Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc ở các trường Trung học cơ sở Thành phố Vinh tỉnh Nghệ An

LỜI CẢM ƠNTrong quá trình nghiên cứu, triển khai đề tài “Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS thành phố Vinh tỉnh Nghệ An”, tôi đã nhận được sự giúp đ

Võ trọng vinh

MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN Lí hoạt động dạy học môn âm nhạc ở các trờng

trung học cơ sở thành phố vinh tỉnh nghệ an

luận văn thạc sĩ khoa học giáo dục

Chuyên ngành Quản lý giáo dục

LỜI CẢM ƠN

Trong quá trình nghiên cứu, triển khai đề tài “Một số giải pháp quản lý

hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS thành phố Vinh tỉnh Nghệ An”, tôi đã nhận được sự giúp đỡ, chỉ bảo nhiệt tình của các thầy cô

giáo trường Đại học Vinh, phòng giáo dục thành phố Vinh, lãnh đạo, giáoviên các trường THCS trong thành phố Vinh và các bạn bè đồng nghiệp đãtận tình cung cấp tư liệu, tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở thực tế, đóng gópnhững ý kiến cho việc nghiên cứu và hoàn thành đề tài

Tôi xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo trường Đại học Vinh, cán bộphòng giáo dục thành phố Vinh, Lãnh đạo, giáo viên các trường THCS trongthành Phố Vinh và các bạn bè đồng nghiệp đã giúp đỡ cho tôi trong quá trìnhnghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt tôi xin trân trọng bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với PGS.TSThái Văn Thành người đã trực tiếp hướng dẫn khoa học để tôi hoàn thànhluận văn

Mặc dù có rất nhiều cố gắng, song luận văn không thể tránh khỏi nhữngthiếu sót Tôi mong nhận được sự góp ý, bổ sung của các thầy cô giáo và cácbạn bè động nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Nghệ An, tháng 9 năm 2013.

Tác giả luận văn:

Võ Trọng Vinh

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 3

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 4

4 Giả thuyết khoa học 4

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 4

6 Phạm vi nghiên cứu 4

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Những đóng góp của đề tài 5

9 Cấu trúc của luận văn 5

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 6

1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 7

1.2.1 Dạy học, hoạt động dạy học, hoạt động dạy học môn Âm nhạc 7

1.2.2 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường 10

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS 12

1.2.4 Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS 16

1.3 Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS 17

1.3.1 Ý nghĩa của việc quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS 17

1.3.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS 17

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS 25

2.1.Một số đặc điểm điều kiện tự nhiên, xã hội thành phố Vinh 30

2.2 Khái quát về giáo dục đào tạo ở thành phố Vinh 31

2.3 Giáo dục bậc THCS ở thành phố Vinh 32

2.3.1 Về quy mô phát triển 32

2.3.2 Về chất lượng giáo dục năm học 2012-2013 (giữa năm học 2012-2013) 34

2.3.3 Về đội ngũ giáo viên THCS thành phố Vinh năm học 2012-2013 36

2.3.4 Về đội ngũ giáo viên giảng dạy môn Âm nhạc ở các trường THCS thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An 37

2.3.5 Cơ sở vật chất, thiết bị dạy học các trường THCS thành phố Vinh năm 2012-2013 39

2.4 Điều tra thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS thành phố Vinh 41

2.4.1 Một số định hướng điều tra 41

2.4.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường Trung học cơ sở thành phố Vinh tỉnh Nghệ An 42

2.5 Đánh giá chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS trong thành phố Vinh 58

2.5.1 Thành công 58

2.5.2 Hạn chế 58

2.5.3 Nguyên nhân hạn chế 59

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ VINH TỈNH NGHỆ AN 62

3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp 62

3.1.4 Nguyên tắc khả thi 63

3.2 Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An 63

3.2.1 Nâng cao nhận thức về giáo dục Âm nhạc trong trường THCS cho đội ngũ giáo viên, học sinh 63

3.2.2 Đổi mới công tác bồi dưỡng giáo viên giảng dạy môn Âm nhạc 64

3.2.3 Quản lý tốt việc thực hiện nội dung chương trình môn Âm nhạc ở các trường THCS trong thành phố Vinh 66

3.2.4 Quản lý tốt việc ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học Âm nhạc 70

3.2.5 Quản lý tốt việc sử dụng thiết bị dạy học Âm nhạc 72

3.2.6 Tăng cường quản lý công tác kiểm tra đánh giá chất lượng dạy học môn Âm nhạc 74

3.2.7 Xây dựng môi trường dạy học thân thiện, học sinh tích cực trong hoạt động dạy học Âm nhạc ở trường THCS 80

3.3 Mỗi quan hệ giữa các giải pháp 82

3.4 Thăm dò tính cấn thiết và tính khả thi của các giải pháp 83

3.4.1 Mục đích thăm dò 83

3.4.2 Đối tượng thăm dò 83

3.4.3 Phương pháp thăm dò 84

3.4.4 Nội dung thăm dò 84

3.4.5 Kết quả thăm dò 84

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 90

TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

2012-2013 33Bảng2:Thống kê số lượng trường, lớp, học sinh THCS trong 03 năm gần đây:.34Bảng 3: Tổng hợp xếp loại học lực học sinh trung học cơ sở thành phố Vinh,năm 2012-2013 35Biểu đồ 1: Tổng hợp xếp loại học lực học sinh THCS thành phố Vinh năm học2012-2013 35Bảng 4: Tổng hợp xếp loại hạnh kiểm học sinh trung học cơ sở thành phố Vinh,năm 2012-2013 36Biểu đồ 2: Tổng hợp xếp loại hạnh kiểm học sinh THCS thành phố Vinh nămhọc 2012-2013 36Bảng 5: Tỷ lệ % trình độ đào tạo của giáo viên các trường THCS thành phốVinh: 37Bảng 6: Tỷ lệ % trình độ đào tạo của giáo viên Âm nhạc các trường THCS thànhphố Vinh: 38Bảng 7: Tỷ lệ độ tuổi giáo viên dạy môn Âm nhạc các trường THCS thành phốVinh 38Bảng 8: Thâm niên của giáo viên Âm nhạc các trường THCS thành phố Vinh 38Bảng 9:Thống kê cơ sở vật chất: 39Bảng 10: Thống kê về thiết bị dạy học 40Bảng 11: Chương trình cho từng môn học ở trường THCS 44Bảng 12: Thống kê đánh giá % chất lượng hồ sơ, giáo án dạy môn Âm nhạc ởcác trường THCS thành phố Vinh năm học 2012-2013 45Bảng 13: Phiếu điều tra nắm vững chương trình, thực hiện kế hoạch dạy học:47Bảng 14: Phiếu điều tra về việc soạn bài, chuẩn bị giờ lên lớp 49

Bảng 17 : Kết quả điều tra ý thức và các kỹ năng thực hành Âm nhạc của họcsinh các trường THCS thành phố Vinh 54Bảng 18: Kế hoạch dạy học môn Âm nhạc 68Bảng 19: Kết quả thăm dò ý kiến tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp 84

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6/1996) đã đề ra mục tiêu

“ từ nay đến 2020, ra sức phấn đấu đưa nước ta cơ bản thành một nước côngnghiệp” Để thực hiện mục tiêu này nghị quyết hội nghị TW2 khoá VII (tháng12/1996) đã đưa ra định hướng chiến lược phát triển Giáo dục- Đào tạo củanước ta trong thời kỳ công nghiệp hoá hiện đại hoá và nhiệm vụ, mục tiêuphát triển đến năm 2000 Đồng thời nghị quyết cũng đã nêu ra giải pháp chủyếu là: Tăng cường các nguồn lực cho giáo dục đào tạo, xây dựng đội ngũgiáo viên, tạo động lực cho người dạy, người học Tiếp tục đổi mới nội dung,phương pháp giáo dục đào tạo và tăng cường cơ sở vật chất cho các trườnghọc, đổi mới công tác quản lý giáo dục Trong đó công tác quản lý giáo dụcđược xem là một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng giáo dụcđào tạo Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX một lần nữa đã khẳng định: “pháttriển giáo dục là một trong những động lực quan trọng, thúc đẩy sự nghiệpcông nghiệp hoá hiện đại hoá, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người,yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.Đại hội chủ trương tiếp tục nâng cao chất lượng toàn diện, đổi mới nội dungphương pháp dạy và học Hệ thống trường lớp và hệ thống quản lý giáo dục,thực hiện chuẩn hoá, hiện đại hoá, trong đó đổi mới công tác quản lý giáo dụcđược xem như một giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng Giáo dục -Đào tạo Với chủ trương tiếp tục nâng cao chất lượng giáo dục một cách toàndiện, bộ môn Âm nhạc trong nhà trường cũng được chú trọng và đã thực sựphát huy được vai trò giáo dục thẩm mĩ cho học sinh

