Nghệ thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết nhà thờ đức bà pari

Một trong những phương diện tạo nên phong cách nghệ thuật của người viết tiểu thuyết là cốt truyện, do đó, nghiên cứu nghệ thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Par

MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Nền văn học thế giới đã vinh danh biết bao tên tuổi với những cống hiến to lớn trên con đường sáng tạo nghệ thuật Nhà văn được mệnh danh là người dẫn đường tới xứ sở cái đẹp, bằng tài năng của mình đã sáng tạo nên những kiệt tác có khả năng lay động tâm hồn muôn thế hệ Những Tago, Lỗ Tấn, được ví như vầng mặt trời của văn học phương Đông và không thể bỏ qua Sêcxpia, Môlie, Banzăc, là những cây đại thụ của văn học phương Tây Giữa những tên tuổi sáng giá ấy, V.Huygô được biết đến với tư cách là đại biểu xuất sắc nhất của văn học lãng mạn Pháp thế kỷ XIX, “Đứa con thiên tài của thời đại” Ông đã được giới nghiên cứu phê bình gọi bằng những cái tên đẹp nhất “Huygô đại dương, Huygô thiên thần, Huygô ánh sáng, Huygô khổng lồ, Huygô trái núi, Huygô núi lửa đang hoạt động, Huygô cây sồi, Huygô đại bàng, Huygô mênh mông ’’[8] xung quanh cuộc đời và sự nghiệp của con người thiên tài ấy còn biết bao ẩn dụ, truyền kỳ, độc đáo nữa

V.Huygô (1802 - 1885) là nhà văn lớn của Pháp thế kỷ XIX Văn thơ ông viết theo khuynh hướng lãng mạn tích cực Ông được nhân dân Pháp coi

là biểu tượng của tự do, bình đẳng, bác ái, đề cập sâu sắc đến tâm tư tình cảm, nỗi đau khổ của con người, đến vai trò của quần chúng trong đời sống chính trị, xã hội, đặc biệt với tầng lớp những người khốn khổ Ông đã bày tỏ một niềm cảm thông vô bờ, một lòng nhân ái bao la Nguồn cảm hứng sâu xa gắn liền với xã hội và nhân dân đã làm cho sự nghiệp văn học của ông có ảnh hưởng rất lớn với thời đại ông đang sống

Tác phẩm của Huygô xuất hiện sớm ở Việt Nam năm 1913, nhưng phải đến năm 1958 mới đến với công chúng một cách rộng rãi Từ đó đến nay tác phẩm của ông luôn được bạn đọc Việt Nam đón nhận nhiệt thành Độc giả

yêu mến và ngưỡng mộ Huygô bởi họ tìm thấy ở những sáng tác đó một sự hoà nhập kỳ lạ và tuyệt vời giữa tâm hồn phương Tây và tâm hồn phương Đông Người Việt Nam biết đến và say mê Huygô chủ yếu qua những cuốn tiểu thuyết, bởi tiểu thuyết của ông có một sức cuốn hút kỳ lạ, đó là ở lòng nhân ái, sự cảm thông với những người khốn khổ, ở tài năng sáng ngời Tuy nhiên, khi tìm hiểu tiểu thuyết của V.Huygô nói riêng, những tác phẩm của ông nói chung, các nhà nghiên cứu và đông đảo bạn đọc thường chú

ý nhấn mạnh nội dung của tác phẩm mà xem nhẹ mặt hình thức Lí luận văn học đã chỉ ra rằng: Tác phẩm văn chương là một chỉnh thể thống nhất giữa nội

dung và hình thức Đại thi hào J.Gớt (Đức) cho rằng: “Chất liệu nghệ thuật

thì ai cũng thấy còn hình thức vẫn còn là điều bí ẩn với phần đông”

Chính vì sức hấp dẫn của “điều bí ẩn với phần đông” ấy, đặc biệt là sức hấp dẫn của tác phẩm do “đứa con thiên tài của thời đại” sáng tạo nên,

mà chúng tôi thiết nghĩ cần phải tìm hiểu nhiều hơn nữa về mặt hình thức của tác phẩm văn học nói chung và hình thức trong sáng tác của V.Huygô nói riêng Mong muốn thì nhiều, nhưng do khả năng có hạn, người viết đề tài chưa thể đi sâu khám phá mọi yếu tố của hình thức, chỉ hy vọng tìm ra một con đường bước vào thế giới nghệ thuật của nhà văn, đóng góp tiếng nói dù nhỏ bé vào công cuộc nghiên cứu sự nghiệp văn học của thiên tài vĩ đại này Trên cơ sở đó sẽ giúp cho việc giảng dạy văn học nước ngoài ở THPT tốt hơn, đạt hiệu quả cao hơn

Nghiên cứu và tìm hiểu tác phẩm văn chương suy cho cùng là để xác định và khẳng định phong cách nghệ thuật độc đáo của tác giả Một trong những phương diện tạo nên phong cách nghệ thuật của người viết tiểu thuyết

là cốt truyện, do đó, nghiên cứu nghệ thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu

thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” là có điều kiện để khám phá thêm những nét

đặc sắc trong phong cách nghệ thuật tiểu thuyết của Huygô

Mặt khác, việc nghiên cứu nghệ thuật xây dựng cốt truyện của V.Huygô hứa hẹn nhiều triển vọng trong việc khám phá thế giới nghệ thuật của nhà văn, là cách thức hữu ích để mở ra chân trời giá trị tác phẩm

Từ những lý do trên, chúng tôi lựa chọn đề tài “Nghệ thuật xây dựng

cốt truyện trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Pari” để tìm hiểu và nghiên

cứu

2 LỊCH SỬ VẤN ĐỀ

Năm 2002, nhân dân Pháp và nhân dân yêu chuộng hoà bình trên thế giới đã long trọng kỷ niệm 200 năm ngày sinh thiên tài văn học V.Huygô (1802 - 2002) Nhìn lại chặng đường đã qua, chúng tôi nhận thấy các công trình nghiên cứu, các nhận định, đánh giá về con người và sự nghiệp sáng tác của V.Huygô thật đồ sộ, không chỉ ở Pháp mà ở nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam Điều đó khẳng định tầm vóc vĩ đại của V.Huygô và chắc chắn rằng số lượng ấy đang và sẽ ngày càng một tăng lên, bởi cuộc đời

và nhất là sáng tác của ông vẫn còn là một đại dương bao la những điều bí ẩn cần khám phá

V.Huygô đã trải qua một cuộc đời đầy biến động trong một thế kỷ đầy biến động Mặc dù lịch sử luôn sang trang, lúc hiền lành, lúc giận dữ, nhưng dường như ở bất kỳ thời đại nào các tác phẩm của V.Huygô vẫn nằm ngoài quy luật của sự băng hoại, chúng phủ nhận sự đào thải của thời gian, chúng phủ nhận cái chết Một trong những tác phẩm trường tồn đó, là tiểu thuyết

“Nhà thờ Đức Bà Pari” (1831), khi cuốn tiểu thuyết lãng mạn đầu tay này ra

đời đã gây nên một sự kiện lớn, ngay lập tức nó được hoan nghênh nhiệt liệt

trong mọi tầng lớp độc giả Gần 180 năm qua loài người đón chào “toà nhà

thờ vĩ đại bằng thơ ca này” [8,157] với một niềm say mê lớn

Tuy nhiên, trong quá trình tìm hiểu chúng tôi nhận thấy có nhiều ý kiến

đánh giá khác nhau về tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” Đề cao, ca ngợi

có, phê phán cũng có, song về cơ bản những ý kiến nghiêng về phía khẳng định nhiều hơn

Trước hết, là những ý kiến đề cao, ca ngợi về tiểu thuyết “Nhà thờ

Đức Bà Pari” của V.Huygô

Đặng Anh Đào trong “Văn học phương Tây”, Nxb Giáo dục 2003, đã đưa ra những nhận xét, đánh giá về nghệ thuật của “Nhà thờ Đức Bà Pari”

như việc sử dụng môtíp đám đông, việc xây dựng hình tượng nhân vật gắn với nguyên mẫu của văn học dân gian Từ đó, tác giả khẳng định thế giới nhân vật trong cuốn tiểu thuyết không hoàn toàn chết cứng, trừu tượng mà đã

có sự sống, tức là các nhân vật đã được nhà văn thổi hồn vào đó để mỗi nhân

vật “có một tinh lực riêng, sức sống riêng” [3,496 – 497]

Cũng trong công trình này, Giáo sư Đặng Anh Đào đã tìm ra nét chung

và nét độc đáo của V.Huygô khi xây dựng lên hệ thống nhân vật của tác phẩm Nhà văn đã sử dụng thành công bút pháp nghệ thuật tương phản khi miêu tả nhân vật chính của tác phẩm

Đánh giá về tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari”, Đỗ Đức Hiểu trong bài

“Tầm vóc Nhà thờ Đức Bà Pari” trong cuốn “V.Huygô với chúng ta”, Nxb

tác phẩm - Hội nhà văn Việt Nam, 1985, cho rằng cuốn tiểu thuyết lãng mạn này là bản anh hùng ca, ca ngợi tình yêu và trái tim con người Đồng thời, tác giả cũng khẳng định rằng qua cuốn tiểu thuyết, con người sẽ có được lòng tin sắt đá vào sức vươn lên của dân chúng đến những đỉnh cao của lương tâm trong sáng Theo Đỗ Đức Hiểu thì tác phẩm còn được coi là một bài thơ hùng tráng và trữ tình Tác giả đánh giá cao thành công của cuốn tiểu thuyết khi khẳng định đó là sự tổng hợp của thơ, lịch sử, triết học một sự tổng hợp bao

la khiến người đọc ngạc nhiên và say mê

Cũng trong công trình này, Giáo sư Đỗ Đức Hiểu khẳng định các nhân

vật Cadimôđô, Exmênanđa là “nhân vật huyền thoại” và cho rằng Pie Gringoa là một “nhân vật Cacnavan” [8,160-162]

