Hen trẻ em cập nhật chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn của bộ y tế

Dấu hiệuNhẹVừaNặngSắp ngừng thởKhó thởKhi đi bộCó thể nằmKhi nóiTrẻ nhỏ: khóc yếu, Bú khó Thích ngồiKhi nghỉTrẻ nhỏ: Bỏ búNgồi gục đầu ra tr ớcKhả năng nóiNói câu dàiNói câu ngắnNói từng

HEN TRẺ EM CẬP NHẬT CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

THEO HƯỚNG DẪN CỦA BỘ Y TẾ

TS Lê Thị Hồng Hanh Khoa Hô hấp Bệnh viện Nhi trung ương

ChÈn ®o¸n hen trÎ em

chñ yÕu dùa vµo l©m sµng

Chẩn đoán hen ở trẻ nhỏ

“Chẩn đoán hen khi trẻ trên 1 tuổi có từ 3 lần khò khè trở lên”

Tuy nhiên

Nguyªn t¾c chÈn ®o¸n hen ë trÎ em

c¸c bÖnh ® êng h« hÊp ph¶n øng kh¸c cã triÖu chøng l©m sµng gÇn gièng nh hen

Hội chứng Chèn ép do hệ tim mạch

Double Aortic Arch

Hạch Lao chèn

ép phế quản

Dore ND et al Atypical Mycobacterial Pulmonary Diseases and Bronchial Obstruction in HIV- Negative Children Pediatr

Pulmonol 26:380-388 (1998)

C¸c bÖnh kh¸c còng cã thÓ chÈn ®o¸n nhÇm víi hen

Các triệu chứng gợi ý chẩn đoán phân biệt

Dấu hiệu/triệu chứng Hen

(N =35) %

Bệnh hô hấp khác (N=15) %

Có triệu chứng ban đầu

tr ớc 6 th tuổi 24 68,6 12 80,0

Mẹ và ng ời trong nhà

hút thuốc 13 37,1 6 40,0Viêm mũi liên tục 14 40,0 7 46,7Viêm tai giữa tái phát 23 65,7 7 46,7Gia đình có ng ời hen 14 40,0 3 20,0Các Test dị ứng da (+) 9/16 56,3 0/8 0 Xquang có viêm xoang 3/4 42,9 6/6 100,0

Strunk RC Pediatrics Vol 109 No.2 Feb 2002

Các xoang mũi bình thường

Source: MD Consult Online Available at http://www.mdconsult.com Retrieved October 1, 2001.

Source: American Academy of Allergy Asthma and Immunology Available at www.AAAAI.com Retrieved October 1, 2001.

Vieâm xoang

Source: Medexpert Net Available at www.medexpert.net/medinfo/sinusitis.htm Retrieved October 1, 2001.

Vieâm xoang

Tiền sử dị ứng trong hen ở trẻ d ới và trên 5 tuổi

NT Dung T Quy BK Thuan 2004

< 5 tuổi  5 tuổi Tổng Tuổi

Tiền sử dị ứng n=11 % n=39 % n=50 %

p

Cá nhân 2 18,2 9 23,1 11 22,0 < 0,05 Gia đình 5 45,5 28 71,5 33 66,0 < 0,05

TrÎ < 5 tuæi n=11

Cã triÖu chøng khi thay

Thay đổi bạch cầu máu ngoại biên và Xquang giữa 2

nhóm tuổi

Trẻ < 5 tuổi n=11

Trẻ  5 tuổi n=39

Tổng n=50 Chỉ số

§Æc ®iÓm l©m sµng gi÷a 2 nhãm tuæi

§èi víi c¸c tr êng hîp khã chÈn ®o¸n

thuèc l¸

Phân loại mức độ

cơn hen cấp

Dấu hiệu Nhẹ Vừa Nặng Sắp ngừng

thở

Khó thở Khi đi bộ

Có thể nằm

Khi nói Trẻ nhỏ: khóc yếu, Bú khó

Thích ngồi

Khi nghỉ Trẻ nhỏ: Bỏ bú Ngồi gục đầu ra tr ớc

Khả năng nói Nói câu dài Nói câu ngắn Nói từng từ

Tinh thần Có thể kích thích Th ờng kích thích Th ờng kích thích Lờ đờ, Lú lẫn Nhịp thở Tăng Tăng Th ờng >30/phút

Nhịp thở bình th ờng của trẻ khi thức:

Dấu hiệu Nhẹ Vừa Nặng Sắp

ngừng thở

Mạch đảo Không

<10mmHg

Có thể có 10-25mmHg

Trẻ lớn: >25mmHg Trẻ nhỏ: 20-40 mHg

Không làm Mệt cơ hô hấp

SaO2 (khí

Tăng cacbonic ( Giảm thông khí ) gặp ở trẻ nhỏ nhanh hơn ng ời lớn và trẻ lớn

Có từ 4 dấu hiệu trở lên ở mỗi độ nặng

GINA – Updated 2009

Xö trÝ, ®iÒu trÞ ban ®Çu

Kh«ngC©n nh¾cKh«ng

CãXÞt /KhÝ dungC©n nh¾cPrednisolon ( KD,U, TM )Kh«ng

CãKhÝ dung liªn tôc/Tiªm TM

KhÝ dungPrednisolon/

Methylprednisolon C©n nh¾c

Kh«ng

C©n nh¾c

20 p/lÇn /1giêC©n nh¾c

C©n nh¾c

Cã thÓ vµo ICUCh¨m sãc tÝch cùcCã

Cã

C¸c b íc xö trÝ c¬n hen cÊp

Ph©n lo¹i bÖnh hen vµ ®iÒu trÞ

dù phßng

Hen dai dẳng trung bình

Triệu chứng hàng ngày Cơn cấp ảnh hưởng đến hoạt động và ngủ Triệu chứng đêm > 1lần/tuần; Dùng SABA hít hàng ngày FEV1 hoặc PEF 60- 80% Thay đổi PEF hoặc FEV1 >30%