Âm nhạc là một loại hình nghệ thuật gắn bó mật thiết với đời sống conngười Nó có sức hấp dẫn kì lạ, có khả năng tác động mạnh mẽ vào tâm hồncon người, làm cho con người tốt đẹp hơn, trong sáng hơn Bản chất của Âm

nhạc là niềm vui, sự lạc quan, yêu đời và khả năng nâng con người đến vớinhững tình cảm cao thượng Giai điệu trầm bổng, sự phong phú của âm hìnhtiết tấu, phong cách đa dạng của các thể loại Âm nhạc sẽ đưa con người vàothế giới cái đẹp một cách hấp dẫn và lí thú Âm nhạc cũng như một số mônhọc nghệ thuật khác trong chương trình giáo dục góp một phần rất lớn vàomục tiêu giáo dục của đất nước ta trong thời kỳ mới của sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ đất nước Đó là đào tạo những con người phát triển toàn diện vềđức, trí, thể, mỹ, những con người vừa có đủ tri thức khoa học phục vụ sựnghiệp Công nghiệp hóa, Hiện đại hóa đất nước vừa có đủ kỹ năng, bản lĩnhsống hội nhập với cộng đồng và cả thế giới trong thời kỳ hội nhập và pháttriển trên toàn cầu Thông qua Âm nhạc, học sinh có được những kỹ năngsống và giao tiếp tốt hơn vì ngôn ngữ Âm nhạc rất đa dạng và dễ đi vào lòngngười không chỉ bằng lời hát mà còn bằng giai điệu, bằng những sắc thái biểucảm của người hát Giúp học sinh yêu Âm nhạc, thích học và học được môn

Âm nhạc chính là mục tiêu giáo dục thẩm mỹ trong các nhà trường

Trong những năm gần đây Bộ Giáo dục và Đào tạo đã đưa môn âmnhạc vào giảng dạy đại trà ở các bậc Tiểu học (TH), Trung học cơ sở (THCS)

và đã có những đầu tư lớn về đội ngũ giáo viên, về cơ sở vật chất nhằm nângcao chất lượng dạy- học môn Âm nhạc ở các cấp học Bộ môn Âm nhạc trongtrường phổ thông đã cung cấp cho các em những kiến thức Âm nhạc phổthông từ đó giúp các em có được văn hoá Âm nhạc cơ bản hướng tới việc lựachọn các thể loại Âm nhạc lành mạnh, mang tính giáo dục cao nhằm pháttriển toàn diện nhân cách Có thể nói việc có được kiến thức Âm nhạc cơ bản

để lựa chọn các tác phẩm Âm nhạc hay, các làn điệu dân ca của các vùngmiền nhằm giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc cũng là một vấn đề quan trọng đốivới trưởng thành của thế hệ trẻ tương lai

Thành phố Vinh là thành phố loại 1, là trung tâm văn hóa, kinh tế,chính trị của tỉnh Nghệ An Đây cũng là nơi mà các hoạt động giáo dục thểhiện nhiều ưu thế vượt trội so với các địa phương khác trong tỉnh Môn Âmnhạc cũng có những lợi thế riêng khi được dạy học trong các trường TH,THCS trên địa bàn thành phố xét từ các góc độ: người dạy, người học, ngườiquản lý, cơ sở vật chất … Tuy vậy, trong nhiều năm qua, kết quả dạy họcmôn Âm nhạc trong các trường THCS (phạm vi mà chúng tôi quan tâm khảosát) chưa thật sự nổi bật; hiệu quả giáo dục thẩm mỹ qua môn Âm nhạc chưađạt được như mong muốn Tồn tại ấy một phần xuất phát từ thực tiễn quản lýdạy học môn Âm nhạc ở trường THCS Thành phố Vinh đang có nhiều bấtcập, chưa phát huy hết khả năng để nâng cao chất lượng dạy học Vì vậy việcxây dựng một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở cáctrường THCS trong Thành phố Vinh hiện nay là rất quan trọng và cần thiếtnhằm nâng cao hiệu quả dạy học Âm nhạc trong nhà trường.

Mặc dù trong những năm gần đây đã có những công trình khoa học đềcập đến các vấn đề khác nhau liên quan đến việc quản lý hoạt động dạy họcnói chung và quản lý dạy học môn âm nhạc nói riêng Nhưng khảo sát thựctiễn để từ đó đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm nâng cao chất lượng dạyhọc môn Âm nhạc trong các trường THCS Thành phố Vinh của tỉnh Nghệ Anthì cho đến nay vẫn chưa có một đề tài khoa học nào trực tiếp nghiên cứu Vớinhững nhận thức trên cùng với việc xác định trách nhiệm của bản thân, chúng

tôi chọn cho mình đề tài nghiên cứu: “ Một số giải pháp quản lý hoạt động

dạy học môn Âm nhạc ở các trường Trung học cơ sở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An ”.

2 Mục đích nghiên cứu

Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc đểgóp phần nâng cao chất lượng dạy học

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCS

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trườngTHCS thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học Âm nhạc

có tính khoa học và khả thi thì sẽ nâng cao hiệu quả quản lý hoạt động dạyhọc môn Âm nhạc ở các trường THCS thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận của công tác quản lý hoạt động dạy học môn

Âm nhạc ở các trường THCS

5.2 Nghiên cứu thực trạng về việc quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc

ở các trừơng THCS thành phố Vinh tỉnh Nghệ An

5.3 Xây dựng một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ởcác trừơng THCS thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An

6 Phạm vi nghiên cứu

Một số giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trườngTrung học cơ sở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích, tổng hợp

- Phương pháp khái quát hoá

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát

- Phương pháp điều tra

- Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia

7.3 Phương pháp thống kê toán học để xứ lý số liệu

- Kết quả nghiên cứu của đề tài có thể ứng dụng cho:

+ Cán bộ quản lý các trường THCS

+ Giáo viên giảng dạy Âm nhạc ở trường THCS

+ Các trường sư phạm đào tạo giáo viên Âm nhạc THCS

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN

ÂM NHẠC Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1.1 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Từ năm 2001, bộ môn Âm nhạc được chính thức đưa vào giảng dạy đạitrà ở cấp THCS do vậy vấn đề dạy học âm nhạc ở trường THCS được rấtnhiều người quan tâm tới Đã có nhiều tác giả nghiên cứu về nội dung chươngtrình, viết sách giáo khoa, viết các tài liệu liên quan đến dạy học âm nhạc cáctrường sư phạm, trường THCS, các tài liệu về đổi mới phương pháp dạy học

Âm nhạc Có nhiều tác giả thực sự tâm huyết, nghiên cứu sâu về lĩnh vực dạyhọc Âm nhạc ở trường THCS và đã có những tài liệu phục vụ cho dạy học âmnhạc như:

- Nguyễn Minh Toàn - Nguyễn Hoành Thông (2000) “Âm nhạc vàphương pháp dạy học” Nhà xuất bản Giáo dục

- Hoàng Long, Hoàng Lân (2002) “Phương pháp dạy học Âm nhạc”Nhà xuất bản Giáo dục

- Hoàng Long, Hoàng Lân (2005) “ Phương pháp dạy học Âm nhạc”Nhà xuất Đại học Sư phạm

- Đoàn Tiến Dũng – “Một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn

Âm nhạc ở các trường Trung học cơ sở thành phố Thanh Hoá”, luận văn thạc

sĩ khoa học giáo dục, Đại học Vinh

- Phạm Anh Tuấn “ Phương pháp dạy học âm nhạc Tiểu học, Trunghọc cơ sở”, Nhà xuất bản Đại học Sư phạm

