Vận dụng tư tưởng hồ chí minh về đạo đức vào việc giáo dục đạo đức cho sinh viên trường đại học sư phạm hà nội 2 hiện nay

Lịch sử nghiên cứu đề tài Cho đến nay đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cún tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đã được công trên các sách,báo, tạp chí như: “Bồi dưõng đạo đức sinh viên

TRƯỜNG ĐẠI HỌC su' PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

NGUYỄN MAI HƯƠNG

VẬN DỤNG Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÈ ĐẠO ĐỨC VÀO VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC

CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Sư PHẠM

HÀ NỘI 2 HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

NGUYỄN MAI HƯƠNG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC su' PHẠM HÀ NỘI 2 KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ

VẬN DỤNG Tư TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VÈ ĐẠO ĐỨC VÀO VIỆC GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC

CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC Sư PHẠM

HÀ NỘI 2 HIỆN NAY

KHÓA LUẬN TÓT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Tư tưởng Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: ThS VI THI LẠI

Em cũng xin gửi lời cảm ơn tới gia đình cũng như bạn bè đã tạo điều kiện và giúp đỡ em hoàn thành khóa luận.

Trong quá trình nghiên cún, với điều kiện hạn chế về thời gian cũng như kiến thức của bản thân, nên khóa luận khó tránh khỏi những thiếu sót Kính mong sự chỉ bảo của các thầy, cô cũng như các bạn sinh viên

Em xỉn chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 19 thảng 04 nẫm 2015 Sinh viên

Nguyễn Mai Hưo’ng

Khóa luận tốt nghiệp này được hoàn thành dưới sự hướng dẫn của cô giáo ThS Vi Thị Lại Tôi xin cam đoan rằng:

Đây là kết quả nghiên cứu của riêng tôi

LỜI CAM ĐOAN

Neu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Sinh viên

Nguyễn Mai Hương MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 TƯ TƯỞNG HÒ CHÍ MINH VỀ ĐẠO ĐỨC 5

1.1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 5

1.2 Những nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 9

1.3 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức 22

Chương 2 GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH 25

2.1 Sự cần thiết của việc giáo dục đạo đức đồi với sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay 25

2.2 Thực trạng đạo đức lối sống sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay 28

2.3 Một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh

viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay 42KẾT LUẬN 57DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 59

MỞ ĐÀU

1 Lí do chọn đề tài

Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị cha già kính yêu của dân tộc Việt Nam là người anh hùng giải phóng kiên cường, bất khuất, danh nhân văn hóa thế giới Người đã kết tinh trong mình những phẩm chất giá trị tinh thần to lớn của dân tộc Việt Nam Bên cạnh sự nghiệp CÚ01 nước vĩ đại, Người con để lại một di sản vô giá trong đó có tư tưởng đạo đức

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng của mình, Người luôn đề cao việc tuyên truyền giáo dục đạo đức, và đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục và rèn luyện đạo đức cho nhân dân Người cho rằng đạo đức là cái gốc phẩm chất nhân cách con người, là điều kiện quan trọng để đưa cách mạng đến thành công

Đất nước Việt Nam đang trong thời kì chuyển mình thực hiện nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, có sự giao liru hợp tác kinh tế quốc tế với nhiều nước trên thế giới, trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội

và đã mang lại nhiều thành tựu vô cùng to lớn Song bên cạnh những thành tựu to lớn đó, còn có những tác động tiêu cực do quá trình hội nhập mang lại như tệ nạn xã hội, cờ bạc, ma túy, mại dâm, những biểu hiện của sự suy thoái đạo đức Một bộ phận sinh viên vì nhu cầu lợi ích trước mắt, vì chạy theo lợi ích cá nhân mà đánh mất đi những phẩm chất, những giá trị đạo đức truyền thống tốt đẹp của dân tộc Nhiều sinh viên chạy theo xu hướng thực dụng, buông lỏng, cẩu thả trong cuộc sống, trong quan hệ tình bạn, tình yêu gây ảnh hưởng rất lớn tới học tập Đây là một nguy cơ lớn tác động không nhỏ tới sự phát triển tương lai của đất nước

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 là một trường thuộc hệ thống các trường sưphạm, nơi góp phần đào tạo các thế hệ giáo viên cho đất nước

Trong môi trường sư phạm việc giáo dục đạo đức là vô cùng quan trọng nhằm phát huy những giá trị tốt đẹp của dân tộc, xây dựng môi trường học tập lành mạnh, giúp

sinh viên phát huy được hết khả năng của mình, đào tạo ra những thế hệ “ giáo viên tương lai” đủ “đức” đủ “tài” để góp phần xây dựng xã hội thêm giàu đẹp văn minh

Do đó, trong nhiều năm qua, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 đã có nhiều hoạt động nhằm giáo dục đạo đức cho sinh viên trong trường: kêu gọi hiến máu nhân đạo, tham gia cuộc thi “ Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” vàđạt được những thành tựu nhất định Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đã đạt được thì vẫn còn một số hạn chế cần phải được khắc phục Vì vậy tiếp tục nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và vận dụng có hiệu quả vào việc giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 là một việc làm có ý nghĩa

to lớn về mặt lí luận và thực tiễn

Từ lí do trên, tôi chọn đề tài “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức

vào việc giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay ” làm đề tài khóa luận của mình.

2 Lịch sử nghiên cứu đề tài

Cho đến nay đã có nhiều bài viết, công trình nghiên cún tư tưởng đạo đức Hồ

Chí Minh đã được công trên các sách,báo, tạp chí như: “Bồi dưõng đạo đức sinh

viên trong nền kinh tế thị trường” của Huỳnh Khái Vinh, thông tin những vấn đề lí

luận, số 6- 1998; ‘Tỉm hiếu tư tưởng đạo đức cách mạnh Hồ Chí Minh ” của tiến sĩ

Nguyễn Thế Thăng, nhà xuất bản lao động- Hà Nội- 2002 Trong tác phẩm “Tư tưởng Hồ Chí Minh với sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam” do nhà xuất bản Chính trị quốc gia phát hành năm 2003 của tập thể nhiều tác giả, TS Nguyễn Lương có đề cậptới một số khía cạnh tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh dưới góc độ truyền thống và hiện đại

Trần Hậu Kiêm — Đoàn Đức Hiếu, Hệ thống phạm trù đạo đức và giáo dục

đạo đức cho sinh viên, Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2004.

Cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào đi sâu nghiên cứu tư tưởng

Hồ Chí Minh về đạo đức và việc vận dụng tư tưởng này nhằm giáo dục đạo đức cho

Vì vậy, trên cơ sở của những bài viết trên, tôi tham khảo và viết khóa luận của mình với hi vọng có thể đóng góp công sức của mình vào việc tìm hiểu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và vận dụng vào công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 trong giai đoạn hiện nay.

