Một số giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Hoạt động GDNGLL là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học cácmôn văn hóa và tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, có quan hệ chặt chẽ với hoạtđộng dạy học và các hoạt động giáo dục t

- BGH, CBGV và HS các trường THPT huyện Thọ Xuân đã hết sức giúp đỡ và cộng tác.

- Các bạn sinh viên, các tổ chức đoàn thể, hội cha mẹ học sinh đã giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Vì năng lực nghiên cứu khoa học còn hạn chế, chắc chắn luận văn không tránhkhỏi thiếu sót, tác giả rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các độc giả Xin chân thành cảm ơn!

MỤC LỤC Trang Trang phụ bìa

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục chữ viết tắt

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI 6

1.1.Lịch sử nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 7

1.2 Một số khái niệm cơ bản 9

1.2.1 Quản lý 9

1.2.2 Quản lý giáo dục……… 10

1.2.3 Quản lý nhà trường 12

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 13

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT 24

1.4.1 Mục đích quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 24

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 24

1.4.3 Các yếu tố quản lý có ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 30

1.5 Cơ sở pháp lý của đề tài 34

1.5.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước, Bộ và địa phương về nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh phổ thông 34

1.5.2 Định hướng phát triển giáo dục của Tỉnh Thanh Hóa và của huyện Thọ Xuân 36

1.6 Kết luận chương 1 37 CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH

THANH HÓA 38 2.1 Tình

hình kinh tế, xã hội và giáo dục THPT của huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh

Hóa 38

2.1.1 Điều kiện tự nhiên huyện Thọ Xuân 38

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội huyện Thọ Xuân……… …… …39

2.1.3 Tình hình phát triển giáo dục THPT huyện Thọ Xuân……… ….40

2.2 Thực trạng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường các trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa 42

2.2.1 Nhận thức về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 42

2.2.2.Thực trạng thực hiện các nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 44

2.2.3 Thực trạng sử dụng các hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp……….…49

2.2.4 Thực trạng tham gia của các lực lượng giáo dục ngoài giờ lên lớp…… 52

2.3 Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT Thọ Xuân, tỉnh Thanh hoá 53

2.3.1.Lập kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường.53 2.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp trong các nhà trường……… ………

552.3.3 Chỉ đạo thực hiện kế hoạch hoạt động ngoài giờ lên lớp……… 58

2.3.4 Kiểm tra, đánh thực hiện các kế hoạt hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ……….62

2.4 Đánh giá chung về thực trạng 63

2.4.1 Thành công……… …… 63

2.4.2 Hạn chế……… ……64

2.4.3 Nguyên nhân của các hạn chế……… …….65

2.5 Kết luận chương 2 65

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC HOẠT ĐỘNG NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN

THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA 67

3.1 Các nguyên tắc đề xuất giải pháp 67

3.1.1 Nguyên tắc bảo đảm tính mục tiêu………67

3.1.2 Nguyên tắc khoa học……….67

3.1.3 Nguyên tắc khả thi và hiệu quả……….67

3.2 Các giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa 68

3.2.1 Nâng cao nhận thức về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp và quản lý hoạt động này……….……… ………68

3.2.2 Đổi mới công tác quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp……… …………73

3.2.3 Bồi dưỡng kỹ năng hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và cán bộ đoàn……… ……….74

3.2.4 Đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp cho học sinh……… 77

3.2.5 Tăng cường cơ sở vật chất cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp… 84

3.2.6 Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp……… ……… 86

3.2.7 Có biện pháp động viên và khen thưởng kịp thời……… …88

3.3 Khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các biện pháp được đề xuất 90

3.4 Kết luận chương 3 93

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 94

TÀI LIỆU THAM KHẢO 99

PHỤ LỤC 101

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT

3 Công nghiệp hóa - hiện đại hóa CNH-HĐH

19 Trung tâm giáo dục thường xuyên TTGDTX

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục là quá trình kết hợp vai trò chủ đạo của giáo viên với sự tự giác tíchcực, tự rèn luyện của học sinh nhằm hình thành ý thức, tính cách và chủ yếu là

hành vi thói quen đạo đức với các chuẩn mực xã hội quy định Nhân cách học sinhđược hình thành qua hai con đường cơ bản: con đường dạy học trên lớp và conđường hoạt động ngoài giờ lên lớp.

Để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện thế hệ trẻ, đáp ứng nguồn nhânlực phục vụ sự nghiệp CNH-HĐH, giáo dục phổ thông đã và đang được đổi mớimạnh mẽ theo cách tiếp cận kỹ năng sống đó là: học để biết, học để làm, học để tựkhẳng định mình và học để cùng chung sống Mục tiêu của giáo dục phổ thôngcũng đã và đang chuyển hướng từ chủ yếu là trang bị kiến thức sang trang bịnhững năng lực cần thiết cho các em học sinh Phương pháp giáo dục phổ thôngđổi mới theo hướng phát huy tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của người học,phù hợp với đặc điểm của từng lớp học, tăng cường khả năng làm việc theo nhóm,rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lạiniềm vui, hứng thú học tập cho học sinh

Trong quá trình giáo dục, ngoài việc hình thành thái độ đúng đắn, các hành

vi và thói quen tốt, các kỹ năng hoạt động và ứng xử trong các mối quan hệ xã hội

về chính trị, đạo đức, pháp luật , còn phải giúp các em bổ sung và hoàn thiệnnhững tri thức đã học trên lớp Vậy quá trình giáo dục không những được thực hiệnthông qua các hoạt động giáo dục trên lớp mà còn thông qua các hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động GDNGLL là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học cácmôn văn hóa và tiếp nối hoạt động dạy học trên lớp, có quan hệ chặt chẽ với hoạtđộng dạy học và các hoạt động giáo dục trong nhà trường , nhằm tạo môi trườngcho người học, gắn lý thuyết với thực hành, thống nhất giữa nhận thức với hànhđộng và cơ hội trải nghiệm của họ, góp phần tích cực vào việc hình thành và pháttriển kỹ năng sống, khả năng tự giáo dục, tự rèn luyện cho học sinh Hoạt độngGDNGLL giúp nhà trường và giáo viên phát triển các chương trình giáo dục, xâydựng văn hóa nhà trường

Hoạt động GDNGLL còn là cầu nối tạo ra mối liên hệ hai chiều giữa nhàtrường và xã hội Là điều kiện và phương tiện để huy động sức mạnh cộng đồngcùng tham gia vào quá trình phát triển giáo dục của nhà trường

Hoạt động GDNGLL được quy định cụ thể tại Điều lệ trường học ban hànhkèm theo ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tại Điều 26 đã chỉ rõ : “Hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệthuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giớitính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm pháttriển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch,giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hộikhác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh”

Hoạt động GDNGLL là linh hồn của các hoạt động tập thể trong nhà trường

Nó là thước đo sự phối hợp tổ chức các hoạt động của các lực lượng giáo dục trong

và ngoài nhà trường nhằm góp phần “… nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện,đổi mới nội dung phương pháp dạy và học, hệ thống trường lớp và hệ thống quản

lý giáo dục; thực hiện chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hoá giáo dục Phát huy tinh

thần độc lập suy nghĩ và sáng tạo của học sinh, sinh viên, đề cao năng lực tự học,

tự hoàn thiện học vấn và tay nghề …” (Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng Cộng SảnViệt Nam lần thứ X)

Trong khi đó nhiều nước trên thế giới rất coi trọng hoạt động giáo dục ngoài

giờ lên lớp như: Pháp, Thuỵ Sĩ, Bỉ, Áo, Đức, Ý, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Hoa

Kỳ, Canađa, Australia,

Tuy nhiên, trong thực tiễn các nhà trường THPT ở Việt Nam nói chung và ởhuyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa nói riêng, chưa chú ý nhiều đến hoạt độngGDNGLL cho HS Nhận thức và năng lực của CBQL, đội ngũ GV còn nhiều hạnchế, vì thế chất lượng hoạt động GDNGLL chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục

toàn diện cho HS Điều đó thể hiện ở sự yếu kém về kỹ năng sống, kỹ năng thíchứng, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng giải quyết vấn đề, năng lực tổ chức quản lý, nănglực hợp tác của HS sau khi tốt nghiệp phổ thông.

Từ những lý do trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài “Một số giải phápquản lý giáo dục hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổthông, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá”

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Các giải pháp QL hoạt động GDNGLL ở các trường THPT, huyện Thọ Xuân, tỉnhThanh Hoá

4 Giả thuyết khoa học

Nếu áp dụng đồng bộ một số giải pháp QL hoạt động GDNGLL mang tínhkhoa học, khả thi thì có thể nâng cao chất lượng công tác này ở các trường THPThuyện Thọ Xuân, tỉnhThanh Hoá

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động GDNGLL ở các trườngTHPT

5.2 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động GDNGLL ở các trường THPThuyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá

5.3 Đề xuất một số giải pháp quản lý hoạt động GDNGLL ở các trườngTHPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá

6 Phạm vi nghiên cứu

Khảo sát nghiên cứu công tác quản lý hoạt động GDNGLL ở các trườngTHPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa trong giai đoạn hiện nay (từ năm 2010-2011; 2011-2012; 2012-2013)

Số liệu đã thu thập từ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh trường THPT LêLợi, THPT Lê Hoàn, THPT 4 Thọ Xuân, THPT Lam Kinh, THPT Thọ Xuân 5,THPT Lê Văn Linh huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa

Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL áp dụng cho giai đoạn2014-2020

7 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này tác giả sử dụng các nhóm phương pháp:

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: phương pháp phân tích và tổnghợp lý thuyết, phương pháp cụ thể hoá lý thuyết, phương pháp phân loại và hệthống hóa lý thuyết để xây dựng cơ sở lý luận cho đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: phương pháp quan sát,phương pháp điều tra, phương pháp chuyên gia, phương pháp tổng kết kinhnghiệm để xây dựng cơ sở thực tiễn của đề tài

7.3 Phương pháp hỗ trợ: sử dụng toán thống kê để xử lý số liệu

8 Những đóng góp của luận văn

Luận văn đã góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận và thực tiễn của công tácquản lý hoạt động GDNGLL trong trường THPT, từ đó đề xuất được các giải phápquản lý hiệu quả công tác này ở các trường THPT huyện Thọ Xuân, tỉnh ThanhHoá

9 Cấu trúc nội dung của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luậnvăn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận của đề tài

Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động GDNGLL ở các trường THPThuyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá

Chương 3: Một số giải pháp quản lý hoạt động GDNGLL ở các trườngTHPT huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá

trọng và nghiên cứu để trở thành một công cụ hữu ích giúp cho học sinh, sinh viênđạt kết quả cao hơn và phát triển toàn diện hơn về nhân cách Hoạt động GDNGLLgiúp học sinh, sinh viên gắn kiến thức trong nhà trường vào cuộc sống.