Đồng thời, các tác giả cũng cho rằng những hình tượng nhân vật ở đây rất gần với mẫu gốc của văn học dân gian Đó chính là nét đặc sắc của V.Huygô trong việc xây dựng chân dung và tính cách nhân vật của mình Đặng Thị Hạnh trong tiểu thuyết V.Huygô Nxb ĐH và THCN, 1987,

với bài: “Nhà thờ Đức Bà Pari: Thể nghiệm đầu tiên của một cuốn tiểu thuyết

về đám đông” đã đưa ra những nhận xét khái quát về mối quan hệ của ba yếu

tố nghệ thuật: Kể chuyện, miêu tả và ngoại đề tham gia vào truyện kể Khi phân tích về các yếu tố nghệ thuật đó, tác giả của công trình đã đưa ra các số liệu thống kê chứng minh khá rõ cho luận điểm của mình, nhằm giúp bạn đọc

nhận ra rằng thành công của “Nhà thờ Đức Bà Pari” là kết quả của sự vận

dụng và kết hợp tài tình các yếu tố nghệ thuật nói trên

Trong các công trình nghiên cứu của tác giả nhiều nước trên thế giới,

họ cũng khẳng định giá trị nghệ thuật của “Nhà thờ Đức Bà Pari” ở những khía cạnh nhất định Chẳng hạn, Ơgienxuy, tác giả “Bí mật thành Pari”, trong

một bức thư gửi V.Huygô đã nói rằng cuốn tiểu thuyết này không chỉ có giá trị ở chất thơ, ở nội dung tư tưởng, ở nghệ thuật tạo tính kịch mà cái tạo nên giá trị của nó còn ở giá trị nhân văn sâu sắc làm xúc động lòng người

Năm 1835, Têôphin Gôchiê, một đệ tử cuồng nhiệt của chủ nghĩa lãng mạn, sau này trở thành một tên tuổi của dòng Thí sơn, khi đọc tiểu thuyết

“Nhà thờ Đức Bà Pari” đã ca ngợi “ Cuốn tiểu thuyết này là một thiên anh

hùng ca Iliát thực sự, ngay từ bây giờ nó đã thành một tác phẩm kinh điển”

[9,6]

Tuy nhiên, bên cạnh các ý kiến đánh giá mang ý nghĩa khẳng định,

ngợi ca, như quy luật khách quan của mọi tác phẩm có giá trị khác, “Nhà thờ

Đức Bà Pari” cũng không tránh khỏi những ý kiến phê phán, phủ nhận ở khía

cạnh này, khía cạnh khác

Khi bàn về tác phẩm này A.Lamactin - nhà thơ lãng mạn thế kỷ XIX đã

có ý trách V.Huygô rằng: “Trong ngôi nhà thờ của ông có tất cả nhưng chỉ

thiếu một ít tôn giáo” bởi lẽ ở đó ta không thấy có Chúa hay Thượng đế đâu

cả

Hay có nhà phê bình đã từng gọi tác giả của “Nhà thờ Đức Bà Pari” là

“Huygô hoang dại”, bởi lẽ trong cuốn tiểu thuyết ấy những hiện tượng lịch sử

đã được V.Huygô phóng đại, đưa lên kích thước to lớn, những tầm cỡ vũ trụ gần như hoang đường và có tính dân gian sâu sắc

Phrăngxoa Ghigiô, Ađonphơ Tie, Anphrêt Đơ Vinhi, Anphrêt Đờ Muyxê trong thâm tâm thấy đề tài cuốn truyện còn phù phiếm, hứng thú thẩm

mỹ thô thiển, nhân vật dị dạng bất thường [9,7]

Mặc dù có những ý kiến trái ngược nhau khi bàn về tác phẩm, nhưng

nó vẫn được coi là tiểu thuyết lớn đầu tay của V.Huygô, nó chứng tỏ ông là một nhà văn lớn, một thiên tài của văn học thế giới, đúng như Jean Massin đã

nhận định: “Huygô là một nhà văn lớn, ông hơn ai hết bởi thiên tài mênh

mông hiển nhiên của mình đã khuất phục giới văn chương (kể cả những nhà phê bình ác ý nhất) và đồng thời sánh mình ngang tầm với hàng triệu con người bình thường đã từng đến với tác phẩm của ông dễ dàng để rồi trái tim

và trí tuệ của họ sẽ khắc sâu hoài về ấn tượng đó”

Bàn về cốt truyện trong các sáng tác của V.Huygô nói chung và trong

tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” nói riêng đã có rất nhiều nhà nghiên cứu,

phê bình…đề cập đến Nhưng ở đây chúng tôi đặc biệt lưu tâm đến một vài ý

kiến mà dịch giả Nhị Ca đã dịch trong cuốn “Thằng gù nhà thờ Đức Bà” (2004), Nxb Văn học Có ý kiến đã cho rằng: “Trong tiểu thuyết cũng như

trên sân khấu, Huygô ưa miêu tả cái cao cả cạnh cái tầm thường: ở đây ông

đưa ra cốt truyện đầy phiêu lưu kịch tính, với diễn biến thăng trầm lúc bi thảm khi hài hước” [9,7]

Hay một ý kiến khác “Bằng cốt truyện khá bi thảm, nặng nề, kết thúc là

những vụ chết không kém rùng rợn, bằng ngòi bút biết miêu tả, thật rực rỡ, kỳ thú, các tình tiết xếp đặt khéo léo, mang kịch tính và hình ảnh tô đậm phóng đại, lẫn lộn thực hư, cả cuốn truyện “Nhà thờ Đức Bà Pari” đã phục hồi không khí xa xưa một thời trung cổ đen tối” [9,9]

Cũng trong cuốn sách này, dịch giả Nhị Ca đã đưa ra một ý kiến khác

về cốt truyện trong thiên tiểu thuyết này, đó là; “Khi ra đời, cuốn Nhà thờ

Đức Bà Pari từng gieo rắc ngộ nhận về lịch sử bằng hình ảnh “Cái đêm dài trung cổ” được miêu tả qua một cốt truyện u ám, rùng rợn” [9,9]

Qua khảo sát, tìm hiểu chúng tôi thấy cho đến nay đã có rất nhiều công

trình nghiên cứu về nghệ thuật trong các sáng tác của V.Huygô, nhưng “Nghệ

thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Pari của V.Huygô”chưa từng là một đề tài thực sự của một công trình nghiên cứu riêng

biệt, trọn vẹn nào Đây đó có người chạm đến thì tuyệt đại đa số là những quan sát riêng lẻ, phiến diện, không hệ thống, phần lớn là tạt ngang trong những công trình nghiên cứu về vấn đề khác hay quy mô khác, chưa đặt vấn

đề nghiên cứu đúng tầm vóc của nó Với hy vọng sẽ hiểu thêm về những nét độc đáo trong thế giới nghệ thuật của nhà văn, chúng tôi quyết định tìm hiểu

trên những nét khái quát nhất về “Nghệ thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu

thuyết Nhà thờ Đức Bà Pari của V.Huygô”

3 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

- Góp phần nghiên cứu một cách có hệ thống và sâu sắc về nghệ thuật

xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” của V.Huygô

Qua đó, có cách hiểu toàn diện về phong cách nghệ thuật của tác giả

- Góp phần bổ sung, hỗ trợ kiến thức cho việc giảng dạy và học tập tác phẩm tác gia V.Huygô trong nhà trường

- Người viết tập tìm hiểu, nghiên cứu khoa học

4 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Làm rõ các khái niệm, những vấn đề liên quan đến cốt truyện như: khái niệm cốt truyện, các thành phần của cốt truyện, kết cấu cốt truyện, phân loại cốt truyện…

- Khám phá, phát hiện xem tác giả đã sử dụng kiểu cốt truyện nào? những thủ pháp nghệ thuật nào? để xây dựng nên thiên tiểu thuyết này

5 ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU

V.Huygô là nhà văn tiêu biểu của trào lưu văn học lãng mạn thế kỷ XIX Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của ông là một kho vô tận nguồn cảm hứng, đề tài nghiên cứu cho những ai muốn khám phá về con người thiên tài này Hiện các công trình nghiên cứu về V.Huygô cũng như sự nghiệp sáng tác của ông vô cùng phong phú Tuy nhiên, trong phạm vi một khoá luận tốt

nghiệp và do trình độ có hạn, chúng tôi chỉ nghiên cứu về: “Nghệ thuật xây

dựng cốt truyện trong tiểu thuyết Nhà thờ Đức Bà Pari”, bản dịch của Nhị

Ca (2004), Thằng gù nhà thờ Đức Bà, Nxb Văn học

6 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Trong quá trình tiến hành nghiên cứu đề tài này, khoá luận sử dụng các phương pháp sau:

- Phương pháp khảo sát, thống kê

- Phương pháp so sánh đối chiếu

- Phương pháp phân tích tổng hợp

Để khoá luận đạt kết quả cao nhất, chúng tôi chủ trương sử dụng kết hợp linh hoạt các phương pháp nói trên

7 ĐÓNG GÓP CỦA KHOÁ LUẬN

Đi vào tìm hiểu “Nghệ thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết

Nhà thờ Đức Bà Pari của V.Huygô” chúng tôi muốn đóng góp một phần

công sức nhỏ vào việc khám phá, khai thác những thủ pháp, những kỹ xảo nghệ thuật sáng tác của Huygô, coi đây là một phương diện thể hiện của bút pháp lãng mạn, một cá tính sáng tạo và phong cách của nhà văn

Là một tác gia có vị trí không thể thay thế trong chương trình giảng dạy văn học ở bậc Phổ thông trung học, cao đẳng, đại học và sau đại học Thực hiện tốt đề tài này, luận văn sẽ có ý nghĩa thiết thực cho việc giảng dạy và nghiên cứu, mở rộng kiến thức cho việc học tập, nghiên cứu và giảng dạy

“Nhà thờ Đức Bà Pari” nói riêng và các tác phẩm của Huygô nói chung

8 BỐ CỤC CỦA KHOÁ LUẬN

Ngoài phần mở đầu và phần kết luận, nội dung khoá luận tốt nghiệp của chúng tôi được triển khai theo hai chương:

Chương 1: Đặc điểm cốt truyện trong tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” của V.Huygô

Chương 2: Nghệ thuật xây dựng cốt truyện trong tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” của V.Huygô