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu đề tài

3.1 Mục đích

Tìm hiểu tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh và làm rõ thực trạng giáo dục đạo đứccho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay Trên cơ sở đó đề xuất một số giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh

3.2 Nhiệm vụ

- Làm rõ cơ sở hình thành, giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức

- Làm rõ nội dung cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức

- Phân tích, đánh giá thực trạng đạo đức, lối sống của sinh viên trường Đại học

Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay

- Đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục đạo đức cho sinh viêntrường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cún

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Khóa luận tập trung nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức và sự vận dụng quan điểm này vào giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Đại học Sư phạm

Hà Nội 2 hiện nay

Đề tài tập trung nghiên cún quan điểm của Hồ Chí Minh về đạo đức; thực trạng, một số giải pháp cơ bản để giáo dục tư tưởng đạo đức cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay (2009 - 2014)

5 Co’ sỏ’ lí luận và phưong pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở lí luận

Đe tài được thực hiện trên cơ sở vận dụng tổng hợp những quan điểm cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, sử dụng các tác phẩm của Hồ Chí Minh, các văn kiện của Đảng và Nhà nước Đe tài còn kế thừa và chọn lọc những công trình nghiên cún

tư tưởng Hồ Chí Minh của các nhà khoa học trong và ngoài nước

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Quán triệt phương pháp luận của duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Đồng thời kết hợp một số phương pháp khác như: phương pháp lịch sử cụ thể, logic cụ thể,phương pháp hệ thống, phương pháp phân tích - tổng họp, so sánh - đối chiếu để làm rõ nội dung của đề tài

6 Ý nghĩa nghiên cứu đề tài

- Góp phần vào việc nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức

- Góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho sinh viên trường Đại học

Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay

- Có thể dùng làm tài liệu tham khảo cho việc học tập, rèn luyện của sinh viên các trường đại học, cao đẳng và nhất là cho sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

7 Kết cấu của khóa luận

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, khóa luận còn gồm

có 2 chương, 6 tiết

Chương 1

TU TƯỞNG HÒ CHÍ MINH VÈ ĐẠO ĐỨC

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá của dân tộc Việt Nam, của cả loài người tiến bộ đang đấu tranh cho hạnh phúc của con người Cái cốtlõi, tinh hoa trong đạo đức Hồ Chí Minh là lòng yêu nước, thương dân sâu sắc, lòng

trung thành vô hạn với Tổ quốc và lí tưởng cộng sản chủ nghĩa Tư tưởng đạo đức

Hồ Chí Minh có thể được coi là một hệ thống mở, mỗi người nghiên cứu, khai thác

ở một góc độ khác nhau và không ngừng hoàn thiện tri thức cho mình Cho nên chưa

có một định nghĩa cụ thế, đầy đủ về tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh mà tác giả mới chỉ nghiên cứu và đưa ra những quan niệm ở những góc độ khác nhau tùy theo cách nhìn nhận của mỗi người

Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là một bộ phận cấu thành lên tư tưởng Hồ Chí Minh, cho nên nguồn gốc của nó cũng là nguồn gốc của tư tưởng Hồ Chí Minh Tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh bắt nguồn từ truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam, tiếp thu tinh hoa đạo đức của nhân loại và nhũng tư tưởng đạo đức của chủ nghĩa Mác - Lênin

1.1 Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức

1.1.1 Nhân tố khách quan

Ke thừa, phát triến những giá trị truyền thong đạo đức tốt đẹp của dân tộc.

Đó là chủ nghĩa nhân văn kết tụ từ ngàn đời qua quá trình sinh sống, dựng nước và giữ nước của cả dân tộc từ đời này sang đời khác, từ thế hệ này sang thế hệ kia, cùng nhau giải quyết những nhiệm vụ lịch sử để tồn tại và phát triển Đạo đức

cổ truyền của dân tộc ta hình thành do quá trình đấu tranh chống sự khắc nghiệt của thiên nhiên, đấu tranh chống lại các thế lực thù địch, quân xâm lăng Truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam là truyền thống giáo dục con người phải tu dưỡng, rènluyện trọn đời để nên người, dựng làng và giữ nước Chính từ truyền thống đạo đức này mà hình thành nên đặc trưng bản chất đạo đức mang đậm đà bản sắc dân tộc Việt Nam Đó chính là lòng yêu nước và lòng nhân ái Hồ Chí Minh là hiện thân củachủ nghĩa yêu nước truyền thống Ông cha ta đã đúc kết ở lời răn dạy cho con nên người: “Thương người như thể thương thân” Bên cạnh đó dân tộc ta còn có truyền thống hòa đồng, bao dung, khoan thứ “Đánh kẻ chạy đi ai đánh người chạy lại”, truyền thống giữ chứ tín “Một lần mất tin, vạn lần mất tín”, truyền thống công bằng

“Không sợ thiếu chỉ sợ không công bằng”.

Tiếp thu, phát trỉến tinh hoa đạo đức nhân loại:

Tư tưởng Hồ Chí Minh còn được hình thành trên cơ sở tiếp thu một cách sang tạo tư tưởng đạo đức phương Đông, phương Tây Hồ Chí Minh tiếp thu tư tưởng đạođức phương Đông, đó là tư tưởng đạo đức của Nho giáo, Phật giáo Khi nói về Khổng Tử, Người viết: “học thuyết Khổng Tử có ưu điểm của nó là sự tu dưỡng đạođức cá nhân”, Khổng Tử nói rằng: “Từ Thiên tử đến thứ dân đều phải coi tu thân là việc hàng đầu” Hồ Chí Minh nói: “đức là gốc” và Người ví cái gốc của đức như cái gốc của cây: “Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”.[7, tr.292]

Hồ Chí Minh tiếp thu tục ngữ nước Tấn nói rằng: “theo điều thiện như leo lên cao, theo điều ác như sa xuống dốc” và Người đưa ra quan điểm của mình: theo con đường ác thì dễ dàng như lăn xuống hố, theo con đường thiện thì khó nhọc nhưng vẻvang

Tiếp thu tư tưởng của “Luận ngữ”, Hồ Chí Minh viết: “Đạo đức cách mạng không phải trên trời rơi xuống Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà pháttriển và củng cố Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong” [10, tr.262]

Tiếp thu tư tưởng “lo trước cái lo của thiên hạ, vui sau cái vui của thiên hạ” củaNho giáo, Hồ Chí Minh nói: “các sự hi sinh khó nhọc thì mình làm trước người ta, còn sung sướng thanh nhàn thì nhường người ta hưởng trước” [7, tr.216]

Thuyết tam tòng tứ đức, Hồ Chí Minh tiếp thu “tứ đức” và gạt bỏ “tam tòng” Người hết lòng yêu thương, quý trọng mọi người xung quanh Trong di chúc Người

đã viết: “cuối cùng, tôi để lại muôn vàn tình thân yêu cho toàn dân, toàn Đảng, cho toàn thể bộ đội, cho các thiếu niên nhi đồng” [18, tr.613] Không chỉ vậy, người còntiếp thu tư tưởng đạo đức của cách mạng tư sản với khẩu hiệu “tự do, bình đẳng, bác

ái” của cách mạng tư sản Pháp, tư tưởng dấu tranh vì công bằng của Cơ Đốc giáo, tưtưởng “bình đẳng, quyền sống, quyền tự do, quyền mun cầu hạnh phúc” của Mỹ và người đúc kết nó vào trong bản “Tuyên ngôn độc lập” (1945).