Hen dai dẳng nặng

Triệu chứng hàng ngày Cơn cấp thường xuyên Triệu chứng đêm thường xuyên ; Hạn chế hoạt động thể lực FEV1 hoặc PEF ≤ 60- 80% Thay đổi PEF hoặc FEV1 >30%

GINA – Updated 2008

GINA – Updated 2009

Liều ICS ở trẻ lớn và người lớn

Test kiÓm so¸t hen (ACT) ë trÎ 12 tuæi ≥ 12 tuæi

Test kiÓm so¸t hen (ACT) ë trÎ 12 tuæi ≥ 12 tuæi

D íi 20 ®iÓm: Hen ch a ® îc kiÓm so¸t

20-24 ®iÓm: Hen ® îc kiÓm so¸t tèt

25 ®iÓm: Hen ® îc kiÓm so¸t hoµn toµn

2 Bệnh hen ảnh h ởng thế nào khi cháu chạy, nhảy hay chơi thể thao?

Hỏi để trẻ trực tiếp trả lời 4 câu hỏi sau đây:

1 Cháu thấy bệnh hen của cháu hôm nay thế nào?

Rất lớn, cháu không thể chơI tiếp Mệt, cháu không thích HơI khó chịu, nh ng

không sao Không hề gì

3 Bệnh hen có làm cháu bị ho không?

Có, ho liên tục Có, ho nhiều Có, thỉnh thoảng Hoàn toàn không

4 Bệnh hen có làm cháu thức giấc ban đêm không?

Có, đêm nào con cũng bị Có, nhiều đêm Có, thỉnh thoảng Hoàn toàn không

Test kiểm soát hen dùng cho trẻ 4- 11 tuổi

1-3 ngày

Bạn (cha, mẹ trẻ) vui lòng tự hoàn thành các câu hỏi sau:

5 Trong 4 tuần vừa qua, bao nhiêu ngày con bạn có triệu chứng hen vào ban ngày ?

6 Trong 4 tuần vừa qua, bao nhiêu ngày con bạn bị khò khè vào ban ngày do hen?

7 Trong 4 tuần vừa qua, bao nhiêu ngày con bạn bị thức giấc vào ban đêm do hen?

TOÅNG SOÁ : 7 CAÂU ( Treỷ 4 caõu, cha meù 3 caõu )

ẹeồ traỷ lụựi toỏt caàn nhieàu thụứi gian hửụựng daón treỷ, thaõn nhaõn

vµ ng îc l¹i vµ c¬n hen nÆng ®e do¹ tÝnh m¹ng

cã thÓ xuÊt hiÖn bÊt kú lóc nµo

Quản lý kiểm soát hen ở trẻ dưới 5

tuổi

The PRACTALL Group

PRACTALL EAACI / AAAAI Consensus Report

Adapted from Bacharier LB, et al Allergy 2008;63(1):5–34.

Các kiểu khò kh c kiểu khò kh è ở trẻ em

Martinez FD et al Thorax 1997

a Children may also be atopic.

b Different etiologies, including irritant exposure and as-yet not evident allergies, may be included here.

Adapted from Bacharier LB, et al Allergy 2008;63(1):5–34.

Phenotype hen ở trẻ trên 2 tuổi

Phân loại độ nặng và dự phòng hen trẻ < 5 tuổi

 Hen ngắt quãng không th ờng xuyên ( Infrequent intermittent asthma)

Trên 6- 8 tuần mới có một đợt cấp

Giữa các đợt này trẻ hoàn toàn bình th ờng

Không cần dự phòng

 Hen ngắt quãng th ờng xuyên ( Frequent intermittent asthma)

D ới 6-8 tuần có 1 đợt cấp

Có rất ít triệu chứng giữa các cơn cấp

Dự phòng:ICS liều thấp ≤ 200mcg/ngày hoặc LTRA

 Hen dai dẳng ( Persistent asthma)

Triệu chứng có trong hầu hết các ngày

ảnh h ởng tới giấc ngủ và hoạt động thể lực

Cơn cấp có thể xảy ra nh trong hen ngắt quãng

 Dự phòng: ICS liều trung bình hoặc ICS liều thấp + LTRA

Practall and Asthma handbook management; NAC 2006; p12-13

Sơ đồ điều trị dự phòng hen ở trẻ 2-5 tuổi

(200mcg BDP hoặc t ơng đ ơng) (Liều theo tuổi)

Kết luận

Tránh yếu tố kích thích Thuốc

Miễn dịch Giáo dục sức khỏe

Adapted from Bacharier LB, et al Allergy 2008;63(1):5–34.

PRACTALL EAACI / AAAAI Consensus Report

Quản lý hen

Thank you very much