Để nâng cao chất lượng dạy học môn Âm nhạc trong nhà trường phổthông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã thường xuyên phối hợp với các đơn vịđào tạo cơ sở tổ chức các Hội thảo, các cuộc Tập huấn và cho ra các Kỷ yếu,các bộ tài liệu tập huấn, có thể kể đến như:

- Năm 2005, Bộ Giáo dục và Đào tạo, trường cao đẳng sư phạm Nhạc,Hoạ Trung ương tổ chức hội thảo khoa học về đổi mới nội dung, phương phápdạy, học Âm nhạc ở các trường sư phạm nhằm tiến tới đổi mới phương phápdạy học Âm nhạc ở các trường Trung học cơ sở

- Năm 2006, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho xuất bản tập 1“Tài liệu bồidưỡng thường xuyên cho giáo viên Trung học cơ sở chu kỳ III môn Âmnhạc”

- Năm 2007, Bộ Giáo dục và Đào tạo cho xuất bản tập 2 “Tài liệu bồidưỡng thường xuyên cho giáo viên Trung học cơ sở chu kỳ III môn Âmnhạc”

Trong các Kỷ yếu, các tài liệu Tập huấn chuyên đề đó quy tụ nhiều bàiviết, nhiều quan điểm, ý kiến có tính lý luận và thực tiễn cao của các chuyêngia đầu ngành, cách chuyên viên, giáo viên cốt cán của các cơ sở giáo dục đàotạo về các vấn đề liên quan đến nội dung, phương pháp dạy học Âm nhạctrong nhà trường phổ thông và cũng đã có một số ít tác giả nghiên cứu vềquản lý hoạt động dạy học Âm nhạc ở trường Trung học cơ sở

Tuy nhiên từ chỗ dựa trên cơ sở lý luận và kết quả khảo sát thực tiễn để

đề xuất các giải pháp phù hợp nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy họcmôn Âm nhạc tại các trường Trung học cơ sở ở thành phố Vinh, tỉnh Nghệ

An thì cho đến nay vẫn chưa có một tác giả nào nghiên cứu cụ thể, toàn diện.Xác định đây là “vùng trống” trong khoa học quản lý, chúng tôi mạnh dạnchọn nội dung nghiên cứu này và các công trình lớn nhỏ nói trên là nguồn tưliệu quý với những gợi ý quan trọng cho chúng tôi trong quá trình thực hiện

đề tài của mình

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Dạy học, hoạt động dạy học, hoạt động dạy học môn Âm nhạc

1.2.1.1 Khái niệm về dạy học

Khái niệm này đã được một số tác giả nêu ra với những cách hiểu cơbản thống nhất như sau:

- “Dạy học là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh

nhằm truyền thụ và lĩnh hội những tri thức khoa học, những kỹ năng kỹ xảo, hoạt động nhận thức và thực tiễn, để trên cơ sở đó phát triển năng lực tư duy

và hình thành thế giới quan khoa học” (PGS.TS Thái Văn Thành; Th.S Chu

Thị Lục)

- Theo tác giả Võ Quang Phúc” Dạy học là những hệ thống những tác động qua lại lẫn nhau, giữa nhiều nhân tố nhằm mục đích trang bị kiến thức, hình thành kỹ năng , kỹ xảo tương ứng và rèn luyện đạo đức cho người công dân Chính những nhân tố hợp thành hoạt động này cùng với hệ thống tác động qua lại lẫn nhau giữa chúng làm cho dạy học thực sự tồn tại như một chỉnh thể toàn vẹn - một hệ thống”

- Dạy học là một bộ phận của quá trình sư phạm tổng thể, là một trong

những con đường để thực hiện mục đích giáo dục (PGS.TS Phạm Viết

Vượng)

1.2.1.2 Khái niệm về hoạt động dạy học

- Hoạt động dạy học được hiểu là: Hoạt động được tổ chức trong nhà

trường bằng phương pháp sư phạm đặc biệt, nhằm trang bị cho học sinh hệ thống kiến thức khoa học và hình thành hệ thống kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn.

- Hoạt động dạy là hoạt động chung của người dạy và người học, hoạtđộng này song song tồn tại và cùng phát triển trong một quá trình thống nhất.Quá trình này là một bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục tổng thể trong đó:

+ Nhà sư phạm là người định hướng, thực hiện việc truyền thụ tri thức,

kỹ năng, kỹ xảo đến người học một cách hợp lý, khoa học, do đó họ đóng vaitrò chủ đạo

+ Người học tiếp thu một cách có ý thức, độc lập và sáng tạo hệ thốngkiến thức, kỹ năng, kỹ xảo, hình thành năng lực và thái độ đúng đắn Ngườihọc là chủ thể sáng tạo của việc học, của việc hình thành nhân cách của bảnthân.

Như vậy: hoạt động dạy học bao gồm hai hoạt động quan hệ mật thiết

với nhau, đó là hoạt động dạy của người thầy với vai trò chỉ đạo, tổ chức và điều khiển việc lĩnh hội, chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng, kỹ xảo và thái độ hoạt động của người học nhằm tổ chức các điều kiện đảm cho lĩnh hội tri thức, kỹ năng, thái độ và chuyển chúng thành kinh nghiệm của cá nhân ngừơi học

- Nhiệm vụ của hoạt động dạy học :

+ Làm cho học sinh nắm vững tri thức khoa học một cách có hệ thống,

cơ bản, có những kỹ năng, kỹ xảo cần thiết trong học tập, trong lao động vàtrong cuộc sống

+ Phát triển trí tuệ của học sinh, trước hết là phát triển tư duy độc lập,sáng tạo, hình thành năng lực nhận thức và hành động Dạy học phải đi trước

sự phát triển

+ Dạy kiến thức văn hoá phải đi đôi với việc hình thành thế giới quankhoa học, giàu lòng yêu nước, yêu CNXH, sống lành mạnh, giàu lòng nhân ái,đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước

+ Toàn bộ quá trình dạy học từ nội dung đến phương pháp và hình thức

tổ chức phải quán triệt nguyên tắc giáo dục kỹ thuật tổng hợp, chú ý giáo dục

kỹ năng lao động và hướng nghiệp cho học sinh theo hướng liên kết giáo dụcphổ thông với giáo dục chuyên nghiệp

1.2.1.3 Khái niệm về hoạt động dạy học môn Âm nhạc

Hoạt động dạy học môn Âm nhạc là quá trình tác động qua lại giữa giáo viên và học sinh nhằm truyền thụ hệ thống kiến thức Âm nhạc, hình thành và phát triển những kỹ năng, kỹ xảo và thái độ cần thiết trong lĩnh vực

Âm nhạc cho học sinh, học sinh nhận thức và lĩnh hội chúng, qua đó thực hiện được mục đích giáo dục Âm nhạc [17]

Nhiệm vụ của hoạt động dạy học Âm nhạc ở trường THCS đó là cungcấp cho học sinh một số kiến thức cơ bản về lý thuyết Âm nhạc, một số hiểubiết về nghệ thuật Âm nhạc, rèn luyện một số kỹ năng cơ bản về tập đọc nhạc,hát Thông qua hoạt động dạy học Âm nhạc để giáo dục cho học sinh về vănhoá Âm nhạc, giáo dục về đạo đức, thẩm mĩ về Âm nhạc, tình yêu quê hươngđất nước, góp phần đào tạo có chất lượng về phát triển toàn diện nhân cáchcủa học sinh

1.2.2 Quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

1.2.2.1 Khái niệm quản lý

Có nhiều khái niệm khác nhau về quản lý:

- Quản lý là chức năng của hệ thống có tổ chức và những bản chất khácnhau (kỹ thuật, sinh vật, xã hội) nó bảo toàn cấu trúc xác định của chúng, duytrì chế độ hoạt động, thực hiện những chương trình, mục đích hoạt động

- Hoạt động có sự tác động qua lại giữa hệ thống và môi trường do đó:quản lý được hiểu là bảo đảm hoạt động của hệ thống trong điều kiện có sựbiến đổi liên tục của hệ thống và môi trường, là chuyển hệ thống đến trạngthái mới thích ứng với những hoàn cảnh mới