Rabơle (1494 - 1553) là một trong những đại biểu xuất sắc của chủ nghĩanhân đạo và tư tưởng giáo dục Pháp thời kỳ Phục Hưng đòi hỏi việc giáo dục phảibao hàm các nội dung: trí dục, đạo đức, thể chất và thẩm mỹ, đã có sáng kiến tổchức các hình thức giáo dục như: ngoài việc học tập ở lớp và ở nhà còn có nhữngbuổi tham quan xưởng thợ, các cửa hàng, tiếp xúc với các nhà văn, các nghị sĩ, đặcbiệt là mỗi tháng một lần, thầy và trò về sống ở nông thôn một ngày

J A Kômenxki (1592 - 1670) được coi là ông tổ của nền sư phạm cận đại

đặc biệt quan tâm kết hợp việc học trên lớp với các hoạt động ngoài lớp Ôngkhẳng định: học tập không phải là lĩnh hội kiến thức trong sách vở mà lĩnh hội kiếnthức từ mặt trời, mặt đất, từ cây sồi, cây dẻ [14]

A S Macarenco (1888 - 1939) bàn về tầm quan trọng của công tác giáo dụchọc sinh ngoài giờ học: phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đếgiảng dạy, lại càng không thể để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học,

mà đáng ra phải là trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta…Nghĩa là trong bất

kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ đượctiến hành trong lớp Công tác giáo dục chỉ đạo toàn bộ cuộc sống của trẻ [18].Trong thực tiễn, Macarenco đã tổ chức các hoạt động ngoài giờ lên lớp, câu lạc bộcho học sinh ở trại M.Gorki và ở Công xã F.E.Dzerjinski như: tổ đồng ca, tổ vănhọc Nga, tổ khiêu vũ, xưởng tự do, tổ khoa học thực nghiệm tự nhiên, tổ vật lý,hóa học, tổ thể dục thể thao…Việc phân các em vào các tổ chức ngoại khóa, câulạc bộ được tổ chức trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, các em có thể xin ra khỏi tổbất cứ lúc nào, nhưng các tổ phải kỷ luật trong quá trình hoạt động

Các nghiên cứu ở Liên Xô vào những năm 60 - 70 về lý luận giáo dục nóichung và hoạt động GDNGLL nói riêng được đẩy mạnh I.Xmarienco trong tác

phẩm “Tổ chức và lãnh đạo công tác giáo dục ở trường phổ thông” [29] đã trìnhbày sự thống nhất của công tác giáo dục trong và ngoài giờ học, vị trí của ngườiHiệu trưởng trong việc lãnh đạo hoạt động giáo dục và các tổ chức Đội thiếu niên

và Đoàn thanh niên trong nhà trường

1.1.2 Ở Việt Nam

Tháng 9 năm 1945 Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thư gửi học sinh nhân ngày

khai trường: các em cũng nên ngoài giờ học ở trường, tham gia vào các Hội cứuquốc để tập luyện thêm cho quen với đời sống chiến sĩ và để giúp đỡ một vài việcnhẹ nhàng trong cuộc phòng thủ đất nước [19] Với lứa tuổi măng non, giữa cáichơi và cái học, có sự hỗ trợ thúc đẩy lẫn nhau: trong lúc học cũng cần làm chochúng vui, trong lúc vui cũng cần làm cho chúng học Ở trong nhà, ở trường học, ở

xã hội, chúng đều vui, đều học

Một số nghiên cứu lý luận về hoạt động GDNGLL trong những năm 1985

-1987 của các tác giả như: Nguyễn Lê Đắc, Hoàng Mạnh Phú, Lê Trung Trấn,Nguyễn Dục Quang và một số nghiên cứu thực nghiệm cải tiến nội dung, phươngpháp tổ chức nhằm nâng cao chất lượng hoạt động GDNGLL năm 1989 - 1990 donhóm cán bộ nghiên cứu của Viện khoa học giáo dục thực hiện như: Nguyễn DụcQuang, Nguyễn Thị Kỉ, Hà Nhật Thăng…

Một số cuốn sách viết về hoạt động GDNGLL trong thời gian đầu những năm

80 của một số tác giả như: Đặng Vũ Hoạt, Hà Nhật Thăng, Nguyễn Hữu Hợp,Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Đăng Thìn, Nguyễn Thị Kỷ…và gần đây nhất năm

2003 hai tác giả: Hoàng Minh Thao-Hà Thế Truyền (Trường Cán bộ quản lí giáodục và Đào tạo Trung ương) đã đề cập đến hoạt động GDNGLL trong cuốn “ Quản

lí giáo dục theo định hướng CNH-HĐH”

Đến nay đã có nhiều nghiên cứu và kinh nghiệm tổ chức hoạt độngGDNGLL, các tác giả đã đi sâu nghiên cứu lý luận, nghiên cứu thực tiễn, tổng kếtkinh nghiệm, đổi mới phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL Tác giả Ngô Văn

Phước (2001) với đề tài “Người Hiệu trưởng tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờlên lớp ở trường Trung học phổ thông”, đã nghiên cứu thực trạng quản lý hoạtđộng GDNGLL ở một số trường Trung Học Phổ Thông tỉnh Thừa Thiên - Huế và

đề ra một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng hoạt động này ở các trườngTrung học phổ thông tỉnh Thừa Thiên - Huế Tác giả Nguyễn Thị Hoàng Trâm(2003) với luận văn: “Các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động giáodục ngoài giờ lên lớp của Hiệu trưởng một số trường Trung Học Phổ Thông phíaNam” đã làm rõ lịch sử nghiên cứu đề tài ở các nước trên thế giới và Việt Nam,phân tích cơ sở lý luận, xác định nội dung, thành lập ban chỉ đạo đồng thời đề racác biện pháp nâng cao chất lượng quản lý hoạt động GDNGLL Tác giả Lê HồngQuảng (2005) với luận văn “Một số giải pháp phối hợp giữa Hiệu trưởng và BanChấp Hành Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong công tác giáo dục đạođức học sinh ở trường Trung Học Phổ Thông tỉnh Bình Phước” đã nghiên cứu về

sự phối hợp giữa Hiệu trưởng và tổ chức Đoàn thanh niên trong công tác giáo dụcđạo đức, một khía cạnh rất quan trọng của hoạt động GDNGLL Luận văn đã đúckết nhiều kinh nghiệm hữu ích về việc phối hợp các lực lượng giáo dục và pháthuy vai trò Đoàn thanh niên trong công tác quản lý của người Hiệu trưởng

Qua hệ thống các nghiên cứu nói trên, cho thấy các tác giả đã đi sâu vàonghiên cứu cơ bản về hoạt động GDNGLL, nghiên cứu thực nghiệm tổng kết kinhnghiệm thực tiễn nhằm xây dựng quy trình tổ chức và đổi mới nội dung phươngpháp hoạt động GDNGLL Các nghiên cứu về quản lí hoạt động GDNGLL chưanhiều Tại địa bàn tỉnh Thanh Hoá nói chung và huyện Thọ Xuân nói riêng, chưa

có nhiều đề tài nghiên cứu chuyên sâu về quản lí hoạt động GDNGLL

1.2 Một số khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

1.2.1.1 Khái niệm

Tuỳ theo cách tiếp cận mà ta có thể hiểu QL theo nhiều cách khác nhau:

- Tác giả Đặng Quốc Bảo quan niệm: “QL là quá trình tác động gây ảnhhưởng của chủ thể QL đến khách thể QL nhằm đạt được mục tiêu chung”.[1]

- Tác giả Trần Quốc Thành xác định: “QL là sự tác động có ý thức của chủthể QL để chỉ huy, điều khiển, hướng dẫn các quá trình xã hội, hành vi và HĐ củacon người nhằm đạt tới mục đích, đúng với ý chí của nhà QL phù hợp với qui luậtcủa khách quan” [25]

Nhìn chung ta có thể hiểu: QL là sự tác động hợp qui luật của chủ thể QLđến khách thể QL để điều khiển, hướng dẫn các hành vi, hoạt động của họ nhằm