NỘI DUNG CHƯƠNG 1: ĐẶC ĐIỂM CỐT TRUYỆN TRONG TIỂU THUYẾT

“NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARI” CỦA V.HUYGÔ

1.1.Cốt truyện trong sáng tác văn chương

1.1.1 Khái niệm cốt truyện

Nói đến tác phẩm tự sự người ta không thể không nhắc tới một thành phần có vai trò quan trọng không thể thiếu đó là cốt truyện Từ xa xưa, tác phẩm tự sự truyền thống rất coi trọng vai trò của cốt truyện Đến đầu thế kỷ

XX, vai trò của cốt truyện có xu hướng giảm đi thế nhưng cho đến nay nhiều nhà nghiên cứu phê bình văn học vẫn khẳng định rằng cốt truyện luôn giữ vai trò quan trọng thiết yếu Cốt truyện có chức năng giúp bạn đọc nhận ra những vấn đề bản chất của cuộc sống và con người, từ đó giúp chúng ta nhận thức, suy ngẫm và rút ra những bài học chân lý

Cốt truyện là một khái niệm phức tạp, nên mỗi nhà văn, nhà nghiên cứu, phê bình văn học đưa ra cho mình cách hiểu khác nhau Qua tìm hiểu một số sách lý luận văn học, từ điển chúng tôi xin đưa ra một số khái niệm

về cốt truyện như sau:

Trong cuốn “Từ điển Tiếng Việt” thì “Cốt truyện là hệ thống sự kiện

làm nòng cốt cho sự diễn biến các mối quan hệ và sự phát triển tính cách của nhân vật trong tác phẩm văn học loại tự sự hoặc trong kịch ” [12,276]

Theo “Từ điển thuật ngữ Văn học” (Lê Bá Hán; Trần Đình Sử), thì cốt truyện là “Hệ thống các sự kiện cụ thể được tổ chức theo yêu cầu tư tưởng và

nghệ thuật nhất định, tạo thành một bộ phận cơ bản quan trọng nhất trong hình thức động của tác phẩm văn học thuộc loại tự sự và kịch” [7,88]

Trong cuốn “150 thuật ngữ Văn học” (Lại Nguyên Ân) thuật ngữ cốt truyện được hiểu là: “Sự phát triển hành động, tiến trình các sự việc, các biến

cố trong tác phẩm tự sự và kịch đôi khi cả trong tác phẩm trữ tình” [2,13]

Qua các định nghĩa trên ta thấy cốt truyện có thể hiểu ở hai phương diện gắn bó hữu cơ với nhau: Một mặt cốt truyện là phương diện bộc lộ tính nhân vật, mặt khác cốt truyện là phương tiện để nhà văn tái hiện lại các xung đột xã hội

Sách “Lý luận văn học” ( Hà Minh Đức) cũng định nghĩa về cốt truyện

và khái quát cách hiểu về cốt truyện ở hai phương diện trên: “Cốt truyện là

một hệ thống các sự kiện phản ánh những diễn biến của cuộc sống và nhất là các xung đột xã hội một cách nghệ thuật, qua đó có các tính cách hình thành

và phát triển trong những mối quan hệ qua lại của chúng nhằm làm sáng tỏ

tư tưởng tác phẩm” [4,137]

Trong cuốn “Bàn về văn học” Gorki đã khẳng định: “Vai trò của cốt

truyện là những mối liên hệ, những mâu thuẫn, những thiện cảm và ác cảm nói chung là những mối quan hệ qua lại của con người, lịch sử, phát triển và

tổ chức của tính cách này hay tính cách khác” [Tr.196]

Như vậy, qua định nghĩa của Gorki ta có thể thấy cốt truyện là phương tiện bộc lộ tính cách nhân vật, để thể hiện những thuộc tính của tính cách đó, nhưng mặt khác nó là phạm vi của các biến cố lịch sử cụ thể, chỉ trong các biến cố lịch sử nhất định đó các mối thiện cảm, ác cảm hay nói chung các mối quan hệ của con người mới được bộc lộ Cũng qua định nghĩa của Gorki, cốt truyện là một hệ thống các biến cố trong tác phẩm, đồng thời là phương tiện

để nhà văn tái hiện những mâu thuẫn và xung đột xã hội, vạch ra những hậu quả của những xung đột đó qua số phận của các nhân vật Hay nói khác đi, chính là dựa vào những hậu quả đó mà chúng ta xét đoán về những mâu thuẫn

và xung đột ẩn sau chúng Nhưng những xung đột này trong tác phẩm lại hiện

ra như những xung đột có tính nghệ thuật tức là những biến cố thuộc về những cá nhân riêng biệt trong đời sống cá nhân của con người

Pospêlôp trong cuốn “Dẫn luận nghiên cứu văn học” đã khẳng định rằng: “Các cốt truyện được hình thành chủ yếu là nhờ các hành động của

nhân vật” Ông cũng chỉ ra rằng trong văn học có nhiều kiểu cốt truyện

Trong một số trường hợp cốt truyện được xây dựng trên cơ sở miêu tả các hành động dứt khoát của nhân vật, trên các thời điểm “nút” bước ngoặt trong cuộc đời nhân vật Sự vận động của hành động đó chủ yếu xảy ra ở bên ngoài

Ở một số trường hợp khác thì các sự kiện xuất hiện với tư cách là nguyên nhân của các suy nghĩ, cảm xúc của các nhân vật Hay nói khác đi, sự vận động của các hành động chủ yếu xảy ra ở bên trong Trong tiến trình sự kiện, cái bị thay đổi không hẳn là tình trạng của nhân vật mà chủ yếu là trạng thái tâm lý của chúng

1.1.2 Các thành phần cốt truyện

Trong cốt truyện, các giai đoạn của hành động và xung đột làm cơ sở được vạch ra rõ ràng Đó là những thành phần của cốt truyện Theo cuốn “

Dẫn luận nghiên cứu văn học” của Pospêlôp thì cốt truyện bao gồm các

thành phần chính: Trình bày, thắt nút, phát triển, đỉnh điểm, kết thúc

Trình bày là sự miêu tả đời sống nhân vật ở thời kì trước thắt nút Thắt nút là thời điểm có thể phát hiện và làm gay gắt các mâu thuẫn đã có từ trước trong đời sống nhân vật hay tự nó tạo ra các xung đột nào đó Trong trường hợp này có thể gọi là thắt nút xung đột Phát triển là mâu thuẫn tiếp tục diễn

ra ngày càng gay gắt hơn Đoạn đỉnh điểm thường đứng trước phần kết thúc là thời điểm chấm dứt các hành động, kết thúc có khi mâu thuẫn được giải quyết hoàn toàn nhưng không phải bao giờ cũng vậy Kết thúc hành động mâu thuẫn giữa nhân vật vẫn còn, thậm chí còn gay gắt hơn

Đôi khi tác phẩm không có đầy đủ các thành phần trên, hoặc có thêm một số thành phần khác Vấn đề không phải là xác định một cách hình thức mỗi thành phần mà quan trọng là thâm nhập sâu sắc nội dung cụ thể của tác

phẩm, khảo sát các chặng đường có ý nghĩa quyết định với số phận nhân vật, nhất là nhân vật trung tâm Có như thế, việc phân tích cốt truyện mới đem lại hiệu quả

1.1.3 Kết cấu cốt truyện

Tính chất thời gian và mối liên hệ nhân quả giữa các sự kiện được miêu

tả ngoài việc tạo ra kiến trúc bên ngoài còn tạo ra cấu trúc bên trong mang ý nghĩa và cảm xúc Về cơ bản nó là phạm vi kết cấu cốt truyện Có những loại kết cấu phổ biến là:

Lối kết cấu bằng trình tự liên tiếp trước sau của các sự kiện ở những tác phẩm có giá trị, khiến người đọc luôn cảm thấy sự mới mẻ qua từng chi tiết

và đoạn kết là trụ cột của cốt truyện

Phương tiện quan trọng của kết cấu cốt truyện là đảo lộn trật tự thời gian các sự kiện, nhằm chuyển sự chú ý của bạn đọc từ sự kiện vào nội tình nhân vật Để khám phá con đường khó khăn phức tạp trong việc hình thành tính cách con người, các nhà văn dùng kiểu lắp ghép quá khứ với hiện tại của nhân vật, cộng với hành động luân chuyển từ thời gian này tới thời gian khác Lối kết cấu hồi kế như thế trong các tiểu thuyết và kịch thường sử dụng để ngắt quãng tuyến hành động chính

1.1.4 Phân loại cốt truyện

Từ thời Cổ đại Arixtốt cho rằng có hai loại cốt truyện Đó là cốt truyện biên niên và cốt truyện đồng tâm Đến nay, các nhà nghiên cứu lý luận phê bình văn học cho rằng có nhiều cách phân loại cốt truyện, song người ta đồng

ý nhiều hơn cả với ý kiến của tác giả nghệ thuật thi ca Đồng thời, họ cũng khẳng định sự tồn tại của cốt truyện đơn tuyến và cốt truyện đa tuyến

Cốt truyện biên niên là cốt truyện có mối liên hệ thời gian lấn át trong các sự kiện Tính biên niên khiến các sự kiện và hành động không thật gắn bó với nhau, mở ra khả năng miêu tả thực tại nhiều bình diện phù hợp với tác

phẩm cỡ lớn Trong những năm gần đây, cấu tạo cốt truyện biên niên phong phú lên, xâm chiếm các thể loại nhỏ hơn

Cốt truyện đồng tâm là cốt truyện trong đó giữa các sự kiện, mối liên

hệ nhân quả chiếm ưu thế Tính đồng tâm của cốt truyện cho phép nhà nghiên cứu chăm chú vào xung đột nào đó Nó là cơ sở tạo nên sự thống nhất của hình thức tác phẩm

Đôi khi cốt truyện đồng tâm và biên niên tồn tại trong cùng một tác phẩm: Các nhà văn rời khỏi tuyến hành động chính, miêu tả các sự kiện gắn

bó gián tiếp với nhau

Cốt truyện đơn tuyến là cốt truyện mà hệ thống sự kiện tác giả kể lại gọn gàng và đơn giản về số lượng, tập trung thể hiện quá trình phát triển tính cách nhân vật chính Vì vậy nó có dung lượng nhỏ hoặc vừa tồn tại trong các truyện ngắn, truyện vừa, kịch bản văn học

