựa trên sự pháttriển về mặt thể chất và tinh thần của con người; trình độ phát triển về nhậnthức xã hội; điều kiện kinh tế - xã hội của từng quốc gia trong từng thời kỳ.Trong thời gian vừa qua, có những vụ trọng án gây ra bởi người chưa thànhniên đã tạo nên sự bức xúc lớn trong cộng đồng xã hội Tuy nhiên, xuất phát

từ bản chất của nhà nước xã hội chủ nghĩa và chính sách nhân đạo của Đảng

và nhà nước ta được cụ thể hoá trong Luật Hình sự và các văn bản pháp luật

có liên quan, thì việc xử lý đối với những đối tượng người chưa thành niên

phạm tội chủ yếu để giáo dục cải tạo họ trở thành những công dân có ích cho

xã hội là hoàn toàn đúng đắn Tuy nhiên, việc xử lý đối tượng là người chưathành niên phạm tội cần phải đi đôi với việc giải quyết những nguyên nhânsâu xa của tội phạm, có sự chung tay của cá nhân, gia đình, nhà trường vàtoàn xã hội … để góp phần ngăn chặn kịp thời, có hiệu quả tình hình ngườichưa thành niên phạm tội nói riêng và tình hình tội phạm nói chung

1.1.2 Các nghiên cứu ở ngoài nước

1.1.2.1 Quan điểm chung của các nước

Trong các văn bản quốc tế và các chương trình của Liên Hợp Quốc khiđưa ra khái niệm về trẻ em hay người chưa thành niên, trong pháp luật quốc tếkhông dựa vào đặc điểm tâm - sinh lý hay sự phát triển thể chất, tinh thần

mà trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua việc xác định độ tuổi Kể cả khái niệmtrẻ em và khái niệm người chưa thành niên đều giới hạn là dưới 18 tuổi, đồngthời đưa ra khả năng mở cho các quốc gia tuỳ điều kiện kinh tế - xã hội, vănhoá, truyền thống của mình có thể quy định độ tuổi đó sớm hơn Nội dung cácquy tắc trên có tính đến sự đa dạng và cơ cấu pháp luật của các quốc gia, phảnánh mục đích và tinh thần của tư pháp người chưa thành niên, đề ra nhữngnguyên tắc mong muốn và thông lệ đối với việc quản lý những người chưathành niên vi phạm pháp luật

Trong phần mở đầu Công ước của Liên Hợp Quốc về Quyền trẻ em có

nêu “do còn non nớt về thể chất và trí tuệ, trẻ em cần được bảo vệ và chăm sóc

đặc biệt, kể cả sự bảo vệ thích hợp về mặt pháp lý trước cũng như sau khi rađời”, trong khoản 1 – Điều 19 có nêu: các Quốc gia thành viên phải thực hiệnmọi biện pháp pháp chế, hành chính, xã hội và giáo dục thích hợp để bảo vệtrẻ em khỏi mọi hình thức bạo lực về thể xác hoặc tinh thần, gây tổn thươnghay xúc phạm, bỏ mặc hoặc xao nhãng trong việc chăm sóc, ngược đãi hoặcbóc lột, kể cả sự xâm phạm về tình dục, trong khi trẻ em vẫn nằm trong vòng

chăm sóc của cha hay mẹ hoặc cả cha lẫn mẹ, một hay nhiều người giám hộpháp lý, hoặc của bất kỳ người nào khác được giao việc chăm sóc trẻ em.Một nội dung khác cũng được hệ thống luật pháp, chính sách quy địnhrất cụ thể đó là tư pháp thân thiện với trẻ em, ví dụ như khi trẻ em vi phạmpháp luật thì áp dụng các hình thức điều tra, xét hỏi, xử lý tại toà án như thếnào để không gây tổn hại cho trẻ em, hay trong trường hợp trẻ em là nạn nhâncủa các hành vi bạo lực, xâm hại Một số nước có phòng điều tra xét hỏiriêng, toà án gia đình và trẻ em riêng để chuyên điều tra, xét hỏi và phánquyết đối với trẻ em phạm tội hoặc trẻ em là nạn nhân của các hành vi xâmhại, bạo lực.

Một số quy định của pháp luật quốc tế và một số quốc gia về vấn đề

quyền của người chưa thành niên phạm tội: Người chưa thành niên phạm tội

là một hiện tượng, một thực tế tồn tại ở tất cả các quốc gia trên thế giới Mỗiquốc gia đều giải quyết vấn đề người chưa thành niên phạm tội theo nhữngmức độ, cách thức khác nhau tuỳ thuộc vào những điều kiện, tập quán, phápluật của mỗi nước

1.1.2.2 Nghiên cứu một số nước điển hình

Ở Australia, Thuỵ Điển, Hồng Kông cho thấy việc hình thành hệ thống

bảo vệ trẻ em liên quan rất nhiều đến các quy định của pháp luật và chínhsách hiện hành Xây dựng hệ thống luật pháp chính sách liên quan đến pháttriển hệ thống bảo vệ trẻ em, Luật pháp không chỉ quy định quyền của trẻ em,trách nhiệm của các cơ quan tổ chức, cá nhân trong việc thực hiện mà còn quyđịnh rất cụ thể về các biện pháp thúc đẩy thực hiện quyền được bảo vệ, quyềnsinh tồn của trẻ em Luật pháp cũng xác định địa vị pháp lý, trách nhiệm vàquyền hạn của nhân viên công tác xã hội rất rõ ràng, mọi vấn đề liên quan đếntrẻ em đều phải có tiếng nói của cán bộ công tác xã hội Trong các trường hợp

tách con ra khỏi cha mẹ, người chăm sóc hoặc xử lý trẻ em vi phạm pháp luật,tiếng nói của nhân viên công tác xã hội thường giữ vai trò quyết định