đạt được mục tiêu của tổ chức

1.2.1.2 Chức năng của QL: là dạng hoạt động QL thông qua đó chủ thể QL

tác động vào khách thể QL nhằm thực hiện một mục tiêu nhất định, nó gồm 4 chứcnăng: kế hoạch, tổ chức thực hiện, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá

a Kế hoạch: Là hoạt động dựa trên các thông tin về thực trạng của tổ chức

như nhân lực, tài lực, vật lực, các chỉ thị từ cấp trên và các điều kiện khác để đề ramục tiêu, dự kiến các nguồn lực, phân bổ thời gian, huy động phương tiện, đề xuấtgiải pháp để đạt mục tiêu

b.Tổ chức: Là việc thiết lập cấu trúc bộ máy, bố trí nhân lực và xây dựng cơ

chế hoạt động; đồng thời ấn định chức năng nhiệm vụ cho các bộ phận và cá nhân,huy động, sắp xếp và phân bổ nguồn lực nhằm thực hiện đúng kế hoạch đã đề ra

c.Chỉ đạo: Là việc hướng dẫn công việc, liên kết, liên hệ, động viên, kích

thích, giám sát các bộ phận, cá nhân trong tiến trình thực hiện kế hoạch theo đúngdụng ý trong bước tổ chức

d Kiểm tra: Là theo dõi, giám sát, đánh giá các hoạt động bằng nhiều cách

thức (trực tiếp hoặc gián tiếp, thường xuyên hoặc định kỳ ) nhằm so sánh kết quảvới mục tiêu để nhận biết về chất lượng và hiệu quả của các hoạt động, tìm ranhững sai lệch để kịp thời đưa ra những quyết định điều chỉnh

Các chức năng nêu trên luôn được chủ thể QL liên tiếp thực hiện, đan xen

vào nhau, phối hợp với nhau và bổ sung cho nhau tạo thành một quá trình QL Đểthực hiện các chức năng QL thì người QL phải có thông tin Vì thế trong quá trình

QL thì thông tin đóng một vai trò rất quan trọng, nó tạo sự liên kết giữa chủ thể QL

và khách thể QL Thông tin là bước khởi đầu vì thiếu thông tin không thể xây dựng

kế hoạch, nó có thể được coi là một chức năng đặc biệt trong quá trình QL cùngvới bốn chức năng QL đã nêu và nó luôn luôn chiếm vị trí trung tâm Không cóthông tin không thể tiến hành QL và điều khiển bất cứ hệ thống nào

Còn theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang thì: “QLGD là hệ thống những tácđộng có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể QL (hệ giáo dục) nhằmlàm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiệnđược các tính chất của nhà trường xã hội chủ Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quátrình dạy học- giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lêntrạng thái mới về chất".[21]

Do đó QLGD là thực hiện các chức năng của quá trình QL trong công tác

GD, công tác QLGD còn được hiểu theo khía cạnh nội dung QL, là QL các yếu tốcấu thành quá trình giáo dục, bao gồm QL các yếu tố: mục tiêu giáo dục, nội dunggiáo dục, phương pháp giáo dục, tổ chức giáo dục, người dạy, người học, trường

sở, môi trường giáo dục và các lực lượng giáo dục

Mục tiêu QLGD là chất lượng giáo dục của người học với các mặt: chính trị

tư tưởng, đạo đức, văn hoá, khoa học kỹ thuật, phát triển trí tuệ, thể chất, hiểu biết

và thích ứng nghề nghiệp theo yêu cầu của xã hội

Như vậy: QLGD là hệ thống những tác động có hướng đích, hợp qui luậtcủa chủ thể QL đến khách thể và đối tượng quản lý nhằm làm cho hệ giáo dụcđược QL vận hành theo đúng đường lối quan điểm của Đảng, thực hiện các mục

tiêu giáo dục đã đề ra bằng các hình thức giáo dục phù hợp

1.2.3 Quản lý nhà trường

Quản lí nhà trường là quản lí vi mô Quản lý giáo dục, quản lý nhà trường

có thể hiểu là một chuỗi tác động hợp lí (có mục đích, tự giác, hệ thống, có kếhoạch) mang tính tổ chức – sư phạm của chủ thể quản lí đến tập thể giáo viên vàhọc sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhằm huy độnghọc cùng cộng tác, phối hợp, tham gia vào mọi hoạt động của nhà trường nhằmlàm cho quá trình này vận hành tối ưu tới việc hoàn thành những mục tiêu dự kiến Nhà trường là đối tượng cuối cùng và cơ bản nhất của quản lý giáo dục Dạyhọc và giáo dục trong sự thống nhất là hoạt động trung tâm của nhà trường Mọihoạt động đa dạng và phức tạp khác của nhà trường đều hướng vào tiêu điểm này

Vì vậy, quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình lao động sư phạm củathầy, hoạt động học tập – tự giáo dục của trò diễn ra trong quá trình dạy học – giáodục Có thể nói rằng quản lý nhà trường thực chất là quản lý quá trình dạy học –giáo dục

Quản lý nhà trường bao gồm hai loại:

*)Tác động của những chủ thể quản lí bên trên và bên ngoài nhà trường:

- Quản lí nhà trường là những tác động quản lí của các cơ quan quản lí giáodục cấp trên nhằm hướng dẫn và tạo điều kiện cho hoạt động giáo dục của nhàtrường

- Quản lí nhà trường cũng gồm những chỉ dẫn, quyết định của các thực thểbên ngoài nhà trường nhưng có liên quan trực tiếp đến nhà trường như cộng đồngđược đại diện dưới hình thức là Hội đồng giáo dục nhằm định hướng sự phát triểncủa nhà trường và hỗ trợ, tạo điều kiện cho việc thực hiện phương hướng phát triểnđó.

*) Tác động của những chủ thể quản lí bên trong nhà trường

Quản lí nhà trường do chủ thể quản lí bên trong nhà trường bao gồm cáchoạt động sau:

- Quản lí giáo viên;

- Quản lí học sinh;

- Quản lí quá trình dạy học giáo dục;

- Quản lí cơ sở vật chất trang thiết bị trường học;

- Quản lí tài chính trường học;

- Quản lí mối quan hệ giữa nhà trường và cộng đồng

Nói tóm lại: Quản lí nhà trường là hoạt động của các cơ quan quản lý nhằmtập hợp và tổ chức các hoạt động của giáo viên, học sinh và các lực lượng giáo dụckhác, cũng như huy động tối đa các nguồn lực giáo dục để nâng cao chất lượnggiáo dục và đào tạo trong nhà trường

Mục đích của quản lý nhà trường là đưa nhà trường từ trạng thái đang có, tiếnlên một trạng thái phát triển mới Bằng phương thức xây dựng và phát triển mạnh

mẽ các nguồn lực giáo dục và hướng các nguồn lực đó vào phục vụ cho việc tăngcường chất lượng giáo dục Mục đích cuối cùng của quản lý giáo dục là tổ chứcquá trình có hiệu quả để đào tạo lớp thanh niên thông minh, sáng tạo, năng động tựchủ, biết sống và phấn đấu vì mục đích của bản thân và của xã hội

1.3 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.1 Khái niệm

- Theo T.A.Ilina: Công tác giáo dục học sinh ngoài giờ học thường được gọi

là công tác giáo dục ngoại khóa Công tác này, bổ sung và làm sâu thêm công tác giáo dục nội khóa, trước tiên là phương tiện để phát hiện đầy đủ tài năng và năng lực trẻ em, thức tỉnh thiên hướng và hứng thú của học sinh đối với một hoạt động nào đó, đó là một hình thức tổ chức giải trí của học sinh và là cơ sở để tổ chức việchọc tập về hành vi đạo đức, để xây dựng kinh nghiệm của hành vi này [ 13]

- Tác giả Đặng Vũ Hoạt định nghĩa: hoạt động GDNGLL là việc tổ chức giáo

dục thông qua hoạt động thực tiễn của học sinh về khoa học - kĩ thuật, lao độngcông ích, hoạt động xã hội, hoạt động nhân đạo, văn hóa văn nghệ, thẩm mỹ, thểdục thể thao, vui chơi giải trí… để giúp các em hình thành và phát triển nhân cách[12]

Từ các định nghĩa trên có thể thấy rằng: hoạt động GDNGLL là những hoạtđộng được tổ chức ngoài giờ học các bộ môn văn hóa ở trên lớp, là sự tiếp nối vàthống nhất hữu cơ với hoạt động học tập trên lớp, là con đường gắn học với hành, lýthuyết với thực tiễn, nhận thức với hành động…Hoạt động này được tiến hành nối

tiếp hoặc xen kẽ hoạt động dạy - học trong phạm vi nhà trường hoặc xã hội, nó diễn

ra trong suốt năm học và cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, làmcho quá trình này được thực hiện ở mọi nơi, mọi lúc Trong quá trình tổ chức hoạtđộng có thể có sự tham gia, phối hợp giữa các lực lượng giáo dục khác nhau nhưngnhà trường vẫn giữ vai trò chủ đạo Đồng thời hoạt động GDNGLL là điều kiệnthuận lợi để học sinh phát huy vai trò chủ thể của mình trong hoạt động, nâng caođược tính tích cực hoạt động, qua đó rèn luyện những nét nhân cách của con ngườiphát triển

1.3.2 Mục đích của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động GDNGLL ở trường THPT nhằm vào các mục đích:

- Củng cố, khắc sâu kiến thức của các môn học, mở rộng và nâng cao hiểubiết của học sinh về các lĩnh vực đời sống xã hội, làm phong phú thêm vốn tri thức,kinh nghiệm họat động tập thể của học sinh;

- Rèn luyện các kĩ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi THPT như: kỹ nănggiao tiếp ứng xử có văn hóa, kỹ năng tổ chức quản lí và tham gia các hoạt động tậpthể với tư cách là chủ thể của họat động, kỹ năng tự kiểm tra, đánh giá kết quả họctập rèn luyện, củng cố phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động

và công tác xã hội

- Bồi dưỡng thái độ tự giác tích cực tham gia các hoạt động tập thể và hoạtđộng xã hội, hình thành tình cảm chân thành, niềm tin trong sáng với cuộc sống,với quê hương, đất nước, có thái độ đúng đắn đối với các hiện tượng tự nhiên và xãhội

1.3.3 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

- Theo Điều lệ trường Trung học (2011), hoạt động GDNGLL là một tronghai thành tố cơ bản của quá trình sư phạm trong nhà trường: hoạt động dạy họctrên lớp và hoạt động GDNGLL

