mô hình xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân tại ngân hàng thương mại cổ phần á châu

là đối với khách hàng cá nhân, là một việc làm khó khăn, đòi hỏi các ngân hàng phải dành nhiều thời gian nghiên cứu, kể cả đối với Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu ACB đang trong quá

KHOA TÀI CHÍNH – NGÂN HÀNG

Mã số sinh viên: K09.404.0735

TP HỒ CHÍ MINH, Năm 2013

-Bảng 1.1: Ký hiệu XHTD cá nhân theo Stefanie Kleimeier.

Bảng 1.2: Tỷ trọng tiêu chí đánh giá trong mô hình điểm số tín dụng FICO.Bảng 1.3: Ma trận kết hợp kết quả XHTD và đánh giá TSĐB của BIDV

Bảng 2.1: Tổng kết các chỉ tiêu kinh doanh của ACB năm 2010-1012

Bảng 2.2: Phân loại nợ của Ngân hàng ACB 2010-2012

Bảng 2.3: Tỷ trọng điểm các nhóm chỉ tiêu đánh giá rủi ro cá nhân kinh doanh.Bảng 2.4: Bảng xếp loại chấm điểm khách hàng

Bảng 2.5: Thống kê sơ lược khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân tại ACB

Biểu đồ 2.1: Tình hình huy động vốn Ngân hàng ACB giai đoạn 2008-2012.

Biểu đồ 2.2: Tình hình huy động vốn Ngân hàng ACB, STB, EIB năm 2010-2012.Biểu đồ 2.3: Dư nợ tín dụng Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012

Biểu đồ 2.4: Lợi nhuận trước thuế Ngân hàng ACB năm 2010-2012

Biểu đồ 2.5: Chỉ số ROA, ROE, lợi nhuận sau thuế Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012.Biểu đồ 2.6: Cơ cấu tín dụng theo thành phần của ACB năm 2010, 2011

Biểu đồ 2.7: Cơ cấu tín dụng theo thời hạn của ACB năm 2010 – 2012

Biểu đồ 2.8: Tỷ lệ nợ xấu của Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012

ACB Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu

BIDV Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam

CIC Trung tâm thông tin ứng dụng của Ngân hàng Nhà nước

E & Y Công ty TNHH Ernst & Young Việt Nam

FICO Fair Isaac Corp

MOODY’S Moody’s Investors Service

NHTM Ngân hàng thương mại

NHNN Ngân hàng Nhà nước

TMCP Thương mại cổ phần

TSĐB Tài sản đảm bảo

LỜI MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Năm 2012 là một năm đầy những khó khăn thử thách đối với nền kinh tế nói chung

và đối với hệ thống Ngân hàng nói riêng sau ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới, khởi nguồn từ sự sụp đổ của những định chế tài chính lớn trên thế giới

Có thể nói, ngân hàng thương mại (NHTM) là loại hình doanh nghiệp đặc biệt và bản thân các NHTM cũng giữ vai trò vô cùng quan trọng trong thị trường tài chính nói riêng và toàn bộ nền kinh tế nói chung Trong đó, quan trọng nhất và cũng là hoạt động chiếm thị phần lớn nhất của ngân hàng là hoạt động tín dụng Nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của các ngân hàng lớn vừa qua đều xuất phát từ những khoản nợ xấu, đây là hồi chuông báo động đến toàn bộ hệ thống NHTM trên toàn thế giới về vấn đề an ninh tín dụng, trong đó có các NHTM Việt Nam

Nhiều nghiên cứu cho thấy rủi ro tín dụng chiếm tới 70% rủi ro trong hoạt động của ngân hàng Thực tế hoạt động tín dụng của các NHTM Việt Nam trong thời gian qua

là một minh chứng cho nhận định này Bên cạnh những nỗ lực tạo dựng một cơ cấu tín dụng lành mạnh như quy trình tín dụng được thực hiện gần với chuẩn mực thế giới, giảm dần tỷ trọng cho vay đối với doanh nghiệp Nhà nước, tăng dần tỷ trọng cho vay đối với thành phần kinh tế ngoài quốc doanh thì vẫn tồn tại nhiều vấn đề bất cập như hiệu quả tín dụng chưa cao, chất lượng tín dụng chưa tốt, tỷ lệ nợ quá hạn còn cao so với khu vực

Vì vậy, vấn đề nâng cao chất lượng quản trị rủi ro tín dụng tại các NHTM Việt Nam đang là vấn đề bức xúc cả trên phương diện lý thuyết và thực tiễn

Hiện nay, một trong những kỹ thuật quản trị rủi ro tín dụng của NHTM là phân tích, chấm điểm xếp hạng tín dụng (XHTD) cho mỗi khách hàng Do vậy, việc xây dựng

và hoàn thiện hệ thống XHTD, nhất là lĩnh vực XHTD cá nhân vốn còn sơ khai, là vấn

đề đang được quan tâm hàng đầu nhằm hạn chế rủi ro tín dụng, giảm bớt tỷ lệ nợ xấu phải trích lập dự phòng rủi ro, đáp ứng các yêu cầu của Basel và Ngân hàng Nhà nước đặt ra

Tuy nhiên, trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam hiện nay với hệ thống thông tin thiếu minh bạch cũng như hạn chế nhất định về quản trị rủi ro, việc thiết lập mô hình chấm điểm và đánh giá chất lượng của các khoản cho vay một cách hoàn chỉnh, đặc biệt

là đối với khách hàng cá nhân, là một việc làm khó khăn, đòi hỏi các ngân hàng phải dành nhiều thời gian nghiên cứu, kể cả đối với Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu (ACB) đang trong quá trình phát triển và khẳng định vị thế của mình.