Quy tắc Bắc Kinh chỉ ra những mục đích của việc áp dụng pháp luật

với người chưa thành niên và đảm bảo rằng bất cứ sự xử lý nào đối với ngườichưa thành niên phạm tội phải luôn xem xét tới điều kiện hoàn cảnh củangười chưa thành niên và mức độ của tội phạm Trong quy tắc này, bao gồmnhững quy định cụ thể điều chỉnh nhiều giai đoạn khác nhau của việc áp dụng

tư pháp với người chưa thành niên Các quy định này nhấn mạnh rằng việcđưa các em vào cơ sở quản lý, giáo dục tập trung chỉ được coi là biện phápcuối cùng, chỉ nên áp dụng trong một thời gian tối thiểu, cần thiết Liên quanđến thủ tục xét xử quy tắc này cho rằng, một trẻ em bị quy là phạm tội đượchưởng quyền xử lý đúng theo luật định và quyền được hưởng sự đối xử đặcbiệt, kể cả sự cần thiết phải "tiến hành tố tụng trong một bầu không khí hiểubiết", tầm quan trọng về sự có mặt của cha mẹ, tôn trọng những điều riêng tưcủa các em trong tố tụng cũng như hồ sơ và yêu cầu phải có những ngườiđược đào tạo chuyên sâu tham gia tố tụng để giải quyết vụ án Quy tắc củaLiên hiệp Quốc về bảo vệ người chưa thành niên bị tước quyền tự do quyđịnh các nguyên tắc cụ thể áp dụng đối với tất cả các hình thức giam giữ ở bất

cứ cơ sở giam giữ nào Tách riêng những người chưa thành niên ra khỏi ngườilớn trong cùng các cơ sở giam giữ và phân loại các em là một yêu cầu cầnthiết được nhắc đến trong quy tắc này Đồng thời nhấn mạnh việc bảo vệngười chưa thành niên bị tước quyền tự do không chỉ xác định các quyền của

họ mà còn quy định cách đối xử khi các em phạm tội Sự tôn trọng các quyềncủa người chưa thành niên cũng là một bộ phận khăng khít của công tác quản

lý, giáo dục người phạm tội là người chưa thành niên Các quy định đặc biệtnhấn mạnh sự liên hệ giữa người chưa thành niên với gia đình, tôn trọng nhânphẩm của các em và quyền người chưa thành niên được đối xử công bằng

Ở Thái Lan, ngày 28-1-1952, Thái Lan đã thành lập Toà án người chưa

thành niên Trung ương Mục đích của việc thành lập Toà án này là dành chotrẻ em và những người chưa thành niên dưới 18 tuổi một biện pháp xử lý đặcbiệt khi họ vi phạm pháp luật hình sự Tuy nhiên, thẩm quyền của Toà ánngười chưa thành niên còn được phép giải quyết một số trường hợp tranhchấp gia đình liên quan tới hạnh phúc và lợi ích của trẻ em và người chưathành niên Theo Điều 72 Bộ luật Hình sự Thái Lan, thì một đứa trẻ chưa đến

7 tuổi cũng bị áp dụng hình phạt vì những tội đã được pháp luật quy định Trẻ

em từ 7 đến 14 tuổi nếu phạm tội cũng bị xét xử và có thể chịu hình phạt tù,nhưng Toà án sẽ quyết định biện pháp xử lý đặc biệt bằng cách đưa vào mộttrường cải tạo hoặc gửi trẻ em đó cho một người hay một cơ quan nào mà Toà

án thấy có khả năng thích hợp với việc cải tạo, giáo dục trẻ em đó (Điều 74

Bộ luật Hình sự Thái Lan) Người chưa thành niên từ 14 đến 17 tuổi có thể bịphạt và được hưởng hình phạt đặc biệt Trong trường hợp ở độ tuổi này, trướckhi xét xử, tuyên án, Toà án bao giờ cũng xem xét kỹ hoàn cảnh, nhân thân vàmôi trường của người đó (Điều 75 Bộ luật Hình sự Thái Lan) Người chưathành niên bị bắt phải được đưa ngay tới trại giam giữ trong vòng 24 giờ vàtrong vòng 30 ngày tạm giữ, công tố viên phải hoàn thành thủ tục và đưa raxét xử tại Toà án người chưa thành niên (Điều 50 và 51 Luật tổ chức Toà ánngười chưa thành niên và gia đình 1991) Trong quá trình giam giữ ngườichưa thành niên vẫn được chăm sóc và bảo vệ tốt Hội đồng xét xử ngườichưa thành niên phạm tội gồm hai thẩm phán chuyên nghiệp, hai hội thẩmnhân dân và bắt buộc một trong hai hội thẩm phải có một là nữ Phiên toà xét

xử người chưa thành niên phải được xử kín, trong đó phải có mặt người bàochữa, cha mẹ hoặc người giám hộ Thủ tục tố tụng của Toà án người chưathành niên cũng đòi hỏi phải có cán bộ chuyên sâu hơn như các nhà tâm lý, y

tế, giám sát, công tác xã hội Mục đích tố tụng với người chưa thành niên là

tạo cơ hội để sửa chữa, thay đổi hành vi và mong muốn sau cùng là giúpngười chưa thành niên trở thành những công dân tốt cho xã hội chứ khôngnhằm vào mục đích xử phạt các em như xử phạt người lớn.

Ở Nhật Bản có Luật người chưa thành niên, nhưng phân toà người chưa

thành niên của Toà án gia đình giải quyết các vụ việc liên quan đến ngườidưới 20 tuổi Mục đích của Luật người chưa thành niên là không trừng phạtnhững người chưa thành niên phạm tội mà "giúp đỡ cho họ phát triển tốt, tiếnhành những biện pháp bảo vệ để thay đổi tính cách của người chưa thành niênphạm tội và tạo ra một môi trường giáo dục để điều chỉnh người chưa thànhniên mắc phải sai lầm" Bộ luật tố tụng hình sự của Nhật Bản quy định việcđiều tra thuộc chức năng của cảnh sát và cơ quan công tố Nếu Toà án xétthấy cần có biện pháp chăm sóc, bảo vệ thì thẩm phán ra quyết định đưa bịcan, bị cáo vào trại giam chờ ngày xét xử Thời hạn tạm giam không quá 4tuần, trong thời gian 4 tuần, Toà án phải hoàn tất những thủ tục cần thiết đểđưa ra xét xử Ở Nhật Bản không có thủ tục riêng cho việc truy tố và xét xửngười chưa thành niên Theo Luật người chưa thành niên, thì công tố viênkhông có quyền tham gia xét xử tại các Toà án gia đình Tuy nhiên, thẩmphán có thể cho phép công tố viên tham dự và khi cần thiết có thể yêu cầucông tố viên tiến hành điều tra thêm

Luật người chưa thành niên của Nhật Bản cho phép người chưa thànhniên khi bị đưa ra xét xử tại Toà án gia đình được có một hoặc hai người đạidiện Người đại diện không phải là luật sư bào chữa như trong phiên toà xét

xử người đã thành niên Người đại diện này không nhất thiết phải là luật sư,

có thể là giáo viên hoặc người làm công tác xã hội Luật không quy định chitiết các bước tiếp theo cần tiến hành như thế nào mà chỉ đưa ra chung chungrằng Toà án gia đình phải tiến hành xét xử trên cơ sở "chân tình, có lợi" chongười chưa thành niên và "cần có mọi cố gắng để bảo vệ cho được những

thuộc tính cao đẹp nhất của người chưa thành niên và để cho người chưathành niên có niềm tin" và việc xét xử cần tiến hành công khai.