- Hoạt động GDNGLL có vai trò rất quan trọng, nó điều chỉnh và định hướng

cho quá trình giáo dục toàn diện, tạo ra những con người hoàn thiện về nhân cách,

được thể hiện qua hành vi, kỹ năng - kỹ xảo, cách giao tiếp ứng xử, thái độ đối với

cuộc sống… Bên cạnh đó, nó góp phần củng cố và khắc sâu kiến thức các mônhọc, mở rộng và nâng cao hiểu biết cho học sinh về các lĩnh vực đời sống xã hội,phát triển các hành vi, thói quen tốt trong học tập, lao động và hoạt động xã hội,bồi dưỡng cho học sinh thái độ tự giác, tích cực khi tham gia các hoạt động Đồngthời hoạt động GDNGLL góp phần thỏa mãn các nhu cầu đa dạng cho học sinh,đặc biệt là nhu cầu vui chơi giao tiếp, lôi cuốn học sinh vào các hoạt động có ích,hạn chế những tác động tiêu cực của môi trường luôn rình rập tha hóa các em Việc

tổ chức các hoạt động GDNGLL một cách thường xuyên góp phần tạo điều kiện

cho học sinh tiếp cận, gia nhập đời sống xã hội, giáo dục học sinh kỹ năng sống,tạo cơ hội để học sinh vận dụng, thể nghiệm những gì tiếp thu được trong giờ họcchính khóa, nhờ đó kết quả giáo dục trở nên bền vững, trọn vẹn hơn về nhận thức,tình cảm, kĩ năng, hành vi …

1.3.4 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

+ Về nhận thức: Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh bổ sung,khắc sâu và hoàn thiện kiến thức đã học trên lớp đồng thời giúp các em có nhữnghiểu biết mới về cuộc sống, về xã hội, tình hình thời sự, đặc biệt những vấn đề củathời đại: môi trường, dân số, hiểm họa ma túy, các cuộc đấu tranh vì hòa bình,công lý …

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp giúp học sinh có điều kiện vận dụngkiến thức đã học vào đời sống, biết tự điều chỉnh hành vi đạo đức, lối sống cho phùhợp, trở thành người có kinh nghiệm và nhanh chóng trưởng thành, chững chạc …

Ngoài giờ lên lớp giúp học sinh tiếp cận với lý tưởng cách mạng thông quahoạt động, có định hướng chính trị rõ ràng, hiểu biết nhất định về truyền thống đấutranh của dân tộc, có niềm tự hào về truyền thống văn hóa tốt đẹp của dân tộc đồngthời tăng thêm hiểu biết về văn hóa của các nước trên thế giới thông qua các hoạtđộng giao lưu, hữu nghị, thông tin …

+ Về thái độ, tình cảm: Nhiệm vụ của ngoài giờ lên lớp không những hìnhthành ở học sinh những niềm tin, thái độ, tình cảm đúng mà còn giúp các em bày tỏthái độ, tình cảm của mình qua các hoạt động và mối quan hệ khác nhau, qua đótình cảm của các em được củng cố khẳng định và trở nên bền vững Hình thànhcho học sinh niềm tin vào chế độ, tương lai của đất nước, từ đó có lòng tự hào dântộc, nung nấu ước mơ tiếp nối truyền thống xây dựng quê hương giàu đẹp, hìnhthành cho học sinh những tình cảm đạo đức trong sáng, ý thức trách nhiệm đối vớigia đình, bạn bè, thầy cô, tình yêu quê hương đất nước, tình đoàn kết hữu nghị với

các bạn thanh - thiếu niên quốc tế, các dân tộc trên thế giới Giáo dục nếp sống

lành mạnh, giản dị, hành vi văn minh trong giao tiếp, tinh thần thái độ học tậpđúng đắn, ý thức chấp hành kỷ luật; xây dựng cho các em lối sống phù hợp với đạođức, pháp luật, truyền thống tốt đẹp của địa phương và đất nước, bồi dưỡng chohọc sinh tính tích cực, năng động sẵn sàng tham gia hoạt động xã hội, hoạt độngtập thể, vì lợi ích chung, vì sự tiến bộ của bản thân, thấm nhuần lẽ sống cao đẹp:

“Mọi người vì mỗi người - mỗi người vì mọi người” Thông qua hoạt động tập thểhọc sinh được rèn luyện trực tiếp trong cuộc sống xã hội, vững vàng hơn trong ýthức xây dựng tập thể, trong kỹ năng tự quản, kỹ năng giao tiếp, tự giáo dục, tự rènluyện, cũng như quen dần với những công việc tổ chức và quản lí tập thể, quản lí

xã hội

+ Về rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, hành vi, thói quen: hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp rèn luyện cho học sinh những kỹ năng cần thiết trong cuộc sống như:

kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử có văn hóa, kỹ năng tự quản, tổ chức điều khiển

và thực hiện một hoạt động tập thể có hiệu quả, kỹ năng nhận xét, kỹ năng đánhgiá kết quả hoạt động; kỹ năng sinh hoạt ngoài trời, rèn luyện sức khỏe, nâng caothể lực, hình thành và phát triển những năng lực thiên hướng của bản thân, nhữngthói quen tốt trong học tập lao động và các hoạt động khác Bên cạnh đó, ngoài giờlên lớp còn giúp các em rèn luyện kỹ năng giáo dục và tự giáo dục, kỹ năng hòanhập để thực hiện các nhiệm vụ được giao

Ba nhiệm vụ trên đây của hoạt động GDNGLL có mối quan hệ thống nhấtbiện chứng với nhau, bổ sung, hổ trợ, thúc đẩy lẫn nhau

1.3.5 Nguyên tắc hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

+ Nguyên tắc về tính mục đích và tính kế hoạch: hoạt động giáo dục ngoàigiờ lên lớp phải được lựa chọn từ yêu cầu kế hoạch năm học trên cơ sở thực hiệnmục tiêu giáo dục của ngành trong từng giai đoạn, vì thế cần phải mang hai mụcđích song song: phục vụ xã hội, xây dựng tập thể và tự giáo dục Hoạt động giáo

dục ngoài giờ lên lớp góp phần hình thành nhân cách học sinh Vì vậy, thầy côgiáo trong nhà trường và các lực lượng giáo dục khác phải nhận thức đầy đủ về vịtrí, nhiệm vụ của hoạt động GDNGLL, tích cực chỉ đạo và hỗ trợ cho hoạt độngnày đạt được mục đích giáo dục mong muốn Ngoài yêu cầu có tính mục đích giáodục rõ ràng, muốn có hiệu quả thiết thực, hoạt động này phải đảm bảo tính kếhoạch Vì vậy, phải cụ thể hóa mục tiêu chung thành mục tiêu bộ phận, định ramức độ yêu cầu đối với từng loại hình hoạt động và những mẫu thiết kế tương ứng,

đề ra những biện pháp phù hợp, vạch rõ dự án tiến hành công việc

+ Nguyên tắc tính tự nguyện, tự giác: Nếu hoạt động trên lớp là bắt buộc thìhoạt động GDNGLL là tự nguyện, tự giác Học sinh tự chọn tham gia các hoạtđộng theo khả năng, hứng thú và điều kiện sức khỏe của mình, chỉ có như vậy mớitạo ra được động cơ hoạt động, phát huy thiên hướng của người học sinh Muốnthế nhà trường phải tổ chức nhiều môn, nhiều nhóm, nhiều câu lạc bộ khác nhau,thường xuyên tổ chức nhiều hình thức hoạt đông GDNGLL hấp dẫn để thu hút các

em, đồng thời phải bảo đảm tính tập thể vì hoạt đông GDNGLL được tiến hành tậpthể, vì lợi ích tập thể, lợi ích xã hội mà phục vụ Trong hoạt động này, mỗi họcsinh là thành viên của một đoàn thể hay tập thể, hoạt động với tính cách đại diệncho một lực lượng hoặc một tổ chức xã hội nhất định

+ Nguyên tắc tính đến các đặc điểm lứa tuổi và đặc điểm của học sinh:Nguyên tắc này đòi hỏi nội dung và hình thức hoạt đông GDNGLL phải vừa sứcvới từng lứa tuổi, từng khối lớp, nhà trường, giáo viên phải xác định các loại hìnhhoạt động và các hình thức công việc sao cho chúng phù hợp với khả năng lứa tuổi

và hứng thú cá nhân của học sinh, có sức hấp dẫn, thỏa mãn nhu cầu, kích thíchtưởng tượng, có tác dụng nuôi dưỡng lý tưởng ước mơ, tránh căng thẳng nghèonàn, đơn điệu Phải gây được hứng thú, mang lại niềm vui cho học sinh Cần luônđổi mới về tính chất, nội dung và hình thức

+ Nguyên tắc kết hợp giữa sự lãnh đạo sư phạm với tính độc lập, tự quản củahọc sinh: Nguyên tắc này đòi hỏi phát huy tính tích cực độc lập, sáng tạo của họcsinh Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT với lực lượng nòng cốt

là Đoàn TNCS Hồ Chí Minh cần phải được tạo điều kiện để phát huy tính chủđộng, năng lực sáng tạo, khả năng tự quản Trong mọi hoạt động, học sinh phải giữvai trò chủ thể, tự điều khiển, tự giải quyết các tình huống nảy sinh Giáo viên làngười giữ vai trò cố vấn, phải tin tưởng và tôn trọng học sinh, tạo được mối quan

hệ hợp tác, cộng đồng trách nhiệm giữa thầy và trò

+ Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả: Khi tiến hành bất cứ hoạt động nàocũng phải tính đến hiệu quả, trong đó hiệu quả giáo dục phải được đưa lên hàngđầu Nếu tổ chức hoạt đông GDNGLL có sự kết hợp hiệu quả giáo dục với cáchiệu quả khác như kinh tế, chính trị, xã hội … thì phải lấy hiệu quả giáo dục đểđiều chỉnh các hiệu quả khác

