Nhüng nâm gân dây cây Nhàu côn duoc biét dén vôi tâc dung phuc hôi hê miên dich dâ bi suy giâm do câc nguyên nhân khâc.. Vôi nhiéu tâc dung và công dung nhu vây, ngày nay cây Nhàu không
Trang 1dé chüa bênh cao huyét âp, nhiîc moi chân tay, dau lung Quâ Nhàu cô tâc dung loi tiëu, nhuân tràng, dieu kinh, kich thich tiêu hoâ Quâ non cüng cô tâc dung giâm dau Lâ cô tâc dung khâng khuân, làm diu, làm nhanh lên da non Nhüng nâm gân dây cây Nhàu côn duoc biét dén vôi tâc dung phuc hôi hê miên dich dâ bi suy giâm do câc nguyên nhân khâc Vôi nhiéu tâc dung và công dung nhu vây, ngày nay cây Nhàu không chî duoc sur dung theo câc bài thuoc dân gian mà dâ và dang duoc nghiên ciïu de sân xuât ra câc sân pham dêsûr dung Trên thé giôi, câc chê' pham tir quâ Nhàu dang duoc sir dung rông râi duôi dang dich chiét, viên nang, viên nén, viên bao dê7 làm thuoc bé và chüa câc bênh khâc nhau.
Ô Viêt Nam, nhât là à câc tïnh phfa Nam dang co liru hành và ban câc
sân pham tù quâ Nhàu nhu quâ Nhàu uôp duông, ruou Nhàu, trà Nhàu hoà
tan, viên nang và viên bao film cao trâi Nhàu cüa công ty DOMESCO Câc
sân pham này duçfc dùng dë dieu tri câc triêu chüng dau dàu, sung khôp, co thé met moi Câc bô phân khâc cüa cây Nhàu cüng dâ và dang duoc nghiên cüu, cô nhüng công trïnh lôn dang nghiên cüu dë sân xuât ché pham thuoc tir
rê Nhàu cô tâc dung phuc hôi hê mien dich dâ bi suy giâm do câc nguyên nhân khâc nhau (nhu hoâ chât, tia xa)
Trang 2Ô nuôc ta, tên “Nhàu” duoc dùng de chï nhiêu cây khâc nhau Dieu này
dë gây nên nhàm lân trong quâ trinh thu hâi và sir dung, ânh huông dén hiêu quâ cüa thuoc Dë tao co sô khoa hoc cho viêc phân biêt, thay thé câc cây thuoc này chüng tôi tien hành nghiên cuu de tài: “So sânh phân biêt dâc diëm thuc vât, thành phàn hoâ hoc mot so cây thuoc mang tên “Nhàu””, vôi câc nôi dung sau:
1 Nghiên crïu dâc diëm hînh thâi, giâi phâu cüa mot so cây Nhàu
2 Nghiên ciïu thành phàn hoâ hoc:
- Dinh trnh so bô câc nhôm châ't trong mot sô cây Nhàu
- Su dung sâc kÿ lôp mông hiêu nâng cao dë nghiên ctru câc dân chatnhôm anthranoid
Trang 3PHAN 1: TÔNG QUAN
1.1 Dâc diëm hinh thâi co bân cüa ho Cà phê (.Rubiaceae).
Théo hê thông phân loai Takhajan 1987, ho Cà phê thuôc bô Long dôm
(Gentianales), phân lôp Hoa môi (Lamiidae), lôp Ngoc lan (Magnoliopsida), ngành Ngoc lan (Magnoliophyta) [12],
Câc cây ho Cà phê là cây gô, cây thâo, cây bui hoâc dây leo La don nguyên, moc dôi cô la kèm La kèm cô khi dmh lai vôi nhau và to nhu phién
la, trông nhu cô 4 hoâc 8 la moc vông (Galium, Asperula ) Hoa moc don dôc
hoâc tu hop thành xim hay dang dàu Hoa dêu, lirông trnh, mâu 4- 5 Dài ît phât triën, dmh lien vdi bâu, co 4- 5 ràng Tien khai hoa van, hop hay vàn Nhi nàm xen kê vôi câc thuÿ cüa tràng và dmh vào ong hong cüa tràng Bàu gôm
2 la noân dmh nhau thành bàu duôi vôi 2 hoâc nhiêu ô, môi ô co mot dên nhiêu noân Quâ nang, quà mong hay quâ hach Hat cô phôi nhô nàm trong nôi nhü [4, 12]
Ho Cà phê cô khoâng 450 chi, 6500-7000 loài Phân bô ô vùng nhiêt dôi,
cân nhiêt dôi và mot sô à vùng ôn dôi Ô Viêt Nam cô khoâng trên 90 chi vôi
khoâng 4300 loài [12]
Chi Morinda là mot chi khâ lôn cüa ho Cà phê, cô khoâng 50 loài Ô Viêt
Nam cô khoâng 9 loài [12]