Ở Hà Lan, lịch sử phát triển của chế tài áp dụng đối với người chưa

thành niên trong Luật hình sự đã góp phần tích cực vào việc hoàn thiện ngànhluật hình sự của Hà Lan Từ những yêu cầu thực tế của các cơ quan chứcnăng, cùng với những biến đổi của xã hội, việc nghiên cứu để tìm ra nhữngchế tài thay thế là quan trọng và cần thiết Khi người chưa thành niên phạmtội, người ta cân nhắc và áp dụng các chế tài thay thế, chỉ được phép tiến hànhtheo thủ tục tố tụng hình sự khi không còn cơ hội nào để có thể áp dụng chếtài thay thế Trong vòng 10 năm qua, chế tài thay thế đã được áp dụng thườngxuyên hơn đối với những vụ việc liên quan tới người chưa thành niên Cácchế tài thay thế áp dụng đối với người chưa thành niên không chỉ thay thếhình phạt tù mà còn thay thế cả những hình phạt truyền thống đang tồn tạinhư hình phạt tiền hay án treo Có hai loại chế tài thay thế khác nhau được ápdụng với người chưa thành niên, đó là các dự án công tác (dịch vụ của cộngđồng đối với người chưa thành niên) và các dự án đào tạo Mục tiêu chungcủa các chế tài thay thế là tăng cường hệ thống giáo dục và hệ thống quản lýxét xử người chưa thành niên mà hệ thống này sẽ giúp cho các em hạn chếđược tái phạm Một mặt các chế tài thay thế hạn chế được việc áp dụng nhữngchế tài truyền thống, bởi lẽ, việc bỏ tù hay tống giam không đem lại sự thayđổi hành vi của các em theo hướng tốt nếu không muốn nói là có tác độngngược lại do sự tách biệt tạm thời môi trường tốt của gia đình, nhà trường và

xã hội Mặt khác, chế tài thay thế còn góp một phần tích cực vào hệ thốnggiáo dục cải tạo đối với người chưa thành niên bởi những nguyên tắc cụ thể

đã được chú trọng tới trong quá trình giáo dục cải tạo của từng đối tượng viphạm Chính bản thân các em, về nguyên tắc phải chịu trách nhiệm cá nhânđối với những hành vi của mình và cũng chính các em phải thực hiện những

nhiệm vụ cụ thể đem lại lợi ích không chỉ cho riêng mình mà còn mang lại lợiích cho người khác Các thủ tục hình sự chỉ được phép tiến hành áp dụng khikhông còn cơ hội nào để có thể áp dụng chế tài thay thế Các chế tài thay thế

có thể áp dụng thay thế cho tất cả các loại tội phạm do người chưa thành niêngây ra và có thể áp dụng với bất cứ đối tượng người chưa thành niên nào viphạm (từ vi phạm lần đầu hay tái phạm cho đến tội phạm là nam hay nữ ).Như vậy có thể thấy rằng, ở mỗi quốc gia, tuỳ thuộc vào sự phát triểnkinh tế - xã hội, lịch sử lập pháp, truyền thống và các yếu tố về tâm - sinh lýcủa con người, cũng như về tình hình phạm tội và yêu cầu tuyên truyền, phổbiến giáo dục pháp luật cho người chưa thành niên, yêu cầu đấu tranh phòng,chống tội phạm ở người chưa thành niên mà có những quy định về độ tuổi,mức độ chịu trách nhiệm hình sự, thủ tục, cách thức xử lý hành vi phạm tội của người chưa thành niên khác nhau Song không thể phủ nhận một điều, đó

là mục đích xem xét, xử lý hành vi phạm tội của người chưa thành niên nhằmtạo điều kiện tốt nhất để các em sửa chữa sai lầm, phấn đấu trở thành người

có đức, có tài giúp ích cho xã hội Pháp luật của các nước đều hướng tới bảo

vệ quyền con người của người chưa thành niên từ mọi góc độ

1.2 Các khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Pháp luật và giáo dục pháp luật

Pháp luật: là hệ thống các quy phạm (quy tắc hành vi hay xử sự) có tínhchất bắt buộc chung và được thực hiện lâu dài, nhằm điều chỉnh các quan hệ

xã hội do nhà nước ban hành hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí nhà nước và đượcnhà nước bảo đảm thực hiện bằng bộ máy thông qua các biện pháp tổ chức,giáo dục, thuyết phục

Giáo dục pháp luật: là hoạt động có mục đích, có hệ thống và có địnhhướng của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và đoàn tập thể để hìnhthành, nâng cao ý thức pháp luật và văn hóa pháp lý cho mọi công dân

1.2.2 Công tác và công tác quản lý giáo dục pháp luật

Công tác: là những công việc từ khi được cơ quan, đơn vị, tổ chức phâncông hay tiếp nhận đến khi giải quyết xong công việc và báo cáo kết quả thựchiện với cấp có thẩm quyền

Công tác quản lý giáo dục pháp luật: là những công việc thuộc thẩmquyền của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và các đoàn thể tác độnglên các tổ chức, đơn vị, cá nhân để hình thành, nâng cao ý thức pháp luật vàvăn hóa pháp lý

1.2.3 Quản lý và quản lý công tác giáo dục pháp luật

Quản lý: là sự tác động có tổ chức, có hướng đích của chủ thể quản lý

lên đối tượng và khách thể quản lý, nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồnlực, các thời cơ của tổ chức để đạt mục tiêu đặt ra trong điều kiện môi trườngluôn biến động

Quản lý công tác giáo dục pháp luật: là thông qua kế hoạch, chỉ đạo, tổchức, kiểm tra trách nhiệm của cá nhân hoặc tổ chức có liên quan đến côngtác tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật, nhằm nâng cao nhận thức ởmỗi người sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật

1.2.4 Giải pháp và giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật

Giải pháp: là nội dung, hình thức thực hiện mang lại hiệu quả, đáp ứngtheo sự chỉ đạo của cấp trên, đạt mục tiêu đã đề ra

Giải pháp quản lý công tác giáo dục pháp luật: Là nội dung, hình thức

thực hiện quyền hành pháp bằng chính sách pháp luật của nhà nước đối vớicác quá trình xã hội và hành vi của công dân do các cơ quan pháp luật từtrung ương đến các địa phương tiến hành, nhằm thực hiện các chức năng vànhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, tạo sự ổn định về an ninhchính trị và trật tự an toàn xã hội