Tiếp thu quan điềm của chủ nghĩa Mác - Lênỉn về đạo đức:

Đạo đức của chủ nghĩa Mác - Lênin là đạo đức mới, đạo đức của giai cấp công nhân, đạo đức khẳng định sự cao quý của con người trong sự nghiệp giải phóngcủa giai cấp công nhân và nhân dân lao động Theo Mác - Ăngghen thì đạo đứccao đẹp nhất của con người là phải “coi con người là bản chất tối cao của con người”, đồng thời phải lật đổ tất cả các quan hệ xã hội trong đó con người bị làm nhục, bị nô dịch, bỏ rơi, khinh bỉ

Hồ Chí Minh tiếp thu Chủ nghĩa Mác - Lênin ở phương pháp nhận thức thế giới, phương pháp hoạt động cách mạng, đặc biệt là phương pháp tu dưỡng đạo đức Người xem Chủ nghĩa Mác - Lênin là kim chỉ nam dẫn đường cho mọi suy nghĩ và hành động, mặt khác tránh cách nhìn siêu hình, phiến diện Hồ Chí Minh đánh giá cao tư tưởng đạo đức của Lênin, Người gọi Lênin là người thầy về đạo đức, Hồ Chí Minh viết: “Không phải chỉ thiên tài của

Người, mà chính là coi khinh sự xa hoa, tinh thần yêu lao động, đời tư trong sang, nếp sống giản dị, tóm lại là đạo đức vĩ đại và cao đẹp của thầy đã ảnh hưởng lớn lao tới các dân tộc Châu Á và khiến cho trái tim của họ không gì ngăn nổi” [5, tr.317]

1.1.2 Nhân tố chủ quan

Hồ Chí Minh sinh ra ở Nghệ An trong một gia đình nhà nho yêu nước, ở một vùng nghèo khổ nhung giàu truyền thống yêu nước, văn hiến, Người được nuôi dưỡng, thấm nhuần sâu sắc triết lí sống của cha ông: Muốn dựng làng giữ nước phải bắt đầu từ việc làm người một cách thành thật, đúng nghĩa Gia đình, quê hương, đấtnước đã hình thành nên một Hồ Chí Minh mang nhân cách vĩ đại, giàu lòng yêu nước, thương dân, nhất là với những người nghèo khổ

Trên cơ sở tiếp thu những tư tưởng tiến bộ trên thế giới, Người đã xây dựng

nên những tư tưởng phù hợp với truyền thống đạo đức của dân tộc Việt Nam Yêu nước, thương dân, tất cả vì dân, vì nước là suy nghĩ thường trực, nhất quán trong conngười Hồ Chí Minh Người sang nước ngoài để học hỏi xem bên ngoài người ta làm thế nào để về nước giúp đồng bào mình giải phóng khỏi áp bức, bóc lột Người đấu tranh không ngừng nghỉ, thậm chí hi sinh bằng mọi giá giành được độc lập cho Tổ quốc, tự do cho đồng bào.

Trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày, Người có đời tư trong sáng, cuộc sống giản dị, khiêm tốn hết mực, đồng thời coi khinh sự xa hoa để sống một đời trong sạch, suốt đời thực hành cần, kiệm, liêm, chính một cách cần mẫn Hồ Chí Minh luôn luôn nói đi đôi với làm, luôn trung thành, tận tụy vì lợi ích của Tổ quốc và nhândân, không mưu cầu lợi ích cá nhân, gia đình Trong kì họp thứ hai Quốc hội khóa I (31/10/1946), Người tuyên bố rằng: “Hồ Chí Minh không phải là kẻ tham quyền cố

vị, mong được thăng quan, phát tài”

Với tư duy độc lập và sáng tạo, Hồ Chí Minh đã xuất phát từ thực tiễn

Việt Nam thực hiện kế thừa có chọn lọc những giá trị đạo đức của quá khứ để đề xuất những tư tưởng đạo đức mới, phù hợp với yêu cầu của nước Việt Nam trong thời đại mới

Hồ Chí Minh cho rằng, người đời không phải là thần thánh, không ai tránh khỏi khuyết điểm Tu dưỡng đạo đức phải gắn với thực tiễn, kiên trì bền bỉ, mọi lúc, mọi nơi, mọi hoàn cảnh Người đã thực hành triệt đế tất cả những quan niệm đạo đức mình đưa ra, thậm chí Người còn làm nhiều hon, tốt hon những gì người nói Trong công việc, Người luôn sắp xếp nó có kế hoạch, giờ nào việc nấy, bằng mọi cách duy trì thời gian biểu đã vạch ra, thường xuyên đổi mới cách nghĩ, cách làm, tìm nhũng biện pháp tối ưu để công việc được tiến hành nhanh hơn và đạt hiệu quả cao nhất Người luôn tôn trọng người khác, nâng cao vị trí của con người, động viên

để mọi người thấy được giá trị của cuộc sống, có khát vọng sống mãnh liệt và sống

có ý nghĩa Người tin tưởng ở tính tự giác và tinh thần trách nhiệm của mọi người

nhưng không quên kiểm tra, đánh giá công việc của từng người, khen thưởng, động viên kịp thời những cá nhân cần cù, sáng tạo trong công việc Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về thực hành tiết kiệm, giữ liêm khiết, trong sạch, sống trung thực, chân thành với chính mình và mọi người Không những vậy, Hồ Chí Minh còn là một tấmgương đấu tranh không mệt mỏi chống lại cái ác, cái xấu trong xã hội, trong mỗi conngười, chống lại những biếu hiện tiêu cực, nhất là bệnh tham ô, lãng phí, quan liêu trong bộ máy nhà nước.

1.2 Nhũng nội dung cơ bản của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh 1.2

Quan điếm của Hồ Chí Minh về vị trí, vai trò của đạo đức

Theo Hồ Chí Minh đạo đức có vị trí, vai trò rất quan trọng Người khẳng định:

Thứ nhất: Đạo đức là gốc của người cách mạng

Đạo đức cách mạng trước hết là sức mạnh tinh thần, là vũ khí sắc bén của cách mạng Đạo đức cách mạng là mẫu số chung, là thước đo lòng cao thượng của mỗi con người, là mục tiêu đồng thời là nhân tố quyết định thành công của cách mạng

Hồ Chí Minh khẳng định đạo đức là gốc của người cách mạng, đạo đức là nguồn nuôi dưỡng và phát triển con người như gốc của cây, như ngọn nguồn của sông, suối Việc chăm lo cái gốc, cái nguồn ấy phải là công việc thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, của mỗi gia đình và cả xã hội Do đó nó ảnh hưởng tới sự nghiệp biến đổi xã hội cũ thành xã hội mới và xây dựng thuần phong mĩ tục của dân tộc ta, có vai trò to lớn tới hành vi đạo đức của mỗi con người Làm cách mạng để cải tạo xã hội cũ thành xã hội mới là một sự nghiệp vẻ vang nhung nó cũng là một nhiệm vụ 1'ất nặng nề “Sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang” [10, tr.601]

Muốn cho dân tin, dân phục không phải cứ viết lên trên trán chữ cộng sản mà phải được dân yêu mến, quần chúng chỉ yêu mến những người có tư cách đạo đức:

“Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát

mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hóa, xấu xa thì còn làm nổi việc gì” [5, tr 292-293].