Cốt truyện đa tuyến là cốt truyện trình bày một hệ thống sự kiện phức tạp, nhằm tái hiện nhiều bình diện của đời sống ở một thời kỳ lịch sử, tái hiện những con đường phức tạp của nhiều nhân vật, do đó có dung lượng lớn 1.2 Đặc điểm cốt truyện trong tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari’’ của V.Huygô

Mỗi người nghệ sĩ tài năng khi bước chân vào lĩnh vực nghệ thuật đều

để lại dấu ấn của mình Họ đều lựa chọn, sử dụng những kiểu cốt truyện mang

những đặc điểm riêng biệt nhằm thu hút bạn đọc Đối với “Đứa con thiên tài”

- V.Huygô cũng vậy, trong tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” ông đã xây

dựng những cốt truyện hết sức đặc sắc với những đặc điểm như sau:

1.2.1 Cốt truyện đa tuyến “ lệch trọng tâm”

Cốt truyện đa tuyến có nghĩa là tác phẩm không chỉ tạo một tuyến truyện, tuyến nhân vật duy nhất mà là sự kết hợp nhiều tuyến truyện Nếu các tuyến ấy tách rời nhau ra thì chúng vẫn tồn tại độc lập và đứng vững trong

mọi hoàn cảnh Nói vậy tức là chúng tôi sử dụng quan niệm tuyến truyện là câu chuyện về một người được tái hiện bằng những sự kiện trong cuộc đời nhân vật, diễn ra trong không gian nào đó Do đó, mỗi tuyến truyện là một lát cắt đặc biệt của cốt truyện, có thể bóc tách ra được thành từng lớp tháo rời ra khỏi cấu trúc chung của tác phẩm

Khảo sát tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” của V.Huygô chúng tôi

nhận thấy ở tác phẩm này Huygô xây dựng nhiều tuyến truyện khác nhau Tuyến truyện về nhân vật Cadimôđô, tuyến truyện này có thể tóm lược như sau: Cadimôđô là đứa bé bị bỏ rơi, vào một ngày đẹp trời người ta đặt nó

“trên tấm dát giường luôn đặt trẻ vô thừa nhận, để tuỳ mọi kẻ từ thiện ai thích cứ đem về nuôi” cũng dễ có người mủi lòng trước tình cảnh đáng

thương này mà nhận đứa trẻ về nuôi lắm chứ Nhưng độc ác và khốn nạn thay

cho Cadimôđô, hắn dị hợm và xấu tới mức nhà văn phải miêu tả “loại sinh

vật nằm trên tấm ván gợi thú tò mò đến cao độ cho một đám khá đông đang

tụ tập xung quanh” [9,234] họ bàn tán với nhau về quái vật, gớm ghiếc trước

mặt, họ bảo nó giống “một con thú, một con vật, sản phẩm của một tên Do

Thái với một con mẹ lợn sề cần vứt xuống sông và quẳng vào lửa” Vậy là

thay vì nhận nuôi nó, họ muốn nó phải chết, họ xua đuổi và ghê tởm nó ngay khi nó chỉ là một đứa trẻ cũng chỉ vì nó xấu quá Cuối cùng nó cũng được linh mục trẻ sau này trở thành phó chủ giáo Clôđơ Phrôlô nhận về nuôi Nó lớn lên trong nhà thờ, cách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài, trở thành người kéo chuông trong nhà thờ Đức Bà - Cadimôđô đã trưởng thành và hắn cực kỳ

xấu “Nó xuất hiện: đó là thằng gù Nó bước đi: đó là thằng khoèo Nó nhìn

ta: đó là thằng chột Ta nói với nó: đó là thằng điếc” [9,82]

Chính cái ngoại hình xấu xí ấy càng lớn lên lại càng gớm ghiếc nên đã khiến cho mọi người phải khiếp sợ và xa lánh hắn Và trên đời này, hắn chỉ thương mến duy nhất có một người đó là Clôđơ Phrôlô - người cha đã nhặt và

nuôi hắn khi hắn bị bỏ rơi trước cửa nhà thờ Chính vì công lao ấy nên Cadimôđô đã hứa sẽ trung thành tuyệt đối với Phrôlô Nó như con chó đối với chủ, có thể làm bất cứ việc gì, kể cả mạng sống để báo đáp để rồi dẫn đến hành động sai trái sau này là bắt cóc Exmêranđa theo lời sai khiến của chủ Kết quả của hành động ấy là hắn đã bị phọt máu dưới làn roi tàn nhẫn của bọn cảnh sát Trong lúc chết đi sống lại, lạy lục mọi người xin ngụm nước thì chẳng có ai cho hắn, chỉ duy nhất có Exmêranđa vì thương tình đã lấy ca nước đặt kề miệng cho hắn uống, khiến hắn cảm động đến rơi lệ Chính những giọt nước ấy đã thức tỉnh lương tri một con người; để rồi từ đây ta bắt gặp một tâm hồn cao quý ẩn giấu trong cái hình hài quỷ dữ Khi Exmêranđa phải lên giá treo cổ vì tội can là đã làm trọng thương tên đại uý Phêbuýt thì không ai khác chính Cadimôđô là người đã đột nhiên theo dây từ mái nhà thờ xuống và mang nàng đi, giấu trong nhà thờ Để cứu nàng, trả ơn nàng về cử chỉ cao thượng của nàng, hàng ngày gã đã bí mật đem cơm nước, quần áo phục vụ nàng chu đáo Và dần dần, Cadimôđô đã nảy nở tình yêu với Exmêranđa Đó

là một thứ tình yêu rất cao đẹp Kết thúc tác phẩm, Exmêranđa vẫn bị treo cổ, còn Cadimôđô tìm đến căn hầm Môngphôcông, nơi người ta vứt xác tử tù để

tự tử, tay còn ôm chặt thân hình lạnh giá của Exmêranđa

Ở tuyến truyện này, Cadimôđô là nhân vật chính, nhân vật trung tâm của tác phẩm Nói về Cadimôđô ta có thể khẳng định rằng: đó là một người có ngoại hình xấu xí, ác quỷ nhưng thế giới nội tâm bên trong lại rạng ngời nhân cách Và đó chính là biểu tượng cho những người thuộc tầng lớp dưới trong

xã hội

Tuyến truyện thứ hai, tuyến truyện về Exmêranđa Exmêranđa bị những người Ai Cập bắt cóc khi chưa đầy một tuổi, lớn lên Exmêranđa là một cô gái Bôhêmiêng xinh đẹp lộng lẫy Exmêranđa - một tuyệt thế giai nhân Chính vẻ đẹp ấy đã làm say mê đắm đuối biết bao người trong đó có cả vị chân tu

Clôđơ Phrôlô, vẻ đẹp ấy khiến vị triết gia hoài nghi Pie Gringoa không biết “

Cô gái đó là người, hay tiên, hay thiên thần” [9,93] Vẻ đẹp của cô được tác

giả miêu tả rất cụ thể “mắt cô ta đen láy và sáng long lanh, giữa mái tóc

huyền vài sợi tóc hoe vàng dưới nắng chiếu trông như kim tuyến Đôi chân biến mất trong nhịp múa như nan hoa chiếc bánh xe quay nhanh Trên bím tóc đen cuốn quanh đầu những kẹp kim khi lấp lánh dưới nắng tạo thành vòng tinh tú trên trán{ } Vóc dáng cô đẹp lạ thường Ôi! Khuôn mặt rực rỡ nổi lên như cái gì đó chói ngời ngay giữa ánh sáng mặt trời” [9,419] Mọi

đường nét đều đạt đến độ tuyệt mỹ Dưới ngòi bút lãng mạn của nhà văn Huygô Exmêranđa hiện lên như một sự hoàn thiện cho vẻ đẹp vừa rực rỡ, vừa trắng trong, vừa thanh tú, vừa tròn đầy viên mãn ngọc ngà trong ánh sáng và hào quang Nàng không chỉ có ngoại hình đẹp mà còn có nội tâm bên trong cao thượng, nhân hậu, khiến mọi người rất kính nể Ấy là khi cô cho kẻ đã từng hại mình ngụm nước giữa lúc hắn đang đói khát mà mọi người ai cũng ghét và khinh thường hắn, ấy là khi cô chấp nhận làm vợ của nhà thơ nghèo Pie Gringoa trong vòng bốn năm để cứu anh ta thoát khỏi giá treo cổ Đặc biệt là khi cô phản ứng quyết liệt để chống lại thói tà dâm của vị linh mục Phrôlô Cô thà chịu chết chứ nhất định không chịu bị làm nhục Nhưng tiếc rằng cô lại có một trái tim yêu mù quáng Đó là cô đã yêu và trao chọn tình yêu đó cho chàng Phêbuýt, bề ngoài đẹp trai, hào hoa nhưng nội tâm bên trong lại trăng hoa, rỗng tuếch Vậy mà cô vẫn cứ nghĩ đó là một người tốt và chắc chắn rằng anh ta sẽ lấy mình làm vợ Để rồi cô đã phải chết vì tội đã làm trọng thương hắn còn hắn thì lẩn trốn, sợ làm tổn hại đến danh tiếng của mình

mà không dám minh oan cho cô Cái chết của Exmêranđa và Cadimôđô chính

là biểu tượng cho những hy sinh, mất mát lớn nhất nhưng không phải duy nhất trong cuộc đời của Exmêranđa Bởi khi chưa đầy một năm tuổi thì cô đã

phải sống xa người mẹ thân yêu của mình vì bị bọn người dân Ai Cập cướp đi

và thay vào đó là một bé trai khoảng bốn tuổi xấu xí, tật nguyền

Từ đó cô phải sống lang thang bằng múa và làm trò vui với một con dê rất khôn mang tên Giali Đến khi cô gặp được mẹ thì mẹ cô lại hành hạ vì tưởng cô thuộc bè lũ kẻ thù và đến khi bà nhận ra con mình thì đã quá muộn