Nhận thức được tính quan trọng và cấp thiết trên, đề tài “Mô hình xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu” được lựa chọn để nghiên cứu, nhằm đánh giá tính hợp lý và chính xác của mô hình hiện tại, tạo điều kiện

để đề xuất những giải pháp hữu hiệu giúp hoàn thiện hệ thống xếp hạng tín dụng đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng ACB, góp phần cho việc quản trị rủi ro tín dụng ngày càng hiệu quả hơn

2 Mục tiêu nghiên cứu của đề tài

Nghiên cứu các mô hình xếp hạng tín dụng, từ đó đi sâu phân tích mô hình xếp hạng tín dụng mà ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu đang áp dụng và so sánh với một số ngân hàng khác Thông qua việc đánh giá ưu, nhược điểm của từng mô hình để đưa ra một số biện pháp nhằm hoàn thiện hơn mô hình xếp hạng tín dụng tại đơn vị thực tập

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của đề tài

Đối tượng của đề tài là xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu Đề tài nghiên cứu các mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân tại một số định chế tài chính trong nước và trên thế giới Trong đó, đặc biệt tập trung nghiên cứu mô hình xếp hạng tín dụng đối với khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP

Á Châu năm 2012 Đối tượng khảo sát là khách hàng sử dụng các sản phẩm tín dụng của ngân hàng này

4 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp thống kê, mô tả, tổng hợp và phân tích dữ liệu về các

mô hình xếp hạng tín dụng Qua đó áp dụng vào phân tích, so sánh với mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân đang được áp dụng tại Ngân hàng TMCP Á Châu và dựa vào phương pháp suy luận nhằm đưa ra các đề xuât, giải pháp hữu hiệu Số liệu nghiên cứu được thống kê từ năm 2010 đến 2012 về thông tin của các khách hàng sử dụng sản phẩm tín dụng cá nhân của Ngân hàng ACB

Chương 2: Đánh giá mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân tại ngân hàng thương mại

cổ phần Á Châu

Chương 3: Một số đề xuất nhằm hoàn thiện mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân tại

Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ XẾP HẠNG TÍN

Trong nền kinh tế thị trường bao gồm 6 loại hình quan hệ tín dụng: tín dụng thương mại, tín dụng nhà nước, tín dụng ngân hàng, tín dụng thuê mua, tín dụng tiêu dùng, tín dụng quốc tế Trong phạm vi của báo cáo thực tập tốt nghiệp, tín dụng được phân tích ở đây thuộc lĩnh vực tín dụng ngân hàng

1.1.2 Khái niệm tín dụng ngân hàng

Tín dụng ngân hàng là quan hệ vay mượn bằng tiền tệ, hàng hóa và dịch vụ giữa ngân hàng với các chủ thể khác trong nền kinh tế theo nguyên tắc hoàn trả cả gốc và lãi sau một khoảng thời gian nhất định Trong đó, ngân hàng đóng vai trò là một trung gian tài chính, luân chuyển vốn từ nơi tạm thừa vốn sang nơi thiếu vốn

1.1.2.1 Phân loại tín dụng ngân hàng

- Căn cứ vào thời hạn cấp tín dụng: cho vay ngắn hạn, cho vay trung, dài hạn.

- Căn cứ theo thành phần kinh tế: cho vay doanh nghiệp Nhà nước, cho vay kinh tế tập

thể, cho vay kinh tế tư nhân, cho vay kinh tế cá thể, cho vay kinh tế hỗn hợp

- Căn cứ theo phương thức hoàn trả : cho vay hoàn trả một lần, cho vay trả góp

- Căn cứ theo mục đích sử dụng vốn: tín dụng tiêu dùng, tín dụng nông nghiệp, tín dụng

công thương, tín dụng bất động sản,…

- Căn cứ theo mức độ tín nhiệm đối với khách hàng: tín dụng có đảm bảo bằng tài sản và

tín dụng không có đảm bảo bằng tài sản

1.1.2.2 Chất lượng tín dụng

Chất lượng tín dụng là sự đáp ứng yêu cầu của khách hàng (người gửi tiền và người vay tiền) phù hợp với sự phát triển kinh tế xã hội và đảm bảo sự tồn tại, phát triển của Ngân hàng Đây là một chỉ tiêu tổng hợp, phản ánh độ thích nghi của Ngân hàng thương mại với sự thay đổi của môi trường bên ngoài, thể hiện sức mạnh của ngân hàng trong

quá trình cạnh tranh để tồn tại và phát triển Chính vì vậy, để đánh giá được ngân hàng

đó mạnh hay yếu thì phải đánh giá được chất lượng tín dụng Các chỉ tiêu để đánh giá chất lượng tín dụng có thể chia làm 2 nhóm chính: chỉ tiêu định tính và chỉ tiêu định lượng

- Chỉ tiêu định tính : là những yếu tố không lượng hóa được Các chỉ tiêu này được đánh giá thông qua uy tín của ngân hàng, cảm giác tín nhiệm và ấn tượng của khách hàng về chất lượng phục vụ và cung cách làm việc

-Chỉ tiêu định lượng :

Tổng dư nợ quá hạn

Tổng dư nợ

+ Tỷ lệ nợ quá hạn: Nợ quá hạn là khoản nợ phát sinh khi người đi vay không

thực hiện được nghĩa vụ trả nợ của mình cho ngân hàng đúng hạn.Tỷ lệ nợ quá hạn là tỷ

lệ phần trăm giữa nợ quá hạn và tổng dư nợ của ngân hàng thương mại ở một thời điểm nhất định, thường là cuối tháng, cuối quý hay cuối năm Phần lớn các khoản nợ quá hạn

là các khoản nợ có khả năng mất vốn Như vậy, tỷ lệ nợ quá hạn càng cao thì ngân hàng thương mại càng gặp khó khăn trong kinh doanh vì sẽ có nguy cơ mất vốn, mất khả năng thanh toán và giảm lợi nhuận, tức là tỷ lệ nợ quá hạn càng cao thì chất lượng tín dụng càng thấp Theo quy định của NHNN, tỷ lệ này trên 7% thì ngân hàng bị xếp vào loại yếu kém

Tỷ lệ nợ quá hạn (%) = x 100%

+ Tỷ lệ nợ xấu: nợ xấu là các khoản tiền cho khách hàng vay mà không thể th

hồi, do khách hàng làm ăn thua lỗ, phá sản,… dẫn đến mất khả năng thanh toán Nợ xấu được coi là chi phí khác của ngân hàng, làm giảm thu nhập ròng Theo quy định của NHNN thì tỷ lệ này không được vượt quá 3%

Nợ xấu

Tổng dư nợ

Tỷ lệ nợ xấu (%) = x 100%

+ Tốc độ tăng tỷ lệ trích lập dự phòng: đối với hoạt động kinh doanh trong

lĩnh vực ngân hàng, dự phòng rủi ro tín dụng là khoản mục lớn nhất, gồm dự phòng cụ thể (tính bằng dư nợ có rủi ro của từng nhóm nợ nhân với tỷ lệ trích dự phòng tương

ứng) và dự phòng chung (bằng tổng dư nợ từ nhóm 1 đến nhóm 4 nhân 0.75%) Tỷ lệ dự phòng cao không phản ánh chính xác rủi ro tín dụng do phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như tài sản đảm bảo, dư nợ từng nhóm Vì vậy, để đánh giá chất lượng tín dụng, ta xem xét mối quan hệ giữa tốc độ tăng trưởng dư nợ và tốc độ tăng tỷ lệ dự phòng Nếu tỷ lệ tăng trưởng dư nợ lớn hơn độ tăng tỷ lệ trích lập dự phòng thì hoạt động tín dụng của ngân hàng an toàn hơn