- Quản lý một hệ thống xã hội là tác động có mục đích đến tập thểngười- thành viên của hệ, nhằm làm cho hệ vận hành thuận lợi và đạt tới mụcđích dự kiến

- Quản lý là tác động có mục đích đến tập thể những con người để tổchức và phối hợp hoạt động của họ trong quá trình lao động

- Quản lý nhằm phối hợp nỗ lực của nhiều người, sao cho mục tiêu củatừng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội

- Quản lý là là sự tác động có định hướng, có mục đích, có kế hoạch và

có hệ thống thông tin của chủ thể đến khách thể của nó

Các khái niệm trên đây cho thấy:

- Quản lý được tiến hành trong một tổ chức hay một nhóm xã hội

- Quản lý gồm những công việc chỉ huy và tạo điều kiện cho nhữngngười khác thực hiện công việc và đạt được mục đích của nhóm

Như vậy, chúng ta có thể hiểu: quản lý là sự tác động có mục đích, có

kế hoạch của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý nhằm đạt được mục tiêu

đề ra

1.2.2.2 Khái niệm quản lý giáo dục

- Quản lý giáo dục nằm trong quản lý văn hoá - tinh thần

- Quản lý hệ thống giáo dục có thể xác định là tác động của hệ thống có

kế hoạch, có ý thức và hướng đích của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhauđến tất cả các mắt xích của hệ thống (từ Bộ đến trường) nhằm mục đích đảmbảo việc hình thành nhân cách cho thế hệ trẻ trên cơ sở nhận thức và vận dụngnhững qui luật chung của xã hội cũng như các qui luật của quá trình giáo dục,của sự phát triển thể lực và tâm lý trẻ em

1.2.2.3 Quản lý nhà trường

- Quản lý nhà trường là quản lý vi mô, nó là một hệ thống con của quản

lý vĩ mô Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường có thể hiểu là một chuỗi tácđộng hợp lý (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch) mang tính tổ chức -

sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lựclượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy động họ cùng cộng tác,phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằm làm cho quá trìnhnày vận hành tối ưu để đạt được những mục tiêu dự kiến

Quản lý nhà trường bao gồm hai loại:

- Tác động của những chủ thể quản lý bên ngoài nhà trường:

Quản lý nhà trường là những tác động quản lý của cơ quan quản lý giáodục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạt động giảng dạy, họctập của nhà trường.

Qnản lý cũng gồm những chỉ dẫn, qui định của các thực thể bên ngoàinhà trường nhưng có liên quan trực tiếp nhà trường như cộng sự được đạidiện dưới hình thức Hội đồng giáo dục nhằm định hướng sự phát triển củanhà trường và hộ trợ tạo điều kiện cho việc thực hiện phương hướn phát triểnđó

- Tác động của những chủ thể quản lý bên trong nhà trường:

Quản lý nhà trường do chủ thể quản lý bên trong nhà trường bao gồmcác hoạt động:

+ Quản lý giáo viên

+ Quản lý học sinh

+ Quản quá trình dạy học- giáo dục

+ Quản lý cơ sở vật chất, trang thiế bị của nhà trường

+ Quản lý tài chính trường học

+ Quản lý mỗi quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng

1.2.3 Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

1.2.3.1 Hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

* Mục tiêu dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS:

Trong trường phổ thông, những học sinh có khả năng biểu diễn âmnhạc chiếm tỷ lệ rất thấp, những em có khả năng sáng tác âm nhạc còn thấphơn rất nhiều lần Tuy vậy, dạy học âm nhạc ở THCS là dạy cho tất cả họcsinh, mà đa số là không có năng khiếu âm nhạc Vì vậy môn học này khôngđặt mục tiêu giúp các em trở thành người biểu diễn hoặc sáng tác âm nhạcchuyên nghiệp Mục tiêu dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS nhằm cungcấp cho học sinh những kiến thức, kĩ năng, thái độ phù hợp với lứa tuổi và

năng lực của các em, giúp học sinh phát triển một cách toàn diện, tự nhiên vàcân bằng về trí tuệ, sáng tạo và cảm xúc thẩm mĩ, giáo dục văn hoá âm nhạc.

Cụ thể như sau:

-Về kiến thức :

+ Dạy học âm nhạc nhằm phát triển nhận thức và năng lực âm nhạc củahọc sinh, tạo cho các em có một trình độ văn hoá âm nhạc nhất định, giáo dụctoàn diện cho học sinh Môn Âm nhạc cung cấp cho học sinh những kiến thức

âm nhạc phù hợp với lứa tuổi

+ Học hát, phát triển khả năng âm nhạc, tập đọc nhạc, nhạc lý và âmnhạc thường thức

- Về kĩ năng :

+ Luyện tập kĩ năng hát đúng giai điệu, lời ca và bước đầu tập hát diễncảm

+ Luyện kĩ năng đọc nhạc và ghi chép nhạc đơn giản

+ Luyện tập kỹ năng nghe và cảm nhận âm nhạc

+ Luyện tập một số kỹ năng khác như gõ đệm, đánh nhịp, vận độngtheo nhạc, các động tác biểu diễn đơn nhạc với các loại ca khúc

+ khuyến khích các em tham gia các hoạt động âm nhạc trong và ngoàitrường học Đây là những mục tiêu của môn Âm nhạc được qui định trongchương trình Giáo dục phổ thông Trong mỗi phân môn, mỗi bài học lại có

mục tiêu cụ thể và chi tiết hơn Thông qua những mục tiêu cụ thể đó, nhằmđạt được mục tiêu của môn học.

* Mục tiêu dạy học các phân môn Âm nhạc ở trường THCS:

- Đối với phân môn học hát:

+ Rèn luyện cho học sinh những kỹ năng ca hát thông thường như tưthế hát, hơi thở, cách lấy hơi, cách phát âm nhả chữ, hát đồng đều, hát liềnmạch, hát nẩy âm Tập cho học sinh tư thế hát thoải mái, hát đúng cao độ, tiếttấu

+ Hướng dẫn cho học sinh biết cách thể hiện sắc thái, tình cảm, có ýthức thể hiện bài hát một cách có diễn cảm phù hợp với tính chất yêu cầu củabài hát

- Đối với phân môn nhạc lý :

+ Cung cấp cho học sinh những ký hiệu ghi chép âm nhạc cơ bảnthường gặp trong các bài hát, những khái niệm cơ bản về các thuộc tính âmnhạc Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản về điệu thức, gam giọng,cáh xác định giọng cho một bản nhạc, hiểu được cấu tạo của một số hợp âm

cơ bản, biết cách dịch giọng một bản nhạc cho phù hợp với giọng hát củamình Các kiến thức cơ bản này giúp các em học tốt các phân môn khác nhưhọc hát, tập đọc nhạc, âm nhạc thường thức…

- Đối với phân môn tập đọc nhạc:

+ Luyện tập cho các em các âm hình tiết tấu cơ bản ở các loại nhịp 2/4,4/4, 6/8

+ Luyện tập đọc gam, các bài tập đọc nhạc ở các ở điệu trưởng và điệuthứ từ không dấu hoá đến 1 dấu hoá

+ Tập cách ghép lời ca với giai điệu ở các bài đơn giản

+ Tập các cách thể hiện sắc thái âm nhạc như đọc liền giọng (legato),đọc ngắt âm, nẩy âm (Stacato)

+ Tập cho các em biết cách đánh nhịp cơ bản ở các loại nhịp 2/3, 3/4,4/4.