Ở tuyến truyện này, chúng ta thấy Exmêranđa là một cô gái xinh đẹp,

có tâm hồn cao quý và đó cũng chính là biểu tượng cho quần chúng nhân dân Pháp

Bên cạnh hai tuyến truyện - hai tuyến nhân vật chính Cadimôđô và Exmêranđa, nhà văn V.Huygô còn xây dựng nhiều tuyến nhân vật khác làm nổi bật bức tranh sinh động về xã hội Pari trong thời kì đen tối

Đối lập với tuyến nhân vật có tấm lòng cao thượng trên, chúng ta bắt gặp tuyến nhân vật phản diện, đó là nhân vật Clôđơ Phrôlô với cái vẻ thánh

thiện bề ngoài còn tâm hồn thì ác quỷ “Đúng thế Clôđơ Phrôlô không phải là

một nhân vật tầm thường Ông ta thuộc một gia đình trung lưu mà lối nói không thích đáng của thế kỷ trước vẫn gọi là đại tư sản hoặc tiểu quý tộc”

[9,193], “từ nhỏ Clôđơ Phrôlô đã được cha mẹ chuẩn bị cho vào hàng giáo

phẩm” [9,194], “mới mười sáu tuổi, cậu học sinh trẻ tuổi đã có thể đương đầu với một ông cha ở nhà thờ về môn huyền bí{ } thần học kinh viện”

[9,195],“ mới mười tám tuổi chàng đã hoàn thành bốn khoa đại học’’ [9,196],

“ vào khoảng thời gian đó, mùa hè quá nóng của năm 1466 làm phát sinh một bệnh dịch hạch lớn, làm chết hơn bốn chục ngàn sinh mạng ở lãnh địa tử tước Paris{ } cậu học sinh hốt hoảng chạy tuột về nhà Bước qua ngưỡng cửa, bố

mẹ đã chết từ hôm qua’’, “mồ côi cha mẹ, mười chín tuổi đã làm anh cả, làm chủ gia đình, chàng đột ngột bị lôi tuột ra khỏi mơ mộng học đường để rơi thẳng xuống thực tế đời sống’’ [9,196], “Hai mươi tuổi, do lệnh đặc nhiệm của giáo hoàng chàng trở thành linh mục { } muộn nhất”, “năm 1482,

Cadimôđô trạc hai mươi, còn Phrôlô khoảng ba mươi sáu: người lớn lên, kẻ già đi’’ [9,210]

Thực ra, trước khi gặp Exmêranđa, dục vọng trong hắn đã bùng cháy mãnh liệt thiêu đốt cả vẻ khổ hạnh của một vị cha xứ Vì yêu Exmêranđa hắn

đã tìm cách bắt cóc nàng Rồi chính hắn đã nhiều lần đe doạ nàng phải lựa chọn một trong hai con đường đồng ý yêu hắn hay là chết? Và cái chết oan của Exmêranđa cũng chính là do hắn đã đâm trọng thương viên đại uý Phêbuýt khi thấy y và Exmêranđa đang trong cảnh tình tự Điều đáng nói ở đây là ở chỗ hắn nói yêu nàng nhưng thực ra hắn yêu hơn và yêu nhất cái

“danh dự” của chính hắn Một khi lòng tự ái bị chà đạp, hắn sẵn sàng làm tất

cả Hắn không ăn được thì đạp đổ Hắn có thể nhìn Exmêranđa chết mà cười một cách sung sướng, man rợ nhưng không thể chịu đựơc cảnh người khác cướp mất trái tim nàng Chính những hành động quỷ dữ ấy đã khiến cho hắn phải nhận một kết cục bi thảm là chết tươi dưới tay người mà mình đã nuôi nấng - Cađimôđô

Như vậy, ở tuyến nhân vật này chúng ta thấy Clôđơ Phrôlô là kẻ đại diện cho những con người có sự đối lập giữa thèm khát và khổ hạnh, giữa vẻ

bề ngoài thánh thiện với linh hồn ác quỷ Qua đó, tác giả nhằm lên án, tố cáo thế lực đen tối thần quyền, cường quyền thời bấy giờ

Còn một tuyến nhân vật nữa, chúng ta không thể không nhắc đến đó là tuyến truyện về mẹ con Exmêranđa Exmêranđa bị bắt cóc khi chưa tròn một tuổi phải sống lang thang cùng với đám người du thủ du thực để đi tìm mẹ

Còn nhân vật Giuyđilơ - “Bà tu kín Dòng túi” xuất phát từ căn phòng nổi tiếng do phu nhân ở tháp Rôlăng lập nên “Tu kín” là chỉ nơi ở, “Dòng túi” là

do người ở đó khoác bao tải Ở các thành phố thời Trung Cổ, loại nhà mồ làm sẵn như vậy không thiếu (kiến trúc theo kiểu cửa ra vào được bịt kín còn cửa

sổ bỏ ngỏ) và nó chưa bao giờ vắng bóng nữ tu kín Giuyđilơ là một trong

những nữ tu kín đó Cuộc đời của bà đã gắn bó với nơi ấy gần mười lăm năm

kể từ khi đứa con gái bé bỏng của bà bị đánh tráo

Trước kia bà vốn là một cô gái xinh đẹp, thích cuộc sống nhàn hạ, phóng túng nên đã ăn chơi sa đọa Ít lâu sau, cô trở nên tiều tuỵ chẳng ai đoái

hoài đến nữa, kể cả tên ăn cắp cũng khinh rẻ cô “Đối với loại gái giang hồ,

chỉ có tình nhân hoặc đứa con mới lấp đầy trái tim họ” [9,273] Cuối cùng cô

cũng có một đứa con gái và hết lòng yêu quý nó Nhưng bất hạnh thay, đứa bé

ấy bị bọn người Ai Cập đánh tráo thành một đứa trẻ dị dạng, cô đã phát điên lên và trông rất thảm hại, tay lúc nào cũng ghì chặt lấy ngực, ngồi co quắp, mình khoác bao tải nâu, tóc tai bù xù Hình dạng đó thật khủng khiếp đối lập hoàn toàn với trước kia Không chỉ đối lập về hình dáng mà cả tính cách cũng

có sự khác biệt Nếu như trước đây Giuyđilơ là một người dịu dàng, vui vẻ luôn ca hát thì nay bà trở nên khó tính, cáu kỉnh với giọng nói the thé và tính khí như con sư tử cái Nỗi đau mà bà gặp phải đã hình thành trong bà sự thù hằn với những người Ai Cập và Exmêranđa là nạn nhân của sự thù hằn đó Bà luôn tìm cách đe doạ cuộc sống của Exmêranđa và muốn cô phải chết Khi

biết tin cô bị treo cổ, bà sung sướng “cất tiếng cười như lang sói” [9,432]

Nhưng cuối cùng khi biết được Exmêranđa chính là con đẻ của mình nhờ một đạo cụ là chiếc giày xinh xắn, bà lại ra sức bảo vệ cô tới cùng bằng tất cả tấm lòng của một người mẹ xa con mười lăm năm trời Tưởng là hạnh phúc đã đến với hai mẹ con, tưởng rằng gặp được mẹ, nàng sẽ có một mái ấm, được sống trong tình yêu thương vô bờ bến của mẹ nào ngờ chỉ vì thành kiến xã hội mà nàng bị xử treo cổ còn người mẹ bất hạnh cũng gục chết

Kết thúc tuyến truyện người đọc không nguôi xót xa, tình cảnh đáng thương của mẹ con Exmêranđa Đây là đỉnh điểm của tấn bi kịch về tình mẫu

tử Kiểu kết thúc này “rất tiêu biểu của nghệ thuật lãng mạn, tạo ra một nỗi

đau xé ruột” (Lê Nguyên Cẩn)

Tóm lại, các tuyến truyện đan cài vào nhau tạo cái phức hợp để cùng thể hiện chủ đề, tư tưởng tác phẩm Chúng có tác động qua lại với nhau bằng các sự kiện cụ thể, tuyến truyện này làm nền móng cho tuyến truyện kia phát triển và ngược lại Thông thường các tuyến truyện gắn theo mạch kể, tức là người kể có thể chấm dứt mạch kể nhân vật này chuyển sang nhân vật khác

mà không sợ cốt truyện chung bị tổn hại Xét đến cùng, việc đan cài nhiều

tuyến truyện trong tác phẩm “Nhà thờ Đức Bà Pari” nhằm tạo nên tính xung

đột làm phát triển cốt truyện

Tác giả không chỉ xây dựng được nhiều tuyến truyện, nhiều tuyến nhân vật khác nhau như trên mà ông còn rất điêu luyện trong việc xây dựng cốt truyện đa tuyến nhưng lệch trọng tâm, chính điều này đã tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm

Thông thường, trong các tác phẩm tự sự, nhân vật trung tâm bao giờ cũng được tác giả dành nhiều bút lực nhất để khai thác, thể hiện Thế nhưng,

do nhiều nguyên nhân có nhiều tác phẩm nhiều khi nhân vật chính, nhân vật trung tâm lại chiếm vị trí khiêm nhường so với dung lượng truyện, xong

không vì thế mà câu truyện kém phần hấp dẫn Tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà

Pari” là một trong những trường hợp như thế Ở đây, chúng tôi gọi là hiện

tượng “lệch trọng tâm”

Có thể coi tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” là câu chuyện tình của

một anh gác chuông nghèo khổ, tàn tật đối với một cô vũ nữ rong sống trong cộng đồng những người du thủ du thực Thế nhưng người đọc dễ nhận thấy rằng số lượng sự kiện và trang viết dành cho câu chuyện tình của nhân vật trung tâm (Cadimôđô) quả là ít ỏi so với toàn bộ tác phẩm Nếu gạt ra ngoài các sự kiện phụ và quy tụ câu chuyện tình yêu vào quá trình thông thường như vốn có trong các truyện cổ tích và trong cả các chuyện tình tư sản Quá trình đó bao gồm:

1 Gặp gỡ giữa nhân vật chính và đối tượng

2 Kết tinh của tình yêu

3 Lập chiến công để dành lấy tình yêu của người đẹp

4 Kết thúc hạnh phúc hoặc cái chết của nhân vật trung tâm

Thì số trang dành cho diễn biến tình yêu của Cadimôđô chỉ chiếm 60 trang trong tổng số hơn 600 trang của cuốn tiểu thuyết Trong khi đó, số trang viết về đám đông quần chúng du đãng lại được tác giả dành trên 90 trang Các

pha gay cấn hoặc thú vị trong “Nhà thờ Đức Bà Pari” lại chủ yếu liên quan đến các nhân vật phụ Đó là cuộc “hôn nhân trắng” của Pie Gringoa và