1.2 Dâc diém hinh thâi cüa mot so cây “Nhàu”.
1.2.1 Cây Nhàu (Morinda citrofolia L.)
Côn goi là cây Ngao, Nhàu nui, cây Giàu [14], Nhàu lôn, Nhàu rùmg [2]
Tên khoa hoc Morinda ci trifolia L., ho Cà phê (Rubiaceae).
Trang 4Cây Nhàu là mot cây gô cao 7-10 m, thân nhân, không co long [9] Cây
co nhiêu cành to [14] Cành non co 4 canh rô , màu nâu sang [10] La moc doi
[10, 23], phién la hînh xoan hay bâu duc, nhon à dàu, màu xanh dâm, lâng
bông và mêm [9,28], dài 12-15 cm [14] La kèm gàn trèn hay thuôn, nguyên
hay chè 2 - 3 thuÿ à dînh [23] Hoa màu trâng, tâp hop thành dâu à nâch la,
duông kfnh 2-4 cm [23] Dài co thuÿ eut Tràng 5 hinh giâo, mot mât màu
trâng, mot mât màu vàng, ong tràng co long à hong, nhi 5 chi nhi ngân, co
long Bâu 2 ô, môi ô co mot noân, vôi và dàu nhuy dài hon bao phân [10]
Tiëu nhuy ngân à co [9] Hoa nô vào thâng 1-2 Quâ kép do nhiêu quà hach
dfnh lai voi nhau [23] Quâ hînh trûng xù xi, dài chùmg 5-6 cm Khi non co màu xanh nhat, khi chfn co màu vàng nhat hay hông, mùi nông và cay Ruôt quâ cô mot lôp mêm ân duoc, chmh giùa co mot nhân crïng Nhân dài 6-7mm, rông khoâng 4-5 mm, co 2 ngân chira mot hat nhô mêm [14] Quâ chfn vào thâng 7-8
Cây thuông moc hoang ôf nhûng noi êîm thâp, doc bd sông, bd suôi [14],
moc nhiêu à câc nuôc nhiêt doi Châu Â, Châu Üc và câc quàn dâo Thâi Bînh
Duong [28]
Ô Viêt Nam, cây moc nhiêu à câc tînh mien Nam Co thâ'y à mien Trung nhu Quâng Binh, Quâng Tri, Thûra Thiên Hue Théo Petelot co thâ'y à miên
Bâc [14],
1.2.2 Cây Nhàu la co long
Tên khoa hoc Morinda trichophylla Merr.
Cây Nhàu la co long là cây gô nhô, cành non cô long min La moc doi,
hinh bâu duc rông, dài cô 10cm, cô long à gân, lue khô cô màu nâu den, gân
phu gôm 11 càp, cuô'ng dài khoâng 1cm Lâ be dài khoâng 1cm, mông Cum hoa gôm 9-10 dàu nhô trên cuông dài 3-4cm, môi dàu cô 4-6 hoa nhô màu trâng Quâ hop, khi non cô màu xanh, chm màu vàng cam
Trang 5Cây co moc à vùng cho Gành, tinh Ninh Binh [9].
1.2.3 Cây Nhàu lâ nhô
Tên khoa hoc Morinda parvifolia Bartl.
Cây Nhàu lâ nhô là dây leo, cành non cô long min màu vàng Lâ moc dô'i, hinh trâi xoan nguoc, dài 2-6 cm, rông 1-1,5 cm, gân phu gôm 4-5 cap, cuông dài 4-8 mm, lâ kèm mông Cum hoa dau gôm 2-6 dau nhô, duông kmh 5-8 mm, ô trên cuông dài 1-2,5 cm, môi dâu cô 4-8 hoa màu trâng, nu cao 3mm Quâ hop xâm roi vàng cam hay hông, duông kmh 8 -1 0 mm [2, 9, 31]
Cây cô phân bô à vùng nam Trung Quôc và Viêt Nam Ô nuôc ta chî gâp
ô Quâng Binh [2, 23, 31]
1.2.4 Cây Nhàu long mêm
Cây Nhàu long mêm côn duoc goi là cây Gach
Tên khoa hoc Morinda villosa Hook.
