CÁC bước của QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH PHÂN TÍCH sự RÀNG BUỘC LOGIC của các bước NHÂN tố ẢNH HƯỞNG đến VIỆC RA QUYẾT ĐỊNH

Việc ra quyết định không thể tùy tiện nó phải được dựa trên một quá trình, 1 sự hiểu biết hệ thống và môi trường Bài tiểu luận này nhằm mục đích rà soát lại kiến thức đã học để hiểu sâu

Lời Mở Đầu

Các quyết định là 1 phần tất yếu của cuộc sống trong và ngoài môi trường làm việc Người ra quyết định là người chịu trách mhiệm về việc đưa

ra một phán quyết, đôi khi là một quyết định cực kì quan trọng

Việc ra quyết định không chỉ quan trọng trong kinh doanh mà còn quan trọng trong suốt cả cuộc đời Tăng trưởng và mọi thay đổi phát triển luôn được dẫn dắt từ một quyết định đúng đắn

Nhiều người cảm thấy khó khăn khi ra quyết định Để ra được một quyết định hợp lý dẫn đến thành công quả là khó, ngoài năng lực ra để quyết định đúng lúc ra cần phải phát triển khả năng ra quyết định trong quá trình học tập

Việc ra quyết định không thể tùy tiện nó phải được dựa trên một quá trình, 1 sự hiểu biết hệ thống và môi trường

Bài tiểu luận này nhằm mục đích rà soát lại kiến thức đã học để hiểu sâu hơn và luyện tập để đưa ra những quyết định tốt, hiệu quả từ việc cân nhắc cho đến lúc thực hành, chuẩn bị kĩ năng cho việc ra những quyết định trong tương lai

Qua đây em còng xin chân thành cảm ơn các thầy cô trong Khoa đã tận tình giúp đỡ để em hoàn thành tốt bài tiểu luận này

Em mong rằng với kiến thức, kinh nghiệm đã được thầy cô truyền đạt,

em có thể phát triển khả năng ra quyết định và phát huy khả năng Êy trong công việc và cuộc sống sắp tới

Nội Dung

I Các khái niệm.

1 Quyết định là gì ?

Quyết định là một quá trình chọn lựa hành động có lợi nhất Hay nói cách khác quyết định (QĐ) là quá trình xác định vấn đề và lựa chọn một giải pháp hành động tối ưu giữa 2 hay nhiều giải pháp thay thế nổi lên trong 1 số tình huống để thực hiện vấn đề đó trong quá trình SXKD

2 Quyết định quản lý

Quyết định quản lý là công việc đặc thù của người lãnh đạo Đó là sản phẩm biểu hiện kết quả cuối cùng của 1 quá trình quản lý

Quyết định quản lý là hoạt dộng sáng tạo của người lãnh đạo nhằm định

ra mục tiêu, chương trình và tính chất hoạt động của hệ thống để giải quyết một vấn đề đã chín muồi trên cơ sở hiểu biết các qui luật khách quan của hệ thống và việc phân tích các thông tin vè hiện tượng của hệ thống và môi trường

3 Ai là người đưa ra quyết định quản lý

Những ai quản lý con người phải là những người ra quyết định

Một quyết định là 1 sự chọn lựa giữa 1 loạt các giải pháp thay thế và người ra quyết định là người thực hiện 1 sự lựa chọn như thế Một QĐ có thể được đưa ra ngay lập tức, nhưng thường đòi hỏi người ra quyết định tham gia vào 1 quá trình nhận thức, phân tích, đánh giá, chọn lựa và hoạch định Để đi đến một quyết định một doanh nhân phải xác định rõ mục đích hành động, liệt kê những lựa chọn có sẵn, chọn giữa các lựa chọn đó và biến

lựa chọn đú thành hành động Cỏc quyết định và quỏ trỡnh ra quyết định là nền tảng cho tất cả cỏc quỏ trỡnh quản lý

II Cỏc bước của quỏ trỡnh ra quyết định - phõn tớch - sự ràng buộc logic của cỏc bước - nhõn tố ảnh hưởng đến việc ra quyết định