1.3.6 Nội dung chương trình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Căn cứ nội dung hoạt động GDNGLL được đề cập tại Điều lệ trường Trung

học (2011) đồng thời đối chiếu với các hoạt động thực tiễn của các trường THPThiện nay, hoạt động GDNGLL có bốn nhóm nội dung cơ bản sau: hoạt động laođộng - hướng nghiệp; hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch; hoạt động văn hóa -nghệ thuật, thể dục - thể thao; hoạt động xã hội - chính trị

+ Hoạt động lao động - hướng nghiệp: Học sinh vệ sinh trường lớp, trang trílớp, chăm sóc cây trồng, bảo vệ tài sản công… thể hiện qua các phong trào

“Trường xanh, lớp đẹp”, “Không gian xanh”; Mỗi học sinh làm một số công việcnhà vừa sức để giúp đỡ bố mẹ như: tự giặt ủi quần áo, dọn dẹp nhà cửa, sửa chữanhững vật dụng đơn giản; Phối hợp với Huyện Đoàn, thực hiện phong trào “Chủnhật xanh”, mỗi tháng một lần, tổng vệ sinh toàn trường hay vệ sinh khu vựcquanh trường, quanh nơi ở nhằm góp phần hưởng ứng cuộc vận động: “Toàn dânxây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”; Để không khí thêm sinh động, vào các

dịp lễ, Tết nhà trường hoặc cụm liên trường tổ chức hội chợ triển lãm, bán, trao đổinhững sản phẩm do học sinh làm ra qua bộ môn công nghệ như: túi xách, đồ trangsức, giỏ hoa, áo len, móc khóa, bánh, mứt; Tổ chức các cuộc thi sáng tạo “vật lý -địa lý” Thực hiện công tác hướng nghiệp, đề án “Phân luồng học sinh sau tốtnghiệp Trung học cơ sở, Trung học phổ thông”, các trường mời báo cáo viên, phốihợp với các trường Trung học nghề, Trung cấp chuyên nghiệp tư vấn, báo cáohướng nghiệp, giới thiệu nghề truyền thống ở địa phương, giới thiệu những ngànhnghề có nhu cầu tuyển dụng cao trong hiện tại và tương lai, tư vấn cho học sinhchọn nghề phù hợp với khả năng của các em và nhu cầu của xã hội, tổ chức ngàyhội: “Thanh niên với nghề nghiệp” cho học sinh; tham quan hướng nghiệp ở cácnhà máy, cơ sở sản xuất, xí nghiệp…

+ Hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch: Giúp học sinh tái tạo năng lực thầnkinh và cơ bắp sau những giờ học tập căng thẳng, thay đổi tâm trạng, giải tỏa buồnphiền, mệt mỏi để học sinh có thể tiếp tục học tốt hơn, tạo cơ hội để học sinh thamgia vào các mối quan hệ bạn bè, tìm hiểu những điều mới lạ xung quanh, giúp các

em hiểu biết hơn về những giá trị văn hóa tự nhiên xã hội, góp phần hình thànhnhững kỹ năng sống cho học sinh Hoạt động được thực hiện qua nhiều hình thứcnhư: Đi cò khêu, kéo co, ném còn, nhảy bao bố hay các trò chơi tĩnh như: trò chơi

âm nhạc, trò chơi ngôn ngữ …

+ Hoạt động văn hóa - nghệ thuật, thể dục - thể thao: là món ăn tinh thầnkhông thể thiếu, hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy học, góp phần giáo dục thẩm

mỹ, giáo dục thể chất, tạo sân chơi lành mạnh cho học sinh sau giờ học căng thẳng.Hoạt động này được thực hiện dưới nhiều hình thức: Hội thi “EAROBIC”, “Nhàkhoa học nhỏ tuổi” của Đoàn - Đội; “Hội vui học tập”, “Đố em”, Viết thư UPU,Thuyết trình văn học, kể chuyện theo sách, thi học sinh giỏi…của các môn học,của thư viện; Hội thi cắm hoa, báo tường, vẽ tranh, văn nghệ nhân dịp kỷ niệm cácngày lễ lớn 20/10;20/11;22/12 8/3;26/3; 19/5 Thể dục giữa giờ, “Hội khỏe Phù

đổng”, “Hội khỏe phù đổng”, phong trào: “Mỗi học sinh chơi một môn thể dục”.Ngoài ra các em có thể tham gia các câu lạc bộ: Cầu lông, bóng bàn, bóng rổ, thểdục nhịp điệu, cờ tướng, cờ vua…

+ Hoạt động xã hội - chính trị: Bao gồm các hoạt động phục vụ nhiệm vụchính trị - xã hội của địa phương, giáo dục pháp luật, giáo dục an toàn giao thông,giáo dục môi trường, giáo dục phòng chống AIDS, ma túy và các tệ nạn xã hội,xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực… Với một số hoạt động cụ thể:Hội thi: “Học sinh với bảo vệ môi trường”, “Học tập và làm theo tấm gương đạođức Hồ Chí Minh”; Các phong trào: “Tiếp bước cha anh”, chăm sóc Mẹ Việt Namanh hùng, thăm viếng gia đình thương binh, liệt sĩ; bảo vệ, chăm sóc di tích lịch sử,văn hóa; Gửi thư tặng quà thăm bộ đội vùng biên giới, hải đảo; Các lễ hội, hội trại:

“Giỗ tổ vua Hùng”, “Mừng Đảng - Mừng Xuân” Những hội thi, những phongtrào, các lễ hội trên giúp học sinh thuộc sử nước nhà, sử địa phương, truyền thốngđịa phương, truyền thống nhà trường…Qua đó, bồi dưỡng lòng tự hào về nhữngthành quả và truyền thống hào hùng của dân tộc, khơi dậy lòng biết ơn nhữngngười đi trước, kêu gọi nỗ lực học tập và làm theo tấm gương đạo đức Bác Hồ đểtrở thành những người công dân tốt Bên cạnh các hoạt động trên, các bộ phim tưliệu, thời sự, di tích lịch sử, danh lam thắng cảnh… đã khơi dậy ở các em lòng tựhào về non sông, đất nước; sự chia sẻ đồng cảm với những mất mát của đồng bào,lòng yêu thương con người, thái độ đấu tranh với những cái xấu, cái bất công haynhững buổi giao lưu với học sinh trường khuyết tật, các bạn học sinh là nạn nhânchất độc màu da cam đã giúp các em hiểu hơn về những mất mát của của các bạnđồng thời ý thức hơn về những may mắn mình đang có để nỗ lực học tập rèn luyệnhơn nữa; Các phong trào thi đua: “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tíchcực”, “Học sinh THPT Thọ Xuân chung tay xây dựng ngôi trường mến yêu”, “Vẻđẹp Đoàn viên”, “Nói lời hay làm việc tốt”, “Giúp bạn vượt khó”…đã góp phầnxây dựng môi trường an toàn thân thiện, ngăn ngừa những tác động tiêu cực ngoài

xã hội, tạo điều kiện hình thành những phẩm chất đạo đức và năng lực cho họcsinh, thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện Các hội thi tìm hiểu luật giao thông,luật phòng chống ma túy, các buổi tọa đàm, thuyết trình về các đề tài: “Bảo vệ môitrường”, “Quyền trẻ em” không chỉ giúp các em thích ứng với nếp sống và cácđịnh chế của xã hội mà còn tạo điều kiện và cơ hội cho các em đóng góp sức lực,trí tuệ của mình vào sự phát triển của xã hội, phát triển tính tích cực của cá nhân.Các lễ hội, hội trại có quy mô cấp trường, liên trường như: “Vì màu xanh trái đất”,

“Nối vòng tay lớn” là dịp các em giao lưu, trình bày những suy nghĩ của mình vềcác vấn đề xã hội như: ma túy, HIV, AIDS, môi trường, quyền trẻ em bằng nhiềuloại hình nghệ thuật như: ca, múa, kịch, tấu hài…Một trong những tiêu chí “Xâydựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” là việc rèn luyện kỹ năng sống chohọc sinh Kỹ năng sống là khả năng thích nghi và hành vi tích cực cho phép cánhân có thể đối phó hiệu quả với nhu cầu và thách thức của cuộc sống hàng ngày.Trong điều kiện của đơn vị, các trường đã thực hiện một số hoạt động: Hội thi kỹnăng sơ cấp cứu tai nạn; Giáo dục về giới tính, sức khỏe sinh sản; tìm hiểu vàphòng chống các bệnh như: cận thị, cong vẹo cột sống, thủy đậu, Rubella, sốt xuấthuyết, cúm, quai bị, phong, lao; Hướng dẫn học sinh một số điều cần thiết khi xảy

ra thiên tai, hỏa hoạn, bão lụt; Hướng dẫn học sinh kỹ năng, lắng nghe, kỹ năng ghinhớ, kỹ năng đọc hay kỹ năng tự giới thiệu, nói chuyện trước đám đông, kỹ nănggọi và nghe điện thoại…

Việc chia thành bốn nhóm nội dung như trên chỉ có tính chất tương đối đểcác nhà quản lý định hướng hoạt động ở trường mình một cách khái quát Về thựcchất, giữa các nội dung có các mối quan hệ biện chứng, đan kết và hỗ trợ lẫn nhau.Trong thực tế, tùy điều kiện và hoàn cảnh cụ thể của từng trường mà nhà quản lý

có thể tiếp cận nội dung hoạt động theo những cách khác nhau để vận dụng mộtcách linh hoạt và có hiệu quả

1.3.7 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Quản lý hoạt động GDNGLL là hệ thống những tác động có định hướng vàmục đích, hợp quy luật của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý nhằm làm chohoạt động GDNGLL thực hiện được mục tiêu đặt ra.