1.2 Tổng quan về xếp hạng tín dụng

Từ những năm 1970, xếp hạng tín dụng (XHTD) là một trong những hoạt động quản

lý rủi ro tài chính mà các tổ chức thế giới đặc biệt chú ý Việc đánh giá, xếp hạng tín dụng khách hàng vay vốn là cơ sở để phân tích, thẩm định tín dụng và ra quyết định

Theo Moody’s, XHTD là ý kiến về khả năng , sự sẵn sàng của nhà phát hành trong việc thanh toán đúng hạn khoản nợ nhất định trong thời gian tồn tại khoản vay

Theo Standard & Poor’s, XHTD là ý kiến đánh gias hiện tại về rủi ro, chất lượng tín dụng, khả năng và thiện chí của chủ thể đi vay trong việc thực hiện nghĩa vụ tài chính đầy đủ và đúng hạn

Một cách tổng quát, xếp hạng tín dụng là việc phân loại, sắp xếp một đối tượng vào các nhóm khách hàng trên cơ sở đo lường rủi ro tín dụng thông qua các phương pháp phân tích và chỉ tiêu đánh giá phù hợp Hệ thống XHTD được dùng để đánh giá mức độ tín nhiệm đối với trách nhiệm tài chính của khách hàng doanh nghiệp và khách hàng cá nhân Trong phạm vi của báo cáo thực tập này, thuật ngữ “Credit rating” được dùng với nghĩa là xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân

1.2.2 Đặc điểm của xếp hạng tín dụng

Việc xếp hạng tín dụng có một số đặc điểm chính sau:

 XHTD được tiến hành dựa trên những thông tin thu thập được từ những đối tượng được XHTD, và những nguồn thông tin này được xem là đáng tin cậy

 XHTD thực hiện chức năng độc lập là đánh giá mức độ rủi ro tín dụng hay mức độ tín nhiệm của một đối tượng được xếp hạng

 Kết quả XHTD chỉ là một tiêu chí phục vụ cho cho quá trình đưa ra các quyết định và có giá trị trong một khoản thời gian nhất định

Vậy, XHTD là nhân tố quan trọng, nhưng không thể đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cũng như thay thế việc thuyết minh về tính đáng tin cậy của đối tượng được XHTD.

1.2.3 Mục đích của xếp hạng tín dụng

Ngân hàng xây dựng mô hình và thực hiện XHTD nhằm mục đích:

 Ra quyết định cấp tín dụng

 Giám sát và đánh giá khách hàng khi khoản vay còn dư nợ

 Phát triển chiến lược marketing hướng đến khách hàng có rủi ro thấp

 Xác định mức trích dự phòng tổn thất tín dụng trên đánh giá về rủi ro

1.2.4 Đối tượng của xếp hạng tín dụng

XHTD dự báo nguy cơ vỡ nợ của người đi vay, dựa trên xác suất không trả được nợ

dữ liệu đầu vào là lịch sử tín dụng tính đến thời điểm chấm điểm, bao gồm:

 Dữ liệu tài chính

 Dữ liệu phi tài chính

 Dữ liệu mang tính cảnh báo về dòng tiền

1.2.5 Tầm quan trọng của xếp hạng tín dụng trong hoạt động tín dụng

1.2.5.1 Đối với ngân hàng thương mại

Hệ thống XHTD cá nhân của NHTM cung cấp dự đoán về khả năng xảy ra rủi ro tín dụng xuất phát từ phía khách hàng Những rủi ro này có thể gây ra tổn thất lớn cho nền kinh tế, làm sụp đổ các định chế tài chính, phá hủy kinh tế toàn cầu vì tính chất lây lan của nó có thể làm rung chuyển toàn bộ theo phản ứng dây chuyền

XHTD là cơ sở trích lập dự phòng, giúp ngân hàng có cái nhìn toàn cảnh về rủi ro của danh mục tín dụng để phòng ngừa và nâng cao chất ượng tín dụng

Quy mô và nghiệp vụ ngân hàng ngày càng đa dạng thì rủi ro càng lớn và việc phòng ngừa trở nên khó khăn Khi đó XHTD được xem là kỹ thuật phòng tránh rủi ro hiệu quả, giúp ngân hàng sàng lọc, loại bỏ những khách hàng rủi ro cao

1.2.5.2 Đối với khách hàng cá nhân

Hệ thống XHTD là cơ sở đưa ra chính sách cho các nhóm khách hàng:

 Nhóm rủi ro thấp: Cho vay theo chính sách ưu đãi

 Nhóm rủi ro trung bình: Cho vay với điều kiện bình thường

 Nhóm rủi ro cao: Có thể không cho vay hoặc cho vay nhưng áp dụng lãi suất cao hay cho vay với những điều kiện khắt khe hơn

Nhờ vậy, tất cả các cá nhân đều có thể sử dụng sản phẩm tín dụng của ngân hàng phù hợp với điều kiện của mình mà vẫn giảm thiểu rủi ro cho ngân hàng Việc XHTD ngày càng được hiện đại hóa và đơn giản hóa, tiết kiệm thời gian, chi phí và đáp ứng nhu cầu của khách hàng

1.2.6 Nguyên tắc xếp hạng tín dụng

Khái niệm hiện đại tập trung vào nguyên tắc: phân tích tín nhiệm trên cơ sở ý thức

và thiện chí trả nợ, đánh giá rủi ro toàn diện thông qua phân tích ngành, chu kì kinh

doanh và mang tính thống nhất dựa vào bảng biểu, công cụ chấm điểm và kí hiệu XHTD Tuy vậy, kết quả chỉ mang tính chất hỗ trợ cho việc ra quyết định cấp tín dụng.Việc thu thập số liệu đưa vào mô hình XHTD cần được thực hiện khách quan, linh động và có kiểm chứng Kết quả XHTD có ý nghĩa hơn khi sử dụng phân tích định tính

bổ sung cho định lượng các chỉ tiêu và trọng số có thể thay đổi tùy thuộc quan điểm, mục tiêu xếp hạng, công nghệ và yêu cầu quản trị rủi ro của từng ngân hàng

1.2.7 Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác chấm điểm tín dụng

Việc chấm điểm tín dụng có thể bị ảnh hưởng bởi các nhân tố sau:

 Chất lượng nguồn thông tin

 Mức độ hiện đại hóa của ngân hàng

 Kinh nghiệm và khả năng chuyên môn của đội ngũ chuyên gia

 Thay đổi trong chính sách, thủ tục, quy trình

1.2.8 Mô hình xếp hạng tín dụng

Mô hình đơn giản nhất được sử dụng trong XHTD là mô hình một biến số, chỉ tiêu đánh giá được thống nhất trong mô hình Tỷ suất tài chính được sử dụng trong mô hình một biến bao gồm các chỉ tiêu thanh khoản, các chỉ tiêu hoạt động, chỉ tiêu cân nợ, chỉ tiêu lợi tức, chỉ tiêu vay nợ và chi phí trả lãi Các chỉ tiêu phi tài chính thường được sử dụng bao gồm thời gian hoạt động của doanh nghiệp, số năm kinh nghiệm và trình độ của nhà quản trị cấp cao, triển vọng ngành, tuổi, trình độ học vấn của người vay Nhược điểm của mô hình một biến số là kết quả dự báo khó chính xác nếu thực hiện phân tích và cho điểm các chỉ tiêu đánh giá theo một cách khác nhau

Để khắc phục nhược điểm này, các nghiên cứu đã phát triển mô hình kết hợp nhiều biến số thành một giá trị để dự báo sự thất bại của doanh nghiệp như mô hình phân tích hồi quy, phân tích logic, phân tích xác suất có điều kiện, phân tích phân biệt nhiều biến số

NHTM áp dụng các mô hình khác nhau tùy theo đối tượng xếp loại là cá nhân, doanh nghiệp hay tổ chức tín dụng Trong đề tài nghiên cứu này chỉ đề cập đến nhóm khách hàng được xếp hạng là cá nhân Các mô hình này được sử dụng ổn định và có thể điều chỉnh sau vài năm sử dụng khi thấy có nhiều sai xót lớn giữa xếp hạng với thực tế

1.2.9 Phương pháp xếp hạng tín dụng theo mô hình điểm số

Mục đích của XHTD là để dự đoán những khách hàng có khả năng rủi ro cao chứ không nhằm lý giải tại sao họ phá sản, hay tìm câu trả lời cho giả thuyết về mối quan hệ giữa khả năng phá sản với các biến số kinh tế xã hội XHTD theo mô hình điểm số là phương pháp khoa học kết hợp sử dụng dữ liệu nghiên cứu thống kê và áp

dụng mô hình toán học để phân tích, tính điểm cho các chỉ tiêu đánh giá Các chỉ tiêu

sử dụng trong XHTD được xác lập theo đối tượng khách hàng cá nhân chấm điểm theo nhóm cá nhân tiêu dùng và kinh doanh, cụ thể đối với nhóm cá nhân tiêu dùng bao gồm phân tích thông tin cá nhân người vay và khả năng trả nợ của người vay, còn đối với nhóm cá nhân kinh doanh bao gồm phân tích thông tin cá nhân kinh doanh, phân tích thông tin khác về cơ sở kinh doanh và phân tích phương án kinh doanh Sau đó dựa vào mô hình để tính điểm theo trọng số và quy đổi điểm nhận được sang mức xếp hạng tương ứng

1.2.10 Quy trình chấm điểm tín dụng và xếp hạng khách hàng

Trong quá trình XHTD một đối tượng, ta phải thực hiện nhiều công việc có mối liên kết, bổ sung lẫn nhau theo trình tự nhất định, về cơ bản sẽ bao gồm các bước sau:

 Xác định mục đích xếp hạng

 Thu thập thông tin liên quan

 Phân tích thông tin và chấm điểm

 Tổng hợp điểm theo trọng số, tiến hành xếp hạng và ra quyết định

 Theo dõi thực trạng của đối tượng và tiến hành so sánh thực tế rủi ro với kết quả dự báo của mô hình, tiến tới xem xét và điều chỉnh mô hình

1.3 Một số nghiên cứu và kinh nghiệm về mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân.

1.3.1 Nghiên cứu của Stefanie Kleimeier về mô hình điểm số tín dụng cá nhân áp dụng

cho các ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam.

Stafanie Kleimeier đã tiến hành nghiên cứu chi tiết nguồn số liệu được tổng hợp từ các NHTM tại Việt Nam theo hai mươi hai biến số bao gồm độ tuổi, thu nhập, trình độ học vấn, nghề nghiệp, thời gian công tác, tình trạng cư ngụ, giới tính, tình trạng hôn nhân, mục đích vay…để xác định mức ảnh hưởng của các biến số này đến rủi ro tín dụng và qua đó thiết lập một mô hình điểm số tín dụng cá nhân áp dụng cho các ngân hàng bán lẻ tại Việt Nam

Bảng 1.1: Ký hiệu XHTD cá nhân theo Stefanie Kleimeier Điểm Xếp hạng Ý nghĩa xếp hạng

> 400 Aaa

Cho vay tối đa theo đề nghị của người vay

351 - 400 Aa

301 - 350 A

251 - 300 Bbb Cho vay theo tài sản đảm bảo

201 - 250 Bb Cho vay theo tài sản đảm bảo và đánh giá đơn

vay vốn

151 - 200 B Yêu cầu đánh giá thận trọng đơn vay vốn và có

tài sản đảm bảo đầy đủ

(Nguồn: Dinh Thi Huyen Thanh & Stafanie Kleimeier (2006) Credit Scoring for

Vietnam’s Retail Banking Market)

Nghiên cứu của Stefanie Kleimeier đã xây dựng mô hình chấm điểm tín dụng cá nhân gồm hai phần là chấm điểm nhân thân và năng lực trả nợ, chấm điểm quan hệ với ngân hàng Căn cứ vào tổng điểm đạt được để xếp loại theo mười mức giảm dần

từ Aaa đến D như trình bày trong Bảng 1.1 Tuy nhiên, công trình nghiên cứu này

không đưa ra cách tính điểm cụ thể cho từng chỉ tiêu, để vận dụng được mô hình đòi hỏi các NHTM phải thiết lập thang điểm cho từng chỉ tiêu đánh giá phù hợp với thực trạng và hệ thống cơ sở dữ liệu cá nhân tại ngân hàng mình

1.3.2 Mô hình điểm số tín dụng cá nhân của FICO

Điểm số tín dụng (Credit score) là phương tiện kiểm soát tín dụng giúp TCTD ước lượng mức rủi ro Mô hình điểm số tín dụng FICO đánh giá XHTD theo 5 tiêu chí như trình bày trong Bảng 1.2 Căn cứ vào tổng điểm đạt được theo trọng số, khách hàng sẽ được XHTD theo hệ thống kí tự từ A đến F