Cây Nhàu long mêm là cây gô nhô cô long, cành non gân 4 canh, màu nâu, cô nhiêu long mjn màu vàng [9], cùng dân, sau nhân và xâm den [2] Lâ hinh bàu duc hay hinh trâi xoan nguoc, dài 7cm, rông 3cm, chôt lâ cô müi hay
duôi, cô long nâu vàng à mât duôi, mât trên không cô long, lue khô cô màu
den, gân phu gôm 8 cap, cuông dài 6-8 mm [9] Lâ kèm hinh ong, mêm, cô
long [2] Hoa tâp trung thành dàu nhô à ngon cành, trên cuông dài khoâng
3cm [9] Hoa trâng Dài 4-5 không dêu nhau Quâ kép gôm nhiêu hach dmh nhau [2] Cây ra hoa vào thâng 5, quâ chfn thâng 8
/ \ ' ?
Cây cô phân bô ô Dông Duong và An Dô O Viêt Nam, Cây moc hoang doc câc bô sông ô Vïnh Phu, Hoà Binh, Hà Tây[2]
Trang 61.2.5 Cây Nhàu Nam bô
Tên khoa hoc Morinda cochinchinensis DC (Morinda vestita Perre.,
Mss.) [31]
Cây Nhàu Nam bô là cây gô nhô, thân cô long màu vàng và dày La co phién thon, chôt la cô duôi dài 5-10mm, lue khô cô màu den, hai mât cô long
vàng, long dày à gân chfnh, gân phu gôm 10-12 câp, cuông la dài 4-10mm La
be mông, nhon, cô long Cum hoa hinh tan, môi tan mang 30-40 hoa, hoa không cuông, dài cao 1,5mm, vành cô ong cao 2,2mm Hoa màu trâng Quâ hop to khoâng 2 cm, khi chm cô màu vàng [9, 30]
Cây cô phân bô à Dông Duong và Trung Quôc à Viêt Nam cây cô moc hoang à câc tînh phia Nam [30, 31].
1.2.6 Cây Nhàu nhuôm
Cây Nhàu nhuôm côn goi là cây Nhàu long, Nhàu rùng [2]
Tên khoa hoc Morinda tomentosa Heyn (Morinda tinctoria Roxb., Morinda aspera W et A.M coreia et Morinda nodosa Ham., Morinda leinantha Kurz., Morinda zollingeriana et Morinda teysmanniana Miq.) [2,
25, 31],
Cây Nhàu nhuôm là cây nhô hay cây gô nhô La thuôn rông hay hep hoâc bâu duc, nhon hai dàu, nhan hay cô long mêm hoâc râp, dài 8-20cm, rông 3-8cm, gân phu gôm 7-9 cap, cuông dài 1cm La be dài 6-8mm Hoa
màu trâng, hop thành dàu ô nâch la, thuông don dôc, ît khi thành chuÿ à ngon
Vành cô ong dài 1,5cm, không cô long, gôm 4-6 tai, dài 6-7mm, bàu hai ô chura mot noân Quâ hach gôm nhiêu quâ dmh vôi nhau, hinh càu hay hinh trirng rông 1,5-2,5cm, cô bê mât xù xi, hach cô màng hoâ gô chûa mot hat trong môi ô Ra hoa vào thâng 11-4, quâ chm thâng 4-9 [9, 2]
Trang 71.2.7 Cây Nhàu nuôc
Cây Nhàu nuôc côn goi là cây Nhàu nhô
Tên khoa hoc Morinda persicaefolia Buch - Ham var oblongifolia Pit (Morinda lancedata Wall., Morinda pandurifolia O Kze.) [30].