1 Cỏc bước của quỏ trỡnh ra quyết định:

Môi trờng KD

Sơ bộ đề ra

nhiệm vụ

Chọn tiêu chuẩn

đánh giá Thu thập thôngtin

Chính thức đề

ra Nvụ

Dự kiến các phơng án

Chọn phơng án tối u

Thông qua, đề

ra QĐ

a Sơ bộ đề ra nhiệm vụ

Quyết định là sản phẩm trí tuệ của người lãnh đạo nhưng điều đó không

có nghĩa là người lãnh dạo có thể đưa ra các quyết định một cách tuỳ tiện,

mà phải dựa vào một quá trình gồm một số bước nhát định có liên quan chặt chẽ với nhau

Quá trình quyết định phải được bắt đầu từ việc đề ra nhiệm vụ nhưng không phải bao giờ cũng có thể đề ra được ngay 1 nhiệm vụ chính xác Tuỳ theo mức độ nghiên cứu những vấn đề mới xuất hiện, việc giải quyết những vấn đề này có ảnh hưởng nhiều hay Ýt đến kết quả của quyết định vì thế trong quá trình dÒ ra quyết định phải lsfm rõ thêm nhiệm vụ đã được đề ra

và đôi khi phải thay đổi nhiệm vụ

Muốn đề ra nhiệm vụ, trước hết cần xác định:

- Vì sao phải đề ra nhiệm vụ, nhiệm vụ đó thuộc loại nào tính cấp

bách của nó

- Tình huống nào trong sản xuất có liên quan đến nhiệm vụ đề ra

những nhân tố ảnh hưởng đến nhiêm vụ

- Khối lượng thông tin cần thiết đã có để đề ra nhiệm vụ, cách thu thập những thông tin còn thiếu

 Công ty Daewoo sơ bộ đề ra nhiệm vụ:

Năm 1984 Công ty Daewoo nhận được lời ngỏ muốn chuyển 1 nhà máy lọc dầu nằm trong thành phố Antwerp, Bỉ Đây là 1 điều đột ngột đối với công

ty Giám đốc công ty ra lệnh cho giám đốc văn phòng chi nhánh tại LuânĐôn điều tra công ty này qua thị trường tài chính LuânĐôn Qua điều

tra sơ bộ công ty cho biết rằng: Thiết bị cũ kĩ nhưng có thể sản xuất 65.000 thùng dầu mỗi ngày, và cái giá 1,5 triệu USD vẫn thấp hơn so với phải xây mới 1 nhà máy, Hơn nữa chính phủ Libia đã hứa nhận 1 số lượng dầu thô và công ty cho rằng dự án này khả thi nếu công ty cử 1 nhóm lãnh đạo có năng lực để điều hành

Dùa theo những suy xét sơ bộ trên giám đốc công ty đã xúc tiến chuyển nhượng ngay lập tức Tuy cũng có một vài ý kiến phản đối việc chuyển nhượng này Nhưng giám đốc công ty vẫn ra quyết định và đã thành công

Công ty Daewoo đã có nhiều thành công trong thập niên 90s do có được những quyết định đúng đắn dựa trên những điều tra sơ bộ để đề ra những nhiệm vụ đúng đắn Tuy nhiên để ra 1 QĐ không chỉ cần có đề ra được nhiệm vụ đúng đắn mà còn cần phải có các bước khác, các bước này phải liên hoàn với nhau

b.Chọn tiêu chuẩn đánh giá các phương án

Một QĐ không chỉ tác động đến một mặt mà thường tạo ra các hiệu ứng phụ khác Để đảm bảo tính khách quan hiệu quả và chuẩn xác chống chủ quan tuỳ tiện, phải chọn trước các tiêu chuẩn đánh giá các phương án Khi chọn tiêu chuẩn phải quan tâm đến cả 2 mặt: Định tính và định lượng Đây

là vấn đề hệ trọng, chọn tiêu chuẩn không đúng đắn sẽ dẫn đến phân tích đánh giá lựa chọn nhiêm vụ sai, mắc bệnh chủ quan duy ý chí hay tuỳ tiện

áp đặt

Thông thường các tiêu chuẩn được chọn có liên quan đến: Chi phí, năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế xã hội, khả năng cạnh tranh trong kinh doanh, triển vọng hội nhập với khu vực và quốc tế

 Dự án nhà máy giấy Bãi Bằng

Đây là dự án viện trợ phát triển Thụy Điển - Việt Nam

9/1969 Công bố dự án chương trình viện trợ 3 năm Dự tính vốn sẽ là 770 triệu SEK(Krona Thụy Điển), thời gian sản xuất kéo dài 25 năm từ