Hồ Chí Minh không tuyệt đối hóa mặt đạo đức coi nhẹ mặt tài Đức là gốc nhưng đức với tài, hồng và chuyên phải kết họp với nhau, phẩm chất và năng lực phải đi đôi với nhau, đức là gốc của tài, hồng là gốc của chuyên, phẩm chất là gốc của năng lực Tài là biểu hiện của đức trong hành động, không thể có mặt này mà thiếu mặt kia Chính vì vậy, cùng với việc giáo dục nâng cao trình độ hiểu biết, chuyên môn, nghiệp vụ của cán bộ, đảng viên và nhân dân lao động, Người đã thường xuyên quan tâm giáo dục đạo đức cho mọi người Từng thời kì cách mạng, Người lại đề ra những yêu cầu đạo đức sát hợp để mọi người cùng nhau phấn đấu rèn luyện nhằm hoàn thiện nhiệm vụ , giành thắng lợi cho sự nghiệp cách mạng

Hồ Chí Minh yêu cầu đối với Đảng cầm quyền thì phải là Đảng đạo đức, Đảng văn minh Di chúc Bác dặn mỗi cán bộ, đảng viên của Đảng phải thật sự thấm nhuầnđạo đức cách mạng, phải là người đầy tớ trung thành của nhân dân Bác thường nhắcnhở cán bộ, đảng viên rằng: “Đảng ta là đội tiên phong của giai cấp công nhân, đồngthời đại biểu cho quyền lợi của dân tộc”

Thứ hai: Đạo đức là nhân tố tạo nên sự hấp dân của chủ nghĩa xã hội Theo Hồ

Chí Minh thì chủ nghĩa xã hội hấp dẫn chưa phải ở lí tưởng cao quý, ở mức sống vậtchất đầy đủ, ở tự do tư tưởng mà là ở giá trị đạo đức cao đẹp, ở phẩm chất đạo đức của nhũng người cộng sản ưu tú,bằng nhũng tấm gương sống và hành động của mình, chiến đấu cho lí tưởng đó trở thành hiện thực Chính tấm gương đạo đức lối sống của cán bộ, đảng viên đã tạo nên nét đẹp riêng biệt, đặc thù của chế độ mới mà

ở các chế độ khác không hề có, nhân dân không thấy được ở những con người trong chế độ xã hội cũ Chính tấm gương đạo đức cách mạng, nhân cách, lí tưởng cao đẹp,lối sống giản dị, gần gũi với nhân dân lao động đã tạo nên sự hấp dẫn của chế độ Chủ nghĩa xã hội được nhân dân ta và nhân dân thế giới tin theo, ca ngợi, là nguồn

cổ vũ, động viên cho toàn thể dân tộc Việt Nam và nhân dân thế giới trong cuộc đấu tranh vì hòa bình, dân chủ và chủ nghĩa xã hội.

Chủ nghĩa xã hội trở thành nhân tố quyết định vận mệnh loài người không chỉ

do chiến lược, sách lược cách mạng vô sản mà còn do phẩm chất đạo đức của người Cộng sản Phẩm chất đạo đức cao quý là sức mạnh tạo nên sự hấp dẫn của chủ nghĩa

xã hội Sức mạnh đó là chủ nghĩa nhân đạo Cộng sản

Bác nói: “ Đối với phương Đông một tấm gương sống còn có giá trị hon 100 bài diễn văn tuyên truyền” Và cuộc đời Hồ Chí Minh là tấm gương đạo đức sáng ngời, vĩ đại cổ vũ nhân dân ta và nhân loại tiến bộ đoàn kết đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội

1.2.2 Một số chuẩn mực đạo đức cơ bản trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh

1.2.2.1 Trung với nước, hiếu với dân

Đây là phẩm chất đạo đức quan trọng nhất, bao trùm nhất và chi phối các phẩmchất khác

“Trung” và ‘7/ỉểM” là những khái niệm trong tư tưởng đạo đức truyền thống

Việt Nam và phương Đông phản ánh mối quan hệ lớn nhất “Trung với vua, hiếu với cha mẹ”

Hồ Chí Minh đã mượn khái niệm “Trung, Hiếu” trong tư tưởng đạo đức truyềnthống dân tộc Người đã làm một cuộc cách mạng trong quan niệm đạo đức và đưa vào đó một nội dung mới “Trung với nước” đã loại bỏ công cụ thống trị đắc lực đã ngự trị hàng ngàn năm của chế độ phong kiến và thay vào đó là chuẩn mực đạo đức mới của con người Việt Nam Người nói “Đạo đức cũ như người đầu ngược xuống đất chân chổng lên trời” [9, tr.220]

Đưa ra khái niệm “Trung với nước”, Hồ Chí Minh đã thực hiện bước đột phá trong quan hệ đạo đức nói chung và chủ nghĩa yêu nước nói riêng Chữ “trung” của Người đã mở rộng ra thành mối quan hệ cá nhân với cộng đồng, xã hội, đặc biệt mục

đích của nó là sự cống hiến, phục vụ Tổ quốc và nhân dân - Chữ trung ngày xưa là trung với vua, còn ngày nay trung với nước là trung thành với sự nghiệp xây dựng

và bảo vệ Tổ quốc và con đường đi lên của dân tộc Chính Người đã khẳng định: Cả đời tôi chỉ có một mục đích là phấn đấu cho quyền lợi của Tổ quốc và hạnh phúc củanhân dân Những khi tôi ẩn nấp ở núi non hoặc ra vào chốn tù tội xông pha sự hiểm nghèo đều vì mục đích đó

Đảng và nhân dân ta đã và đang quyết tâm xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội, vì vậy những cán bộ, đảng viên cần giữ vũng lập trường tư tưởng, bản lĩnh chính tri vững vàng, không nghe kẻ xấu xúi giục mà có những tư tưởng muốn đưa nước ta phát triển theo con đường khác như đi theo con đường tư bản chủ nghĩa.Với Hồ Chí Minh, “trung” và “hiếu” không tách rời nhau, mà có mối quan hệ hữu cơ với nhau Yêu nước phải gắn liền với thương dân, thương dân chính là biểu hiện của lòng yêu nước Người nói: “Đạo đức cách mạng là triệt để trung thành với cách mạng, một lòng, một dạ phục vụ nhân dân” [9, tr.400], “đạo đức ngày nay cao rộng hon: không phải chỉ có hiếu với bố mẹ, mà trung với nước, hiếu với dân” [14, tr.673] Qua đó, ta thấy Hồ Chí Minh đã chuyển khái niệm trung, hiếu của Nho giáo thành một tư tưởng đạo đức thống nhất: “tận trung với nước, tận hiếu với dân”.Trong suốt cuộc đời, Người chưa bao giờ đặt mình cao hơn dân, ở ngoài dân Người không chỉ xem dân là gốc, là sức mạnh mà người luôn đặt mình trong dân là đầy tớ của dân Người nói “Nước lấy dân làm gốc” [7, tr 501]

Hiếu với dân là thương dân, tin dân, hết lòng phục vụ nhân dân

Hiếu với dân và quan niệm của Đảng, Nhà nước về cán bộ là đầy tớ của dân được coi là đóng góp quan trọng nhất trong tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh Nó có nghĩa là người cán bộ cách mạng được nhân dân tín nhiệm phải suốt đời phục vụ nhân dân, cần mẫn với công việc, coi việc phục vụ lợi ích cách mạng, phục vụ lợi ích nhân dân là niềm vui, lẽ sống của đời mình: “trong xã hội không có gì đẹp, vẻ vang bằng phục vụ lợi ích nhân dân” Để làm được điều đó, đòi hỏi người cán bộ

phải gần gũi nhân dân, phê bình và tự phê bình, gương mẫu thực hành cần, kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư Người cho rằng, người lãnh đạo cần phải nắm vững dântình, hiểu rõ tâm của dân, thường xuyên quan tâm việc cải thiện dân sinh, nâng cao trình độ dân trí để nhân dân hiểu được quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm của mình là làm chủ đất nước Từ tư tưởng “lấy dân làm gốc” đi tới tư tưởng dân chủ là một bước phát triển mới của tư tưởng đạo đức nhân loại Dân chủ trong tư tưởng Hồ ChíMinh là người dân có quyền lực trên tất cả các lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa,

xã hội, phải làm sao để: “dân biết, dân làm, dân kiểm tra” trong quản lí và xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh

Thứ hai: Thương yêu con người, sống có tình nghĩa

Hồ Chí Minh có một tình yêu thương sâu sắc, bao la đối với con người, đây là điểm nổi bật nhất trong đạo đức Hồ Chí Minh

Ke thừa truyền thống nhân nghĩa của dân tộc, kết họp truyền thống nhân nghĩavới chủ nghĩa nhân đạo cộng sản, tiếp thu tinh thần nhân văn của nhân loại qua nhiều thế kỷ, qua hoạt động thực tiễn, Hồ Chí Minh đã xác định tình yêu thương conngười là một trong những phẩm chất đạo đức cao đẹp nhất

Tình yêu thương con người trong tư tưởng Hồ Chí Minh có phạm vi rất rộng lớn, đó là tình thương bao la dành cho nhũng người cùng khổ, những người lao động bị áp bức, bóc lột không chỉ ở Việt Nam mà còn trên khắp thế giới Người viết: “Tôi chỉ có một ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta hoàn toàn được tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc,

ai cũng được học hành” [14, tr.627] Trong Di chúc, Người đã dặn dò các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước: Nhân dân lao động ta ở miền núi đã bao đời chịu nhiều giankhổ, bị chế độ phong kiến, thực dân áp bức, bóc lột, lại qua nhiều năm chiến

tranh Đảng cần có kế hoạch tốt để phát triển kinh tế, văn hóa nhằm không ngừng nâng cao đời sống nhân dân Đối với thanh thiếu niên, nhi đồng Người luôn dành một tình yêu vô bờ bến Nhân dịp lễ khai giảng năm học mới hay ngày tết thiếu nhi,

trang thu, Bác luôn nhớ tới các các cháu, viết thư thăm hỏi, khen ngợi, động viên các cháu Người luôn tin tưởng ở thanh, thiếu niên: Thanh niên là người chủ tương lai của đất nước, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do thanh niên Người khắng định: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh vai với các cường quốc

năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn vào công học tập của các em” [6, tr 35] Đối với các cụ già, Người luôn luôn động viên các cụ tham gia hăng hái các công việc để làm gương cho con cháu noi theo: Trẻ xông pha, già mẫu mực, Tuổi cao chí càng cao

Ngoài ra, Người còn rất thương phụ nữ bởi vì họ phải chịu nhiều thiệt thòi trong chế độ xã hội cũ Vì vậy khi xã hội có nhiều thay đổi, Người luôn trân trọng, đưa họ vào vị trí xứng đáng trong xã hội Người tặng phụ nữ Việt Nam 8 chữ vàng

đó là: Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang

Yêu thương con người là nghiêm khắc với mình, độ lượng với người khác; phải

có tình nhân ái với cả những ai có sai lầm, kể cả với những người lầm đường lạc lối

đã hối cải, những kẻ bị thương, bị bắt hay đã đầu hàng Chính tình yêu thương đó đã đánh thức những gì tốt đẹp mà Hồ Chí Minh tin rằng trong mỗi người đều có, dù nhiều ít khác nhau

Người nói “cần làm cho phần tốt trong con người nảy nở như hoa mùa xuân và phần xấu mất dần đi” Bác căn dặn, Đảng “phải có tình đồng chí thương yêu lẫn nhau”, trên nguyên tắc tự phê bình và phê bình chân thành, thẳng thắn, để giúp đỡ nhau cùng tiến bộ, không “dĩ hoà vi quý”, không hạ thấp con người, càng không phải vùi dập con người

Thứ ba: cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư

Cần, kiệm, liêm chính, chí công vô tư là những khái niệm đạo đức truyền thốngcủa phương Đông, được ông cha ta đặc biệt coi trọng Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí

Minh coi đây là một phẩm chất đạo đức gắn liền với cuộc sống hàng ngày của tất cả mọi người, cho nên từ tác phẩm “Đường cách mệnh” đến bản “Di chúc” cuối cùng Người đề cập đến phẩm chất này nhiều nhất Người thường dùng những khái niệm đạo đức truyền thống, nhưng lược bỏ đi những nội dung đã lạc hậu, giữ lại những gì tốt đẹp và thêm vào nhũng nội dung mới phù hợp với thời đại nhằm giáo dục nhân dân và cán bộ Người chỉ rõ: “Bọn phong kiến ngày xưa nêu ra cần, kiệm, liêm, chính nhưng không bao giờ làm mà bắt nhân dân phải tuân theo để phụng sự quyền lợi cho chúng Ngày nay, ta đề ra cần, kiệm, liêm, chính cho cán bộ thực hiện làm gương cho nhân dân theo để lợi cho nước cho dân” [9, tr.220].

Theo Hồ Chí Minh, cần, kiệm, liêm, chính là bốn đức cơ bản của con người Bác viết:

“Trời có bốn mùa: Xuân, Hạ, Thu, Đông

Đất có bốn phương: Đông, Tây, Nam, Bắc

Người có bốn đức: cần, Kiệm, Liêm, Chính

Thiếu một mùa thì không thành trời

Thiếu một phương thì không thành đất

Thiếu một đức thì không thành người” [8, tr.l 17]

Như vậy đạo đức là một vấn đề cực kỳ quan trọng đối với con người Người giải thích nội dung cần, kiệm, liêm, chính rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ Mặc dù bận trămcông nghìn việc, song Người đã dành thời gian viết hẳn một cuốn sách giải thích bốn chữ "Cần, kiệm, liêm, chính", với bút danh Lê Quyết Thắng vào năm 1949 Cụ thể như sau:

- Cần: Người phân tích cả nghĩa rộng, nghĩa hẹp Chỉ ra rằng cần không chỉ là

cần cù, siêng năng, chăm chỉ, dẻo dai, mà còn là phải biết làm việc có kế hoạch, có

sự phân công, tĩnh toán một cách khoa học, là phải biết lao động có năng suất cao, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hoá sản xuất nhằm tăng năng suất lao động và phải thấy rõ:

“Lao động là nghĩa vụ thiêng liêng, là nguồn sống, nguồn hạnh phúc của chúng ta”

[12, tr.69] Vì xét cho đến cùng, như Lênin nói, cái quyết định thắng lợi của chế độ mới đối với chế độ cũ là ở chỗ nó đưa ra được năng suất lao động mới cao hơn.Đối với cán bộ công nhân viên chức, Người cho rằng: cần là làm việc phải đến đúng giờ, chớ đến muộn, về sớm, làm việc mau chóng, chu đáo Việc ngày nào nên làm xong ngày ấy, chớ để đến ngày mai Phải nhớ rằng dân đã lấy tiền mồ hôi nước mắt để trả lương cho ta, trong những thời giờ đó, ai lười biếng tức là lừa gạt dân Nhìn trên tầm vĩ mô, cả nước cần cù siêng năng có ý nghĩa hết sức to lớn đối với sự phát triển kinh tế xã hội Mỗi người siêng năng thì ắt sẽ tiến bộ Cả nhà siêng năng thì chắc chắn ấm no Cả làng siêng năng thì làm phồn thịnh Cả nước cần cù siêng năng thì dân giàu nước mạnh.