Nội dung của quản lý hoạt động GDNGLL Có thể bàn đến các nội dung quản

lý hoạt động này theo các cách tiếp cận khác nhau:

*) Theo chức năng quản lý: quản lý hoạt động GDNGLL chính là thực hiện 4chức năng cơ bản: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo, kiểm tra hoạt động GDNGLL

*) Quản lý theo nội dung hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp:

- Hoạt động chính trị xã hội;

- Hoạt động phục vụ học tập, tìm hiểu khoa học;

- Hoạt động công ích xã hội;

- Hoạt động văn hoá nghệ thuật;

- Hoạt động thể thao quốc phòng, tham quan du lịch

Hay

- Hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao;

- Các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá;

- Các hoạt động giáo dục môi trường;

- Các hoạt động lao động công ích;

- Các hoạt động xã hội từ thiện

Trong luận văn này chúng tôi sử dụng các tiếp cận theo chức năng quản lýhoạt động GDNGLL

1.3.8 Các giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.3.8.1 Khái niệm biện pháp

Theo từ điển Tiếng Việt thông dụng của nhà xuất bản Giáo dục năm 1996,giải pháp là cách làm, cách thức tiến hành

1.3.8.2 Giải pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Giải pháp quản lý hoạt động GDNGLL là cách làm, cách giải quyết các vấn

đề khó khăn, trở ngại để nâng cao chất lượng hoạt động GDNGLL

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT

1.4.1 Mục đích quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Làm cho hoạt động GDNGLL đi vào nề nếp, thực hiện đúng kế hoạch đề ravới chất lượng và hiệu quả cao, đạt được mục đích của hoạt động này

1.4.2 Nội dung quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

1.4.2.1 Lập kế hoạch hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Quản lý hoạt động dạy học và các hoạt động giáo dục khác phải được thựchiện trên cơ sở kế hoạch Kế hoạch hoạt động GDNGLL được xây dựng trên cơ sở

kế hoạch năm học chung của nhà trường, trong quan hệ tương hỗ với các kế hoạchhoạt động khác như: kế hoạch dạy học, kế hoạch giáo dục đạo đức học sinh, kế

hoạch lao động - hướng nghiệp, kế hoạch cơ sở vật chất, Chương trình hoạt động

năm của Đoàn…

Kế hoạch hoạt động GDNGLL được xây dựng trên cơ sở chương trình các

môn học, các chủ trương công tác trọng tâm và nhiệm vụ chính trị - xã hội tại địa

phương, các chủ đề, chủ điểm sinh họat Bên cạnh đó, phải căn cứ vào khả năngcủa đội ngũ sư phạm và các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường cũngnhư điều kiện và khả năng tham gia của học sinh Lập kế hoạch cần tham khảo kếtquả thực hiện các nhiệm vụ năm học trước, những yếu tố mới xuất hiện để xácđịnh yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể, định chỉ tiêu phấn đấu một cách phù hợp Khi xâydựng kế hoạch cần chọn lọc kỹ nội dung các hoạt động, nêu yêu cầu giáo dục rõràng, xác định chủ đề, chủ điểm, các hoạt động trong từng thời gian cụ thể và nênkhéo léo kết hợp các hình thức và nội dung sinh hoạt với nhau để các hoạt độngkhông bị chồng chéo dễ gây căng thẳng hoặc nhàm chán

1.4.2.2 Tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Tổ chức là quá trình xây dựng cơ cấu, xác định các bộ phận cần có, thiết lậpmối quan hệ giữa các bộ phận, xác lập chức năng quyền hạn của từng bộ phận, xâydựng quy chế hoạt động nhằm thực hiện thành công nhiệm vụ được giao Hoạtđộng giáo dục ngoài giờ lên lớp nhằm mục đích củng cố, khắc sâu kiến thức củacác môn học, mở rộng và nâng cao hiểu biết của học sinh về các lĩnh vực đời sống

xã hội, rèn luyện các kỹ năng cơ bản phù hợp với lứa tuổi THPT, bồi dưỡng thái

độ tự giác tích cực tham gia các họat động tập thể và hoạt động xã hội… hướngđến mục tiêu giáo dục toàn diện Để thực hiện điều đó, cần:

- Thành lập Ban chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp theo Thông Tư

số 32/TT ngày 15/10/1988 của Bộ Giáo dục và Trung Ương Đoàn Thanh NiênCộng Sản Hồ Chí Minh: Mỗi trường thành lập Ban chỉ đạo (hay điều hành) cáchoạt động ngoài giờ lên lớp dưới sự chủ trì của Hiệu trưởng (hay Phó Hiệu trưởng)với sự tham gia của Bí thư Đoàn trường và một số giáo viên bộ môn, giáo viên chủnhiệm phụ trách các hoạt động

- Ban chỉ đạo có nhiệm vụ:

+ Giúp Hiệu trưởng xây dựng kế hoạch chương trình hoạt động hàng năm vàchỉ đạo thực hiện chương trình kế họach đó;

+ Tổ chức thực hiện những họat động lớn, quy mô trường và thực hiện sựphối hợp chặt chẽ với tổ chức Đoàn và các lực lượng giáo dục khác ở ngoài nhàtrường trong các hoạt động;

+ Tổ chức hướng dẫn giáo viên chủ nhiệm và cán bộ Đoàn, lớp tiến hành cáchoạt động ở đơn vị mình đạt hiệu quả;

+ Giúp Hiệu trưởng kiểm tra, đánh giá chất lượng, hiệu quả giáo dục của hoạtđộng GDNGLL

- Đảm bảo các điều kiện cần thiết để hoạt động GDNGLL thực hiện đúng kếhoạch

1.4.2.3 Chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Chỉ đạo là quá trình tác động có định hướng của chủ thể quản lý đến khách thểnhằm đạt được mục tiêu đề ra Chỉ đạo thực hiện hoạt đông GDNGLL bao gồm:

- Chỉ đạo việc thực hiện chương trình;

- Chỉ đạo việc vận dụng các phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL;

- Chỉ đạo việc thiết kế quy trình thực hiện các hoạt động; chuẩn bị phươngtiện, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động

- Chỉ đạo việc t hực hiện chương trình: Phân phối chương trình THPT hoạt

động GDNGLL ban hành kèm công văn số 7608/ BGDĐT - GDTrH ngày 31 tháng

8 năm 2009 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về khung phân phối chương trình THPT

năm học 2009 - 2010 Cấu tạo chương trình gồm hai phần: phần bắt buộc và phần

tự chọn

+ Phần bắt buộc: Yêu cầu mỗi nhà trường đều phải tổ chức, tất cả học sinh

phải tham gia, được coi là một trong những nội dung đánh giá quá trình rèn luyệncủa học sinh và đánh giá thi đua tập thể lớp Chương trình của phần bắt buộc đượcxây dựng thành các chủ điểm giáo dục phát triển từ thấp đến cao theo từng khốilớp 10, 11, 12 Mỗi chủ điểm giáo dục gắn với một ngày kỷ niệm lịch sử trongtháng và với nhiệm vụ trọng tâm của từng thời điểm giáo dục trong năm học Cụthể:

Bảng 1.1: Phân phối chương trình trung phổ thông lớp 10, 11, 12.

Trong năm học: 18 tiết, trong thời gian hè: 6 tiết

Chủ điểm tháng 9 Thanh niên học tập, rèn luyện vì sự nghiệp

Chủ điểm tháng 10 Thanh niên với tình bạn, tình yêu và gia đình 2 tiết

Chủ điểm tháng 11 Thanh niên với truyền thống hiếu học và tôn

Chủ điểm tháng 12 Thanh niên với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ

Chủ điểm tháng 1 Thanh niên với việc giữ gìn bản sắc văn hoá 2 tiết

dân tộcChủ điểm tháng 2 Thanh niên với lý tưởng cách mạng 2 tiếtChủ điểm tháng 3 Thanh niên với vấn đề lập nghiệp 2 tiếtChủ điểm tháng 4 Thanh niên với hoà bình, hữu nghị và hợp tác 2 tiết

Thời gian trong hè

Chủ điểm hoạt động

hè

Mùa hè tình nguyện vì cuộc sống cộng đồng

6 tiết

Trong mỗi chủ điểm của từng tháng, sách giáo khoa cũng nêu gợi ý nội dung

và hình thức hoạt động Ví dụ: Ở lớp 10, chủ điểm tháng 11 “Tôn sư trọng đạo”,các nội dung và hình thức hoạt động được gợi ý là: lễ đăng ký “Tuần học tốt, thánghọc tốt”; Thảo luận về truyền thống “Tôn sư trọng đạo”; Tổ chức kỷ niệm ngàyNhà giáo Việt Nam 20 -11

+ Phần tự chọn: được bố trí trong chương trình giúp nhà trường có thêm nhữnghình thức hoạt động phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương

và phù hợp với điều kiện của nhà trường, đồng thời cũng giúp nhà trường mở rộngthêm các hình thức hoạt động mang tính sáng tạo, tính địa phương, tính thời sự…Chương trình tự chọn gồm các nội dung thuộc lĩnh vực học tập, văn hóa, khoa họcliên quan đến các môn học, các hoạt động chính trị - xã hội, hoạt động “Tìnhnguyện” Hoạt động tự chọn giúp các em tích lũy thêm kinh nghiệm hoạt độngcho bản thân, phát triển tư duy khả năng sáng tạo, trí tưởng tượng và rèn luyện các

kỹ năng giao tiếp với mọi người, với công việc, với môi trường Một số hình thứchoạt động tự chọn là Câu lạc bộ theo từng chuyên đề, các hoạt động vui chơi và tròchơi