Bảng 1.2: Tỷ trọng tiêu chí đánh giá trong mô hình điểm số tín dụng FICO

Tỷ trọng Tiêu chí đánh giá

35% Lịch sử trả nợ (Payment history): Thời gian trễ hạn càng dài và số tiền

trễ hạn càng cao thì điểm số tín dụng càng thấp30% Dư nợ tại tổ chức tín dụng (Amounts owed): Nợ quá nhiều so với mức

cho phép đặc biệt là đối với thẻ tín dụng sẽ làm giảm điểm số tín dụng15% Độ dài của lịch sử tín dụng (Length of credit history): Thông tin càng

nhiều năm càng đáng tin cậy và điểm số tín dụng sẽ càng cao

10% Số lần vay nợ mới (New credit): Vay nợ thường xuyên bị xem là dấu

hiệu có khó khăn về tài chính nên điểm số tín dụng càng thấp10% Các loại tín dụng được sử dụng (Types of credit used): Các loại nợ

khác nhau sẽ được tính điểm số tín dụng khác nhau

(Nguồn: http://en.wikipedia.org)

1.3.3 Mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân của các định chế tài chính Việt Nam

1.3.3.1 Mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân của Ersnt & Young

Mô hình XHTD cá nhân của Ersnt & Young bao gồm chấm điểm khả năng trả nợ với

10 chỉ tiêu đánh giá (trọng số 40%) và chấm điểm nhân thân với 3 chỉ tiêu (trọng số 60%) Hệ thống XHTD cá nhân của E & Y có 10 mức, giảm dần từ A+ đến D

1.3.3.2 Mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân của BIDV

Mô hình chấm điểm XHTD cá nhân của BIDV hạn chế tối đa ảnh hưởng chủ quan của chỉ tiêu tài chính với chỉ tiêu chấm điểm nhân thân (trọng số 0,4) và nhóm các chỉ tiêu chấm điểm quan hệ với ngân hàng (trọng số 0,6) Căn cứ vào tổng điểm để xếp hạng khách hàng theo 10 mức từ AA đến D

BIDV đánh giá tài sản đảm bảo (TSĐB) theo loại tài sản, tỷ suất giữa giá trị tài sản

so với khoản vay và rủi ro giảm giá trị tài sản đảm bảo và lấy đó làm cơ sở để xếp loại TSĐB

Mô hình xếp hạng khoản vay cá nhân trong hệ thống XHTD của BIDV là một ma trận kết hợp giữa kết quả XHTD với kết quả đánh giá tài sản đảm bảo

Bảng 1.2: Ma trận kết hợp kết quả XHTD và đánh giá TSĐB của BIDV

AAA

AAABBB

Tốt Trung bình Trung bình/ Từ

chối

BBBCCC

Trung bình/Từ

CCCD

(Nguồn: Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam)

1.3.4 Bài học kinh nghiệm rút ra từ các mô hình XHTD cá nhân

 Các mô hình XHTD cá nhân thông thường được chia thành hai nhóm chỉ tiêu đánh giá

đó là nhóm chỉ tiêu về nhân thân người vay và nhóm chỉ tiêu về khả năng trả nợ/quan

hệ với ngân hàng Trong đó nhóm nhân thân người vay thường có tỷ trọng khoảng 40%, mô tả các tiêu chí đánh giá về nhân thân người vay như tuổi tác, nghề nghiệp, thu nhập…Và nhóm khả năng trả nợ/quan hệ ngân hàng thường có tỷ trọng khoảng 60%,

mô tả các tiêu chí đánh giá về khả năng tài chính và uy tín trả nợ như tình hình trả nợ gốc và lãi, tỷ trọng mức trả nợ trên tổng thu nhập, các dịch vụ ngân hàng đang sử dụng…

 Các mức điểm đánh giá thông thường được chia theo năm mức đánh giá đó là 0; 25; 50; 75 và 100 điểm Trọng số của các chỉ tiêu đánh giá thường được sắp xếp theo tính chất quan trọng của chỉ tiêu đó ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của người vay cao hay thấp thì chiếm tỷ trọng cao hay thấp tương ứng trong nhóm chỉ tiêu đó.

 Trong số các mô hình trên, chỉ có mô hình XHTD cá nhân của BIDV là đánh giá khách hàng thông qua việc kết hợp mức điểm XHTD của người vay với TSĐB cho khoản vay đó, tuy nhiên mức kết hợp đánh giá này quá xem trọng trị giá TSĐB của khoản vay hơn là bản chất khách hàng đó có khả trả nợ tốt hay không, do vậy nên cần có một sự kết hợp đánh giá khách hàng vay thông qua XHTD của khoản vay đó với tình hình trả nợ của khách hàng, có như vậy thì việc đánh giá/chấm điểm khách hàng sẽ hợp lý và chính xác hơn

Tóm lại, mỗi ngân hàng có những phương cách khác nhau trong việc thực hiện XHTD khách hàng cá nhân Tuy nhiên, mỗi mô hình vẫn có những mặt ưu và nhược điểm nhất định Vì vậy, cần thiết phải điều chỉnh, nghiên cứu mô hình xếp hạng tín dụng phù hợp với Ngân hàng mình để có thể xếp hạng khách hàng một cách chính xác, khách quan, hạn chế rủi ro tín dụng đến mức tối thiểu có thể

Kết luận

Chương 1 của báo cáo thực tập đã cố gắng trình bày cô đọng lý thuyết chung về xếp hạng tín dụng, các nghiên cứu, mô hình cũng như kinh nghiệm xếp hạng tín dụng khách hàng cá nhân trên thế giới cũng như trong nước, nhằm đưa ra cái nhìn tổng quan về vấn

đề này Trong chương 2, báo cáo sẽ đi sâu vào phân tích mô hình xếp hạng tín dụng cá nhân tại Ngân hàng thương mại cổ phần Á Châu một cách chi tiết nhằm đối chiếu với lý thuyết đã trình bày ở chương 1 Trên cơ sở đó, báo cáo thực tập đánh giá tính hiệu quả

và hợp lý của mô hình xếp hạng tín dụng tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu, nhằm làm căn cứ đề xuất điều chỉnh nếu cần thiết.