Exmêranđa Đó là cuộc gặp gỡ giữa bộ ba Clôđơ Phrôlô - Phêbuýt Đờ Satôpe

- Exmêranđa trong quán mụ Phaluốcđen hay những tiếng reo hò cổ vũ của

quần chúng Pari

Cũng ở phương diện này, xét về nghệ thuật miêu tả tâm lý ta nhận thấy Clôđơ Phrôlô - một nhân vật quan trọng nhưng dù sao cũng là nhân vật phụ

lại được miêu tả từ bên trong (Chương “Cơn sốt”, quyển chín) Trong khi đó,

Cadimôđô (nhân vật trung tâm) lại chủ yếu được miêu tả từ bên ngoài Diễn biến tâm lí của Cadimôđô không được V.Huygô phú cho nhiều công phu Tác giả dường như không quan tâm đến việc làm cho đặc trưng tâm lí phù hợp với đối tượng miêu tả Một con người ngờ nghệch, mang trong mình tất cả mọi khiếm khuyết của con người, thậm chí để hiểu một câu nói của người khác

cũng rất khó khăn, vậy mà khi yêu “loại người nửa bản năng và dã man” đó

nói và hành động trang nhã như một ông hoàng vậy

Vì vậy, qua những điều chúng tôi vừa chỉ ra, có lẽ người đọc không

tránh khỏi cảm giác về sự “lệch trọng tâm” khi thấy “nhịp mạnh” của việc kể

truyện không rơi vào những điểm thời gian đáng lẽ là quyết định hành động của nhân vật trung tâm Song chính điều đó lại tạo sự hấp dẫn cho cuốn tiểu

thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” bởi trong cấu trúc hệ thống nhân vật của

V.Huygô “cả một đám đông nhân vật chỉ tồn tại trước tiên là nhờ họ thuộc

vào một tập thể” nhưng “bản thân nhân vật lại có một sức sống và một tinh lực riêng” Chính vì vậy, mà khi đến lượt các nhân vật xuất hiện trên “màn kịch khổng lồ”, ta có cảm giác là họ được dùng để so sánh cho sự kiện chứ

không phải sự kiện giúp ta hiểu rõ hơn con người Nhân vật Cadimôđô trong

“Nhà thờ Đức Bà Pari” là một trường hợp như thế Điều đó lý giải mặc dù

xuất hiện khá “khiêm tốn” trên các trang viết nhưng ấn tượng mà Cadimôđô

để lại trong lòng độc giả lại hết sức sâu sắc

Trong cái vỏ ngoài bị tạo hoá vô tình bạc đãi hết mức lại trú ngụ một tấm lòng vàng, một tâm hồn trung thực, một trái tim cũng biết yêu thương trọn vẹn chung thuỷ Chính vì, V.Huygô nhìn thấy ở phẩm chất bị che giấu

của Cadimôđô - “một loại người nửa bản năng và man rợ” – một lòng bác ái

phù hợp với kinh phúc âm mà ông đã chọn Cadimôđô làm biểu tượng cho nhà thờ Đức Bà (cả hai sẽ cứu vớt và che chở cho cô gái nghèo tội nghiệp Exmêranđa, nạn nhân của cái ác trong xã hội) chứ không phải là Phrôlô, mang trong mình tinh thần tự đè nén khắc nghiệt của giáo điều Giatô và hệ thống tăng lữ: một khi dục vọng trỗi dậy y sẽ là người dẫn Exmêranđa đến với cái chết oan nghiệt Cadimôđô thật xứng đáng là linh hồn của nhà thờ Đức Bà và bản thân anh quả có một sức sống riêng, một tinh lực riêng trong tiểu thuyết

“Nhà thờ Đức Bà Pari” Vì lẽ đó, với ngôi nhà thờ thì sau khi Cadimôđô đã

chết: “thân xác đồ sộ này trống rỗng chỉ còn bộ xương, linh hồn rời đi rồi,

chỉ còn lại vị trí cũ của nó, có thế thôi Như chiếc sọ người, trên đó vẫn còn hai lỗ của đôi mắt nhưng đã mất vẻ nhìn” [9,208]

Cadimôđô đã toả ánh hào quang chiếu sáng bộ tiểu thuyết âm u này bằng một lương tâm trong sáng, nhiều khi vươn lên những tầm cỡ phi thường

và trở thành nhân vật anh hùng ca

Như vậy, qua tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” chúng ta có thể thấy rằng hiện tượng “lệch trọng tâm” cũng là một trong những nguyên nhân tạo

sự hấp dẫn của câu chuyện, nó nằm trong ý đồ của nhà văn nhằm tạo nên những bất ngờ thú vị Rõ ràng làm được điều đó là cả một nghệ thuật và chỉ

có cây bút tài năng như V.Huygô mới có thể làm cho trục chính của câu

chuyện luôn luôn ở thế “cân bằng”

1.2.2 Cốt truyện đồng tâm đan cài nhiều tình tiết sự kiện

Tính đồng tâm của cốt truyện đảm bảo sự hoàn chỉnh thống nhất chặt chẽ giữa các sự kiện phản ánh, sự vận động của các sự kiện một cách lôgic, nhờ đó mà có sự thống nhất của các hành động và cho phép ta nghiên cứu, tập trung vào một xung đột nào đó

Thế nhưng điều làm cho tác phẩm của Huygô lôi cuốn, thu hút bạn đọc

là ông đã xây dựng được cốt truyện đồng tâm đan cài nhiều tình tiết sự kiện

Cụ thể: xoay quanh tuyến truyện về nhân vật Cadimôđô - linh hồn của tác phẩm, thì có biết bao nhiêu tình tiết, sự kiện vây quanh hay đó còn là mối quan hệ giữa Cadimôđô với các nhân vật trong tác phẩm Đặc biệt là mối quan hệ giữa Cadimôđô với Clôđơ Phrôlô và Exmêranđa

Cadimôđô hiện lên trong tác phẩm là một nhân vật xấu ma chê quỷ hờn, vậy nên ngay từ lúc sinh ra nó đã bị hắt hủi, không được thừa nhận là

con người về phương diện hình thức mà bị coi là “thằng nhóc quái vật” Qua cách miêu tả của tác giả ta thấy hắn có một khuôn mặt xấu “tự nhiên” vượt xa

các kiểu làm trò cố tình khác trong ngày hội cuồng đãng Còn nhìn một cách

tổng thể Huygô đã khái quát về nhân vật này chỉ trong vài câu: “Tên

Cadimôđô thằng gù nhà thờ Đức Bà! Cadimôđô thằng chột! Cadimôđô thằng khoèo chân!” [9,81] Từ vóc dáng đến khuôn mặt, vẻ nhìn của hắn đều khuyết

tật, dị dạng

Chính bởi ngoại hình khác thường như vậy, đã gắn chặt tình cảm giữa

Cadimôđô và Phrôlô mà Huygô đã gọi đó là mối quan hệ giữa “ con chó và

chủ nó” Nếu như với ngôi nhà thờ Cadimôđô gắn bó và yêu mến thì với vị

chủ này hắn vừa yêu mến lại vừa cảm phục và trung thành tuyệt đối Tại sao lại như vậy? Đơn giản chỉ vì Phrôlô là người duy nhất trong đám nhân loại ngày nào không miệt thị và hắt hủi nó Ông đã mang về và nhận nó làm con nuôi Hơn nữa ông còn dạy nó học, dạy viết, ông cho nó làm công việc kéo chuông vào các ngày lễ Ông làm tất cả giúp nó, cho nó trong khi người khác xua đuổi nó, muốn nó chết ngay khi nó còn là một đứa trẻ Vì vậy, ông là người quan trọng nhất, đáng tôn kính nhất trong lòng nó Sâu thẳm trong con tim của hắn, hắn hiểu rằng, hắn được sống trên đời này là nhờ có phó chủ giáo, cho nên hắn luôn gắn liền với chủ của mình, phục tùng mọi mệnh lệnh với thái độ không có gì so sánh nổi Người đọc có thể nhận thấy, được phục tùng phó chủ giáo là niềm vui, sự sung sướng đáng tự hào của Cadimôđô Trong con mắt của kẻ tôi tớ ấy dù chủ hắn có nghiêm khắc, nghiệt ngã đến đâu hắn vẫn ngoan ngoãn phục tùng Cadimôđô lúc nào cũng kính trọng cúi đầu nghe lời không xét nét, phán đoán Phải nói rằng Cadimôđô: có lòng tận tâm của người con và tình quyến luyến của đầy tớ cả sự mê hoặc một linh hồn bởi một linh hồn khác Sau hết và trên hết là lòng biết ơn Một lòng biết ơn

được đẩy tới tột cùng cho nên có thể nói “Cadimôđô yêu phó chủ giáo hơn

bất cứ con chó, con ngựa, con voi nào từng yêu chủ nó” [9,209] Chỉ với

bấy nhiêu lời tác giả đã lý giải đầy đủ tại sao Cadimôđô sẵn sàng làm tất cả kể

cả việc “nhảy ngay từ ngọn tháp nhà thờ Đức Bà xuống dưới đất” [9,209]

Để vừa lòng ông ta Đó là sự trung thành tuyệt đối

Cũng chính bởi sự trung thành đến mức tuyệt đối của Cadimôđô với Phrôlô, mà để cho Cadimôđô có cơ hội quen với Exmêranđa - cô vũ nữ Bôhêmiêng xinh đẹp Để rồi gã kéo chuông nhà thờ xấu xí lại yêu say đắm cô

gái Exmêranđa Hắn đã từng là người là người có lỗi với cô (bắt cóc cô cho phó chủ giáo Phrôlô) nhưng vì tình thương của cô đối với hắn mà hắn mang

ơn cô, nguyện suốt đời bảo vệ cô (hành động Exmêranđa mang nước cho hắn

uống khiến hắn xúc động khôn tả “giọt nước mắt đầu tiên của một kẻ bất

hạnh chưa lần nào nhỏ lệ” [9,306]