Cây Nhàu nuôc là cây bui, cao 0,5-1 m, thân cô màu nâu dô, không cô long La moc doi, cô khi chum 3, phiën thon không lông, nhon ô chôp la, mât duôi nhat, dài tôi 11,5 cm, cuông dài 7-8 mm La be nhon Hoa dàu doi diên vôi là, hoa màu trâng, dài không râng, vành cô ong dài 1cm, cô lông noi gân cüa tiëu nhuy Quâ kép gôm nhiêu quâ hach dfnh vôi nhau, hinh trung xù xi, dài gân 4 cm, rông 2,5 cm [2, 9, 30]
Cây cô phân bô à vùng An Dô, Malaysia và Dông Duong Ô Viêt Nam
cây moc hoang nhiêu ô ven bô ruông, noi àm thâ'p [2, 25, 30]
1.2.8 Cây Nhàu tan
Côn goi là Cây mât quÿ [9], Nhàu dô, dây Dât, cây Ganh [9, 14],
Tên khoa hoc Morinda umbellaîa L (Morinda scandens Roxb [14, 30], Stigmanthus cymosus Lour [14], Morinda tetrandra Jack., Morinda padavora Juss [30]), ho Cà phê (Rubiaceae).
Cây mât quÿ là dây leo, sông lâu nâm, truôn trên câc cây bui khâc, dài cô thë dén 10 m [23] Lâ cô hînh dang thay doi, hinh bàu duc rông hay trôn dài [9], thuôn trâi xoan hay hep hinh müi mâc [23] Hoa không cuông, màu trâng
[23], vành cô ong cô lông à vùng co, tai 4, thon, tiëu nhuy gân à cô [9] Quâ
kép to 1cm [9] gôm nhiêu quâ hach dfnh liên vôi nhau thành hînh dàu nhiêu mât, trên quâ côn cô câc vêt trôn do hoa dë lai, môi hach dài 4 mm, dày 2 mm, thành dai Môi hach chura 1 hat Quâ non cô màu xanh , khi chfn cô màu dô cam [14]
Trang 8Cây mât quÿ co moc à câc niroc nhiêt dai Châu Â, Trung Quôc, Nhât
Bân, Châu Mÿ [14]
Ô Viêt Nam cây moc nhiéu à nhûng doi cô cây bui hay rùng thua tai
nhiéu tinh [14]
1.2.9 Cây Nhàu thuoc
Cây Nhàu thuoc côn goi là dây Ruôt gà, Ba kîch thiên
Tên khoa hoc Morinda officinalis How.
Cây Nhàu thuoc là dây leo nhô cô long min dài 5-10cm, sông lâu nâm, ngon dây non cô màu tfm và cô canh Lâ hînh bàu duc hay thon nguoc, dài khoâng 10cm, rông 3,5cm Müi lâ ngân, dây trôn hay hinh tim, lue khô cô
màu nâu den, gân phu gôm 8-9 câp, loi à mât duôi, cô long, cuông dài khoâng 5-7cm Hoa tâp trung à dàu cành thành tân nhô, khi môi nà cô màu trâng sau
dô hoi vàng Dài gôm 2-4 cânh dài nhô, côn lai à quâ, ong tràng ngân Nhi 4
dinh trong hong tràng Quâ kép to 1-1,5cm, khi chfn cô màu dô, mang dài côn laid dînh, [23, 9,31],
Mot sô loài khâc thuôc chi này nhu Morinda jasminoides A Cunn ex Hook., Morinda trimera Hillbr., Morinda angutifolia Roxb Hort Beng., Morinda panamensis Seem., Morinda royoc L cüng duoc nghiên cü'u.
