Bài thuyết trình apoptosis

Hiện tượng tự chết của tế bào bệnh hoặc đã bị hư hỏng nặng.Thường đi kèm với sự hư hỏng màng tế bào, tỏa nhiệt gây ra viêm nhiễm cho tế bào lân cận Thường đi kèm với sự hư hỏng màng tế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG NGHIỆP HÀ NỘI

KHOA CÔNG NGHỆ SINH HỌC

Chủ đề:

Công nghệ tế bào gốc

GVHD: TS Nguyễn Hữu Đức

SVTH: Nhóm 4

MỞ ĐẦU

Khái niệm, lịch sử nghiên cứu

Hiện tượng tự chết của tế bào bệnh hoặc đã bị hư hỏng nặng.

Thường đi kèm với sự hư hỏng màng tế bào, tỏa nhiệt gây ra viêm nhiễm cho tế bào lân cận

Thường đi kèm với sự hư hỏng màng tế bào, tỏa nhiệt gây ra viêm nhiễm cho tế bào lân cận

Bào tử trung tâm của tế bào teo nhỏ lại và cuối cùng sẽ bị tan vỡ ra thành từng mảnh nhỏ-> bị hấp thụ và phân hủy bởi tế bào bạch cầu

Bào tử trung tâm của tế bào teo nhỏ lại và cuối cùng sẽ bị tan vỡ ra thành từng mảnh nhỏ-> bị hấp thụ và phân hủy bởi tế bào bạch cầu

Tất cả các tế bào dưới tác động của Apoptosis sẽ âm thầm biến mất mà không Tất cả các tế bào dưới tác động của Apoptosis sẽ âm thầm biến mất mà không

Khái niệm

Tế bào sai hỏng nặng

Đại thực bào hoặc bạch cầu tiêu thụ

Đại thực bào hoặc bạch cầu tiêu thụ

Khái niệm

• Apoptosis là một chương trình được cài đặt sẵn trong DNA của mỗi tế bào.

• Có lẽ bạn cũng cảm thấy ngạc nhiên khi biết rằng tất cả các tế bào đều được định sẵn “ngày chết” nhưng hiện tượng tự tiêu hủy này hoàn toàn xảy ra tuân theo quy luật tự nhiên và đồng thời rất quan trọng đối với một cơ thể sống.

Một bào thai khi mới hình thành trong bụng mẹ, có bàn chân nhỏ và có màng như chân vịt Khi đã lớn thêm một chút trong dạ con của mẹ, màng

sẽ tách ra và kết quả hình thành từng ngón chân nhỏ riêng biệt

Một khi nòng nọc trưởng thành sẽ rụng đuôi rồi biến thành

ếch, hay sâu bướm làm kén thành nhộng rồi chuyển hóa thành

bướm

1842 1885 1965 1972

Carl Vogt lần đầu tiên đã tả các

nguyên tắc của apoptosis

Walther Flemming đưa ra một

mô tả chính xác hơn của quá trình chết tế bào theo lập trình

John Kerr Foxton Ross đã có thể phân biệt apoptosis từ các tế bào chết sau chấn thương

Currie ghi James Cormack cùng Kerr, Wyllie đưa ra thuật ngữ apoptosis

Lịch sử phát hiện

Tiến trình quá trình apoptosis

- Caspase là một họ của protease cyteine đóng vai trò quan trọng trong quá trình apoptosis,

hoại tử và viêm sưng

- Caspase đóng vai trò trung tâm trong việc truyền tín hiệu apoptosis

Loại Tên Chức năng

Caspase khơi mào

CASP 3, 6, 7 Khi được kích hoạt, caspase phản ứng cắt gọt các protein khác trong

tế bào, mở đầu cho quá trình chết rụng

Caspase dùng trong phản ứng

viêm

CASP 1, 4, 5 CASP4 và CASP5 là những enzyme có hoạt tính cao quá mức trong

trường hợp bệnh bạch tạng và cũng liên quan tới các bệnh tự miễn dịch gây ra bởi các biến thể NALP1 Chúng là các enzyme "sưng viêm", cùng với CASP1, tham gia vào quá trình biệt hóa tế bào T

Quá trình hoạt hóa tiền caspase xúc tác bởi các caspase đã hoạt hóa.