1.2.5 Học sinh trung học cơ sở

1.2.5.1 Nhu cầu thích nghi với môi trường học tập

Ở cấp hai không giống như cấp tiểu học, các em tiếp xúc với nhiều thầy

cô giáo, với nhiều môn học, tiếp xúc với nhiều nguồn kiến thức khác nhau,nhiều phương pháp dạy khác nhau Trong khi mỗi thầy cô có một phươngpháp giảng dạy khác nhau và có cách khen chê cũng khác nhau, nếu khôngkịp thích nghi với các thầy cô giáo thì dễ thấy chán nản Khi cô giáo khen chêđúng lúc, kịp thời và sâu sát, học sinh thấy mình được quan tâm, muốn cốgắng để tỏ lòng biết ơn cô giáo Thậm chí, nhiều em khi không hiểu bài đãchủ động hỏi cô thầy, nhờ cô thầy ôn lại những phần đã học, như vậy trẻ sẽhiểu sâu hơn, nhớ lâu hơn bài học của mình

Nhưng nhiều thầy cô lại dùng hình thức kỷ luật như không cho học giờtiếp theo, chép lại bài cũ nhiều lần cho nhớ Vậy là bài mới không thuộc, bài

cũ cũng không xong, kiến thức như một chuỗi mắt xích, liên quan đến nhau,khi trẻ không học thuộc bài này, hổng luôn bài tiếp thì trẻ làm sao tiếp thu hếtchương trình, kết quả là trẻ sợ và không muốn đến lớp Trẻ khó thích nghi vớicác phương pháp và cách ứng xử của thầy cô giáo, đặc biệt là với lỗi giốngnhau nhưng mỗi thầy cô lại xử phạt một cách khác nhau, nên trẻ thường sosánh và hoang mang vì không biết ứng phó như thế nào cho phù hợp, từ đó sẽphát sinh tâm lý muốn học môn này mà lại ghét môn kia Vì vậy, trẻ sẽ bị rơivào tình trạng học lệch

Mỗi thầy cô giáo phải thật sự hiểu, đồng cảm và chia xẻ với tâm lý, vớinhững khó khăn của các em, cùng phối hợp với phụ huynh hỗ trợ các em giữđược cân bằng trong học tập Phụ huynh thường xuyên liên lạc với cô chủnhiệm để biết tình hình học tập và sinh hoạt của con mình Cô giáo lắng nghe

từ phụ huynh những kiến nghị, cùng nhau chia sẻ những kinh nghiệm để sớmtạo cho học sinh một tinh thần học tập tốt Một số phụ huynh không trực tiếp

gặp cô giáo vì ngại ngần hoặc không thực sự tự tin với những thông tin từ conmình thì có thể thông qua hội phụ huynh học sinh để trao đổi, chia sẻ và đưa

ra các giải pháp, điều chỉnh cho phù hợp, góp phần tạo môi trường học tậpthân thiện cho các em yên tâm với việc học của mình

1.2.5.2 Nhu cầu được tôn trọng ở gia đình

Vì sao học sinh cấp hai không muốn bố mẹ để mắt nhiều? Theo các nhàtâm lý, thiếu niên từ 12 đến 15 tuổi bắt đầu bước vào thời kỳ thanh xuân -bước ngoặt quan trọng trong sự phát triển tâm lý, bước đột biến trong sự pháttriển tâm lý và thể chất (nhân tố chủ quan) cũng như vào ngưỡng cửa mới của

xã hội (nhân tố khách quan) làm tăng cường sự tự ý thức của học sinh cấp hai.Học sinh tiểu học rất nghe lời bố mẹ, nhưng khi qua ngưỡng trung họcthay đổi hẳn Trước mặt bố mẹ các em ít nói, trầm lặng, càng ngày càngcưỡng lại sự sắp đặt của bố mẹ về học tập, ăn uống, quần áo, bạn bè, đôi khicòn cãi lại vì những chuyện không đâu

Một mặt, các em bắt đầu đòi hỏi thoát khỏi sự giám sát của bố mẹ và cóđược địa vị bình đẳng trong gia đình Từ đó, các em ít kể với bố mẹ những bímật của riêng mình, đồng thời cố tạo ra một thế giới nhỏ bé, trừ mình rakhông ai có quyền đột nhập Chẳng hạn, có một ngăn tủ riêng, để tất cả bí mậtvào đó rồi khóa lại như nhật ký, thư từ của bạn bè, tự sáng tác thơ ca khôngcho bố mẹ đọc

Muốn qua giai đoạn này thuận lợi, giữa cha mẹ và con cái cần có sựthông cảm, hiểu biết, giúp đỡ nhau, cả hai phải cố gắng làm biến đổi dần quan

hệ phụ thuộc Học sinh cấp hai chưa thật chín chắn về sinh lý và tâm lý, trênmột mức độ nhất định vẫn phải dựa vào bố mẹ, mong được bố mẹ hiểu cho sự

tự ý thức và lòng tự trọng của các em Ngược lại, các em cần hiểu lòng cha

mẹ, đôi khi cha mẹ dùng phương pháp giáo dục và quản lý không thích hợp,song thâm tâm rất tốt Vì vậy con cái không nên cãi lại, dùng ngôn từ làm tổn

thương tình cảm giữa cha mẹ - con cái, chỉ khi làm tròn sự thôi bú về tâm lývới cha mẹ, thiếu niên mới trở thành một con người thực sự, vững bước đivào xã hội và trụ vững trong xã hội.

1.2.5.3 Nhu cầu thiết lập các mối quan hệ ngoài xã hội

Ở lứa tuổi này, các em bắt đầu bước ra khỏi khuôn khổ gia đình, đi vào

xã hội, nếm trải giao tiếp với mọi người với tư cách một cá thể tồn tại độc lập.Các nhà tâm lý học phát hiện khá đông học sinh cấp hai đi học bằng xe đạp,trong đó nhiều em nhà cách trường không xa nhưng vẫn đòi mua xe, đó làbiểu hiện của sự tăng cường ý thức tự lập của các em Dù ở nhà hay ngoài xãhội, các em đều mong muốn và cố rèn luyện, phát triển bản thân theo ý riêng,muốn tự mình xác định mục tiêu và kế hoạch cuộc đời, dùng lý trí phán đoáncủa mình xem xét mọi sự việc, không muốn có sự can thiệp của bất cứ ai, kể

cả bố mẹ, nếu không các em sẽ tỏ thái độ phản kháng bằng các hình thức lìlợm, lạnh nhạt, lầu bầu