Tình yêu của Cadimôđô đối với Exmêranđa không xuất phát từ vẻ đẹp

mê hồn của cô vũ nữ Bôhêmiêng xinh đẹp mà nó bắt nguồn từ tình thương, cũng có thể nói là thương hại mà Exmêranđa dành cho nó vào ngày nó bị xử nhục hình Cadimôđô yêu Exmêranđa bằng một tình yêu thánh thiện giống như tình yêu trong trắng mà Exmêranđa dành cho Phêbuýt Vì vậy, bất chấp nguy hiểm, cái chết Cadimôđô đã cứu Exmêranđa khỏi giá treo cổ Từ đây

Exmêranđa sống dưới sự bảo vệ của hắn Hắn nhường phòng cho cô ở, đệm

cho cô nằm, và bánh cô ăn cũng là của nó Nó kiêu hãnh vì đã cứu được cô, đêm xuống nó nằm ngang cửa phòng cô Nó làm tất cả vì cô và chỉ mong một

điều cô đừng xua đuổi nó Nó từng nói với cô: “Giọt nước và chút lòng

thương, như vậy đủ để tôi đem cả cuộc đời trả nợ chưa xong Cô quên thằng khốn nạn, còn nó, nó vẫn nhớ” [9,474]

Vì yêu Exmêranđa, Cadimôđô đã làm mọi việc dù là khiến mình thêm đau khổ miễn là Exmêranđa, được hạnh phúc Trong khi đó, Exmêranđa lại không nhận ra điều này nên nàng hồn nhiên bảo nó đi tìm Phêbuýt cho mình Thật tội nghiệp cho Cadimôđô, hắn đã đứng đợi suốt đêm ngày để đón người yêu cho người mình yêu nhưng đáng tiếc thay hắn không làm tròn nhiệm vụ

mà nàng “giao” cho, hơn nữa lại bị viên đại uý mắng chửi và đạp mạnh vào

mặt Hắn không cho đó là sự khổ sở mà chỉ ái ngại và thương cho Exmêranđa

vì Phêbuýt đang vui với vợ sắp cưới - tiểu thư Phlơ Đờ Lít chứ chẳng đoái hoài gì tới cô bởi hắn coi Exmêranđa chỉ là nguồn vui trong chốc lát

Chính tình yêu ấy đã khiến Cadimôđô xô ngã người mà mình luôn tận tuỵ trung thành từ trên tháp nhà thờ xuống đất chết tươi, đó là phó chủ giáo Phrôlô Hắn đã khóc vì tất cả những gì xảy ra trước mắt Hắn chỉ nhìn xuống khi Phrôlô đã ngã Sau đó hắn ngước mắt nhìn về phía cô gái Ai Cập với tấm thân treo lủng lẳng trên đài treo cổ rồi nó nấc lên từng tiếng nghẹn ngào và

nói “Ôi! Đó là tất cả những gì ta yêu quý!” [9,636]

Tình yêu của hắn đối với Exmêranđa có thể gọi là trọn vẹn và chung thuỷ bởi hắn đã chết theo cô gái Ai Cập Như vậy hắn chỉ tìm thấy hạnh phúc trong nấm mồ

Tóm lại, tuyến truỵên về nhân vật trung tâm Cadimôđô này chúng ta thấy tồn tại rất nhiều mối quan hệ phức tạp và rất nhiều những tình tiết sự kiện đan xen nhau Chính đặc điểm này tạo nên sức hấp dẫn riêng trong tác phẩm

Cốt truyện đồng tâm đan cài nhiều tình tiết sự kiện không chỉ tồn tại trong tuyến truyện về nhân vật Cadimôđô mà nó còn tồn tại trong cả tuyến truyện về Exmêranđa

Exmêranđa là một cô gái trẻ trung, xinh đẹp được rất nhiều ngươì yêu quý Chính vẻ đẹp ấy đã biến cô trở thành một nhân vật nổi bật trong ngày

hội: “đột nhiên, một gã kì cục ngồi trên của sổ kêu: Exmêranđa!Exmêranđa!

ngoài quảng trường kia kìa Cái tên đó tạo nên hiệu quả kì dị Mọi người trong phòng đổ xô ra cửa trèo lên tường để nhìn reo hò lên Exmêranđa!Exmêranđa!” [9,83-84]

Nhưng cũng chính vẻ đẹp ấy đã khiến cho cuộc đời của cô thăng trầm,

gặp nhiều điều rủi ro Đúng như ai đó đã nói rằng “hồng nhan đa truân, hồng

nhan bạc mệnh” thật đúng với nàng Exmêranđa

Từ khi sinh ra Exmêranđa đã là một bé gái xinh đẹp: “đôi bàn tay thon

nhỏ, cái đầu tròn, cặp môi tinh khiết, đôi mắt bình thản, lòng trắng xanh lơ”

[9,428] Bởi thế, nên cô đã bị đánh cháo thay vào đó là một bé trai dị hình,

người không ra người đồng nghĩa với nó là cô phải sống xa người mẹ yêu quý, không được lớn lên trong vòng tay chở che bao bọc, yêu thương của mẹ

Cô phải sống cuộc sống du thủ du thực với những người Ai Cập, bằng nghề múa rong

Khi lớn lên, cô lại càng xinh đẹp, lộng lẫy hơn “nước da nâu nhưng

ban ngày vẫn ánh lên mầu hồng tươi đẹp của dân Ăngđaludi và dân La Mã Bàn chân nhỏ nhắn cũng là chân người Ăngđaludi vì nhỏ xíu vừa khít vào đôi giầy xinh xắn Cô ta nhảy múa xoay tròn quay tít trên tấm thảm Ba Tư cũ, trải tạm dưới chân và mỗi lần quay tròn, khuôn mặt rạng rỡ của cô lại lướt qua đôi mắt to đen, sáng ngời như ánh chớp” [9,93] Chính vẻ đẹp ấy đã làm say

mê đắm đuối biết bao người, trong đó có cả vị chân tu Clôđơ Phrôlô

Không chỉ là người có ngoại hình đẹp mà Exmêranđa còn là một con người có trái tim nhân hậu tuyệt vời Đó là khi cô đồng ý lấy Pie Gringoa để cứu anh ta thoát khỏi giá treo cổ hay đó là khi cô cho kẻ đã bắt cóc mình một ngụm nước giữa lúc hắn đang đói khát mà không ai cho uống Đặc biệt là khi

cô phản ứng quyết liệt để chống lại thói tà dâm của một vị linh mục

Thế nhưng, cuộc đời bất hạnh của cô là do cô đã quen và yêu say đắm một viên đại uý đẹp trai, hào hoa nhưng bên trong thì rỗng tuếch, đó là đại uý Phêbuýt Cô đã trao trọn trái tim mình cho hắn Chính vì vậy, cô đã khiến cho

kẻ si mê cô là Phrôlô ghen tuông đến mù quáng, đỉnh điểm của cơn ghen ấy là

đã đâm nhát dao vào Phêbuýt Còn Phêbuýt vì sợ tổn hại đến danh dự của mình mà không dám minh oan cho cô

Kết thúc tác phẩm Exmêranđa được đoàn viên với người mẹ xa cách mười lăm năm năm trời, vậy nhưng cuộc đoàn viên đó chỉ tồn tại trong khoảnh khắc rồi lại phải lìa xa vĩnh viễn Có thể nói, cuộc đời của Exmêranđa trái với quy luật của cuộc sống, lẽ ra một người xinh đẹp, trong trắng, thơ

ngây như nàng phải được sống một cuộc sống vui vẻ, hạnh phúc bên người thân yêu và phải có được một tình yêu đẹp lãng mạn với người mình yêu, vậy

mà Exmêranđa lại không có được một trong những điều ấy, hơn nữa lại phải đón nhận cái chết giữa lúc trái tim đang nở hoa

Có thể thấy, xoay quanh nhân vật Exmêranđa là rất nhiều mối quan hệ,

đó là mối quan hệ với Pie Gringoa, Clôđơ Phrôlô; Cadimôđô và mẹ nàng -

Bà tu kín Dòng túi,

Tóm lại, cốt truyện đồng tâm đan cài nhiều tình tiết sự kiện chủ yếu xoay quanh cuộc đời của hai nhân vật chính là Cadimôđô và Exmêranđa Nhưng cuộc đời của họ không thể tách rời các nhân vật phụ trong tác phẩm Các tuyến nhân vật đó là nền móng thúc đẩy mâu thuẫn, xung đột phát triển, góp phần làm rõ tư tưởng chủ đề của tác phẩm

1.2.3 Cốt truyện giàu kịch tính

Cốt truyện giàu kịch tính nghĩa là cốt truyện bao hàm trong đó những xung đột đời sống mang kịch tính cao, có sự va chạm giữa các nhân vật bị dồn nén trong một không gian và thời gian

Mỗi nhân vật một cuộc đời riêng, một số phận khác nhau nhưng qua ngòi bút của V.Huygô người đọc bị lôi cuốn vào các mối quan hệ phức tạp giữa họ Mỗi hành động của nhân vật này, sự xuất hiện của nhân vật kia đều tác động đến cốt truyện khiến người đọc liên tiếp bị bất ngờ bởi những tình huống không kém phần hấp dẫn hồi hộp

Có thể khẳng định rằng, một trong những yếu tố tạo nên sự hấp dẫn của

tác phẩm “Nhà thờ Đức Bà Pari” là việc tác giả tạo ra nhiều tình huống có

tính kịch Trong đó có cả những tình huống mang tính bi kịch, có cả tình huống gây cười, có những tình huống người đọc dường như cũng phải nín thở hồi hộp theo dõi đến hồi kết Qua khảo sát, chúng tôi nhận thấy có một số tình huống đáng chú ý sau:

1 Tình huống Pie Gringoa lạc vào “thế giới” của dân tiếng lóng

Lạc vào “vương quốc” đó, những tưởng Pie Gringoa sẽ phải chui đầu vào thòng lọng vì anh “bước vào vương quốc tiếng lóng mà lại không phải

dân nói lóng” [9,123], nhưng đến phút chót anh lại may mắn thoát chết

Không những thế Gringoa còn “may mắn” có được người vợ đẹp theo tục đập

vỡ vò, mặc dù cuộc hôn nhân đó gây cho anh không ít phiền toái

2 Tình huống gây cười: cảnh xét xử Cadimôđô (một người điếc hỏi

cung một người điếc)