- Đối với phân môn Âm nhạc thường thức:

+ Giới thiệu một số trích đoạn tác phẩm, tác giả trong và ngoài nước+ Giới thiệu một số thể loại âm nhạc thường gặp

+ Giới thiệu một số hình thức biểu diễn âm nhạc

+ Giới thiệu một số làn điệu dân ca ở các miền của Tổ quốc, một số tậptục sinh hoạt âm nhạc, các loại nhạc cụ dân tộc của Việt Nam và một số nhạc

cụ thường gặp của các nước trên thế giới

* Phương pháp dạy học Âm nhạc ở THCS:

Phương pháp dạy học Âm nhạc ở trường trung học cơ sở gồm cácphương pháp cơ bản như các môn học khác, bao gồm các phương pháp sau:

+ Phương pháp thuyết trình

+ Phương pháp thực hành, luyện tập

+ Phương pháp kiểm tra đánh giá

+ Phương pháp trực quan

Ngoài các phương pháp cơ bản trên, dạy học Âm nhạc ở Trung học cơ

sở còn sử dụng một phương pháp đặc thù của bộ môn đó là phương pháp trìnhbày tác phẩm âm nhạc

1.2.3.2 Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

Hoạt động dạy học là hoạt động cơ bản, quan trọng nhất trong trườnghọc, là một hoạt động chủ yếu của nhà trường, là con đường thuận lợi nhấtgiúp cho con người rèn luyện tri thức , kỹ năng, thái độ

Quản lý hoạt động dạy học là tổ chức một cách khoa học cho lao độngdạy học, bao gồm một hoạt động của một tập thể (giáo viên, học sinh) cũngnhư công việc chuyên môn của từng người Biện pháp quản lý hoạt động dạyhọc là cách thức thực hiện các nội dung giảng dạy và học tập cụ thể theo kế

hoạch dạy học và chương trình môn học qui định đề ra Đó là cách sử dụngnhững phương tiện nguồn lực vật chất và tinh thần để tạo ra các hoạt độnghướng đích, nhằm đạt được mục tiêu dạy học chất lượng và đạt hiệu quả cao,bao gồm trong đó cả việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học.

*Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS bao gồm:

- Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học môn Âm nhạc

- Quản lý các hoạt động dạy của giáo viên Âm nhạc

- Quản lý hoạt động học tập của học sinh

- Quản lý việc thực hiện đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên

- Quản lý việc bồi dưỡng nâng cao trình độ của giáo viên

- Quản lý các thiết bị dạy học môn Âm nhạc

- Quản lý việc đánh giá kết quả học tập của học sinh, quản lý sổ sáchliên quan đến việc dạy học môn Âm nhạc

1.2.4 Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

1.2.4.1 Khái niệm về giải pháp

Giải pháp là những định hướng cụ thể để phát huy những mặt mạnh,khắc phục những tồn tại, yếu kém, đồng thời đề xuất, kiến nghị với các cấplãnh đạo trong việc nâng cao chất lượng và hiệu quả

Theo đại từ điển tiếng Việt, NXBVHTT, Hà Nội (1999) thì giải pháp

có nghĩa là: “ Định hướng mục tiêu và cách làm, cách giải quyết một vấn đề

cụ thể” [19.45]

1.2.4.2 Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

Giải pháp quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS cóthể hiểu là những cách thức tác động vào hoạt động dạy của thầy, hoạt độnghọc của trò làm cho hoạt động dạy học có những chuyển biến về chất lượng,nâng cao hiệu quả giáo dục Âm nhạc ở trường THCS

1.3 Một số vấn đề lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

1.3.1 Ý nghĩa của việc quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

Hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS bao gồm các hoạtđộng liên quan đến việc giảng dạy của giáo viên và các hoạt động học tập củahọc sinh Quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc là công cụ và biện phápdùng sử dụng để huy động các nguồn lực nhằm đem lại hiệu quả cuối cùng làdạy học tốt môn Âm nhạc, góp phần hoàn thiện giáo dục con người toàn diệntrong trường THCS Thực hiện tốt mục tiêu giáo dục Âm nhạc trong nhàtrường

1.3.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở trường THCS

1.3.2.1 Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học

Thực hiện chương trình dạy học là thực hiện kế hoạch đào tạo theo mụctiêu đào tạo của trường phổ thông Về nguyên tắc, chương trình là pháp lệnhnhà nước do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành

Người làm công tác quản lý chuyên môn phải làm cho giáo viên nắmvững chương trình, không được tuỳ tiện thay đổi, thêm bớt hoặc làm sai lệchnội dung chương trình dạy học Người quản lý điều khiển hoạt động dạy vàhọc phải dựa vào nội dung chương trình theo yêu cầu và hướng dẫn củachương trình Do đó, việc nắm vững chương trình dạy học mô Âm nhạc làmột tiền đề đảm bảo hiệu quả quản lý dạy và học Người quản lý cần nắmvững các vấn đề sau:

+ Những nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học môn Âm nhạc

+ Những nguyên tắc cấu tạo chương trình dạy học Âm nhạc, nội dungkiến thức của môn Âm nhạc

+ Phương pháp dạy học đặc trưng của môn Âm nhạc

+ Kế hoạch dạy học của môn Âm nhạc.

Quản lý việc thực hiện chương trình dạy học của giáo viên là quản lýviệc dạy đúng và đủ chương trình qui định Thực hiện yêu cầu này, ngườiquản lý cần làm một số công việc sau:

+ Yêu cầu giáo viên lập kế hoạch dạy học môn học Đây là kế họachchủ yếu của giáo viên và cần phải được trao đổi trong tổ chuyên môn

+ Bảo đảm thời gian qui định cho chương trình (trong chỉ thị của Bộgọi là biên chế năm học) Nghiêm cấm việc cắt xén chương trình để dành thờigian cho hoạt động khác

+ Người làm công tác quản lý phải theo dõi việc thực hiện chương trìnhhàng tuần, hàng tháng của giáo viên

+ Sử dụng các phương tiện hỗ trợ cho việc theo dõi: bảng biểu, sổ sách,phiếu báo giảng bài, sổ dự giờ, lịch kiểm tra học tập, sổ ghi đầu bài…

1.3.2.2 Quản lý việc soạn bài và chuẩn bị lên lớp của giáo viên dạy môn Âm nhạc.

Để đảm bảo chất lượng dạy học môn âm nhạc ở trường THCS, ngườiquản lý chuyên môn cần hướng dẫn giáo viên làm các công việc sau:

- Lập kế hoạch soạn bài

- Chỉ đạo tổ chuyên môn tổ chức trao đổi phương hướng giảng dạytừng bài, nhừng bài khó, những thủ pháp khắc phục những vướng mắc khidạy nội dung khó, những tư liệu mới cần bổ sung vào bài giảng, những điềukiện vật chất, kỹ thuật cần cho bài giảng

- Cố gắng xây dựng tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp cho từng loại bàihọc Đây là công trình chung của tập thể giáo viên tham gia giảng dạy mônhọc Có tiêu chuẩn cụ thể vừa giúp cho việc đánh giá giờ học, vừâ giúp choviệc nâng cao tay nghề của giáo viên Đương nhiên tiêu chuẩn giờ lên lớp chỉ

là những qui định tối thiểu, cơ bản nhưng rất cần thiết Trong thực tế, tuỳ tìnhhình cụ thể, cần vận dụng linh hoạt tiêu chuẩn đánh giá giờ lên lớp.

- Để góp phần nâng cao trình độ chuyên môn của giáo viên, Hiệutrưởng cần chỉ đạo việc tổ chức các chuyên đề về giờ lên lớp Thực tiễn chothấy, đây là cách bồi dưỡng có hiệu quả, thiết thực nhất đối với giáo viên

- Việc tổ chức và hướng dẫn học sinh học tập cũng nằm trong công tácchỉ đạo của người làm công tác quản lý Thực chất đây là nhiệm vụ của giáoviên bộ môn, song cần có sự quan tâm chỉ đạo của Hiệu trưởng để đảm bảo có

sự thống nhất trong các giáo viên Về việc này Hiệu trưởng cần kết hợp vớiĐoàn, Đội nhằm tạo nên phong trào quần chúng rộng rãi trong nhà trường

1.3.2.3, Quản lý việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh

Quản lý cần nắm được tình hình của giáo viên thực hiện sự kiểm tra,đánh giá kết quả học tập của học sinh với những nội dung sau:

- Có lịch kiểm tra hàng tháng và cả kỳ

- Thực hiện đúng chế độ kiểm tra, cho điểm như qui định của Bộ

- Chấm bài, trả bài đúng thời hạn

- Trong trường hợp cần thiết, Hiệu trưởng (hoặc giao cho Phó Hiệutrưởng) Kiểm tra kết quả học tập của học sinh (ra bài kiểm tra viết, xem sách

giới hạn ở giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm Nếu quan niệm như vậy thìrất phiến diện Ngoài giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp ra, hoạt độngchuyên môn nghiệp vụ của giáo viên bao gồm các công việc như tự bồi dưỡng

và bồi dưỡng, giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp, sinh hoạt chuyên môn,nghiên cứu khoa học giáo dục … Các hoạt động chuyên môn nghiệp vụ củagiáo viên có mỗi liên hệ mật thiết với nhau, tạo thành một chỉnh thể thốngnhất Trong đó, giảng dạy và giáo dục học sinh là hai nội dung hoạt độngchuyên môn nghiệp vụ cơ bản của giáo viên Những nội dung khác phải phục

vụ, hộ trợ giáo viên thực hiện tốt hoạt động giảng dạy vầ giáo dục học sinh

Ở từng nội dung hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên lại cónhững yêu cầu cụ thể, dưới dạng những thao tác, hành động sư phạm nhấtđịnh Chẳng hạn trong giảng dạy giáo viên cần thực hiện hệ thống thao tác,hành động sau đây:

+ Xác định mục đích yêu cầu và xây dựng cấu trúc của một bài lên lớp.+ Gây tâm thế nhận thức cho học sinh

+ Lựa chọn và và sử dụng phối hợp các phương pháp, phương tiện dạyhọc

+ Tổ chức hoạt động nhận thức của học sinh nhằm chiếm lĩnh tri thứcmới, cách thức hành động mới

+ Tổ chức các mỗi quan hệ giữa giáo viên và học sinh, giữa học sinh vàtài liệu học tập, giữa học sinh với nhau trong giờ học

Tổ chức quá trình kiểm tra đánh giá để xác định mức độ tri thức, kỹnăng, kỹ xảo hiện có ở học sinh

Trong từng nội dung hoạt động chyên môn nghiệp vụ của giáo viên cóthể có những yêu cầu khác nhau nhưng nhìn chung phải bao gồm tất cả nhữngnội dung mà chúng ta đề cập ở trên

b Xây dựng và hoàn thiện qui chế đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên.

Đánh giá xếp loại chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên là nhiệm vụ củacấp quản lý giáo dục nhằm quản lý, động viên và tạo điều kiện để giáo viênphấn đấu thực hiện tốt nhiệm vụ giảng dạy, bồi dưỡng và tự bồi dưỡng, gópphần nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục Hiện nay Bộ Giáo dục và Đàotạo đã ban hành các quy chế đánh giá xếp loại chuyên môn nghiệp vụ đối vớigiáo viên Về cơ bản các quy chế này đã đáp ứng được yêu cầu đánh giá xếploại giáo viên Tuy nhiên, cần phải bổ sung vào căn cứ đánh giá những nộidung hoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên mà các bản quy chế cònchưa đề cập tới hoặc đã đề cập tới nhưng chưa đầy đủ như: sinh hoạt chuyênmôn, nghiên cứu khoa học giáo dục, tự bồi dưỡng và bồi dưỡng… Ngoài ra,cũng cần đưa thêm các tiêu chí đánh giá vào từng nội dung hoạt động chuyênmôn nghiệp vụ của giáo viên cho phù hợp với yêu cầu đổi mới giáo dục nóichung và đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp dạy học ở bậc Trunghọc cơ sở nói riêng

Ví dụ, đánh giá giờ dạy của giáo viên cần chú ý đến các tiêu chí:

Giáo viên có thực hiện đổi mới phương pháp hay không ?

- Tính tích cực, độc lập nhận thức của học sinh có được phát huy tối đatrên cơ sở tham gia vào các hoạt động học tập do giáo viên tổ chức haykhông?

- Giờ học có diễn ra sôi nổi với các hình thức học tập phong phú (toànlớp, nhóm, cá nhân) hay không ?

- Giáo viên có sử dụng đồ dùng dạy học hay không ?

- Giáo viên có thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ hay không? hoặc đánhgiá công tác giáo dục của giáo viên, cần quan tâm hơn đến:

- Việc xây dựng nội dung, kế hoạch giáo dục

- Lựa chọn các con đường, biện pháp giáo dục phù hợp với đặc điểmlứa tuổi học sinh và nội dung cần giáo dục.

- Tổ chức các hoạt động giáo dục phong phú nhằm hình thành ở họcsinh các phẩm chất nhân cách đáp ứng yêu cầu của xã hội

- Uốn nắn, điều chỉnh những biểu hiện lệch lạc, vi phạm các chuẩn mựcđạo đức ở học sinh

- Đánh giá kết quả của quá trình giáo dục, căn cứ vào sự phát triển nhâncách học sinh

Để đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp vụ vủa giáo viên chính xác,khách quan và thụân tiện, các tiêu chí đưa ra phải tường minh, cụ thể kèmtheo mỗi tiêu chí cần có những minh chứng có thể đo đếm, định lượng được

c Tổ chức đánh giá xếp loại chuyên môn nghiêp vụ của giáo viên.

Đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên từ trước đếnnay vấn được các cấp quản lý giáo dục tiến hành thường xuyên nhưng chưatheo một qui trình thống nhất Vì thế hiệu quả của việc làm này còn hạn chế,nhất là khâu xử lý sau đánh giá, xếp loại Từ thực tế đó chúng tôi đề xuất mộtqui trình tổng quát để đánh giá xếp loại chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên.Qui trình này gồm ba giai đoạn, Mỗi giai đoạn lại có một bước nhất định

- Giai đoạn 1 : Chuẩn bị đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp vụ củagiáo viên

- Giai đoạn này gồm các bước sau đây:

+ Bước1: Xác định mục đích đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp vụcủa giáo viên, trên cơ sở đó có sự phân công giảng dạy, giáo dục phù hợp,đồng thời có kế hoạch tự bồi dưỡng và bồi dưỡng để đáp ứng yêu cầu vềchuyên môn nghiệp vụ

+ Bước 2: Xây dựng căn cứ đánh giá, xếp loại

Các căn cứ đánh giá, xếp loại phải phản ánh đầy đủ những lĩnh vựchoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên Phải xây dựng thang đánh giáđịnh lượng theo điểm cho các tiêu chí Khi xây dựng thang đánh giá nên tổchức thảo luận dân chủ, công khai để thống nhất thang đánh giá qua các bước:

Tự đánh giá, tổ đánh giá, và hội đồng đánh giá

+ Bước 3: Lựa chọn cách đánh giá:

Cần phối hợp giữa tự đánh giá của giáo viên với đánh giá của các cấpquản lý giáo dục

Giai đoạn 2: Tổ chức đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp vụ củagiáo viên

Giai đoạn này gồm có các bước sau đây:

+ Bước 1 : Giáo viên tự đánh giá

Để việc tự đánh giá có hiệu quả, Giáo viên cần nắm vững mục đích,yêu cầu, các căn cứ, tiêu chí đánh giá Trên cơ sở đó, đối chiếu với năng lực

cá nhân, giáo viên tự xếp loại chuyên môn nghiệp vụ cho mình Ở bước này,nếu được thực hiện nghiêm túc thì sẽ là một dịp tốt để mỗi giáo viên tự soátxét lại hành trang nghề nghiệp của bản thân

+ Bước 2: Tổ chuyên môn đánh giá

Căn cứ vào tự đánh giá của giáo viên và kết quả thực hiện các nhiệm vụgiảng dạy, giáo dục… tổ chuyên môn tiến hành đánh giá, xếp loại chuyênmôn nghiệp vụ cho từng thành viên của mình Kết quả đánh giá, xếp loại của

tổ chuyên môn có ý nghĩa rất quan trọng, vì tổ là nơi quản lý trực tiếp mọihoạt động chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên

Bước 3 : Hội đồng nhà trường đánh giá:

Hội đồng nhà trường dưới sự chủ trì của Hiệu trưởng, sau khi xem xétmột cách toàn diện kết quả thực hiện nhiệm vụ chuyên môn nghiệp vụ củatừng giáo viên và của từng tổ sẽ quyết định việc đánh giá xếp loại

Giai đoạn 3 : Xử lý sau đánh giá, xếp loại

Giai đoạn này có các bước sau :

