Bài giảng xây dựng chương trình giáo dục nhà trường

Thế nào là Chương trình giáo dục: a Chương trình giáo dục là tổng thể các thành tố tạo nên một chỉnh thể giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của một cấp học.. Chương trình giáo dục

XÂY DỰNG VÀ QUẢN LÝ CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC NHÀ TRƯỜNG Ở GIÁO DỤC TIỂU HỌC

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGHỆ AN

Nghệ An, ngày 25,26 tháng 9 năm 2014

I Một số vấn đề chung về Chương trình giáo dục (CTGD)

và Chương trình giáo dục nhà trường (CT GDNT)

1 Thế nào là Chương trình giáo dục:

a) Chương trình giáo dục là tổng thể các thành tố tạo nên một chỉnh thể giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của một cấp học.

b) Chương trình giáo dục chung của một cấp học bao gồm các thành

tố quan hệ với nhau như sau:

1 Mục tiêu giáo dục

(Mục tiêu chung (Luật GD); MT Chương trình (QĐ 16/2006)

1.b) SGK, Tài liệu dạy học ( SGK; TL bổ trợ; TBDH )

1.b) SGK tài liệu dạy học (SGK, Tài liệu bổ trợ, TBDH)

1.a) CT các môn học, HĐGD

(Chuẩn KT- KN; HD PPCT) 1.c) Quy định về KT, ĐG

(ĐG quá trình, ĐG định kỳ)

2 Chương trình giáo dục nhà trường

(Chương trình dạy học, GD 1 buổi, 2 buổi/ngày; Thời khóa biểu các môn học, HĐGD; Lịch báo giảng; Kế hoạch tổ chức các HĐGD NCK; KH phát triển tài

liệu, ĐDDH; Kiểm tra, ĐG)

Học sinh

• 2 Chương trình giáo dục nhà trường

Xem xét mối quan hệ giữa 1 và 2; giữa 1a, 1b và 1c trên sơ

đồ ta có thể rút ra các kết luận sau:

a) CT GDNT là các thành tố của quá trình dạy học, giáo dục

được xây dựng cho một đối tượng cụ thể là học sinh của một

trường tiểu học cụ thể được dựa trên mục tiêu giáo dục, các quy

định về chuẩn KT- KN của chương trình GD, về kiểm tra đánh giá; căn cứ vào các điều kiện thực hiện của nhà trường và đối tượng dạy học nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục Như vây, xây dựng và thực hiện CTGDNT phải xuất phát từ 2 căn cứ:

Chương trình giáo dục nhà trường được xây dựng dựa trên

mục tiêu chung (được quy định trong Luật Giáo dục); mục tiêu

chương trình của cấp học; Chuẩn KT- KN từng môn học, HĐGD

(được quy định trong Chương trình GDTH kèm theo QĐ 16/2006).

Chương trình GDNT phải xuất phát từ các điều kiện tổ chức dạy học, giáo dục (Bao gồm điều kiện về đội ngũ nhà giáo, cơ sở vật chất, tài liệu và TBDH, khả năng tổ chức dạy học) để xây dựng và tổ chức thực hiện

b) Chương trình GD nhà trường phải hướng tới đối tượng trung tâm của nhà trường là HỌC SINH Học sinh là

đối tượng phục vụ, là chủ thể của quá trình giáo dục đồng

thời là thước đo về tính ưu việt của chương trình GD nhà

trường.

Nhà trường ưu việt là nhà trường cung cấp cho xã hội một chương trình giáo dục phong phú, đa dạng nhằm đáp ứng nhu cầu học tập, phát triển toàn diện học sinh.

c) Như vậy, CT GDNT không phải là bản PPCT chung, Thời khóa biểu chung cho tất cả các trường như quan niệm truyền thống trước đây.

d) CT GDNT do hiệu trưởng chịu trách nhiệm xây dựng được phòng giáo dục và đào tạo thẩm định và phê duyệt.