Sự phát triển của tự ý thức đòi hỏi các em thoát khỏi sự ràng buộc củamối quan hệ phụ thuộc trước kia, khỏi sự giám sát từng ly từng tý của bố mẹ,trở thành cá thể độc lập, được các nhà tâm lý gọi là thời kỳ thôi bú về tâm lý.Giai đoạn này diễn ra từ từ, không thể tránh khỏi, nóng vội quá hoặc kéo dàiquá cũng bất lợi Nếu quá nóng vội làm thiếu niên phải đối mặt quá nhiều vàquá sớm những vấn đề em không thể giải quyết nổi, kết cục làm các em hoangmang, mất tự tin, không có lợi khi bước vào cuộc sống và xã hội, nếu kéo dàiquá lâu sẽ vi phạm quy luật phát triển của sự sống, trở ngại cho thiếu niêntrong cuộc sống tự lập sau này

1.3 Một số vấn đề về công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học

cơ sở

1.3.1 Mục tiêu công tác giáo dục pháp luật

Tuyên truyền giáo dục pháp luật là khâu đầu tiên trong hoạt động thựchiện pháp luật, là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào đời sống xã hội Liên hệ

vào lĩnh vực giáo dục cho trẻ em cần quan tâm giáo dục ý nghĩa của phápluật, giá trị đạo đức, nhân văn của pháp luật Thông qua giáo dục pháp luật,giáo dục đạo đức và kỹ năng sống, trẻ em biết phân biệt được cái đúng, cáisai, điều hay, lẽ phải, hành vi hợp pháp hay không hợp pháp, hợp đạo đức haykhông hợp đạo đức Kết hợp giáo dục pháp luật và giáo dục đạo đức gắn vớitrang bị, thực hành các kỹ năng sống cho trẻ em chính là một trong nhữngnhiệm vụ quan trọng nhất về đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dụcpháp luật cho trẻ em ở nước ta hiện nay Như vậy, việc kết hợp giáo dục phápluật và giáo dục đạo đức là nhu cầu nội sinh của bản thân hoạt động giáo dụcpháp luật

1.3.2 Nội dung công tác giáo dục pháp luật

Tuyên truyền giáo dục những kiến thức pháp luật có liên quan đến cácmối quan hệ trong gia đình, nhà trường và xã hội để điều chỉnh hành vi, trong

đó lưu ý tuyên truyền Luật Bảo vệ, Chăm sóc và Giáo dục Trẻ em, trọng tâm

là những quyền của trẻ em: Quyền được khai sinh và có quốc tịch; Quyềnđược chăm sóc và nuôi dưỡng; Quyền sống chung với cha mẹ; Quyền đượctôn trọng và bảo vệ cuộc sống của họ, cơ thể, nhân phẩm và danh dự; Quyềnđược chăm sóc sức khỏe; Quyền được học tập; Quyền tham gia vui chơi giảitrí, vui chơi giải trí, văn hóa, nghệ thuật, thể dục, thể thao và các hoạt động dulịch; Quyền phát triển năng khiếu; Quyền có tài sản Quyền tiếp cận thông tin,bày tỏ ý kiến và tham gia các hoạt động xã hội

Giáo dục nghĩa vụ của trẻ em: Thương yêu, tôn trọng và hiếu thảo vớiông bà, cha mẹ, giáo viên tôn trọng, lễ phép với người lớn, thương yêu em vàđoàn kết với bạn bè của họ, giúp đỡ người già, người khuyết tật, tàn tật vànhững người có khó khăn, theo khả năng của mình; Chăm chỉ học tập, giữ gìn

vệ sinh, rèn luyện thân thể, thực hiện trật tự công cộng và an toàn giao thông,bảo vệ tài sản công cộng, tôn trọng tài sản của người khác và bảo vệ môi

trường; Tình yêu lao động và giúp đỡ gia đình làm công việc phù hợp với sứckhỏe của họ; Khiêm tốn, trung thực và đạo đức, tôn trọng pháp luật, tuân thủnội quy của trường; sống một nếp sống văn minh và xây dựng gia đình vănhoá, tôn trọng và giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc; Để tình yêu quê hương, đấtnước và đồng hương, có ý thức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của nước Cộnghoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam , và đoàn kết quốc tế.

Tuyên truyền giáo dục người lớn trong gia đình và ngoài xã hội vềnhững điều không được thực hiện đối với trẻ em: yêu cầu bỏ học, bỏ gia đình

để sống lang thang; Xâm phạm tính mạng, thân thể, danh dự, nhân phẩm, tàisản của người khác, gây rối trật tự công cộng; Đánh bạc, sử dụng rượu, bia,thuốc lá hoặc các chất kích thích khác có hại cho sức khỏe của trẻ em; Traođổi, sử dụng văn hoá phẩm kích động bạo lực, đồi trụy, đồ chơi hoặc trò chơi

có hại cho sự phát triển lành mạnh của trẻ em

1.3.3 Phương pháp công tác giáo dục pháp luật

Các cấp, các ngành, các bậc phụ huynh cần chung tay chăm lo bồi dưỡngtình cảm đạo đức tích cực và vững bền như: lương tâm, vinh dự, trách nhiệm,phẩm giá và những phẩm chất ý chí như thật thà, dũng cảm, kỷ luật Rènluyện thói quen hành vi đạo đức làm cho các em trở thành bản tính tự nhiêncủa bản thân và duy trì lâu bền thói quen đó để ứng xử đúng đắn trong mọihoàn cảnh Giáo dục văn hoá ứng xử thể hiện sự tôn trọng, quý trọng lẫn nhaucủa con người và đảm bảo tính nhân đạo, trình độ thẩm mỹ cao của quan hệ

cá nhân trong cuộc sống Nói cách khác, giáo dục cuộc sống cho học sinhtheo đúng các chuẩn mực đạo đức, chuẩn mực pháp luật

Các đơn vị trường học tập trung tuyên truyền giáo dục pháp luật cán bộ,giáo viên, nhân viên và học sinh trong trường về những giá trị cao đẹp củacon người thông qua cách xử sự vì lợi ích chung của cộng đồng, lợi ích xã hội

và lợi ích của mỗi cá nhân nhằm rèn luyện cái tâm, cái đức trong mỗi con

người Việt Nam Giáo dục pháp luật thông qua việc dạy và học nội dung, kiếnthức pháp luật trong chương trình giáo dục chính khóa qua môn học Giáo dụccông dân gắn với việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, đưa ranhiều tình huống xả ra trong các mối quan hệ với người thân, với thầy cô, bạn

bè và những quan hệ xã hội khác để các em vận dụng kiến thức đã học vàothực hành hoặc được lồng ghép, tích hợp vào các môn học có liên quan đạođức, tìm hiểu tự nhiên xã hội, sinh học, lịch sử … đảm bảo giảng dạy theochương trình giáo dục pháp luật theo quy định