1970-1995 và đến năm 1982 dự tính sẽ đạt 55.000 tấn giấy

Vận hành đến tận năm 1995 Thời gian dự tính đã hết mà dự án hoạt động vẫn chưa có hiệu quả Đến năm 1996 mới đạt được 55.000 tấn giấy,vốn vượt qua con số dự tính lên tới 6,5 tỉ SEK tính theo giá năm 96

Nguyên nhân: - Do chiến tranh vừa kết thúc (tàn phá)

- Sự khác biệt về văn hoá giữa 2 nước

Nhưng nguyên nhân chủ yếu dẫn đến dự án thất bại là do khi tiếp nhận dự

án phía Việt Nam chủ quan sẽ đảm bảo cung cấp đủ số gỗ để sản xuất giấy cho đến lúc dự án kết thúc nhưng thực tế trong quá trình vận hành phải ngưng sản xuất do thiếu nguyênliệu.Khi dự tính gỗ để sản xuất VN chỉ đưa

ra con số dự tính chung chung chứ không đưa ra được con số chính xác là bao nhiêu (định lượng)

Dự án nhà máy giấy Bãi Bằng thất bại cho thấy sự quan trọng của các tiêu chẩn đánh giá các phương án, không chỉ quan tâm về mặt định tính mà còn phải quan tâm về mặt định lượng

Chỉ cần sai 1 bước mà cả dự án phải huỷ bỏ Do vậy sau khi đã đề ra được nhiệm vụ cần phải chọn các tiêu chuẩn đánh giá các phương án để chắc chắn

có được nhiệm vụ đúng đắn, tránh thay đổi nhiệm vụ Chọn tiêu chuẩn đánh giá rất quan trọng phải biết kết hợp cả định tính và định lượng để thực hiện

1 cách chính xác nhiệm vụ sơ bộ đã đề ra là cơ sở cho các bước tiếp theo

c Thu thập thông tin dể làm rõ nhiệm vụ đề ra

Chỉ có thể giải quyết đúng đắn 1 vấn đề nào đó nếu như có thông tin đầy

đủ và chính xác Lượng thông tin cần thiết phụ thuộc vào tính phức tạp của nhiệm vụ được xét và phụ thuộc vào trình độ của người ra quyết định Cần

thiết phải thu thập mọi thông tin có liên quan từ nhiều nguồn như: nguồn thông tin từ chính công ty, tham khảo từ các phương tiện truyền thông, hội thảo, hội nghị, nhân viên của công ty

Tuy nhiên không phải tất cả mọi thông tin thu nhận được luôn luôn chính xác đầy đủ Trong một số trường hợp, thông tin bị sai lệch đi 1 cách

có ý thức do xuất phát từ lợi Ých cục bộ hoặc do phải truyền đạt qua quá nhiều cấp bậc Người lãnh đạo phải chú ý tất cả thông tin có liên quan khi đánh giá các nguồn tin

 Nhà kinh doanh Nhật thu thập tin kinh tế

Đầu những năm 60s các nhà KD Nhật rất quan tâm đến tình hình sản xuất dầu mỏ của Đại Khánh, Trung Quốc, dự tính sẽ giành quyền

bán thiết bị khai thác dầu và hóa dầu nhưng không nắm vững thông tin, tình hình sản xuất của Đại Khánh Do đó họ đã thu thập thông tin đăng trên báo chí Trung Quốc, tổng hợp lại, phân tích đi trước các nước Anh Mĩ, Nga, Đức Sau đó cử một phái đoàn đàm phán về mua dầu thô của TQ, một đoàn đàm phá về bán thiết bị hoá dầu cho TQ Do nắm rõ tình hình của Đại Khánh trong tay nên khi đàm phán nhà kinh doanh thành công ngay đạt được lợi Ých kinh tế cao Đoàn đại biểu TQ lấy làm lạ không hiểu sao họ lại nắm rõ tình hình như thế Người Nhật nói chỉ do phân tích những thông tin nhỏ trên báo mà thôi

Ví dụ: Ngày 20/4/1964 Nhân dân nhật báo đăng bài viết “Người Đại khánh với tinh thần Đại khánh “ kèm với bức ảnh của công nhân và đoàn xe chờ lấy dầu thì người Nhật đoán rằng “Mỏ dầu có lẽ nằm ở Cáp Nhĩ Tân “ sau

họ cử người đi đến gần vùng lấy 1 Ýt đất về phân tích hoá nghiệm thì thấy

là đúng

Tháng 10/1966, tạp chí Nhân dân TQ, có bài ca ngợi người Đại Khánh trong

đó có đoạn: Đồng chí Tiến Hỉ vừa đi đến Mã gia Oa đã phấn khởi reo lên:

Mỏ dầu rộng lớn biết chừng nào Câu nói Êy đã cho người Nhật 2 nguồn tin: Một là mỏ dầu ở Mã Gia Oa Hai là, đó là một mỏ dầu có sản lượng rất lớn

Hoạ Báo TQ số tháng 7/1966 in bức ảnh chụp ống khói xưởng hoá dầu Đại Khánh Qua bức ảnh này người Nhật phán đoán quy mô sản xuất của xưởng hóa dầu là 900.000lít đối với hoá dầu và 3.000.000lít đ/v dầu thô Theo năng lực sản xuất dầu và quy mô hóa dầu những nha buôn Nhật đoán

TQ sẽ thiếu thiết bị dầu thô, cần tăng thiết bị lên nhưng lại thiếu ngoại tệ nên

ắt phải bán dầu thô Thông tin của người Nhật rất đúng, đánh đúng điểm yếu của đối thủ, kiếm được rất nhiều lợi nhuận

Thông tin là vấn đề quan trọng không thể thiếu trong mỗi quyết định Hiện nay những khối lượng thông tin khổng lồ có sẵn từ rất nhiều nguồn hơn bao giờ hết Nhưng điều quan trọng là nghiên cứu thông tin nào là lý tưởng để đưa ra nhiệm vụ đúng đắn dẫn tới quyết định thành công

d Chính thức đề ra nhiệm vụ

Chỉ có thể chính thức đề ra nhiệm vụ sau khi đã sưu tầm và xử lý xong thông tin Bước này có ý nghĩa quan trọng để đề ra được QĐ đúng đắn Nhiệm vụ được đề ra là mắt khâu chủ chốt của vấn đề Đề ra được nhiệm vụ

là coi như đã giải quyết gần xong được mọi vấn đề kéo theo Nếu không thể

đề ra được nhiệm vụ cần phải làm thì vẫn còn bị tắc, xoay vòng trong khối lượng thông tin hỗn tạp, không tìm được giải pháp cho vấn đề

Nhiệm vụ như là đích đến hướng mọi suy nghĩ và hành động của người lãnh đạo vào giải quyết vấn đề mà không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố phát sinh khác

 Xí nghiệp xăng dầu Hà nội thu thập thông tin để đề ra nhiệm vụ

Xí nghiệp xăngdầu HN thành lập 1990, là chi nhánh của Petrolimex Nhiệm vụ của xí nghiệp là kinh doanh bán lẻ xăng và 1 số dầu nhờn khác ở Hànội Sau một thời gian dài tương đối ổn định, hiện nay môi trường kinh doanh đang có nhiều thayđổi Trước 1991, chỉ Petrolimex có quyền kinh doanh xăng dầu trên địa bàn Hànội, những hiện nay có nhiều công ty và cơ

sở kinh doanh khác, họ đang là đối thủ cạnh tranh rất quyết liệt đối với xí nghiệp kinh doanh xăng dầu Hà nội như: công ty chất đốt Vidamo và các cơ

sở kinh doanh khác Công ty quyết định tìm hiểu nguyên nhân để đề ra nhiệm vụ giải quyết tình trạng trên Công ty tìm hiểu trên các mặt về: hệ thống pháp luật, người cung cấp, người tiêu dùng, chất lượng sản phẩm, đội ngũ nhân viên tìm hiểu thông tin về các vấn đề trên để xác định hướng giải quyết Sau khi nghiên cứu công ty biết rằng doanh thu của công ty giảm là

do đối thủ cạnh tranh của công ty (Vidamo, Castrol ) đang có các chiến dịch thu hút khách hàng rất mạnh trong khi tổng công ty Petrolimex không

hề có chiến dịch quảng cáo nào, đội ngũ nhân viên bán hàng của công ty lại không được đào tạo nghệ thuật bán hàng, ở mỗi trạm xăng dầu lại không đa dạng hoá các mặt hàng và dịch vụ phục vụ Trước tình hình đó ban lãnh đạo của công ty bàn bạc đề ra nhiệm vụ chính thức tiến hành quảng cáo, mở lớp đào tạo kỹ năng bán hàng cho nhân viên,mở rộng mạng lưới bán hàng Sau khi những nỗ lực cố gắng được thực hiện doanh thu của công ty đã tăng lên đang kể