3 Chương trình GD quốc gia và Chương trình GD nhà trường

CTGD Quốc gia CTGD Nhà trường

-Cấu trúc vĩ mô CT môn học,

lớp học, cấp học -Cấu trúc vi mô CT cụ thể của mỗi nhà trường-Chuẩn KT- KN của CT môn

-Phổ biến, ổn định -Cụ thể, cá biệt, linh hoạt

-Mang tính pháp lệnh, bắt buộc -Mang tính bắt buộc nhưng

được phép điều chỉnh cho phù hợp

4 Vì sao phải xây dựng Chương trình giáo dục nhà trường?

a) Phát huy tính chủ động, sáng tạo trong tổ chức dạy

học của mỗi nhà trường với tư cách là chủ thể của quá trình dạy học;

b) Đảm bảo tính phù hợp, tính tương thích giữa chương trình GD quốc gia với đối tượng học sinh cụ thể của mỗi nhà trường, mỗi vùng miền;

c) Phát huy hiệu quả thực hiện CTGD quốc gia ở mỗi nhà trường

II Các thành phần cơ bản của CT GDNT

1 Chương trình giáo dục tổng thể (Chương trình chung): Là bản Kế hoạch về mục tiêu, nhiệm vụ và các giải pháp thực hiện mục tiêu giáo dục của nhà trường trong một năm học hoặc trong một giai đoạn nhất định (thông thường

là 5 năm)

2 Chương trình GDNT cụ thể (Bao gồm CTGD chính khóa và NCK):

a) Kế hoạch dạy học các môn học, HĐGD (bao gồm Thời khóa biểu và Lịch báo giảng).

b) Kế hoạch HĐ tập thể.

c) Kế hoạch tổ chức các HĐ giáo dục ngoài chính khóa (HĐ GDNCK) bao gồm các HĐ NGLL và các hoạt động giáo dục khác như GD kỹ năng sống.

III Chương trình giáo dục nhà trường năm học (Chương trình chung)

1 Phương hướng chung: Dựa vào phương hướng, nhiệm vụ chung của Bộ, Sở, Phòng GD&ĐT và yêu cầu phát triển nhà trường theo Nghị quyết HĐT, Kế hoạch phát triển KT- XH của địa phương để xây dựng.

2 Mục tiêu phát triển giáo dục NT trong năm học:

a) Xây dựng các mục tiêu giáo dục của nhà trường trên các mặt giáo dục đức dục, trí dục, thể dục và mỹ dục (thông thường ở các nước, mục tiêu giáo dục được xd dựa trên sứ mệnh nhà trường)

b) Các nhiệm vụ, giải pháp: Thông thường, các nhiệm vụ giải pháp được xay dựng tích hợp; không tác nhiệm vụ/ giải pháp riêng.

Các nhóm nhiệm vụ, giải pháp thường phải đề cập là:

- Về tổ chức dạy học, giáo dục (dạy học 2 buổi/ngày; bán trú; các nội dung giáo dục toàn diện; một số biện pháp mới như giáo dục kỹ năng sống, giáo dục ngoài chính khóa ).

- Về xây dựng Kế hoạch dạy học (hạt nhân của CT GDNT).

- Về đổi mới PPDH: Xây dựng các tiết dạy thể nghiệm theo

mô hình mới; đổi mới SHCM trường, cụm trường;

- Về đổi mới đánh giá học sinh theo TT 30; tham gia các cuộc thi, các sân chơi phát hiện tài năng tiểu học;

- Về công tác phát triển đội ngũ nhà giáo.

- Về bổ sung cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học;

- Vê xây dựng nguồn thu; đảm bảo các nội dung chi, mức chi cho các hoạt động.

- Về phối hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong tổ chức thực hiện các nhiệm vụ giáo dục.