CHƯƠNG 2: ĐÁNH GIÁ MÔ HÌNH XẾP HẠNG TÍN DỤNG CÁ NHÂN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ

Ngay từ ngày đầu đi vào hoạt động, ACB đã xác định tầm nhìn là trở thành NHTMCP bán lẻ hàng đầu Việt Nam Trong bối cảnh kinh tế xã hội Việt Nam vào thời điểm đó “Ngân hàng bán lẻ với khách hàng mục tiêu là cá nhân, doanh nghiệp vừa và nhỏ” là một định hướng rất mới đối với ngân hàng Việt Nam, nhất là một ngân hàng mới thành lập như ACB

2.1.2 Quá trình phát triển

- Năm 1996: ACB là NHTMCP đầu tiên của Việt Nam phát hành thẻ tín dụng quốc tế

ACB-MasterCard

- Năm 1999: ACB triển khai chương trình hiện đại hóa công nghệ thông tin NH, xây

dựng hệ thống mạng diện rộng, nhằm trực tuyến hóa và tin học hóa hoạt động giao dịch; Cuối năm 2001, ACB chính thức vận hành hệ thống công nghệ NH lõi là TCBS, cho phép tất cả chi nhánh và phòng giao dịch nối mạng với nhau, giao dịch tức thời, dùng chung cơ sở dữ liệu tập trung

- Năm 2000: ACB thực hiện tái cấu trúc như là một bộ phận của chiến lược phát triển

trong nửa đầu thập niên 2000 (2000 – 2004) Cơ cấu tổ chức được thay đổi theo định hướng kinh doanh và hỗ trợ Các khối kinh doanh gồm có Khối KHCN, Khối KHDN, và Khối Ngân quỹ Các đơn vị hỗ trợ gồm có Khối Công nghệ thông tin, Khối Giám sát điều hành, Khối Phát triển kinh doanh, Khối Quản trị nguồn lực và một số

phòng ban do Tổng giám đốc trực tiếp chỉ đạo Hoạt động kinh doanh của Hội sở được chuyển giao cho Sở giao dịch (TPHCM) Việc tái cấu trúc nhằm đảm bảo tính chỉ đạo xuyên suốt trong toàn hệ thống; sản phẩm được quản lý theo định hướng KH và được thiết kế phù hợp với từng phân đoạn KH; quan tâm đúng mức việc phát triển kinh doanh và quản lý rủi ro.

- Năm 2003: ACB xây dựng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO 9001:2000

và được công nhận đạt tiêu chuẩn trong các lĩnh vực (i) huy động vốn, (ii) cho vay ngắn hạn và trung dài hạn, (iii) thanh toán quốc tế và (iv) cung ứng nguồn lực tại Hội sở

- Năm 2005: ACB và NH Standard Chartered ký kết thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật toàn

diện; và SCB trở thành cổ đông chiến lược của ACB ACB triển khai quá trình hiện đại hoá công nghệ NH, bao gồm các cấu phần (i) nâng cấp máy chủ, (ii) thay thế phần mềm xử lý giao dịch thẻ NH bằng một phần mềm mới có khả năng tích hợp với nền công nghệ lõi hiện nay, và (iii) lắp đặt hệ thống máy ATM

- Ngày 31/10/2006 mã cổ phiếu ACB chính thức được niêm yết tại Trung tâm giao

dịch chứng khoán Hà Nội

- Năm 2007: ACB mở rộng mạng lưới hoạt động, thành lập mới 31 chi nhánh và phòng

giao dịch, thành lập Công ty Cho thuê tài chính ACB, hợp tác với Microsoft về việc áp dụng công nghệ thông tin vào vận hành và quản lý, hợp tác với NH Standard Chartered về việc phát hành trái phiếu ACB phát hành 10 triệu cổ phiếu mệnh giá 100

tỷ đồng, với số tiền thu được là hơn 1.800 tỷ đồng

- Năm 2008: ACB thành lập mới 75 chi nhánh và phòng giao dịch, hợp tác với American

Express về séc du lịch, triển khai dịch vụ chấp nhận thanh toán thẻ JCB ACB tăng vốn điều lệ lên 6.356 tỷ đồng ACB đạt danh hiệu “NH tốt nhất Việt Nam năm 2008"

do Tạp chí Euromoney trao tặng tại Hong Kong

- Năm 2012: Tổng số chi nhánh, phòng giao dịch lên đến 345 đơn vị trên toàn quốc Và

cũng trong năm này, ACB được bình chọn là “Ngân hàng tốt nhất Việt Nam 4 năm liên tiếp 2009, 2010, 2011, 2012” bởi 6 tổ chức quốc tế uy tín: Asiamoney, FinanceAsia, Euromoney, Global Finance, The Banker và The Asset

2.1.3 Lĩnh vực hoạt động

Ngân hàng Thương mại cổ phần Á Châu hoạt động trong lĩnh vực Ngân hàng, bao gồm các hoạt động sau:

 Huy động vốn ngắn hạn, trung và dài hạn dưới các hình thức tiền gửi có kỳ hạn, không

kỳ hạn, tiếp nhận vốn ủy thác đầu tư và phát triển của các tổ chức trong nước, vay vốn của các tổ chức tín dụng khác

 Cho vay ngắn hạn, trung hạn, dài hạn; chiết khấu thương phiếu, trái phiếu và giấy tờ có giá; hùn vốn và liên doanh theo luật định

 Làm dịch vụ thanh toán giữa các khách hàng

 Thực hiện kinh doanh ngoại tệ, vàng bạc và thanh toán quốc tế, huy động các loại vốn

từ nước ngoài và các dịch vụ ngân hàng khác trong quan hệ với nước ngoài khi được NHNN cho phép

 Hoạt động bao thanh toán

Về mạng lưới hoạt động, ngân hàng Á Châu có 345 chi nhánh và phòng giao dịch trên toàn quốc (tại thời điểm 31/12/2012)

 Về đơn vị thực tập:

Phòng Khách hàng cá nhân – Ngân hàng TMCP Á Châu (Phòng giao dịch Kỳ Đồng, trực thuộc Chi nhánh Quận 3) Phòng có chức năng quản lý và thực hiện các chỉ tiêu bán hàng theo các sản phẩm cụ thể, tiếp thị và chăm sóc khách hàng Đồng thời hoàn thành các thủ tục, hồ sơ cần thiết để khách hàng sử dụng sản phẩm, dịch vụ của ngân hàng Qua đó xây dựng kế hoạch, đánh giá tình hình hoạt động, đề xuất cho Ban giám đốc Phòng giao dịch biện pháp cải tiến, tăng cường năng lực cạnh tranh và phát triển thị phần

2.1.4 Khái quát về tình hình kinh doanh của Ngân hàng ACB giai đoạn 2010 – 2012.

Trong tình hình cạnh tranh về lãi suất và thị trường có nhiều kênh thu hút vốn (cổ phiếu, trái phiếu…) như trong giai đoạn trước 2011 thì việc huy động vốn tất yếu gặp không ít khó khăn, nhưng qua biểu đồ có thể thấy khả năng huy động vốn của Ngân hàng

Á Châu vẫn giữ tốc độ tăng dần trong giai đoạn này: Năm 2010, tổng nguồn vốn huy động của ACB khoảng 183.132 tỷ đồng, tăng khoảng 48,600 tỷ đồng (36%) so với năm