+ Bước 1: Thông báo kết quả đánh giá, xếp loại chuyên môn nghiệp vụcủa giáo viên

Sau khi có kết quả đánh giá xếp loại chính thức, nhà trường cần thôngbáo ngay cho giáo viên

+ Bước 2 : Đề ra yêu cầu đối với giáo viên ở các loại trình độ chuyênmôn nghiệp vụ Tuỳ theo loại trình độ chuyên môn nghiệp vụ của giáo viên

mà đề ra các yêu cầu khác nhau : đối với số giáo viên được xếp loại tốt, cầntiếp tục bồi dưỡng để đưa vào mạng lưới chuyên môn ; đối với giáo viên xếploại khá, cần có kế hoạch bồi dưỡng định kỳ để sau một thời gian có thểchuyển lên loại tốt; đối với giáo viên xếp loại trung bình, cần tạo điều kiệncho họ học thêm, phân công chuyên môn phù hợp, tăng cường dự giờ củađồng nghiệp

Bước 3: Tổ chức bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp

vụ cho giáo viên

Việc bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho giáoviên có thể được tiến hành theo kế hoạch của ngành, cũng có thể theo tìnhhình thực tế của từng trường, từng địa phương

d Quản lý hoạt động học của học sinh.

- Thông qua giáo viên, người quản lý quản lý hoạt động của học sinh.Hoạt động đó xảy ra ở lớp, ngoài lớp, ngoài trường, ở gia đình và được thểhiện qua nhiều hình thức: học trên lớp, thực hành, lao động tự học ở nhà

- Để giúp hoạt động học của học sinh được tốt người quản lý cần chú

ý :

+ Giáo dục tinh thần, thái độ, động cơ học tập đúng đắn trong học sinh.+ Xây dựng và thực hiện nền nếp học tập

+ Áp dụng các hình thức động viên, kuyến khích học sinh học tập.+ Phối hợp với các lực lượng giáo dục quản lý hoạt động học tập củahọc sinh, trong việc này cần đề cao vai trò của Đoàn, Đội.

e Quản lý đánh giá kết quả hoạt động dạy học môn Âm nhạc của giáo viên:

- Quản lý, đánh giá kết quả việc thực hiện chương trình dạy học môn

Âm nhạc ở trường THCS của giáo viên

- Quản lý, đánh giá kết quả về đổi mới phương pháp dạy học môn Âmnhạc của giáo viên

- Quản lý, đánh giá kết quả việc sử dụng thiết bị dạy học môn Âmnhạc của giáo viên

- Quản lý, đánh giá kết quả về hồ sơ, giáo án của giáo viên Âm nhạctrường THCS

g Quản lý cơ sở vật chất phục vụ hoạt động dạy học môn Âm nhạc.

- Quản lý việc xây dựng phòng học nghệ thuật

- Quản lý việc mua sắm các thiết bị dạy học môn Âm nhạc

- Quản lý việc sử dụng các thiết bị dạy học đối với giáo viên Âm nhạc

- Quản lý việc bảo quản cơ sở vật chất, thiết bị dạy học môn Âm nhạc ởtrường THCS

1.3.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động dạy học môn

Âm nhạc ở trường THCS

1.3.3.1 Trình độ năng lực của người quản lý

Giáo dục là một hệ thống gồm nhiều thành tố khác nhau như: Trình độquản lý -Thầy dạy - Người học (học sinh) - Nội dung - Phương pháp - Giáotrình học tập - Cơ sở vật chất (trong đó có ngân sách) Tất cả các yếu tố đóđều ảnh hưởng đến việc quản lý dạy học có chất lượng

- Vấn đề chất lượng quản lý: chắc ai cũng đồng ý rằng để mang lại hiệuquả trong giáo dục - đào tạo, nhà quản lý giáo dục phải có khả năng định

hướng, đưa ra được những quyết sách hợp lý để định hướng đi cho nền giáodục, giám sát, đôn đốc, thúc đẩy mọi thành phần tham gia vào công việc giáodục.

+ Người làm công tác quản lý phải nắm chắc nội dung chương trình,thời lượng của môn học để lên kế họach thực hiện cho phù hợp

+ Người quản lý phải hiểu được đặc thù của môn học để trong quá trìnhchỉ đạo có sự linh động giải quyết những vấn đề liên quan đến công việc dạyhọc của bộ môn

+ Người quản lý phải có lòng say mê, nhiệt tình với công việc, biếtđộng viên các giáo viên trong quá trình thực hiện nhiệm vụ để hoàn thành tốtcông việc

1.3.3.2 Về chất lượng đội ngũ giáo viên

Giáo viên là lực lượng quyết định sự thành bại của quá trình dạy học.Tuy hiện nay chúng ta có một đội ngũ giáo viên phổ thông đă đảm bảo sốlượng (nhiều nơi dư thừa), đa dạng về trình độ, mức sống được đảm bảo kháhơn trước, nhưng trên thực tế đời sống trường học, chúng ta vẫn thiếu đội ngũgiáo viên có chất lượng để đảm nhận dạy học theo hướng đổi mới

Để thực hiện được mục tiêu, kế hoạch theo yêu cầu của môn học trướchết phải có đội ngũ giáo viên có trình độ, năng lực sư phạm, có tâm huyết vớinghề nghiệp, trung thành với định hướng chỉ đạo tích cực của người quản lý.Đặc biệt đối với bộ môn Âm nhạc ở Trung học cơ sở ngoài những phẩm chấtđạo đức, người giáo viên cần phải có năng lực thực hành Âm nhạc để thể hiệncác tác phẩm Âm nhạc có truyền cảm, gây hứng thú cho học sinh, từ đó quamôn học giáo dục cho các em thị hiếu thẩm mĩ Âm nhạc, góp phần phát triểntoàn diện nhân cách cho học sinh

1.3.3.3 Về nội dung chương trình

Nội dung chương trình là một yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lýhoạt động dạy học của môn học Nội dung chương trình mà phù hợp với đốitượng học sinh, phù hợp với mục tiêu của môn học đó là điều kiện thuận lợi

để thực hiện định hướng, kế hoạch của người quản lý Và ngược lại nội dungchương trình không phù hợp với đối tượng học sinh, mục tiêu của môn học thìkhó hoàn thành kế hoạch, định hướng chỉ đạo của người quản lý

Nhìn chung nội dung chương trình môn học Âm nhạc ở trường THCShiện nay phù hợp với đối tượng học sinh, phù hợp với mục tiêu của môn học.Tuy nhiên trong đó vẫn còn có một số nội dung chưa thực sự phù hợp đối vớitừng đối tượng học sinh, do vậy người quản lý chuyên môn cần linh độngthay đổi trong điều kiện cho phép để phù hợp với đối tượng học sinh

1.3.3.4 Về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học.

Với ý nghĩa là hệ thống công cụ hỗ trợ dạy học, thiết bị giáo dục vừa

có ý nghĩa như một nguồn tri thức cần khai thác, vừa như một điều kiện kíchthích tính tích cực học tập ở người học Do đặc thù của bộ môn Âm nhạc ởtrường THCS, phương tiện dạy học quyết định rất lớn đến chất lượng dạyhọc Trong các hoạt động dạy học cần sử dụng các hình ảnh, âm thanh đểminh họa cho các nội dung, tạo được không khí học tập tích cực, gây đượchưng phấn cho học sinh Một đặc thù của hoạt động dạy học môn Âm nhạc đó

là trong quá trình dạy học giáo viên và học sinh phải hát, đọc xướng âm nên

nó ảnh hưởng đến các lớp học bên cạnh, do vậy điều kiện quan trọng là phải

có phòng học đặc thù riêng

Nếu đáp ứng được các điều kiện học tập sẽ mang lại kết quả tốt, thựchiện được các định hướng chỉ đạo của người quản lý, thực hiện được mục tiêucủa môn học Âm nhạc ở trường THCS

1.3.3.5 Về chỉ đạo quan tâm của cấp trên

Qua những vấn đề liên quan đến công tác quản lý hoạt động dạy họcnêu trên, chúng ta thấy một yếu tố rất quan trọng ảnh hưởng đến công tácquản lý hoạt động dạy học đó là sự quan tâm chỉ đạo của cấp trên (Bộ Giáodục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo, Phòng Giáo dục) Trong những nămgần đây bộ môn Âm nhạc ở trường THCS cũng được cấp trên quan tâm, môn