Đề ra nhiệm vụ là bước không kém phần quan trọng trong quá trình ra quyết định Tuy nhiên để tránh rủi ro sai sót trong quá trình hoạt động kinh doanh, giúp doanh nghiệp chủ động trong mọi tình huống thì bước tiếp theo còng quan trọng không kém

e Dự kiến các phương án thực hiện

Để hoàn thành 1 nhiệm vụ có rất nhiều phương án tiến hành, phải dự kiến được 1 vài phương án (mang tính khả thi) để chọn lấy một phương án hợp lý hiệu quả nhất Phải tiến hành phân tích các thông tin liên quan để tìm

ra những giải pháp thay thế là gì, sau đó tìm ra phương án tối ưu nhất là gì?

Hầu hết các quyết định đều liên quan tới yếu tố rủi ro do vậy việc so sánh các giải pháp để chọn giải pháp mang lại Ýt rủi ro nhất rất được quan tâm trong quá trình ra quyết định

Ví dụ: Bạn có thể đề ra các phương án giải quyết sau nếu một sản phẩm mới của bạn có vấn đề về tiêu thụ trên thị trường như sau:

- Ngừng sản xuất ngay lập tức để ngăn ngừa lỗ thêm

- Tiếp tục tiếp thị sản phẩm với việc tăng thêm sức mạnh, đầu tư thêm vốn nhưng đi theo các sản phẩm tương tự

- Thay thế ban lãnh đạo cũ với ban lãnh đạo mới để xem xét lại các chiến dịch tiếp thị

- Thiết kế lại sản phẩm và bắt đầu lại chiến dịch quảng cáo

- Bán sản phẩm đó cho 1 công ty khác và phát triển một sản phẩm mới

Cần xem xét kĩ lưỡng các phương án ngay cả các phương án mà mới nhìn qua tưởng không thực hành được Kết hợp cả 2 phương pháp là dùng lập luận logic và trực giác của người lãnh đạo để lựa chọn phương án có lợi

Số lượng các phương án càng nhiều thì càng khó phân tích, đánh giá hiệu quả của chúng do vậy chỉ nên để lại 1 vài phương án quyết định thiết thực nhất

f Xây dựng mô hình toán học

Sau khi đã dự kiến được các phương án thì phải xác định và lựa chọn phương án tối ưu Đối với những quyết định đơn giản có thể ra quyết định

bằng lý trí còn đối với những quyết định phức tạp ngoài áp dụng phương pháp trên cần phải được nghiên cứu bằng mô hình toán học

Mô hình toán học phản ảnh hoặc tái tạo đối tượng, thay thế đối tượng để sau khi nghiên cứu mô hình thu được những thông tin về đối tượng đó Các

mô hình cho phép nghiên cứu các phương án của quyết định với hao phí về sức lực, phương tiện, chi phí và thời gian

Để định lượng được các đối tượng của mô hình thì phải qua hai bước:

- Xây dựng mô hình và phân tích sơ bộ mô hình

- Phát hiện xem mô hình đó có những khuyết tật nào sửa chữa để phân tích định lượng mô hình tốt hơn

Là người ra quyết định, trước hết phải quen thuộc với việc lập các mô hình Các quá trình của bất kỳ loại quyết định nào đều có thể được mô phỏng bằng toán học Hiện nay có rất nhiều chương trình máy vi tính giúp người ta xác định hiệu quả của các phương án theo tiêu chuẩn đã lựa chọn Các chương trình máy tính có thể lập tức giải quyết những phép tính phức tạp và tạo ra số liệu thống kê dễ hiểu với người sử dụng Điều cần thiết là người ra quyết định phải tìm, chọn được chương trình thích hợp với công việc để có thể chọn được phương án tối ưu để ra được quyết định chính xác

g Thông qua và đề ra quyết định

Sau khi đánh giá những kết quả dự tính của những phương án và lựa chọn được phương án tốt nhất chủ doanh nghiệp phải trực tiếp đề ra quyết định và chịu trách nhiệm trực tiếp về quyết định đó

Khi làm kinh doanh người lãnh đạo có rất nhiều tình huống và phải ra quyết định Đôi khi những quyết định này cũng không quan trọng nhưng đôi khi cũng có thể ảnh hưởng đến gia tài của cả công ty nhưng dù thế nào đi nữa trách nhiệm vẫn thuộc về người ra quyết định cuối cùng Vì vậy, người