3 Phân công phụ trách:

- Phân công Ban Giám hiệu; nhân viên phục vụ;

- Phân công giáo viên chủ nhiệm lớp;

- Phân công GV dạy các môn học, tổ chức các HĐGD

(Nguyên tắc phân công: phải đảm bảo phù hợp về năng lực cá nhân để đảm nhiệm vị trí việc làm, định mức lao động, điều kiện cá nhân, phương án tối ưu về chuyên môn, )

IV Chương trình giáo dục cụ thể

1 Kế hoạch tuần của trường:

a) Kế hoạch tuần là bản kế hoạch tổng hợp về các hoạt động chung của nhà trường trong một tuần Kế hoạch

tuần là căn cứ pháp lý để đánh giá tính “ưu việt” hay

“chưa ưu việt” của Chương trình giáo dục nhà trường.

b) Yêu cầu: Phải thể hiện đầy đủ các hoạt động dạy học, HĐ giáo dục chính khóa, ngoài chính khóa; phân công cán bộ phụ trách các HĐ.

c) Minh họa:

Kế hoạch dạy học, giáo dục của trường A:

A.Kế hoạch chung

B Kế hoạch khác

1 Lịch họp, công tác:

- Ngày 26/10: đ/c Tuyết dự họp tại Đảng ủy (cả ngày)

- Ngày 27/10: Đ/c Tú đi tập huấn công tác Đội tại Phòng GD

2 Phân công dạy thay:

- Ngày 27/10: Đ/c Lan Anh dạy thay đ/c Tú tại lớp 3A, 3B theo TKB.

3 Bổ sung, điều chỉnh KH:

Hiệu trưởng

(Ký tên, đóng dấu)

Ghi chú: Kế hoạch tuần là loại hồ sơ cần lưu giữ theo tháng, năm

học; do đó, Kế hoạch tuần phải đánh máy công khai tại bảng tin chính của phòng GV, HT, HP.

1 HĐTT Cô Tuyết HT 1 Dạy học Cô Hằng HP

2 Dạy học Cô Hằng HP 2 TCDG Cô Tú TPT

3 GD KNS Cô Hằng HP 3 GD NCK Cô Tuyết HT

2 Thời khóa biểu:

a) TKB là bản Kế hoạch dạy học cụ thể của trường trên cơ sở Kế hoạch chung TKB là Kế hoạch mang tính pháp lý của hoạt động dạy và học

b) Căn cứ để xây dựng TKB:

+ Chương trình GDTH theo Quyết định 16/2006 của Bộ GD&ĐT;+ Kế hoạch tuần của nhà trường;

+ Kế hoạch dạy học của trường: dạy 2 buổi/ngày hay tăng thêm

một số buổi (Trường hợp đặc biệt: trong lớp có một bộ phận HS

chỉ học chương trình 1 buổi/ngày, khi xếp TKB phải hợp lý theo hướng buổi sang dạy học theo chương trình cơ bản theo QĐ 16; buổi chiều dạy tăng thời lượng một số môn học, HĐGD).

+ Đội ngũ GV (GV cơ bản, GV chuyên trách các môn học, năng lực GV)

+ Thực trạng csvc (phòng học, phòng chức năng, TBDH, …)

c) Yêu cầu xây dựng TKB:

- Thời khoá biểu phải thể hiện đầy đủ các thông tin về Kế hoạch dạy học trong buổi, ngày, tuần

-TKB phải thể hiện cụ thể thông tin về thời gian, đối tượng dạy học (lớp mấy), môn học (HĐ GD), người phụ trách Tuy nhiên, để giao quyền chủ động cho GV lựa chọn nội dung, hình thức dạy học phù hợp với đối tượng dạy học, TKB theo hướng mới không nên ghi cụ thể phân môn, bài dạy Trong điều kiện một lớp có thể

nhiều GV dạy, TKB phải lập cụ thể theo lớp (Trước đây, TKB

được lập theo khối)

- TKB phải thể hiện được chỉ đạo dạy và học của ngành về đổi mới chuyên môn trong từng giai đoạn Ví dụ: Năm học 2014 –

2015, đối với trường dạy học 2 buổi/ngày, TKB phải đưa hoạt động Tự học có hướng dẫn của GV vào cuối mỗi ngày; phải bố trí

01 tiết/tuần cho hoạt động giáo dục kỹ năng sống

d) Minh họa: (Học viên thực hành minh họa Thời khóa biểu)