Âm nhạc được đưa vào giảng dạy đại trà từ cấp TH đến THCS Hầu hết cáctrường THCS trong cả nước được cấp các thiết bị dạy học cơ bản đối với mônhọc Âm nhạc, điều đó rất thuận lợi cho hoạt động dạy học Âm nhạc Ngoài ra

Bộ giáo dục và Đào tạo còn đề ra mục tiêu đối với môn học, cách kiểm trađánh giá kết quả dạy - học cho giáo viên và học sinh, điều đó rất thuận lợi choviệc quản lý hoạt động dạy học

Sự quan tâm chỉ đạo đạo của cấp trên tạo điều kiện thuận lợi cho nhữngngười làm công tác quản lý hoạt động dạy học, nhằm thực hiện tốt mục tiêucủa môn học

Kết luận chương 1

Từ những khái niệm cơ bản đã nêu và việc hệ thống hoá cơ sở lý luận

về hoạt động dạy học Âm nhạc ở các trường THCS cho ta thấy: Thực chất củaquản lý hoạt động dạy học Âm nhạc ở trường THCS đó là quản lý các vấn đề liên quan đến chất lượng dạy học bao gồm:

+ Quản lý việc thực hiện nội dung chương trình dạy học môn Âm nhạc

ở trường THCS

+ Quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp của giáo viên

+ Quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học của giáo viên

+ Quản lý về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học

+ Quản lý hoạt động học của học sinh

Những cơ sở lý luận này là căn cứ khoa học để chúng tôi tiến hành điềutra, khảo sát thực trạng hoạt động dạy học môn Âm nhạc ở các trường THCStrong địa bàn thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An từ đó có cơ sở để đề xuất các giảipháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng dạy học bộ môn Âm nhạc ở cáctrường THCS trong thành phố Vinh

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN ÂM NHẠC

Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH PHỐ VINH

TỈNH NGHỆ AN 2.1.Một số đặc điểm điều kiện tự nhiên, xã hội thành phố Vinh

Nằm trên tọa độ địa lý từ 18°38'50” đến 18°43’38” vĩ độ Bắc, từ105°56’30” đến 105°49’50” kinh độ Đông, Thành phố Vinh chính là trungtâm của đồng bằng Thanh Nghệ Tĩnh, đồng bằng rộng thứ 3 của Việt Nam.Diện tích hiện nay của Vinh là 104,96 km2, dân số 435.208 người (dân số quiđổi 2010) Nhằm thực hiện đề án "Phát triển thành phố Vinh trở thành trung

tâm kinh tế, văn hoá vùng Bắc Trung Bộ" đã được Thủ tướng Chính phủ phê

duyệt, từ nay đến năm 2025, thành phố Vinh sẽ mở rộng địa giới hành chính

để có diện tích 250 km² với dân số dự kiến là 800.000 - 1.000.000 người Saukhi mở rộng, diện tích của thành phố Vinh sẽ bao gồm thành phố Vinh hiệnnay và toàn bộ diện tích thị xã Cửa Lò, phần phía Nam huyện Nghi Lộc, phíaBắc huyện Hưng Nguyên Ranh giới thành phố mới sẽ là phía Bắc là đườngNam Cấm, phía Tây là đường tránh Vinh, phía Nam là sông Lam và phíaĐông là biển Đông

Thành phố Vinh hiện có 25 phường, xã : Phường Lê Mao, Phường LêLợi, Phường Hà Huy Tập, Phường Đội Cung, Quang Trung, Cửa Nam,Trường Thi, Hồng Sơn, Trung Đô, Bến Thuỷ, Đông Vĩnh, Hưng Bình, HưngPhúc, Hưng Dũng, Vinh Tân, Quán Bàu, Hưng Đông, Hưng Lộc, Hưng Hòa,Hưng Chính, Nghi Phú, Nghi Ân, Nghi Kim, Nghi Liên, Nghi Đức

Thành phố Vinh nằm giữa hai khu kinh tế lớn là Nghi Sơn (Thanh Hóa)

và Vũng Áng (Hà Tĩnh), bên cạnh thành phố là khu kinh tế Đông Nam (Nghệ

An)

Năm 2010, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất so với cùng kỳ là 18,1%,thu nhập bình quân đầu người đạt 38,1 triệu đồng, thu ngân sách đạt 2800 tỷđồng TP phấn đấu trong năm 2011, tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất từ18,5-19.5%, thu ngân sách đạt từ 3.200 - 3.300 tỷ đồng.

Thành phố Vinh là một trong những trung tâm văn hoá du lịch của tỉnhNghệ An Là một điểm đến quan trọng trong tour du lịch con đường di sảnmiền Trung, Thành phố Vinh từ lâu đã hấp dẫn du khách bởi một quần thểkhu du lịch với những nét đặc trưng tiêu biểu của một đô thị xứ Nghệ Thànhphố có nhiều di tích, danh thắng trong đó có tới 14 di tích được xếp hạng cấpquốc gia, 16 di tích được xếp hạng của tỉnh Nghệ An thành phố Vinh cũng lànơi tập trung các Trung tâm văn hoá lớn như:

 Nhà Văn hóa Lao động

 Cung Lễ hội Vinh

 Nhà Văn hóa Quân khu 4

 Nhà Văn hóa Thiếu nhi Việt - Đức

 Nhà hát Dân ca Nghệ An - Trung tâm bảo tồn và phát huy dân ca XứNghệ (gồm 2 đoàn nghệ thuật: Đoàn kịch hát và Đoàn dân ca)

 Đoàn Ca múa nhạc dân tộc Nghệ An

 Đoàn Nghệ thuật Quân khu IV

 Trung tâm Điện ảnh Bắc Trung Bộ

 Rạp chiếu phim 12-9

2.2 Khái quát về giáo dục đào tạo ở thành phố Vinh

Thành phố Vinh là một trong 3 trung tâm giáo dục & đào tạo lớn nhấtcủa khu vực miền Trung - Tây Nguyên Hiện nay trên địa bàn thành phố có 7trường đại học, 13 trường cao đẳng và nhiều phân hiệu, cùng nhiều trườngtrung học chuyên nghiệp, trung tâm dạy nghề và hàng trăm trường học từ bậchọc phổ thông tới ngành học mầm non Sắp tới trên địa bàn thành phố Vinh sẽ

có thêm các trường Đại học cấp khu vực được thành lập, nâng cấp như: Đạihọc Công nghiệp Vinh, Trường ĐH Xây dựng Hà Nội - Phân hiệu 2, Đại họcVăn hóa - Nghệ thuật - Du lịch Vinh, Đại học Kinh tế - Kỹ thuật Vinh, Đạihọc Kỹ thuật- Công nghiệp Việt - Hàn, Đại học Nghệ An, Học viện Kiểmtoán Việt Nam, Tổng số sinh viên các trường ĐH,CĐ,TC: gần 100 ngànngười (năm 2011).

Trong những năm vừa qua, Giáo dục - Đào tạo ở thành phố Vinh đãđạt được những kết quả đáng kể Mạng lưới và qui mô trường lớp được pháttriển, chất lượng được nâng cao Cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học đượctăng cường Hầu hết các trường bậc Đại học, bậc phổ thông trong thành phốđều có các phòng thư viện, thiết bị, phòng học vi tính, phòng thí nghiệm thựchành, phòng học ngọai ngữ, phòng học nghệ thuật riêng Cơ sở vật chất đápứng tốt cho việc đổi mới phương pháp dạy học ở tất cảc các phân môn

Giáo dục thành phố Vinh đã góp phần quan trọng trong việc nâng caodân trí, đào tạo, cung cấp nguồn nhân lực phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh

tế, xã hội, văn hoá cho địa phương

2.3 Giáo dục bậc THCS ở thành phố Vinh

2.3.1 Về quy mô phát triển

Trong năm học 2012-2013 thành phố Vinh có 23 trường THCS cônglập và 2 trường THCS dân lập

Tổng số học sinh là 13631 Trong đó số học sinh dân tộc là 12 em