1.3 Thành phân hoâ hoc cüa mot sô cây “Nhàu”
Rê cây Nhàu (Morinda citrifolia L.) cô chira câc anthranoid: alizarin,
anthraquinones, lucidin, a-methoxy alizarin, mono-methoxy rubiadin, morindadiol, morindin, morindone, rubiadin- 1-methylether, soranjidiol [29].Morindin C28H30O|5 là mot anthraglycosid cô tinh thé hînh kim màu vàng, tan trong nuôc soi, ît tan trong nuôc lanh, không tan trong Ether, tan trong câc chat kiêm dë cho màu vàng cam [14]
Trang 9Thân cây Nhàu cô chira alizarin, anthragallol-2,3-dimethyl ether damnacanthal, damnacanthol, morindone, nor-damnacanthal, pigments , rubiadin-l-methyl ether, a-methoxy alizarin [28],
La Nhàu cô chira: anthraquinones, p-sitosterol, acid ursolic [28]
Hoa Nhàu cô chira câc chât: 5,7-acacetin-7-0-P-D(+)-glucopyranoside,
1 -0-|3-D-rhamnosylglucosid-6,8-dimethoxy-3-methyl anthraquinon, 5,7- dimethyl apigenin-4-O- (3-D(+)-galactopyranosid, flavonoid [27, 28]
Quâ Nhàu cô chira asperulosid, acid caproic, acid caprylic, glucose [28] Ngoài ra quâ côn chu’a vitamin C và kali [29]
Rê cây Nhàu long (Morinda tomentosa Heyn.) cô chu’a anthranoid là
morindin, ngoài ra côn cô chu’a tanin [2]
Rê cây Nhàu nuôc (Morinda paecicaefolia Buch-Ham.var oblongifolia
Pit.) cùng cô chu’a anthranoid là morindin, và côn chu’a câ tanin
Rê cây Nhàu tân (Morinda umbellata L.) cô chu’a câc dân châ't
anthranoid: soranjidiol, damnacanthol, morindol, morindin [23],
Rë cây Ba ki'ch (Morinda ojficinalis How.) cô chtia dân chât anthranoid,
duông, vitamin C [23]
1.4 Tac dung và công dung cüa mot sô cây “Nhàu”.
Hàu hêt câc cây “Nhàu” dêu diroc sir dung de làm thuôc
Trên suc vât thi nghiêm, rê cây Nhàu (Morinda citrifolia L.) cô tâc dung
nhuân tràng nhe và lâu dài, tâc dung loi tiëu nhe, làm diu thân kinh, ha huyêt
âp, tâc dung giâm dau [29] Ngoài ra dich chiét rê Nhàu côn cô tâc dung làm phuc hôi hê miên dich dà bi suy giâm thu" phât do câc nguyên nhân khâc (nhu hoa chât, tia xa ) [15, 16, 17]
Trang 10Rë Nhàu duoc dùng dë chüa bênh cao huyét âp, nhûc môi chân tay, dau limg [2, 14, 23].
Quâ Nhàu cô tac dung nhuân tràng, loi tiëu, kich thfch tiêu hoâ, dieu kinh Quâ chfn ân vôi muôi chüa bênh khô tiêu, bi dai tiëu tien, bâng huyët, bach doi, câm ho, hen, thüng, dau gân, dâi thâo duông Quâ nuông chfn ân dë chûa ly Quâ Nhàu non thâi mông, sao khô, ngâm ruou uông chüa nhûc môi, dau lung [14]
La Nhàu cô tâc dung khâng khuân, làm diu, làm nhanh lên da non La dà nât dâp chûa mun nhot Sâc uông chûa ly, di ngoài, chûa sot [14] Dich lâ dâp tri bênh viêm khôp gây dau nhûc Ngoài ra lâ côn duoc dùng nâu canh dë ân [2, 6]
Rë cây Nhàu lâ nhô (Morinda parvifolia Bartl.) cûng duoc su dung dë
diëu tri cao huyët âp, dau lung môi goi nhtf rê Nhàu [2]
Rë cây Nhàu lông mêm (Morinda villosa Hook.) thuông duoc dùng dë
chûa dau lung, tê thâ'p, ly Lâ tuoi giâ nhô dâp chûa mun nhot [2]
Rë cây Nhàu nuôc (Morinda persicaefolia Buch - Ham var oblongifolia Pit.) cô tâc dung tri giun, tâc dung ha huyët âp nhe và nhuân
tràng
Nhân dân thuông dùng rë Nhàü nuôc thâi nhô, sao vàng, ngâm ruçrn uông
dë chûa dau lung, nhûc môi chân tay, tê thâp Ngoài ra cüng duoc dùng dë chûa bênh cao huyët âp, mât ngü, hôi hôp, tim dâp không dêu
Rê Cây mât quÿ (Morinda umbellata L.) cô tâc dung xë manh [9] dùng
dë làm thuoc chûa mun nhot, màn ngûa, chüa giun sân, chüa ly [14] Ô Nghê
An rë côn duoc dùng dë chüa dau môi lung goi Lâ Cây mât quÿ duoc dùng dë tây giun [23]
Trang 11Nirâc sâc rê Ba kich (Morinda officinalis How.) co tâc dung làm tàng
nhu dông ruôt và làm giâm huyét âp Théo Y hoc co truyên Ba kfch là vi thuoc bo duong dùng cho nam giciï khi chûc nâng sinh duc bi suy yéu, thuoc
bo gân cot, bo tri nâo Ngoài ra con co tâc dung chüa bênh cao huyét âp [23]