2009 Tiếp tục xu hướng này, năm 2011, tổng vốn huy động đạt 234,503 tỷ đồng, tăng 28,1%, so với 2010, trong đó huy động tiền gửi thanh toán và tiết kiệm từ dân cư tăng đáng kể Nguyên nhân là do ngân hàng đã duy trì nhiều hình thức huy động đa dạng, áp dụng chính sách lãi suất linh hoạt cho từng đối tượng khách hàng và tăng cường quảng

bá hình ảnh

(Đơn vị: tỷ đồng)

Biểu đồ 2.1: Tình hình huy động vốn Ngân hàng ACB giai đoạn 2008-2012

(Nguồn: Số liệu tính toán từ Báo cáo tài chính ACB năm 2008 – 2012)

Bước sang năm 2012, do chính sách giảm lãi suất của NHNN cùng với vấn đề rủi ro đạo đức trong hoạt động nội bộ mà tổng nguồn vốn huy động được của Ngân hàng có sự suy giảm rõ rệt Cụ thể, tổng vốn huy động đã giảm đến 31,98% so với 2011, trong đó nguồn vốn huy động được từ khách hàng trong hai quý 3 và 4 giảm mạnh, chỉ bằng 85,34% so với hai quý đầu năm Đây là dấu hiệu cho thấy Ban điều hành cần đưa ra những chính sách hợp lý hơn để lấy lại niềm tin từ khách hàng

 So sánh với Ngân hàng Sacombank (STB) và Ngân hàng Eximbank (EIB)

Trong giai đoạn 2010-2012, ngân hàng ACB luôn giữ vị trí cao nhất trong công tác huy động vốn so với Sacombank và Eximbank Tuy nhiên trong năm 2012, trong khi Sacombank tăng vốn huy động đáng kể, tăng 11,05% so với năm 2011, thì ACB và Eximbank lại giảm ở khả năng huy động vốn Nhưng khác với ACB, chỉ số này của Eximbank chỉ dao động nhẹ, giảm khoảng 3.9% với với năm 2011

(Đơn vị: tỷ đồng)

Biểu đồ 2.2: Tình hình huy động vốn Ngân hàng ACB, STB, EIB năm 2010-2012

(Nguồn: BCTC Ngân hàng ACB, Sacombank, Eximbank năm 2010 – 2012)

Để thấy rõ hơn sự sụt giảm trong khả năng huy động vốn của ACB, ta so sánh giữa ACB với ngân hàng xếp thứ 2 là Eximbank Năm 2011, tổng nguồn vốn huy động được của ACB cao gấp 1,6 lần so với Eximbank Đến năm 2012, con số này chỉ còn xấp xỉ 1,14 lần Điều này cho thấy ACB đang mất dần thị phần trên thị trường và cần có những chính sách hợp lý hơn để tăng khả năng cạnh tranh của ngân hàng trong thời gian sắp tới

(Đơn vị: tỷ đồng)

Biểu đồ 2.3: Dư nợ tín dụng Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012

(Nguồn: Số liệu từ Báo cáo tài chính Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012)

Năm 2011, hoạt động tín dụng của ngân hàng ACB đạt mức tăng trưởng khá cao, dư

nợ tín dụng tăng 17,9% so với 2010 nhưng trong năm 2012, dư nợ tín dụng giảm nhẹ khoảng 0,01% Nguyên nhân một phần là do nguồn vốn huy động hạn chế như đã phân tích ở phần trên, một phần là do ảnh hưởng của chính sách kiểm soát tăng trưởng tín dụng của NHNN cộng với tình hình kinh tế khó khăn nên nhiều doanh nghiệp không đáp ứng được điều kiện vay vốn Hơn nữa, ACB cũng khá thận trọng trong hoạt động tín dụng ở giai đoạn này do khủng hoảng thanh khoản sau khi một trong những người sáng lập ngân hàng bị bắt vào tháng 8 /2012

(Đơn vị: tỷ đồng)

Biểu đồ 2.4: Lợi nhuận trước thuế Ngân hàng ACB năm 2010-2012

(Nguồn: Số liệu từ Báo cáo tài chính Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012)

Lợi nhuận trước thuế của ngân hàng năm 2012 đạt 1,202 tỷ đồng, giảm 3002 tỷ đồng

so với năm 2011 và chỉ bằng 1/4 so với chỉ tiêu mà ngân hàng đề ra vào đầu năm Nguyên nhân ngoài ảnh hưởng chung từ mặt bằng lãi suất cho vay giảm thì chủ yếu là do khoản lỗ từ hoạt động kinh doanh ngoại hối và vàng sau quy định không được huy động vốn bằng vàng của NHNN Đồng thời, doanh thu từ hoạt động đầu tư của ngân hàng cũng giảm, chi phí tăng do phải trích lập thêm chi phí dự phòng rủi ro tín dụng và dự phòng giảm giá chứng khoán danh mục đầu tư trong năm vừa qua

Bảng 2.1: Tổng kết các chỉ tiêu kinh doanh của ACB năm 2010-1012

(Đơn vị: tỷ đồng)

Chỉ tiêu 2010 2011 2012

Tổng tài sản 205,103 281,019 177,012Tổng nguồn vốn huy động 183,132 234,503 159,500Tổng dư nợ cho vay 87,195 102,809 102,802Lợi nhuận sau thuế 2,335 3,208 928

Tỷ lệ nợ xấu/Tổng dư nợ 0.34% 0.94% 2.50%

( Nguồn: Tính toán từ Báo cáo tài chính Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012)

Năm 2012, tổng tài sản của ngân hàng giảm 37% so với năm 2011 ROE giảm chỉ còn 9,27%, ROA giảm còn 0,41% do lợi nhuận sau thuế giảm đến 71,07% so với năm

2011 Đây là một dấu hiệu đáng báo động cho thấy hoạt động của ngân hàng đang gặp những vấn đề không nhỏ trong công tác quản trị và giám sát.