Lồng ghép nội dung những bài học, những câu chuyện về cuộc đời củaChủ tịch Hồ Chí Minh gần gũi, được học sinh dễ tiếp nhận, tạo nên sự gắn bónội dung học tập với thực tiễn cuộc sống nhằm trang bị cho học sinh nhữnghiểu biết cần thiết, cơ bản về đạo đức Hồ Chí Minh, trên cơ sở đó các em cóđược nhận thức, thái độ và hành vi tích cực làm theo tấm gương đạo đức HồChí Minh

Thông qua các hoạt động giáo dục ngoại khóa, giáo dục ngoài giờ lênlớp, giáo dục học sinh trong tập thể, bằng tập thể và vì tập thể Từ đó, biếnquá trình giáo dục thành quá trình tự giáo dục

1.3.4 Hình thức tổ chức công tác giáo dục pháp luật cho học sinh trung học cơ sở

Giáo dục trong nhà trường: Giáo dục ý thức tôn trọng và chấp hành phápluật; ý thức bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; gươngngười tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật, làm cho các em hiểu được ýnghĩa xã hội, giá trị xã hội của các quy định pháp luật, của những hành vi hợppháp và tuân thủ nó một cách tự nguyện, chứ không chỉ vì sợ chế tài phápluật Ví như tự giác đội mũ bảo hiểm khi tham giao thông không phải chỉ vì

sợ cảnh sát, sợ bị phạt mà là trước hết là vì lợi ích của chính bản thân mình

Hành vi hợp pháp là kết quả của quá trình hình thành nhân cách dưới tác độngmạnh mẽ của môi trường xã hội

Tổ chức các hoạt động tuyên truyền giáo dục nên đa dạng về hình thức,phong phú về nội dung như sinh hoạt câu lạc bộ, tổ, đội, nhóm lồng ghép kiếnthức pháp luật vào nội dung sinh hoạt văn hóa văn nghệ, đố vui có thưởng, ôntập kiến thức cho học sinh Thành lập và thường xuyên phát sóng nội bộchương trình phát thanh măng non, xây dựng và mở hộp thư “Người bạn củatôi” vào cuối giờ hàng ngày, tổ chức các buổi nói chuyện chuyên đề, tọađàm, do đội ngũ giáo viên Tổng phụ trách Đội, giáo viên giảng dạy bộ mônGiáo dục công dân vừa là báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật đảmtrách, để môn Giáo dục công dân không là lý thuyết suông mà phải được thểhiện trong hành vi cụ thể hàng ngày của các em Biên soạn tài liệu tuyêntruyền phù hợp với lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở cô đọng, dễ hiểu, dễnhớ, dễ thực hiện Xây dựng tủ sách pháp luật của trường trên các lĩnh vực, cókhoa học, nhằm phục vụ giáo viên và học sinh có nhu cầu tìm hiểu, tra cứuđến khai thác

Giáo dục ngoài nhà trường: trong giáo dục pháp luật cho các em, khôngchỉ dừng lại ở việc giới thiệu các quy định pháp luật mà cần chỉ rõ các chế tài

xử lý nếu vi phạm, quan trọng hơn là nêu ý nghĩa của các quy định đó Chẳnghạn, trong giáo dục về luật giao thông đường bộ, luật bảo vệ môi trường, cầnnêu rõ cho các em hiểu được ý nghĩa, lợi ích của các quy định đó và do vậy,

vì sao phải tôn trọng và chấp hành Tôn trọng pháp luật cần được hiểu như tôntrọng các giá trị cuộc sống của bản thân mình và của mọi người Để làm đượcđiều này, nhất thiết phải thông qua các chương trình lồng ghép giáo dục phápluật, giáo dục đạo đức và kỹ năng sống cho trẻ em

Làm tốt công tác phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, địa phương tổchức các hoạt động phong phú về nội dung, đa dạng về hình thức để thu hút

và có sức tác động, làm chuyển biến hành vi của các em, hạn chế tình trạnghọc sinh bỏ học, cúp tiết, vi phạm pháp luật, cơ bản tốt về hạnh kiểm, đạođức Tăng cường phối hợp giữa nhà trường - gia đình và xã hội trong việcgiáo dục đạo đức cho học sinh, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật, nóichuyện pháp luật, sưu tầm báo ảnh, viết báo tường, sinh hoạt theo chủ đềpháp luật, tọa đàm, hội thảo chuyên đề, trải nghiệm thực tế ở các phiên tòa,trung tâm giáo dưỡng Tuyên truyền pháp luật bằng hình thức trực quanthông qua việc phát hành tờ bướm, tờ rơi, sổ tay, treo bang lol, đặt panô, ápphích, tuyên truyền theo chuyên đề trên báo, đài phát thanh truyền hình cónội dung cô đọng, nhằm giáo dục ý thức thường xuyên chấp hành luật pháptrong học sinh trong nhà trường và trên địa bàn dân cư.

1.4 Một số vấn đề về quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh Trung học cơ sở

1.4.1 Mục tiêu quản lý công tác giáo dục pháp luật

Mục tiêu mà Nhà nước ta đang hướng đến là xây dựng Nhà nước phápquyền xã hội chủ nghĩa Luật pháp muốn có hiệu lực, hiệu quả thì ngoài sứcmạnh công quyền, bằng cưỡng chế thì cần huy động cả sức mạnh của tưtưởng và sức mạnh của tinh thần thông qua các hình thức tuyên truyền, phổbiến giáo dục pháp luật Đối với học sinh – những công dân trẻ tuổi cần thiếtphải được trang bị những kiến thức pháp luật có liên quan đến quyền và nghĩa

vụ của trẻ em theo Luật định, xây dựng ý thức pháp luật để điều chỉnh hành viphù hợp với các chuẩn mực xã hội, hình thành những tri thức pháp luật, tìnhcảm, thái độ tôn trọng và tuân thủ pháp luật một cách tự giác

1.4.2 Nội dung của quản lý công tác giáo dục pháp luật

Quản lý công tác giáo dục pháp luật thông qua phân cấp, phân nhiệm cụthể để xác định mục tiêu tập trung trong công tác quản lý, chỉ đạo, thực hiệncông tác giáo dục thế giới quan khoa học, giáo dục lý tưởng cách mạng xã hội

chủ nghĩa, nâng cao lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, tăng cường giáodục ý thức lao động, ý thức học tập, tăng cường giáo dục pháp luật, kỷ luật,lòng yêu thương con người và ứng xử có văn hoá Đối với trường học, trongquá trình chỉ đạo cũng như giảng dạy, giáo viên phải truyền tải những kiếnthức pháp luật, những chuẩn mực đạo đức để tổ chức thực hiện chươngtrình, tổ chức theo dõi học sinh rèn luyện, tổ chức đánh giá xếp loại có tácdụng, có hiệu quả trong quá trình hình thành đạo đức từng học sinh Tập trunghuy động các nguồn lực về vật chất và tinh thần để làm tốt công tác tuyêntruyền, phổ biến giáo dục pháp luật.