Theo Hồ Chí Minh, cần cù, siêng năng phải đi liền vói kế hoạch thì cần cù, siêng năng mới có tác dụng to lớn Công việc bất kỳ to nhỏ đều có điều nên làm trước, điều nên làm sau Neu không có kế hoạch, thì sẽ hao tổn thì giờ, mất công nhiều mà kết quả ít cần và chuyên phải đi đôi với nhau Chuyên nghĩa là dẻo dai bền bỉ Nếu không chuyên, nếu một ngày cần mà 10 ngày không cần thì cũng vô ích cần là luôn luôn cố gắng, chăm chỉ, cả năm, cả đời nhung không làm quá trớn Phải biết nuôi dưỡng tinh thần và lực lượng của mình để làm việc cho lâu dài

- Kiệm: được hiểu, đó chính là sự tiết kiệm: Tức là tiết kiệm sức lao động; tiết

kiệm thì giờ; tiết kiệm tiền của dân, của đất nước, của ngay cả chính mình; phải biết tiết kiệm từ cái to đến cái nhỏ, nhiều cái nhỏ cộng lại thành cái to Tiết kiệm không phải là bủn xỉn, khi không nên tiêu xài thì một đồng xu cũng không nên tiêu Khi có việc đáng làm, việc ích lợi cho đồng bào, cho Tổ quốc, thì dù bao nhiêu công, tốn bao nhiêu của, cũng vui lòng Như thế mới đúng là kiệm Tiết kiệm thì phải kiên quyết chống xa xỉ, ăn chơi, ăn không ngồi rồi, mà hãy tự mình lo chính cuộc sống của mình và xã hội v.v

- Liêm: Tức là trong sạch; không tham lam, không tham tiền của, địa vị, lợi

danh, không tham ăn ngon, mặc đẹp, sống yên, không ham người tâng bốc mình

những cán bộ ở các công sở, từ xã, phường cho đến Trung ương phải luôn lấy chữ Liêm làm đầu Khổng tử nói: "Làm sỹ mà không liêm không bằng con vật” Bác nói:

"Liêm là thước đo có tình người hay không"; "Nếu tham tiền của, địa vị, danh tiếng

là bất liêm" Cán bộ phải thực hành chữ liêm trước để làm kiểu mẫu cho dân "Quan tham vì dân dại" bởi lẽ nếu dân hiểu biết không chịu đút lót, thì quan dù không liêm cũng phải hoá liêm Chính vì thế dân phải biết kiểm soát cán bộ, để giúp cán bộ thựchiện chữ liêm Mỗi người phải nhận thấy rằng tham lam là một điều rất xấu hổ, kẻ tham lam là có tội với nước với dân Cán bộ thi đua thực hành liêm khiết, thì sẽ gây nên tính liêm khiết trong nhân dân Một dân tộc biết cần, kiệm, liêm, chính là một dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là một dân tộc văn minh tiến bộ Thực tiễn trong cuộc sống hôm nay chúng ta đã mất những cán bộ cách mạng đã từng vào sinh ra tử, chỉ vì một chốc lát họ không làm chủ bản thân đã đánh mất chữ liêm trong lòng mình

- Chính: là không tà, thắng thắn, đúng đắn đều là nhũng đức tính cần thiết

cho con người, mỗi gia đình, mỗi tập thể, mỗi cơ quan, địa phương cũng như của cả dân tộc Là người làm việc công, phải có công tâm, công đức Chớ đem của công dùng vào việc tư Chớ đem người tư làm việc công Việc gì cũng phải công bình, chính trực, không nên tư ân, tư huệ, hoặc tư thù, tư oán Mình có quyền dùng người thì phải dùng những người có tài năng làm được việc Chớ vì bà con bầu bạn, mà kéo vào chức nọ, chức kia Chớ vì sợ mất địa vị mà dìm những kẻ có tài năng hơn mình Phải trung thành với chính phủ, với đồng bào Chớ lên mặt làm "quan cách mệnh"

- Chí công vô tư: Người nói: “Đem lòng chí công vô tư mà đối với người, với

việc” [7, tr.217], có nghĩa là hết sức lo cho việc chung không màng tư lợi Hết sức

về sự công bằng, đặt lợi ích của tập thể, của Đảng, của cách mạng, của nhân dân, của

Tổ quốc lên trên các lợi ích riêng tư Thực hiện chí công vô tư cũng có nghĩa như thực hiện đạo đức, mình vì mọi người, mọi người vì mình, theo tinh thần của chủ

nghĩa tập thể Hồ Chí Minh đã nêu ra một quan điểm cơ bản là: Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân, bởi vì, theo người: “Chủ nghĩa cá nhân là một trở ngại lớn cho việc xây dựng Chủ nghĩa xã hội Cho nên thắng lợi của Chủ nghĩa xã hội không thể tách rời thắng lợi của cuộc đấu tranh trù’ bỏ chủ nghĩa cá nhân” [10, tr.609].

Một người mà cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư thì đó là một con người đáng kính Vì đó là nhũng người: "Giàu sang không thể quyến rũ; nghèo khó không thể chuyển lay; uy vũ không thể khuất phục" [9, tr.50] Hồ Chí Minh cũng chỉ rõ cần, kiệm, liêm, chính là một phẩm chất đạo đức làm cho dân tộc ngày càng văn minh: Một dân tộc biết cần, kiệm, biết liêm là dân tộc giàu về vật chất, mạnh về tinh thần, là dân tộc văn minh, tiến bộ

Đó là những con người trọng đạo lý, vì đạo lý, tôn thờ đạo lý, vì lẽ công bằng, không khuất phục quyền uy

Thứ tư: Tỉnh thần quốc tế trong sáng, thuỷ chung

Không chỉ giành tình thương của mình với nhân dân trong nước, mà Người còn quan tâm và phấn đấu vì hạnh phúc của nhân loại, vì những người lao khổ: Những tình cảm vĩ đại của Hồ Chủ Tịch không phải chỉ hạn chế trong phạm vi một nước, một dân tộc, mà còn rộng ra với giai cấp công nhân các nước, nhân dân lao động và các dân tộc bị áp bức trên thế giới Tư tưởng Hồ Chí Minh về đoàn kết quốc

tế là sự mở rộng những quan niệm đạo đức, nhân văn của Người ra phạm vi toàn nhân loại

Chủ nghĩa quốc tế là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của đạo đức cộng sản chủ nghĩa Nó được bắt nguồn từ bản chất của giai cấp công nhân, nhằm vào mối quan hệ rộng lớn vượt khỏi phạm vi quốc gia, dân tộc Hồ Chí Minh là người đặt nền tảng vun đắp cho mối quan hệ đó

“Quan san muôn dặm một nhàBốn phương vô sản đều là anh em” [11, tr.670]