- Chỉ đạo vận dụng các phương pháp tổ chức hoạt động GDNGLL: phươngpháp tổ chức hoạt động GDNGLL ở trường THPT rất đa dạng và phong phú Ởđây có sự phối hợp giữa phương pháp giáo dục với phương pháp dạy học, trên cơ

sở đó giáo viên vận dụng cho phù hợp với nội dung và hình thức hoạt động đãchọn Có thể giới thiệu một số phương pháp cơ bản: Phương pháp thảo luận,phương pháp sắm vai, phương pháp giải quyết vấn đề, phương pháp giao nhiệm

vụ, phương pháp trò chơi, phương pháp câu lạc bộ, phương pháp tổ chức hoạt độnggiao lưu, phương pháp hội thi, phương pháp diễn đàn Trong một hoạt động có thểđan xen sử dụng nhiều phương pháp khác nhau để đạt hiệu quả mong muốn

- Chỉ đạo về phương tiện, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động: hoạt động

GDNGLL được tổ chức với tinh thần phát huy tính chủ động tích cực, sáng tạo củahọc sinh với tư cách là chủ thể hoạt động Một mặt nhà trường động viên khuyến

khích, học sinh tìm tòi tự tạo ra những trang - thiết bị, phương tiện phục vụ cho hoạt động; mặt khác, cần có cơ sở vật chất trang - thiết bị cần thiết để tổ chức hoạt động Các phương tiện, trang - thiết bị, cơ sở vật chất có thể là: Sân chơi, hội

trường, phòng truyền thống, phòng thí nghiệm thực hành, phòng học bộ môn, thưviện; Tài liệu tham khảo, sách báo; Giấy khổ to, giấy màu, bút màu, các bảng biểu

sơ đồ, bản đồ, tranh ảnh có liên quan đến chủ điểm giáo dục, băng ghi âm, bănghình; các loại phương tiện như: Video, Projector, overhead, Laptop, máy chiếuphim; đàn, trống, dụng cụ âm thanh, loa, đài, tăng âm, micro, các dụng cụ để vui

chơi giải trí; dụng cụ thể dục - thể thao, đồ dùng dành cho cắm trại, tham quan; nhà

thiếu nhi, câu lạc bộ thể dục thể thao, rạp hát, bảo tàng, phòng triển lãm, di tíchlịch sử, nhà máy, danh lam thắng cảnh

Tùy theo yêu cầu của mỗi chủ điểm, của từng hoạt động mà sử dụng cơ sở

vật chất, trang - thiết bị cho phù hợp, tránh lãng phí hoặc sử dụng chúng một cách

hình thức

1.4.2.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Kiểm tra là xem xét, kiểm soát việc thực hiện kế hoạch của các bộ phận, các

cá nhân liên quan đến hoạt động nhằm đánh giá kết quả đạt được, phát huy nhân tốtích cực, phát hiện ngăn ngừa tiêu cực, giúp đỡ các đối tượng hoàn thành tốt nhiệm

vụ Kiểm tra là khâu không thể thiếu trong quản lý Trong quá trình tổ chức cáchoạt động GDNGLL người quản lý kiểm tra, đánh giá mức độ thực hiện dựa trên

kế hoạch và qua kết quả đạt được Kiểm tra việc làm cụ thể của từng thành viên,giáo viên, học sinh Có thể kiểm tra bằng nhiều cách: Dự các hoạt động, quan sát,trao đổi, xem xét hồ sơ, sổ sách…Sau khi kiểm tra cần rút kinh nghiệm hoạt động,uốn nắn, điều chỉnh, bổ sung kế hoạch và theo dõi việc sửa chữa Biểu dươngnhững cá nhân hoặc tập thể đạt được nhiều thành tích và có nhiều thu hoạch tốt

Đánh giá kết quả hoạt động của học sinh tập trung vào ba yêu cầu: nâng caonhận thức, rèn luyện kỹ năng và bồi dưỡng tình cảm thái độ hứng thú của học sinh.Họat động của học sinh phải được đánh giá kịp thời, công khai, khách quan để gópphần động viên, kích thích hứng thú và tính tích cực hoạt động của các em Có 4mức độ đánh giá kết quả hoạt động của học sinh: Tốt, khá, trung bình, yếu Cónhiều hình thức đánh giá nhưng cần đánh giá theo quy trình đã định: Học sinh tựđánh giá; tổ học sinh đánh giá xếp loại các thành viên của tổ mình; giáo viên chủnhiệm đánh giá, xếp loại sau cùng Đánh giá kết quả hoạt động của học sinh thôngqua các bài thu hoạch, qua các sản phẩm hoạt động, bằng cách cho điểm, qua nhậnxét của cá nhân và tập thể, trao giấy chứng nhận, là căn cứ để đánh giá xếp loạihạnh kiểm Các hoạt động phong trào thường kết thúc bằng việc xếp hạng thi đua

và phát thưởng cho các cá nhân, tập thể xuất sắc

1.4.3 Các yếu tố quản lý có ảnh hưởng đến chất lượng hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp

1.4.3.1 Các yếu tố bên ngoài

- Các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, Bộ giáo dục và đạotạo

Thông tư số 32/TT ngày 15/10/1988 của Bộ Giáo dục và Trung Ương ĐoànThanh Niên Cộng Sản Hồ Chí Minh về hoạt động GDNGLL và hoạt động Đoàn -Đội trong hai năm 1988 - 1990;

Luật Giáo dục do Quốc Hội nước Cộng Hoà XHCN Việt Nam ban hành năm

2005, Chương I, Điều 2 về mục tiêu giáo dục có quy định: “Mục tiêu giáo dục làđào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe,thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xãhội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất năng lực của công dân, đápứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ tổ quốc” Cũng tại Chương I, điều 3, mục 2 cóquy định: “Hoạt động giáo dục phải thực hiện theo nguyên lý học với hành, giáodục kết hợp với lao động sản xuất, lý luận gắn liền với thực tiễn, giáo dục nhàtrường gắn liền với giáo dục gia đình và xã hội” [16];

Hoạt động GDNGLL được quy định cụ thể tại Điều lệ trường học ban hànhkèm theo ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tại Điều 26

Chỉ thị số 40/2008/CT - BGDĐT ngày 22 tháng 7 năm 2008 về việc phát độngphong trào thi đua xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực trong cáctrường phổ thông giai đoạn 2008 - 2013 với yêu cầu tăng cường sự tham gia mộtcách hứng thú của học sinh trong các hoạt động trong nhà trường và tại cộng đồngvới thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo

Thông tư số 12/2009/TT-BGDĐT ngày 12/5/2009 về việc ban hành Quy địnhtiêu chuẩn đánh giá chất lượng giáo dục trường THCS và THPT của Bộ Giáo dục

và Đào tạo đã nêu: Nhà trường có kế hoạch triển khai các hoạt động GDNGLL;các hoạt động GDNGLL thực hiện theo kế hoạch đã đề ra; mỗi học kỳ, rà soátđánh giá để cải tiến các hoạt động GDNGLL

Phân phối chương trình THPT Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ban hànhkèm công văn 7608 /BGDĐT - GDTrH về khung phân phối chương trình THPTnăm học 2009 - 2010

Hàng năm trong chỉ thị về nhiệm vụ năm học, Bộ Giáo dục và Đào tạo đều

có đề cập tới các nội dung của hoạt động GDNGLL

Các hệ thống văn bản pháp quy cho thấy quan điểm chỉ đạo của Đảng vàNhà nước đúng đắn và xuyên suốt về mục tiêu giáo dục toàn diện con người mớiXHCN, là kim chỉ nam cho hoạt động giáo dục ở các trường phổ thông bao gồm cảviệc dạy các môn văn hóa và hoạt động GDNGLL.

Nhu cầu xã hội, sự ủng hộ của phụ huynh học sinh và cộng đồng Trongthực tế hiện nay học sinh - sinh viên tốt nghiệp còn hạn chế về năng lực, kỹ năngthực hành, khả năng thích ứng nghề nghiệp, tinh thần hợp tác và cạnh tranh, cáchứng xử trong cộng đồng còn nhiều hạn chế

Với thời đại CNH – HĐH đất nước, yêu cầu con người cần phải có tri thức,văn hoá, kỹ năng sống, kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng sử Chính vì vậy mà hoạtđộng GDNGLL lại càng có vai trò quan trọng trong việc giáo dục toàn diện chohọc sinh, chính hoạt động này sẽ tạo một con người toàn diện đáp ứng yêu cầu củađất nước trong thời kỳ đổi mới

Sự ủng hộ của cộng đồng và phụ huynh: hoạt động GDNGLL đã đượcĐảng, Nhà nước cụ thể hoá trong các nghị quyết, và chỉ đạo thực hiện từ trungương đến địa phương

Trong quá trình thực hiện tổ chức hoạt động GDNGLL ở các nhà trường, đãthường xuyên nhận được sự quan tâm của Ban tuyên giáo, thường trực huyện uỷ,hội đồng nhân các cấp, Sở GD&ĐT tạo cũng đã đưa nội dung giáo dục toàn diệncho học vào nghị quyết đại hội đảng các cấp để chỉ đạo thực hiện

Hoạt động GDNGLL góp phần quan trọng trong giáo dục toàn diện cho họcsinh, điều này đã được phụ huynh học sinh nhận thức một cách đúng đắn, cho nênphụ huynh học rất quan tâm và ủng hộ cả về mặt tinh thần và vật chất

- Điều kiện nguồn lực cho hoạt động GDNGLL Lãnh đạo nhà trường phảihết sức quan tâm tạo điều kiện về CSVC phục vụ hoạt động GDNGLL như: tàiliệu, máy chiếu, băng hình, phòng, xưởng và chế độ thù lao với CBGV làm côngtác này Nhìn chung hiện nay, vấn đề tăng cường CSVC phục vụ hoạt động