Quản lý công tác giáo dục pháp luật thông qua xây dựng kế hoạch quản

lý, chỉ đạo việc triển khai và thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến giáodục pháp luật đến học sinh ở các trường Trung học cơ sở bằng nhiều hìnhthức, chú ý phát huy những hình thức giáo dục phù hợp và hiệu quả

Quản lý công tác giáo dục pháp luật thông qua công tác củng cố và kiệntoàn bộ máy Hội đồng tư vấn pháp luật, lực lượng báo cáo viên, tuyên truyềnviên, làm tốt công tác bồi dưỡng, tập huấn nâng cao kiến thức pháp luật đểđội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên làm tốt công tác tuyên truyền giáodục ở các trường Biên soạn các tài liệu, phát hành các nguồn tư liệu về cácvấn đề có liên quan đến kiến thức pháp luật cho học sinh Trung học cơ sở.Quản lý công tác giáo dục pháp luật thông qua công tác kiểm tra việcthực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật, qua đó đánh giákết quả thực hiện so với mục tiêu đã đề ra, đề xuất, kiến nghị chỉnh sửa, bổsung những chủ trương, đường lối, chính sách, văn bản quy định của phápluật phù hợp với tình hình thực tế của học sinh

1.4.3 Hình thức tổ chức quản lý công tác giáo dục pháp luật cho học sinh

Các cấp chính quyền, cơ quan, đoàn thể huy động sức mạnh và sử dụngmọi nguồn lực sẵn có theo hệ thống để nắm chặt các phương thức, thủ đoạnhoạt động của các loại tội phạm; tình hình vi phạm pháp luật và tội phạmtrong thiếu niên Xây dựng và triển khai một số mô hình về phòng, chống viphạm pháp luật và tội phạm Biểu dương, tôn vinh khen thưởng tập thể, cánhân có thành tích trong phòng, chống vi phạm pháp luật và tội phạm trongthiếu niên.

Chỉ đạo các hoạt động xây dựng cơ chế phối hợp và phát huy sức mạnhcủa các lực lượng trong và ngoài trường tổ chức các hoạt động tuyên truyền,phổ biến giáo dục pháp luật, nhằm tạo ra sự nỗ lực thi đua trong từng cá nhân,từng tổ, nhóm, từng lớp học

Quản lý công tác giáo dục pháp luật trên cơ sở các văn bản theo luậtđịnh, quản lý theo phân cấp để đi sâu vào vai trò, trách nhiệm, làm tốt côngtác phối hợp để giúp học sinh hiểu và nhận thức rõ các hành vi ứng xử củabản thân phù hợp với lợi ích của xã hội, giúp các em lĩnh hội lý tưởng, cácnguyên tắc đạo đức, các chuẩn mực đạo đức và chuẩn mực pháp luật

Chỉ đạo nâng cao hiệu quả giáo dục các môn học, đặc biệt là môn Giáodục công dân Lớp sáu học các phẩm chất đạo đức rèn luyện và ứng xử Lớpbảy học các bổn phận đạo đức trong mối quan hệ cá nhân, cá nhân với giađình và xã hội Những phẩm chất đạo đức đó là sự kết hợp hài hoà giữanguyên tắc đạo đức với những giá trị truyền thống đạo đức của dân tộc và tinhhoa đạo đức của nhân loại Lớp tám, lớp chín học sinh học các chuẩn mựcpháp luật nhằm bồi dưỡng cho học sinh ý thức về nghĩa vụ và quyền hạn củacông dân Hình thành ở các em hành vi và thói quen sống và học tập, lao độngmột cách có đạo đức và theo đúng pháp luật Đồng thời giáo dục các em cóbản lĩnh bảo vệ cái tốt, cái đúng, đấu tranh chống lại cái xấu, cái sai

Chỉ đạo các hoạt động giáo dục pháp luật thông qua tổ chức các hoạtđộng ngoài giờ lên lớp Chỉ đạo hoạt động giáo dục theo các chủ điểm vào cácngày kỷ niệm lịch sử lớn trong năm học, nhằm góp phần giáo dục truyềnthống dân tộc, đặc biệt là truyền thống cách mạng tạo ra tính tích cực, hứngthú, thói quen tốt trong học tập, lao động và hoạt động xã hội, qua đó rènluyện học sinh kỹ năng hoạt động thực tiễn

Chỉ đạo tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao nhân

kỷ niệm các ngày lễ trong năm như: 20/11, 9/1, 26/3, 15/5, 1/6,… qua đó giáodục tính tập thể, ý thức tổ chức, tự quản, kỷ luật trật tự Chỉ đạo họat độngchào cờ đầu tuần với nội dung tôn vinh người tốt, việc tốt Tổ chức trực tuần,bình xếp thi đua hàng ngày, hàng tuần, hàng tháng

Xây dựng hoạt động tự quản trên địa bàn dân cư góp phần khép kín quátrình giáo dục trên cơ sở tự quản của học sinh và sự liên kết giữa các lựclượng Nhà trường phân công và lập danh sách giáo viên phụ trách địa bàn,danh sách học sinh sinh hoạt trong từng địa bàn nhằm quản lý học tập, rènluyện đạo đức, tham gia công tác địa bàn Phối hợp chặt chẽ nhà trường với tổchức Đảng, chính quyền, đoàn thể, các địa bàn phối hợp giáo dục Làm tốtthông tin hai chiều: nhà trường với địa bàn và địa bàn với nhà trường trongtheo dõi, đánh giá kết quả rèn luyện của học sinh

1.5 Một số yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quản lý công tác giáo dục pháp luật

Việc mở cửa nền kinh tế cũng có những ảnh hưởng, tác động đến truyềnthống, đạo đức xã hội, một số nét đẹp trong đạo đức truyền thống bị phá vỡ,đạo đức xã hội có biểu hiện xuống cấp, ý thức pháp luật trong dân chúng chưacao, việc tuân thủ pháp luật chưa nghiêm