Nhìn chung, hoạt động kinh doanh của ngân hàng ACB trong ba năm qua là không

ổn định Năm 2012, tỷ lệ lợi nhuận sau thuế khá thấp so với giai đoạn trước Sự suy giảm đáng kể về tổng tài sản và nguồn vốn huy động là dấu hiệu đáng lo ngại đối với hoạt động kinh doanh của ngân hàng trong bối cảnh kinh tế khó khăn Vì vậy, Ngân hàng ACB cần đổi mới chính sách, kế hoạch kinh doanh để hạn chế đến mức thấp nhất rủi ro

từ biến động kinh tế thế giới và sự thay đổi chính sách trong nước, không chỉ giúp vượt qua khó khăn nhất thời mà còn tìm kiếm cơ hội phát triển từ những cú sốc kinh tế

2.2 Tổng quan về hoạt động tín dụng tại ngân hàng TMCP Á Châu

2.2.1 Cơ cấu, thành phần tín dụng

Ngân hàng đã không ngừng cải thiện tỷ trọng, cơ cấu cũng như thời hạn cho vay nhằm đảm bảo phù hợp với tính chất khoản vay và nguồn huy động, trong đó cho vay các tổ chức kinh tế luôn chiếm tỉ lệ cao nhất qua các năm Bên cạnh đó, danh mục tín dụng đa dạng với các khoản cho vay tiêu dùng luôn chiếm khoảng 35% là một trong những điểm mạnh của Ngân hàng ACB

(Đơn vị: tỷ đồng)

Biểu đồ 2.6: Cơ cấu tín dụng theo thành phần của ACB năm 2010, 2011

(Nguồn: Số liệu từ Báo cáo tài chính Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012)

Chiếm tỷ trọng lớn nhất trong cơ cấu cho vay của ACB trong suốt giai đoạn

2010-2012 là loại hình cho vay ngắn hạn và tỷ trọng này càng tăng qua các năm Trong cơ cấu cho vay trung và dài hạn, loại hình cho vay dài hạn có xu hướng tăng lên Tính đến năm

2012, tỷ lệ nợ ngắn hạn chiếm 54,35% tổng dư nợ ngân hàng Việc giữ vững tỷ trọng cho vay ngắn hạn cao giúp cho công tác thu hồi vốn của ngân hàng được đảm bảo, tuy nhiên, cần thận trọng hơn trong công tác xét duyệt đối với các khoản vay dài hạn để giảm thiểu rủi ro tín dụng đến mức thấp nhất trong tình hình hiện nay

(Đơn vị: tỷ đồng)

Biểu đồ 2.7: Cơ cấu tín dụng theo thời hạn của ACB năm 2010 – 2012

(Nguồn: Số liệu từ Báo cáo tài chính Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012)

Nợ quá hạn/Tổng dư nợ 0.58% 1.21% 6.94%

Nợ xấu/Tổng dư nợ 0.34% 0.94% 2.50%

( Nguồn: Tính toán từ Báo cáo tài chính Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012)

Năm 2010, tỷ lệ nợ quá hạn của ACB ở mức 0,58% Vào năm 2011, tỷ lệ nợ quá hạn tăng lên đến 1,12% là do dư nợ từ nhóm 2 đến nhóm 5 đều tăng, cho thấy sự suy giảm trong chất lượng tín dụng và khả năng thu hồi vốn của ACB Sang năm 2012, tỷ lệ này tăng đột biến lên đến 6,94% Nguyên nhân chủ yếu là do tình hình kinh tế khó khăn ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của khách hàng và một số doanh nghiệp không trả được nợ

(Đơn vị: tỷ đồng)

Biểu đồ 2.8: Tỷ lệ nợ xấu của Ngân hàng ACB năm 2010 – 2012.

(Nguồn: Báo cáo tài chính và Báo cáo thường niên của ACB năm 2010 – 2012)

Cũng theo đó, tỷ lệ nợ xấu năm 2012 là 2.5%, tăng đến hơn 2,5 lần so với năm 2011 trong khi tổng dư nợ tín dụng gần như không đổi Đặc biệt, khoảng mục nợ nhóm 5 của ngân hàng đã tăng 853 tỷ đồng trong năm 2012 So sánh với tỷ lệ nợ xấu của hai ngân hàng Sacombank và Eximbank, cùng ở mức 1.89%, có thể thấy công tác quản trị rủi ro tín dụng của Ngân hàng ACB còn nhiều bất cập và cần có những chính sách hợp lý hơn trong thời gian tới

2.3 Chính sách tín dụng hiện hành của ACB

Có 11 nhóm tiêu chí được áp dụng để thẩm định, phê duyệt tín dụng cũng như kiểm soát, đánh giá chất lượng tín dụng danh mục cho vay của ACB với các cấp độ khác nhau (nhóm cấp tín dụng bình thường, nhóm hạn chế, nhóm không cấp và nhóm chấm dứt cấp tín dụng) và được chia thành 2 nhóm lớn sau:

 Nhóm xét duyệt bao gồm: Đối tượng KH, ngành nghề kinh doanh, tình hình tài chính,

nguồn trả nợ, vị trí địa lý, tài sản đảm bảo và tỷ lệ cho vay trên tài sản đảm bảo

→ Đối tượng KH mục tiêu

KHCN có thu nhập rõ ràng, có tích lũy, nghề nghiệp ổn định, địa vị xã hội rõ ràng và không có khả năng dùng địa vị xã hội tác động trực tiếp lên việc thực hiện quyền của ACB, quan hệ xã hội lành mạnh, lịch sử tín dụng tốt, có năng lực hành vi dân sự, có thái

độ hợp tác tốt với ACB

KHDN có ngành nghề hoạt động rõ ràng và tập trung, lịch sử tín dụng tốt, đội ngũ điều hành có kinh nghiệm, cơ cấu sở hữu và cổ đông rõ ràng, có thái độ hợp tác tốt với ACB

→ Ngành nghề kinh doanh

Tập trung cho vay các doanh nghiệp, cá nhân hoạt động trong ngành nghề có khả năng tăng trưởng hoặc phát triển ổn định, ít nhạy cảm với thời tiết và các yếu tố văn hóa, tín ngưỡng, chính trị và chính sách, ít chịu ảnh hưởng của chu kỳ kinh tế đi xuống, năng lực cạnh tranh trên trung bình, có khả năng tạo giá trị gia tăng tốt Một số ngành ưu tiên như: bán buôn bán lẻ hàng tiêu dùng, hàng công - nông - lâm nghiệp, chế biến lương thực thực phẩm, đồ uống, thức ăn chăn nuôi, chế biến thủy hải sản, sản xuất đồ gia dụng, thiết bị văn phòng, sản xuất hóa chất cơ bản, hạt nhựa, cao su tổng hợp, sản xuất mỹ phẩm, giày dép,…

→ Tình hình tài chính

Chủ yếu là các chỉ số giúp đánh giá mức độ hợp lý của nguồn trả nợ, khả năng trả

nợ, độ ổn định và chủ động về tài chính, khả năng bù đắp rủi ro, độ nhạy tài chính,… của KH

→ Nguồn trả nợ

Dựa trên mức độ ổn định, khả năng kiểm chứng và mức độ chắc chắn của dòng tiền, nguồn trả nợ bằng tổng thu trừ đi tổng chi

→ Vị trí địa lý