GDNGLL chưa được quan tâm đúng mức dẫn tới chất lượng hoạt động GDNGLL

và QL hoạt động GDNGLL ở THPT còn chưa đáp ứng được yêu cầu chung

1.4.3.2 Các yếu tố bên trong

- Nhận thức của CBQL, giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh:

Hiện nay thái độ nhận thức của một bộ phận không nhỏ của các nhàQLGD,CBGV, HS và CMHS chưa cao nên chưa có được những phương thức làmviệc hiệu quả, sáng tạo, dẫn đến hiệu quả công tác này còn hạn chế

Tổ chức hoạt động GDNGLL ở các trường THPT hiện nay nhìn chung chấtlượng hoạt động chưa cao, đa giáo viên chủ nhiệm tổ chức hoạt động này cho họcsinh mới chỉ dừng lại ở hoạt động duy trì nề nếp, kỷ luật, thực hiện nội qui nhàtrường; nhắc nhở học sinh trong việc học tập và rèn luyện Nội dung hoạt động sơsài và gây tâm trạng nhàm chán ở học sinh Công tác kiểm tra, đánh giá của CBQLchủ yếu là để theo dõi các hoạt động nề nếp để xếp loại thi đua giữa các lớp chứchưa quan tâm thực sự đến chất lượng hoạt động GDNGLL Có những trường cònchưa thực hiện công tác này đối với hoạt động GDNGLL Vì thế, hoạt độngGDNGLL mang tính thụ động, dập khuôn, lặp lại, không có sự sáng tạo mới mẻ,không thu hút sự quan tâm, hứng thú ở học sinh khi tham gia, từ đó hiệu quả hoạtđộng không cao

- Sự đồng thuận bên trong nhà trường Cũng như mọi hoạt động khác, hoạtđông GDNGLL trong trường phổ thông không thể thành công nếu không có sự ủng

hộ đồng lòng của đối tượng và các lực lượng hoạt động GDNGLL, trong đó sự ủng

hộ, đồng lòng của tập thể GV, HS và CMHS đóng vai trò quan trọng nhất Trongvấn đề trên, một bộ phận CBGV còn chưa thực sự ủng hộ, còn đùn đẩy tráchnhiệm, còn CMHS thì nhiều người chưa quyết tâm thực hiện, chiều theo ý thíchcon cái hoặc sợ trách nhiệm Ngược lại, có người rất độc đoán, không tôn trọng sựchọn lựa của con em họ Chính vì vậy, hoạt động GDNGLL hiện nay ở các trườngphổ thông đang cần có sự đồng thuận cao của tất cả mọi người liên quan

- Các điều kiện đảm bảo cho hoạt động GDNGLL là yếu tố hết sức quantrọng quyết định chất lượng hoạt động GDNGLL ở trường THPT, đặc biệt là độingũ CBGV những người trực tiếp làm công tác này Vì thế, phải chú trọng đếnviệc nâng cao phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, năng lực thựchiện hoạt động GDNGLL của họ Hiện nay, đội ngũ này hầu hết chưa có chuyênmôn về tổ chức hoạt hoạt động GDNGLL, mới chỉ qua tập huấn ngắn ngày ở SởGD&ĐT, chưa đủ mạnh để đảm đương hoàn thành nhiệm vụ được giao Vì vậymới xảy ra tình trạng làm theo kiểu đối phó là chính dẫn đến chất lượng hoạt độngGDNGLL chưa đáp ứng được yêu cầu của các cấp ngành.

1.4 Cơ sở pháp lý của đề tài

1.5.1 Quan điểm của Đảng, Nhà nước, Bộ và địa phương về nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh phổ thông

Hiện nay, với yêu cầu về đổi mới giáo dục đào tạo và để nâng cao chấtlượng giáo dục, đã có rất nhiều văn bản, tài liệu đề cập, hướng dẫn tổ chức hoạtđộng GDNGLL như:

Theo luật giáo dục năm 2005, tại điều 27 mục tiêu của giáo dục phổ thông

có nêu: “ Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện vềđạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cánhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hộichủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếptục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổquốc”

Hoạt động GDNGLL được quy định cụ thể tại Điều lệ trường học ban hànhkèm theo ban hành kèm theo Thông tư số: 12/2011/TT-BGDĐT ngày 28/3 /2011của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tại Điều 26 đã chỉ rõ : “Hoạt động giáo dụcngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệthuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới

tính, giáo dục pháp luật, giáo dục hướng nghiệp, giáo dục kỹ năng sống nhằm pháttriển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch,giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; hoạt động từ thiện và các hoạt động xã hộikhác phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý lứa tuổi học sinh.”.

Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam giai đoạn 2009 – 2020, về các mục tiêuchiến lược có nêu: “ Nền giáo dục này phải đào tạo được những con người ViệtNam có năng lực tư duy độc lập và sáng tạo, có khả năng thích ứng, hợp tác vànăng lực giải quyết vấn đề, có kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp, có thể lực tốt, cóbản lĩnh, trung thực, ý thức làm chủ và tinh thần trách nhiệm công dân, gắn bó với

lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”

Chỉ thị số 45/2007/CT-BGDĐT ngày 17/8/2007 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về:

“Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật trong ngành giáo dục”, mục 3

có ghi: “Đổi mới, nâng cao chất lượng các hình thức phổ biến, giáo dục pháp luậtngoại khóa, lồng ghép nội dung phổ biến giáo dục pháp luật vào nội dung các hoạtđộng GDNGLL”

Chỉ thị số 39/2007/CT-BGDĐT ngày 31/7/2007 của Bộ Giáo dục và Đàotạo: “Về nhiệm vụ trọng tâm của giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, giáo dụcthường xuyên, giáo dục chuyên nghiệp và các trường, khoa sư phạm trongnăm học 2007 – 2008 ”, mục 2 khoản d về giáo dục toàn diện có nêu: “Chútrọng nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, dạy đủ các môn học và tổ chức cáchoạt động ngoài giờ lên lớp theo qui định về chương trình giáo dục, bảo đảm cácyêu cầu về giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; …”

Theo tài liệu phân phối chương trình THPT và hoạt động GDNGLL năm học

2009 – 2010 có hướng dẫn: ” Hoạt động GDNGLL là hoạt động trong kế hoạchgiáo dục của nhà trường Cần phân công Hiệu trưởng hoặc Phó hiệu trưởng phụtrách hoạt động GDNGLL của trường Toàn thể giáo viên, các tổ chức, đoàn thể vàhọc sinh có trách nhiệm tham gia GDNGLL theo kế hoạch của trường Giáo viên

chủ nhiệm lớp trực tiếp phụ trách hoạt động GDNGLL của lớp Sở Giáo dục vàĐào tạo cần phân công một cán bộ phụ trách hoạt động GDNGLL Kết quả hoạtđộng GDNGLL là một trong những tiêu chí đánh giá thi đua của các tập thể và

cá nhân trong mỗi năm học”

1.5.2 Định hướng phát triển giáo dục của tỉnh Thanh Hóa và của huyện Thọ Xuân

Căn cứ Nghị quyết Đại hội tỉnh Đảng bộ lần XVII nhiệm kỳ 2010-2015; Chỉthị số 3398/CT- BGD ĐT ngày 12/8/2011 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo

và chỉ thị của Chủ tịch UBND tỉnh về nhiệm vụ giáo mầm non, giáo dục phổthông, giáo dục thường xuyên và giáo dục chuyên nghiệp Sở Giáo dục và Đào tạoxây dựng chiến lược phát triển giáo dục tỉnh nhà

Từng bước nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện bền vững cho học sinh(chất lượng văn hoá, hạnh kiểm, thể mỹ, kỹ năng sống) Trọng tâm là nâng caochất lượng giảng dạy các môn văn hoá để học sinh có đủ kiến thức học lên caohơn

- Phát triển mạng lưới trường, lớp học;

- Hoàn thành việc kiên cố hoá trường, lớp trên địa bàn tỉnh trước năm 2014;

- Tỷ lệ trường chuẩn quốc gia đạt 30%

Căn cứ Nghị quyết Đại Hội Đảng bộ huyện lần thứ XXV nhiệm kỳ 2010-2015nhấn mạnh “Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh, chú trọng pháttriển về quy mô trường, lớp, chuẩn hoá đội ngũ cán bộ giáo viên, cán bộ quản lý,tích cực tham mưu cho Sở Giáo dục và Đào tạo, UBND tỉnh để xây dựng trường

THPT Lê Lợi đạt chuẩn quốc gia” [23]

1.6 Kết luận chương 1

Hoạt động GDNGLL là một bộ phận không thể thiếu trong quá trình giáodục ở trường THPT, giữ vai trò rất quan trọng, nó điều chỉnh và định hướng choquá trình giáo dục toàn diện, tạo ra những con người hoàn thiện về nhân cách,

được thể hiện qua hành vi, kỹ năng - kỹ xảo, cách giao tiếp ứng xử, thái độ đối vớicuộc sống…Để hoạt động GDNGLL đạt hiệu quả cao thì cần phải quản lý hoạtđộng này thông qua việc thực hiện các chức năng: lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạothực hiện kế hoạch, kiểm tra, đánh giá hoạt động GDNGLL

Trong chương 1 của luận văn chúng tôi đã làm sáng tỏ là cơ sở lý luận vềquản lý hoạt động GDNGLL nhằm định hướng cho việc nghiên cứu thực trạng và

đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động GDNGLL ở chương 2 và 3 của luận văn

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG THPT HUYỆN THỌ XUÂN, TỈNH THANH HÓA

2.1 Tình hình kinh tế, xã hội và giáo dục THPT của huyện Thọ Xuân,

tỉnh Thanh Hóa

2.1.1 Điều kiện tự nhiên huyện Thọ Xuân