Từ phía xã hội: hiện tại vẫn còn có một độ chênh đáng kể trong việc giáo

dục đạo đức, nhân cách của học sinh ở nhà trường với cách hành xử củangười lớn trong xã hội Việc nêu gương xấu của một số cán bộ, công chức,viên chức ở các cơ quan, đơn vị đã được thông tin rộng rãi trên các phươngtiện báo chí hoặc các em đã được trực tiếp chứng kiến trong thực tế thật khócho các thầy cô giáo khi giáo dục, giải thích, thuyết phục học sinh Bởi các

em nhận thấy có một khoảng cách giữa bài học lý thuyết trên lớp với thực tếcuộc sống xã hội

Từ phía địa phương: có phường thiếu chủ động trong công tác phối hợp,

hỗ trợ và liên hệ với nhà trường để nắm thông tin về tình hình học tập của học

sinh, thực trạng bỏ học của học sinh để có biện pháp phối hợp giải quyết Một

số phường chưa kiểm tra thường xuyên, chưa quản lí chặt chẽ các cơ sở kinhdoanh karaoke, ăn uống, Internet trên địa bàn, quán giải khát, nơi đây trởthành điểm tụ tập của học sinh trước và sau giờ học hoặc trong những giờ trốnhọc, đồng thời có thể là nơi bắt nguồn cho những xích mích, mâu thuẫn dẫnđến giải quyết theo băng nhóm bằng bạo lực

Giữa nhà trường và gia đình đôi khi chưa thống nhất trong mục tiêu, nộidung, phương pháp giáo dục học sinh Từ phía gia đình, vẫn còn không ít phụhuynh phải lo vấn đề mưu sinh, nên chưa thật sự quan tâm sâu sát đến việcgiáo dục đạo đức và quản lý giờ giấc học hành, sinh hoạt của con em Thậmchí, có phụ huynh còn mang tư tưởng giao phó việc dạy dỗ con em cho giáoviên, cho nhà trường, một số phụ huynh bất lực trong việc giáo dục, quản lýcon em, chỉ trông nhờ vào sự giáo dục của nhà trường, một số phụ huynhchưa nêu gương tốt cho con em trong giao tiếp, hành xử, trong quan niệm,nếp sống

Từ phía nhà trường: cơ sở vật chất của trường còn thiếu thốn, do thiếudiện tích và kinh phí chỉ đáp ứng tương đối cho nhu cầu dạy học, làm việc,

sinh hoạt của giáo viên, nhân viên, học sinh Vẫn còn một bộ phận giáo viênchưa làm tròn trách nhiệm với học sinh, với phụ huynh, chưa thường xuyênquan tâm đến việc giáo dục đạo đức học sinh, chưa phối hợp thường xuyên,chặt chẽ với các bộ phận trong và ngoài nhà trường để giáo dục học sinh ngàycàng tốt hơn, một số giáo viên chưa thực sự nêu gương tốt cho các em.

Đối với học sinh: phương pháp dạy học mới đòi hỏi các em phải chuẩn

bị kĩ bài mới ở nhà, phải tư duy nhiều hơn trong khi bản thân các em lại thiếu

ý thức, thiếu chủ động trong việc học hành; mặt khác, việc đổi mới phươngpháp dạy học yêu cầu các em phải tham gia các hoạt động nhóm, phát huykhả năng tư duy độc lập của cá nhân hợp lại thành kiến thức chung của tậpthể, nhưng do tư tưởng ỷ lại, trông chờ vào sự làm việc của tập thể, nên các

em vốn đã thụ động lại càng thụ động nhiều hơn, ngày qua ngày các em bịhỏng kiến thức, buông xuôi việc học hành cộng với nhận thức pháp luật cònhạn chế nên dễ bị lôi cuốn vào vòng xoáy của các tệ nạn xã hội

Kết luận chương 1

Công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho học sinh Trunghọc cơ sở ở Thành phố Sóc Trăng là một trong những hoạt động góp phầntích cực trong việc giáo dục đạo đức, nhân cách của học sinh, là nền tảng, làkhâu then chốt của quá trình giáo dục nhân cách con người, là gốc rễ tạo ranội lực, tiềm năng vững chắc cho các mặt giáo dục khác Vì thế, những ngườiquản lý làm công tác giáo dục pháp luật hiện nay phải nắm vững những địnhhướng về mục tiêu, nội dung, phương pháp giáo dục để vận dụng một cáchphù hợp với tâm lý lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở, hoàn cảnh gia đình vàđiều kiện thực tiễn ở địa phương

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CÔNG TÁC GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO HỌC SINH TRUNG HỌC CƠ SỞ Ở THÀNH PHỐ SÓC TRĂNG 2.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội, truyền thống lịch

sử, văn hóa giáo dục của Thành phố Sóc Trăng

2.1.1 Điều kiện tự nhiên và tiềm năng phát triển của Thành phố Sóc Trăng

2.1.1.1 Vị trí địa lý

Thành phố Sóc Trăng thuộc tỉnh Sóc Trăng, là tỉnh thuộc khu vực đồngbằng sông Cửu Long, nằm ở cuối lưu vực sông Mê Kông, giáp các tỉnh TràVinh, Vĩnh Long, Hậu Giang, Bạc Liêu và biển Đông … Sóc Trăng có bờbiển tự nhiên dài 72 km, 30.000ha bãi bồi với 02 cửa sông lớn là sông Hậu vàsông Mỹ Thanh

Thành phố Sóc Trăng nằm trong vùng sản xuất nông nghiệp làm nênphần lớn lúa gạo, cây trái và tôm cá cho cả nước Với vị trí là trung tâm củavùng lãnh thổ rộng lớn đồng bằng sông Cửu Long, thành phố Sóc Trăng còn

có điều kiện để phát triển mạnh công nghiệp, dịch vụ và du lịch

2.1.1.2 Khí hậu, thời tiết và tài nguyên đất đai

Khí hậu thời tiết trên địa bàn thành phố Sóc Trăng có nhiều thuận lợi chocây trồng sinh trưởng và phát triển quanh năm, cho phép bố trí đa dạng hoácây trồng vật nuôi, đặc biệt thích hợp với các loại cây lâu năm có giá trị kinh

tế cao, thích hợp với làm việc, nghỉ ngơi của người dân Nhìn chung các yếu

tố khí hậu thời tiết cơ bản thuận lợi cho sản xuất và đời sống nhân dân

Sóc Trăng là vùng đất trẻ được hình thành qua nhiều năm lấn biểnnên địa hình bao gồm phần đất bằng, xen kẽ là những vùng trũng và cácgiồng cát