Trang 12PHAN 2: THl/C NGHIÊM VÀ KÊT QUÂ
2.1 Nguyên lieu và phuofng phâp thuc nghiêm
2.1.1 Nguyên lieu.
Trong khoa luân này chüng tôi tien hành nghiên cûu câc cây sau:
Cây Nhàu (Morinda citrifolia L.), ho Cà phê (Rubiaceae)
Cây Nhàu nüi (Morinda sp.), ho Cà phê (Rubiaceae)
Cây mât quÿ (Morinda umbellaîa L.), ho Cà phê (Rubiaceae)
2.1.2 Phuong phâp thuc nghiêm
a Thu mâu và bâo quân
Cây Nhàu (Morinda citrifolia L.) duoc thu hai tai vuàn truàng Dai hoc
Duac Hà Nôi, thâng 1-2003
Cây Nhàu nui (Morinda sp.) duac thu hâi tai xâ Phuôc Binh, huyên Ninh
Son, tînh Ninh Thuân, thâng 9-2002
Cây mât quÿ (Morinda umbellata L.) duoc thu hâi tai Thanh Chuong -
Nghê An, thâng 8-2002
- Duac lieu tuai duac phai, sâ'y khô, cho vào câc tüi PE dong km, dé nai khô râo
- Mot phân nhô duac lieu tuai duac cât thành timg doan bâo quân trong hôn hap côn-nuôc-glycerin (1:1:1)
b Nghiên ciiru câu tao giâi phâu
Hinh thâi cây:
Trang 13Quan sât mô tâ cây tai thuc dia.Theo dôi su ra hoa két quâ cüa cây Mô tâ cây và hoa, quâ.
Chup ânh cây: Chon cây lue cô hoa là tôt nhat, cô thé chup toàn cây hoâc mot bô phân cüa cây hoâc mot bô phân mang hoa hay quâ bàng mây ânh
thông thuông Anh chup duoc quét vào mây tînh bàng mây quét Scanner, sau
dô hiêu chînh và in
Câc tiêu bân duoc cât bàng mây cât mông câm tay
Sau dô câc lât cât duoc xü lÿ theo trinh tu sau :
- Tay sâng :
+ Ngâm hoâc dun câc lât cât trong dung dich cloramin 5-10 %, khoâng 5 dê'n 10 phüt, trnh tü lue soi tuÿ timg truông hop eu thë
+ Rüa bàng nuôc cât cho dê'n sach cloramin
+ Ngâm trong dung dich acid acetic 10% trong khoâng 5 - 1 0 phüt.+ Rüa lai bàng nuôc sach dê'n hê't acid
Trang 14+ Sau do nhuôm bàng xanh metylen.
+ Rira lai nhiéu lân bàng nuôc cât dén khi nuôc rira không côn màu xanh.Thôi gian nhuôm tuÿ theo tmh chât bât mâu cüa vi phâu
- Loai nuôc: Vi phâu càn phâi duoc loai hê't nuôc truôc khi cô dinh câc quâ trînh tien hành theo câc buôc:
+ Câc lât cât sau khi dâ nhuôm duoc khü nuôc tù tü bàng côn cô nông
dô tâng dân tir 10°, 20°, 30°, 40°, 80°, 90° và côn tuyêt doi
+ Rüa lai bàng Xylen nguyên chât 3 lân
+ Dë tiêu bân à noi thoâng mât 1-2 tuàn.
+ Tiêu bân dâ duoc on dinh, dua lên kinh hiën vi quan sât, mô tâ dàc diëm giâi phâu
- Chup ânh: Vi phâu duoc dua lên kmh hiën vi cô gân mây ânh, chup và chuyën thành câc file ânh trên mây vi tmh
Bot duoc lieu:
- Nghiên bot: Duoc lieu duoc làm khô sau dô nghiên thành bôt Quan sât bàng mât thuôrng màu sâc, nê'm, ngüi, dë nhân biét mùi vi cüa bôt
- Lên tiêu bân: Su dung câc dung dich lên kmh khâc nhau dë làm tiêu bân bôt duoc lieu, thucmg dùng hôn hop glycerin - nuôc (1:1) hoâc dung dich Cloranhydrat 75%
Trang 15- Quan sât và mô tâ: Câc dâc diëm cüa bôt dirac quan sât và mô tâ dirai kfnh hiën vi.