Nhà văn dùng hơn chục trang để miêu tả quang cảnh và diễn biến buổi xét xử Cadimôđô trong vụ tổ chức bắt cóc cô gái Bôhêmiêng bất thành Ở nơi

mà lẽ ra luật pháp phải tỏ rõ uy quyền thì kẻ đại diện cho luật pháp lại vừa điếc, vừa giống một thằng hề Hội đồng xét xử được tổ chức có vẻ như rất quy

củ với thẩm phán, lục sự và rất đông cảnh vệ để áp giải tội phạm, thế nhưng viên thẩm phán vừa điếc, vừa dốt lại luôn tỏ ra oai nghiêm bằng đôi mắt lúc

nào cũng “lim dim”, hỏi cung phạm nhân mà thở ra “hổn hển”, mồ hôi “rỏ

từng giọt lớn như nước mắt trên trán, làm ướt cả tập hồ sơ trải trước mặt”

[9,263] Y không muốn ai biết mình bị điếc nhưng càng cố giấu y lại càng làm

lộ bản chất của mình và trận cười của dân chúng chính là cái tát vào bộ mặt của kẻ đại diện cho một nền pháp chế thối nát

3 Tình huống Clôđơ Phrôlô theo dõi cuộc trò chuyện, tình tự giữa Phêbuýt Đờ Satôpe với Exmêranđa Đỉnh điểm của tình huống này là nhát

dao oan nghiệt gây nên bi kịch cho cuộc đời Exmêranđa

4 Tình huống hồi hộp khi Cadimôđô cứu được Exmêranđa thoát

khỏi cái chết trong gang tấc và đưa vào cư trú trong nhà thờ trước con mắt ngạc nhiên và trong sự tung hô của dân chúng

5 Tình huống mang tính bi kịch về tình mẫu tử

Đó là câu chuyện về người đàn bà bị bắt trộm mất đứa con gái xinh đẹp, bé bỏng mà bà rất đỗi tự hào Con người bất hạnh đó đã không ngừng nguyền rủa Exmêranđa, coi cô là phù thuỷ, nhưng đến phút chót cuộc đời, bà mới nhận ra đứa con gái yêu quý mà mình bấy lâu vẫn tìm kiếm và tưởng rằng đã chết Đây cũng chính là đỉnh điểm của bi kịch: Đứa con bị tội treo cổ còn người mẹ thì gục chết vì không thể vượt qua nổi nỗi đau và đó cũng là kiểu kết thúc rất tiêu biểu của nghệ thuật lãng mạn V.Huygô tạo ra nỗi đau xé ruột, tê lòng, gây xúc động mạnh mẽ nơi người đọc

Bên cạnh đó, trong “Nhà thờ Đức Bà Pari”, còn khá nhiều sự kiện,

tình huống kịch tính xảy ra trong cuộc đời mỗi nhân vật, nó có tác dụng soi sáng tính cách hoặc làm thay đổi chiều hướng con đường đời nhân vật

Tính kịch mang lại cho cốt truyện sự hấp dẫn, lôi cuốn Từng trang trong tác phẩm của V.Huygô là những món quà tinh thần mang lại giá trị cuộc sống Cách giải quyết xung đột trong hầu hết các tình huống kịch tính của ông không phải là liệu pháp quyền lực hay uy vũ mà là giải pháp trái tim Đó là những bloc tình tiết kịch tính khiến ta có cảm giác về cái gì sắp xảy ra, kéo căng sự hồi hộp phấp phỏng trong người đọc

Như vậy, trong tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari”, V.Huygô đã sử

dụng nhiều kiểu cốt truyện đan xen như: Cốt truyện đa tuyến “lệch trọng tâm”, cốt truyện đồng tâm đan cài nhiều tình tiết sự kiện, cốt truyện giàu kịch tính Mỗi kiểu cốt truyện mang những đặc điểm khác nhau, chính sự hỗ trợ giữa các yếu tố trong mỗi kiểu cốt truyện là nguyên nhân tạo nên sức hấp dẫn của thiên tiểu thuyết này, góp phần làm rõ tư tưởng chủ đề tác phẩm Ông đã giúp bạn đọc nhận thức một cách sâu sắc và đầy đủ về những mâu thuẫn xung đột điển hình trong xã hội Pháp đương thời, đồng thời qua sự chuyển biến tâm

lý của các nhân vật độc giả thấy được sức sống của quần chúng nhân dân

Pháp thế kỷ XIX Sự thành công của tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari” góp

phần hình thành nên một thế giới quan nghệ thuật của nhà văn và có ảnh

hưởng sâu sắc tới những tác phẩm cuối đời của ông

CHƯƠNG 2: NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG CỐT TRUYỆN TRONG TIỂU THUYẾT “NHÀ THỜ ĐỨC BÀ PARI” CỦA V.HUYGÔ

2.1 Cốt truyện được tạo dựng bởi nhiều mô típ đa dạng, phong phú

Vượt qua sự tàn phá của thời gian, tiểu thuyết “Nhà thờ Đức Bà Pari”

vẫn là một điểm sáng khi ta nhắc tới tên tuổi V.Huygô Bên cạnh mặt nội

dung, bao thế hệ vẫn muốn chiêm ngưỡng bút pháp nghệ thuật tiểu thuyết độc đáo của Huygô

V.Huygô đã thực sự chi phối độc giả qua nghệ thuật xây dựng nhân vật, qua đặc điểm cốt truyện trong cuốn tiểu thuyết và nổi lên như một nét độc đáo của tác phẩm là cốt truyện được tạo dựng bởi nhiều mô típ đa dang, phong phú

Khái niệm “Mô típ” theo “Từ điển thuật ngữ văn học”: Từ Hán Việt là mẫu đề, có thể chuyển thành các từ “khuôn”, “dạng”, “kiểu” trong Tiếng

Việt; nhằm chỉ những thành tố, những bộ phận lớn hoặc nhỏ đã được hình thành ổn định, bền vững và được sử dụng nhiều lần trong văn học nghệ thuật,

nhất là trong văn học dân gian Có thể tìm thấy mô típ “người đội lốt cóc, lốt

quả thị”, “cục thịt bọc trứng sinh ra người” trong thần thoại của nhiều dân

tộc

Trở lại với vấn đề mô típ trong “Nhà thờ Đức Bà Pari” V.Huygô đã

thành công khi xây dựng hàng loạt các mô típ Ta có thể kể ra các mô típ thực

sự độc đáo và có ý nghĩa với tác phẩm:

 Mô típ người mang lốt - người xấu xí - biến dạng

 Mô típ quái vật - người đẹp

 Mô típ ám hại - che chở

 Mô típ thất lạc - gặp gỡ

 Mô típ hoá thân

Nội dung tác phẩm: “Nhà thờ Đức Bà Pari” miêu tả sự việc vào thế kỉ

XV Tác phẩm đề cập tới những con người muôn màu muôn vẻ quanh nhà thờ Đức Bà Ở đó có sự xuất hiện của các nhân vật thuộc tầng lớp trên như: Vua Luy XI, sĩ quan Phêbuýt, linh mục Clôđơ Phrôlô và cả những con người bất hạnh dưới đáy xã hội như Cadimôđô, đám quần chúng, cô gái Exmêranđa Thầy tu Phrôlô đắm say song không chiếm được tình yêu nàng và đổ tội cho

nàng Người kéo chuông xấu xí thiết tha yêu nàng, muốn giải thoát cho nàng song không được Exmêranđa bị treo cổ, Phrôlô bị Cadimôđô đẩy từ trên tháp cao nhà thờ xuống dưới đất sau nụ cười man rợ của y Khoảng hai năm sau, người ta tìm thấy bộ xương Cadimôđô xiết chặt người yêu trong mộ địa Khi người ta gỡ xương Cadimôđô ra khỏi cô gái, nó tan ra thành bụi

Để làm rõ hơn các mô típ trong tiểu thuyết thì chúng tôi phân tích các

mô típ trong sự so sánh với mô típ trong các tác phẩm khác

1 Mô típ người mang lốt - người xấu xí - biến dạng

Mô típ người mang lốt - người xấu xí - biến dạng hay còn có tên gọi khác là mô típ nhân vật dị dạng đã trở nên rất đỗi quen thuộc trong thế giới văn học với nhân vật tiêu biểu của Lỗ Tấn, Nam Cao và ngay trong sáng tác

của V.Huygô cũng trở đi trở lại kiểu nhân vật này Điểm sáng của “Nhà thờ

Đức Bà Pari” không ai khác là Cadimôđô - nhân vật trung tâm và được coi

như linh hồn của tác phẩm Cadimôđô hiện ra với cơ thể tật nguyền và cuộc đời bất hạnh hoàn toàn: Không gia đình, Cadimôđô là đứa trẻ vô thừa nhận, bị

bỏ rơi ngay khi sinh ra và hắn đã được một linh mục đem về nuôi Cuộc đời thật bất công khi ban cho Cadimôđô một thân hình không phải một con người Ngòi bút V.Huygô đã miêu tả hết sức sinh động với các chi tiết về

Cadimôđô: “Chúng tôi không định giúp độc giả một ý niệm về cái mũi bè bè

thành ba mặt tam giác, cái mồm vành móng ngựa, con mắt trái ti hí che lấp bởi chim lông mày đỏ quạch rậm rì trong khi con mắt phải hoàn toàn biến mất dưới cái mụn cóc to tướng, hàm răng khấp khểnh, hổng đôi ba chỗ như lỗ châu mai pháo đài, cặp môi sần chai có chiếc răng mọc đâm ra như ngà voi, cái cằm vêu vao và nhất là vẻ mặt toát ra từ mọi cái đó, một thứ hỗn hợp tinh quái, kinh ngạc và buồn rầu” [9,78-79] Một kì quái xuất hiện, bộ mặt

Cadimôđô là một sự tạo nặn vụng về của tạo hoá một sự tàn phá, huỷ hoại, phi nhân hình Bởi vậy, người đời coi hắn là quái vật và không một ai ở thế