Nội dung của chủ nghĩa quốc tế trong tư tưởng Hồ Chí Minh rất rộng lớn và

sâu sắc Đó là sự tôn trọng, hiểu biết, thương yêu và đoàn kết với giai cấp vô sản toàn thế giới, với tất cả các dân tộc và nhân dân các nước, với những người tiến bộ trên toàn cầu Đó là sự đoàn kết với nhân dân lao động các nước vì mục tiêu chung đấu tranh giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột; đoàn kết với nhân loại tiến bộ

vì hòa bình, công lí và tiến bộ xã hội, chống lại mọi sự chia 1'ẽ, hằn thù, bất bình đẳng và phân biệt chủng tộc; chống chủ nghĩa dân tộc hẹp hòi, sô vanh, chủ nghĩa bành trướng, bá quyền Sự đoàn kết đó nhằm những mục tiêu lớn của thời đại là hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội, là độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, là họp tác và hữu nghị với tất cả các nước, các dân tộc: “Việt Nam muốn làm bạn với tất cả các nước trên thế giới”

Người khẳng định: “Bốn phương vô sản đều là anh em”, giúp bạn là tự giúp mình, thắng lợi của mình cũng là thắng lợi của nhân dân thế giới Người đã góp phần to lớn, tạo ra một kiểu quan hệ quốc tế mới: đối thoại thay cho đối đầu, kiến tạo một nền văn hoá hoà bình cho nhân loại

Giờ đây, Đảng và Nhà nước ta quán triệt sâu sắc đường lối đối ngoại “Việt Nam sẵn sàng là bạn, là đối tác tin cậy của các nước trong cộng đồng quốc tế” Chủ

động tham gia cuộc đấu tranh chung vì quyền con người ỉ.2.3 Quan niệm của Hồ

Chí Minh về nguyên tắc xây dựng đạo đức

Một là: Nói đi đôi với làm, nêu gương về đạo đức

Nói đi đôi với làm là nguyên tắc quan trọng nhất để xây dựng đạo đức mới Nói

là suy nghĩ, làm là hành động Nói đi đôi với làm nghĩa là lời nói phải đi liền với hành động Nói đi đôi với làm khẳng định bản chất của tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh, là cơ sở để phân biệt đạo đức cách mạng với đạo đức của các giai cấp bóc lột

Hồ Chí Minh đã chỉ ra căn bệnh quan liêu, coi thường quần chúng của một số cán bộnói mà không làm: “miệng thì nói dân chủ nhưng làm việc theo lối “quan” chủ, miệng thì nói “phụng sự quần chúng” nhung họ làm trái ngược lại với lợi ích quần chúng, làm tốn hại uy tín của Đảng và Chính phủ trước nhân dân” [9, tr 176]

Nêu gương về đạo đức: đạo làm gương là nét đẹp của văn hóa truyền thống dân

tộc Nói đi đôi với làm phải đi liền với nêu gương đạo đức Để xây dựng nền đạo đức mới phải đặc biệt chú trọng đạo làm gương, xây dựng gương người tốt, việc tốt

“Lấy gương người tốt, việc tốt để hàng ngày giáo dục lẫn nhau là một cách tốt nhất

để xây dựng Đảng, xây dựng các tổ chức cách mạng, xây dựng con người mới, cuộc sống mới” [14, tr.672]

Đạo làm gương phải được quán triệt ở tất cả mọi người, trong mọi lĩnh vực, trong Đảng và Nhà nước, gia đình và xã hội

Hai là: Xây đi đôi với chống

Trong rèn luyện đạo đức, xây dựng phải đi đôi với chống vì trong cuộc sống hằng ngày giữa cái tốt và cái xấu, cái đúng và cái sai, đạo đức và vô đạo đức thường đan xen lẫn nhau Do đó phải kết họp chặt chẽ xây và chống trong đó: xây đi đôi vớichống, muốn chống phải xây, chống nhằm mục đích xây Xây đi đôi với chống trên

cơ sở tự giáo dục, đồng thời phải tạo thành phong trào quần chúng rộng rãi Điều này phụ thuộc vào quy luật của cách mạng xã hội chủ nghĩa Vì Chủ nghĩa xã hội là công trình tập thể cuả quần chúng nhân dân tự xây dựng dưới sự lãnh đạo của Đảng Mục đích cuối cùng là xây dựng con người có đạo đức, có nền đạo đức mới Vì vậy phải xác định đây là nhiệm vụ chủ yếu và lâu dài Hồ Chí Minh coi nhiệm vụ xây và chống trong rèn luyện đạo đức cũng là “cuộc chiến đấu khổng lồ” giữa tiến bộ và lạchậu, giữa cách mạng và phản cách mạng

Ba là: Phải tu dưỡng đạo đức suốt đời

Theo Bác Hồ, thì chỉ có những người có cái tâm trong sáng mới đủ bản lĩnh và năng lực lãnh hội được những chuẩn mực của đạo đức cách mạng Và, khi đạo đức cách mạng đã vững rồi thì “giàu sang không quyến rũ, nghèo khó không chuyến lay,

uy vũ không khuất phục” Đây cũng là phấm chất của người đảng viên cộng sản Đức tính trên cũng được coi là khí phách của đấng trượng phu của thời phong kiến Nhung với người cán bộ cách mạng, đạo đức cách mạng dù bất luận hoàn cảnh nào đều phải giữ mình; trước sự giàu sang không thể làm cho mình thèm muốn, sự

nghèo khó cũng không thế làm cho mình lay chuyển, nao núng; uy quyền, võ lực, hay dù phải đứng trước cái chết cũng không thể làm cho mình khuất phục, đầu hàng.

Tu dưỡng đạo đức là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam Hồ Chí Minh nói: “Chúng ta phải nhớ câu “chính tâm, tu thân” để “trị quốc bình thiên hạ”,

dù khó khăn gian khổ nhưng muốn cải tạo thì nhất định dưỡng bền bỉ suốt đời như công việc rửa mặt hàng ngày Neu không sẽ dễ sa vào chủ nghĩa cá nhân

Trên đây là ba nguyên tắc cơ bản rèn luyện đạo đức của cá nhân để trở thành người có đạo đức cách mạng Mỗi cán bộ, đảng viên nếu thực tâm làm theo lời Bác thì sẽ hoàn toàn thực hiện được Vì những điều Bác dạy, không phải chỉ có vĩ nhân hay lãnh tụ mới thực hiện được, mà mọi người đều thực hiện được vì đó là những điều rất bình dị trong cuộc sống của mỗi người

1.2 Giá trị của tư tưởng Hồ Chí Minh về đạo đức Tư tưởng về đạo

đức là một trong những bộ phận quan trọng trong hệ thống tư tưởng của Hồ ChíMinh Trải qua các thời kỳ hình thành và phát triến, tư tưởng của Người về đạo đức đã và đang tiếp tục khẳng định giá trị lý luận và thực tiễn vô cùng to lớn

Đó là tạo ra nét riêng của người Việt Nam, Hồ Chí Minh cho rằng:

Khi ngủ ai cũng như lương thiện Tỉnh dậy phân ra kẻ dữ hiền Hiền

dữ đâu phải là sẵn tĩnh Phần nhiều

do giáo dục mà nên

Dântộc Việt Nam có một truyền thống tốt đẹp được đúc kếttừ hàng

nghìn năm lịch sử và được lun truyền từ thế hệ này sang thế hệkhác, đó làtruyền thống “tương thân tương ái”, “lá lành đùm lá rách”, là truyền thống “thương người như thể thương thân” Đây là những tiêu chuẩn đạo đức quy định, điều chỉnh hành vi của con người Mặc cho mọi thủ đoạn xấu của các thế lực thù địch nhằm hạ thấp hình ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế, nhưng giá trị về tư tưởng, đạo đức của Người vẫn mãi ngời sáng, soi

rọi, cổ vũ cho cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, giải phóng con người và tiến bộ xãhội Đồng thời, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh là những chuẩn mực đạo đức xã hội,

nó là cơ sở để ta nhận thức cái đúng, cái sai, tốt, xấu, nó giúp ta làm theo cái đúng, cái tốt, đồng thời ngăn chặn, hạn chế những cái sai, cái xấu, những hiện tượng tiêu cực trong xã hội nhằm xây dựng một xã hội ngày càng văn minh Nó là điểm tựa chắc chắn cho mỗi cá nhân phát huy năng lực sáng tạo của mình trong sự nghiệp dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh

Đối với nhân dân Việt Nam và nhân loại tiến bộ, trong thế kỷ XX, Hồ Chí Minh là biểu tượng tập trung nhất về linh hồn, cốt cách dân tộc Người là chiến sĩ tiên phongđấu tranh không ngừng nghỉ cho sự nghiệp giải phóng con người và sự bình đẳng, tiến bộ xã hội Điều đó được đa số các tổ chức quốc tế và cá nhân có uy tín, có tầm ảnh hưởng ghi nhận, đồng thuận Khóa họp 24 của UNESCO (Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc) tổ chức tại Paris, từ ngày 20-10 đến 20-11-1987 đã vinh danh Chủ tịch Hồ Chí Minh là Anh hùng giải phóng dân tộc và Nhà văn hóa kiệt xuất của Việt Nam Nghị quyết của Khóa họp đã đánh giá: “Chủ tịch Hồ Chí Minh, một biểu tượng xuất sắc về sự khẳng định dân tộc, đã cống hiến trọn đời mình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân Việt Nam, góp phần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội coi đó “chính là sự kết tinh truyền thống văn hóa hàng ngàn năm của dân tộc Việt Nam và những tư tưởng của Người là hiện thân những khát vọngcủa các dân tộc mong muốn được khẳng định bản sắc văn hóa của mình và mong muốn tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc” Thực tế trên góp phần cho thấy rõ tầm ảnh hưởng về tư tưởng, văn hóa, đạo đức Hồ Chí Minh ngày cànglan tỏa sâu rộng, được cộng đồng thế giới tôn trọng, đánh giá cao Sự vinh danh

Hồ Chí Minh chính là từ sự nghiệp, cuộc sống của Người và những gì Người đã

hy sinh cống hiến cho dân tộc Việt Nam và nhân loại Đó hoàn toàn không phải là

sự sùng bái cá nhân, nhất là trong khi những kẻ chống cộng cực đoan cùng các thế lực thù địch đang tìm mọi cách bài trừ chủ nghĩa cộng sản.

Như vậy, tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh đã tạo ra nét riêng của con ngườiViệt Nam, để giữ gìn được nét đặc thù đó cho mọi thế hệ đòi hỏi phải có hình thức, phương pháp giáo dục tư tưởng đạo đức Hồ Chí Minh một cách có hiệu quả

Chương 2

GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO SINH VIÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC SU PHẠM HÀ NỘI 2 HIỆN NAY THEO TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2.1 Sự cần thiết của việc giáo dục đạo đửc đồi với sinh viên trưòng Đại học

Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 được thành lập ngày 14 tháng 8 năm 1967 theo quyết định số 128/CP của Hội đồng Chính phủ, trường có trụ sở chính tại Đường Nguyễn Văn Linh, Phường Xuân Hòa, Thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc Nhiệm vụ chính của trường là đào tạo cử nhân khoa học và sau đại học các ngành:

Sư phạm Toán, Sư phạm Vật lí, Cử nhân khoa học ngành Ngữ văn, Sư phạm Giáo dục Tiểu học, góp phần cung cấp nguồn nhân lực sư phạm cho cả nước Nhà trường có 5 giảng đường chính là nhà A, B, c, D và E, một tòa nhà 8 tầng - thư viện của trường có trang bị khá đầy đủ trang thiết bị, tài liệu phục vụ công tác giảng dạy cho giảng viên, cũng như việc học tập và nghiên cứu khoa học cho sinh viên

Trường còn có Hội trường trung tâm, các phòng các khoa, Trung tâm Giáo dục Quốc phòng, sân rèn luyện thể dục Ngoài ra, trường còn có nhiều khu tập thể giáo

viên (nhà 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7) và khu kí túc xá sinh viên (nhà 12, 14 và Sì, S2, S3, S4)

Hiện nay, trường có 11 khoa và 1 Bộ môn trực thuộc, gồm: Khoa Toán học, Khoa Ngữ văn, Lịch sử, Vật lí, Sinh - Kĩ thuật nông nghiệp, Giáo dục Tiểu học, Hóa học, Khoa Giáo dục Chính trị, Công nghệ Thông tin, Ngoại ngữ, Giáo dục Thế chất và

Bộ môn Tâm lí - Giáo dục.

Từ khi thành lập tới nay trường đã nhận được nhiều bằng khen, huân chương: năm 1986 Trường được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Ba; năm 1995 nhân dịp kỉ niệm 20 năm đào tạo tại Xuân Hòa, Trường được Nhà nước trao tặng Huân chương Lao động hạng Hai; ngày 17 tháng 11 năm 2007 vào dịp kỉ niệm 40 năm thành lập trường, 32 năm đào tạo tại Xuân Hòa, trường vinh dự được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất Ngoài ra nhiều cán

bộ của trường cũng được Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo tặng bằng khen Nhiều đon vị được công nhận “Tập thể lao động xuất sắc”, nhiều cán bộ được trao danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cấp Bộ” và “Giảng viên giỏi cấp Bộ”.Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 hiện nay có khoảng hon 6000 sinh viên, họ trẻ trung, năng động, phần đông sinh viên là nữ Bên cạnh những thành tích trong học tập, nghiên cứu khoa hoc thì các hoạt động văn nghệ của trường luôn đạt những giải cao trong các cuộc thi như vào chung kết “Hành trình bài ca sinh viên” Ngoài

ra một số bạn nữ sinh viên còn đoạt giải tại một số cuộc thi sắc đẹp như: Bạn Phạm Thị Thu Hoài, khóa 37, khoa Giáo dục Tiểu học đạt giải nhất cuộc thi “Hoa khôi duyên dáng sư phạm” năm 2013; bạn Bùi Thị Hương, khóa 37, khoa Giáo dục Tiểu học đạt giải nhất cuộc thi “Người đẹp Tây Thiên” năm 2014 do tỉnh Vĩnh Phúc tổ chức Ngoài ra sinh viên còn tham gia các hoạt động tiếp sức mùa thi, hiến máu nhân đạo, tình nguyện hè,

Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” thực

sự đã lan tỏa sâu rộng trong xã hội, có tác động tích cực đến sinh viên nói chung và sinh viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2 nói riêng Nó thể hiện qua việc sinh viên được nghiên cún tư tưởng, đạo đức Hồ Chí Minh một cách có tổ chức, hệ thống Qua các môn học, các hoạt động ngoại khóa, các buổi nói chuyện thời sự, sinh viên có điều kiện tìm hiểu một cách đầy đủ hơn, toàn diện hơn về cuộc đời, sự nghiệp của Hồ Chí Minh nói chung và tư tưởng đạo đức của Người nói riêng Qua