Các caspase khơi mào đã được hoạt hóa lại tiếp tục tham gia vào hoạt hóa “caspase phản ứng”(caspase hành quyết) Sau đó, các caspase phản ứng tham gia phân giải một số protein

• Granzyme B (phóng thích bởi tế bào T độc và tế bào NK) kích hoạt caspase-3 và -7

• Thụ quan chết (như Fas, thụ quan TRAIL và thụ quan nhân tố hoạt tử khối u) kích hoạt caspase-8 và -10

• Thể chết rụng (điều tiết bởi cytochrome c và họ Bcl-2 ) kích hoạt caspase-9

Lộ trình nội sinh

Lộ trình ngoại sinh

- Được khởi động bởi các kích thích ngoại bào.

- Nó phóng thích các yếu tố tăng trưởng kích động sự gắn của các thụ thể chết xuyên màng

Lộ trình ngoại sinh

• Con đường này thông qua ti thể để giải phóng các yếu tố tiền apoptosis như cytochrome c-apoptosis

từ khoảng gian màng của bào quan này

• Được kích hoạt bởi các yếu tố như shock nhiệt, sự tổn thương DNA

Lộ trình nội sinh

Sơ đồ lộ trình nội sinh

 Lộ trình granzyme B liên quan đến sự phân phối protease vào tế bào đích thông qua:

• Các hạt chuyên biệt được phóng thích từ những tế bào lympho T gây độc tế bào (cytotoxic T lymphocytes, CTL)

• Các tế bào diệt tự nhiên (natural killer, NK)

Các hạt CTL và NK chứa rất nhiều granzymes cũng

những lỗ tạo thành protein, perforin

Lộ trình Granzyme B

• Granzyme B hoạt hoá con đường caspase apoptosis bằng cách cắt đứt caspase 3

• Tuy nhiên, có bằng chứng rằng nó cũng hoạt hoá những con đường chết tế bào khác (đặc biệt trong ty thể và nhân) và vẫn còn được nghiên cứu

• Do vậy, granzyme B của người, hoạt hoá quá trình chết tế bào bằng cách trực tiếp cắt đứt cơ chất

caspase, Bid và chất ức chế DNaseđược hoạt hoá bởi caspase (ICAD), để hoạt hoá những con đường huỷ hoại ty thể và DNA tương tự như caspases

• Kết quả là các chất ức chế caspase có tác động nhỏ đến sự chết tế bào do granzyme B ở người và sự

phân mảnh DNA, trong khi những chất ức chế tương tự ngăn chặn hoạt động của enzyme chuột

APAF- 1 ENZYME CASPASE

Protein hoạt hóa caspase 9 bằng việc cắt bỏ

đoạn polypeptide thừa để bắt đầu quá trình chết

rụng

Đột biến bất hoạt gen APAF-1 giết chết sinh vật

ngay từ thời kỳ bào thai

Bất hoạt caspase 9 -> não bất bình thường

Bất hoạt caspase 8 -> ngưng hoạt động tuần hoàn và gây tử vong cho bào thai

Bất hoạt caspase 3 tạo ra những nhóm tế bào bất thường ở não cùng biểu hiện bất thường trong apoptosis như hình thành chỗ phồng hay phân rã nhân

Bất hoạt apoptosis

• Apoptosis cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc ngăn ngừa bệnh ung thư.

• Apoptosis có vai trò trong việc đào thải tế bào chết trong cơ thể,thay thế tế bào chết bằng tế bào mới

• Apoptosis có vai trò quan trọng trong y học phòng chống ung thư và điều trị ung thư

• Để kéo dài chu trình sống của tb (một ước mơ để sống dai sống thọ của con người) thì có nhiều cách, như nghiên cứu telomer, apoptosis

Ứng dụng

• Đây là một chu trình mang tính tương đối liên tục trong tự nhiên, khi loại bỏ hay thay đổi, chỉnh sửa một phần trong chu trình sẽ kéo theo một loạt thay đổi ở những phần khác => bệnh tật và rối loạn chức năng trong cơ thể.

• Ví dụ: quá trình phát triển của một bệnh ung thư phổi NCI-H460

Apoptosis bị sai hỏng

Ức chế apoptosis

• Ức chế apoptosis => bệnh ung thư, bệnh tự miễn dịch, bệnh sưng viêm và bệnh do nhiễm virus.

• Số lượng các tế bào tăng bất thường và tạo ra khối u là do suy giảm tốc độ chết của tế bào.

apoptosis quá mức

máu và thương tổn mô nói chung.

chúng bị tế bào miễn dịch nhận diện và kích thích quá trình apoptosis.

Xin chân thành cảm ơn

sự lắng nghe của thầy cô và các bạn!