- Chup ânh: Chon nhùng dâc diëm cüa bôt trên kfnh hiën vi, cô gân mây ânh, chup và chuyën thành câc file ânh trên mây vi tînh
Câc ânh duac in ra giây bàng mây in Canon BJC-1000SP
c Nghiên curu thành phân hoa hoc
Dinh tfnh sa bô câc nhôm chât dira theo câc tài lieu: Thuc tâp duac lieu phân hoâ hoc, Phuang phâp nghiên cüu hoâ hoc cây thuôc, Bài giâng duoc
liêu tâp I và II.
Sâc kÿ lôp mông hiêu nâng cao, nguyên tâc dura trên ca sô sâc kÿ lôp mông thông thuông nhung tien hành trong diéu kiên chuân Châm dich chiët
và dânh giâ kêt quâ bàng mây vôi viêc sü dung câc phân mêm chuyên dung
Dë phât hiên toàn bô câc dân chât anthranoid ô dang tu do và dang glycosid: Dun bôt duac liêu vôi methanol, loc lây dich Dùng dung dich này
dë châm sâc kÿ
Sü dung bân mông trâng sân Silicagen 60 GF254 cüa hâng Merck Hê
dung môi khai triën là ethyl acetat - chloroform (1: 4) Dë khô à nhiêt dô phông, quan sât bân mông à ânh sang thuông truôc và sau khi phun thuôc thü
KOH 10% trong côn, duôi ânh sâng dèn tü ngoai Chup ânh bàng mây ânh kÿ thuât sô, sü dung buông chup CAMAG reprostar 3
2.2 Kêt quâ thuc nghiêm và nhân xét
2.2.1 Dâc diëm hinh thâi, giâi phâu Cây mât quÿ (Morinda umbellata L.)
a Mô tâ cây
Cây mât quÿ là dây leo, sông lâu nâm, dài cô thë tôi 10m Duông kfnh thân tir 0,2cm- 3cm Lâ dan nguyên, moc dôi, cô lâ kèm, cô hinh dang thay
Trang 16doi, hinh bâu duc rông, hinh müi mâc, dài 2-12,5cm, rông l-4cm, cô lông ô
mât duôi Hoa màu trâng, mâu 4-5, tâp hop thành dàu à ngon cành Hoa nhô,
duông kinh môi hoa khoâng 1-1,5mm, môi dàu cô khoâng 20-30 hoa Quâ kép do nhiêu quâ hach dfnh lai vôi nhau thành hinh dàu nhiêu mât, trên quâ cô câc vêt trôn do hoa dë lai khi non cô màu xanh, khi chfn cô màu vàng cam Môi hach dài khoâng 4mm, rông 1-2 mm, cô chûa 1 hat Cây ra hoa vào thâng 4-5, quâ chfn vào thâng 7- 8 (Hînh 1,2,3)
b Dâc diëm giâi phâu
Vi phâu rê:
Mât cât rê gân hinh trôn, tir ngoài vào trong gôm cô: Lôp bân câu tao bôi 7-10 hàng té bào hînh chu nhât xê'p dêu dàn thành nhüng vông dông tâm và dây xuyên tâm Mô mêm vô khâ dày gôm nhiêu lôp té bào hinh dang thay doi, hînh chû nhât, hinh nhiêu canh, hinh trôn, hinh det, hinh thoi cô thành mông Phfa ngoài gân lôp bân cô môt vông mô curng gôm nhüng té bào to thành rat dày, râi râc cô câc soi và bô soi Libe câu tao bôi câc té bào det xê'p thành môt lôp khâ dày bao boc quanh gô Tia ruôt khâ rô Gô cô câc mach gô lôn xê'p trong mô gô, phfa ngoài bi câc tia ruôt chia ra thành tùng bô, mô gô phfa trong liên tue chiê'm toàn bô phàn giùa rë Râi râc cô câc bô tinh thë calci oxalat hînh kim ô trong mô mêm và libe (Hinh 4)