3 Lịch báo giảng:

a) Lịch báo giảng là kế hoạch giảng dạy, giáo dục cụ thể của mỗi giáo viên, do GV tự xây dựng trên cơ sở Kế hoạch tuần

và Thời khóa biểu của trường.

b) Căn cứ xây dựng Lịch báo giảng:

- Chương trình GDPT cấp tiểu học- chương trình cơ bản (QĐ 16/2006); Hướng dẫn PPCT của Bộ GD&ĐT

- Chương trình giáo dục nhà trường, Kế hoạch tuần;

- Thời khoá biểu của trường;

- Đối tượng dạy học, điều kiện dạy học.

c) Yêu cầu xây dựng Lịch báo giảng:

- Tuân thủ Thời khóa biểu và HD Phân phối chương trình; không được cắt xén chương trình.

- Bám sát mục tiêu bài dạy, mục tiêu chương trình môn học, HĐGD và đối tương dạy học để thiết kế phù hợp

- Được phép linh hoạt về thời lượng dạy học, hình thức dạy học cho phù hợp đối tượng dạy học, điều kiện dạy học và mục tiêu bài dạy.

- Lịch báo giảng phải công khai trên bảng chung của trường

để giám sát, kiểm tra việc thực hiện của GV.

d) Các thành phần của Lịch báo giảng: Thời gian (Thứ, ngày, buổi, tiết); Đối tượng (lớp mấy); Tên phân môn; Nội dung dạy học; TBDH.

d) Minh họa: HV thực hành minh họa Lịch báo giảng

+ Đưa trò chơi dân gian, hát dân ca vào nhà trường; phát triển văn hoá đọc trong nhà trường TH, …

+ Các hoạt động GD theo nhu cầu phụ huynh, học sinh như GD thể chất (Erobic, Karate, …); GD thẩm mỹ (Âm nhạc, hội hoạ);

GD kỹ năng sống; GD ngoại ngữ; và các hoạt động khác ngoài các buổi học chính khoá

b) Căn cứ xây dựng KH GDNCK:

- Thông tư 21/2014 về tổ chức các hoạt động giáo dục KNS và GD NGCK;

- Các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn của ngành;

- Nhu cầu của phụ huynh, học sinh;

- Điều kiện và khả năng tổ chức của nhà trường

c) yêu cầu xây dựng KH GDNK:

- Phải bám sát mục tiêu GDTH: Hình thành và phát triển nhân cách học sinh về đạo đức, trí tuệ, thể chất và thẩm mỹ;

- Bám sát các văn bản chỉ đạo của ngành; không được làm tuỳ tiện thiếu định hướng

- Phù hợp với sự phát triển tâm- sinh lý của lứa tuổi; bảo đảm nguyên tắc vừa sức trong giáo dục;

- Tuân thủ nguyên tắc giáo dục qua hoạt động trải nghiệm của người học; không gây quá tải về kiến thức;

- Tự nguyện, theo nhu cầu và khả năng riêng của mỗi HS; không được áp đặt cho mọi đối tượng

V Quản lý xây dựng và thực hiện Chương trình giáo dục nhà trường

1 Chủ thể xây dựng và chỉ đạo thực hiện CT GDNT là hiệu trưởng trường tiểu học, trường phổ thông có lớp tiểu học Hiệu trưởng có thể phân công người giúp việc (phó hiệu trưởng, GV tổng phụ trách đội) chủ trì xây dựng chương trình cụ thể

2 Quản lý nhà nước về CT GDNT là phòng giáo dục và Đào tạo

3 Người thực hiện: CBQL, GV của trường.

4 Quy trình thực hiện:

a) Hiệu trưởng chủ trì tổ chức thảo luận và phân công xây dựng Dự thảo;

b) Trình Phòng GD&ĐT thẩm định, phê duyệt;

c) Lập Kế hoạch chính thức, phân công GV thực hiện;

d) Tổ chức, chỉ đạo thực hiện;

d) Kiểm tra, điều chỉnh Kế hoạch.

XIN TRÂN TRỌNG CẢM ƠN!