ĐẶT VẤN ĐỀ : Tai biến mạch máu não là một bệnh thường gặp trong cấp cứu nội khoa, sau khi bệnh nhân qua khỏi cơn nguy kịch sẽ mang di chứng liệt khó hồi phục hoặc hổi phục kém.. Công t
Trang 1
SO Y TE CAN THO
BENH VIEN Y HOC CỔ TRUYỀN
Œ 3š k)
BAO CAO KHOA HOC
NGHIEN CUU DIEU TRI PHUC HOI CHUC NANG VAN DONG
CUA BENH NHAN TAI BIEN MACH MAU NAO
BANG PHUONG PHAP DIEN CHAM VAI BÀI THUỐC Y HỌC CỔ TRUYỀN
Trang 2
SỞ Y TẾ
BỆNH VIỆN Y HỌC CỔ TRUYEN CAN THO
3 BO
BAO CAO KHOA HOC
NGHIEN CUU DIEU TRI PHUC HO!
CHỨC NĂNG VẬN ĐỘNG CỦA BỆNH NHÂN TAI BIEN MACH MAU NAO BANG PHUONG PHAP ĐIỆN CHÂM & BÀI THUÔC Y HỌC CỔ TRUYEN
Chủ nhiệm để tài : Bs Tôn Chi Mhân
Các cộng sự : Bs Hoàng văn Long
Bs Đỗ văn Chính
Ys Nguyễn thị Mùi
Vs Nguyễn thị Lưu
Cơ quan Chủ trì : Bệnh vién YUiCT Tinh Can Tho
Cơ quan quản lý : Sở Khoa Học Công Nghệ &
Môi Trường Tỉnh Cần Thơ
Trang 31.2- Phân loại Tai biến mạch máu não : - ¿5c 5c c2 2
1.3- Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ trong tai biến mạch máu não .2
1.4 Địch 1G Bục ÿố THÔN (uc coieieiiiddieiinniareninsiBieee 3
1.6 Lâm sàng ,cận lâm sàng và chẵẫn đoán tai biến mạch máu não 5
1.6.1 Đặc điểm lâm sàng về tai biến mạch máu não cấp tính 5
GE 12) siitve ial tt mmc bry aoe et a ee rete GB 6 TSO 2) CCIM S (HE: cuaift41e E338 1172211311351 512Eg ae eee eee eee eet ce eee 6
1.7 Tai biến mạch máu não theo y học cổ truyển . - 55s: 7
118/7 /IEIN(G 10 IE Time T95 S1 IS li 9IEAI SP SE TS (TS I0 04000.) 0 9 0 x
1.7.2 Cơ chế bệnh sinh
Ÿ:7 PHIẾU GP iasssea
1.7.4 Các thể lâm sàng
1.7.5 Điều trị phục hồi di chứng tại biển mạch mÂU HÃO ccccsiseeieoe 710
1.8 Thuốc y học cổ truyền điều trị phục hôi di chứng liệt vận động I0
1.9 Châm cứu và điều tri phục hồi đi chứng liệt vận động
DănfchaimfcUU 0 O2 so 66 vv ) ee 10
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 13
50111)1011019710 11301897 t0 ốc eas eae eee weber av eet: 13
Trang 42.3 Tiến hành nghin CUUs cee eee eee eee ee terete teres tense eeeeseeeeeeees 13
2.4 Chi ti€ur danle gid: oo eee eee eceneseneneeeeeeeeseneneeeeseeseneneneeseneeereens 14
Chitong 3: KET QUA NGHIBIN COU csc ennceesteneesetstoee 15
Ä(1 Đo dế Hi GIẾNG tu các củi hố 10k banghochôbaglBlinAlesiericieiesbe l5
S'1.1 0i T00 LG bái 10016 0011012 7 2 ote Soca cage ccc nue eeepc is 3.1.2 Thời gian bị bệnh trong HĂM - o-cccceeeeneehhhrhrerrererrrrrrrerrtrr 16
Š.1.3 Đặc điển GIÁO, bi THHÒ HN (ccntiáxt Bọ cát H2 1n 191018836304 411516 1e tràn nh ch nghe 16 3.1.4 Dé liét Rankin theo miện LG 0107101801000 0 008Ô 7a co 17, 3.1.5 Điểm ORGOGOZO lúc mới vào của 3 nhÓ1H co.eceeeeeieieresese J8
3.1.6 kết quả nghiên cứu độ liệt Rankin của 3 nhóim -. -:-:-+-: 18 ¢
3.1.7 Tiến triển độ liệt với lứa tuổi ở 3 nhóm -. -eceeeereerrre 19 3.1.8 Kết quả nghiên cứu đánh giá theo điểm: OQRGOGH ccksisie 19 3.1.9 Đánh giá sự tiến trién theo VHDT cccccssesssserieciererns tienes 22 3.2 Kết quả điều trị bằng điện châm và bài thuốc (nhóm A) 23
SI2.1' Tấn thiểm 0 HỆ [NGIHRÌNEs ii toc ban Ha 28611 011121140111 0001411 811256715118 + 23 3.2.2 Đánh giá tiến triển qua điểm ORRGOGOZO : 23
3.2.3 Tiến triển độ liệt Rankin lúc ra với lứa tuổi ở nhóm A 24
3.2.4 Tiến triển điểm Orgogozo với lứa tuổi ở nhóm A -. -: 24
3.2.5 Sự tiến triển độ hồi phục tay chân qua điểm Org080ã0 -.-. - 25
3.2.6 Đánh giá sự tiến trién theo Y hoc GO Tye ENM - THẾ vài ctvtyssse 26 3.3 Kết quả điều trị phương pháp châm cứu bằng điện châm nhóm B.27 BESTE TE CUDA 8096 0S cố a la 27
3.3.2 Đánh giá tiến triển qua điểm ORGŒOŒOZO :-: :-+-5+: 28 3.3.3 Tiến triển độ liệt Rankin với lứa tuổi ở nhóm B -. - 29
3.3.4 Tiến triển qua điểm ORGOGOZO với lứa tuổi ở nhóm B 29
3.3.5 Tiến triển độ hồi phục tay chân theo điểm ORGOGOZO 30
3.3.6 Đánh giá sự tiến trién theo Y hoc COMMIVEN EIU THUC cance cctsse ve 31 3.4 Kết quả điều trị bằng Bài thuốc đông dược : Nhóm C 32
SAU TCVSGICMGO WET 2 sashes oc oes se ete este eer 82 3.4.2 Đánh giá tiến triển qua điểm ORGOGOZO - 33
Trang 5
3.4.4 Tiến triển qua điểm ORGOGOZO với lứa tuổi ở nhóm C - 34
3.4.5 Sự tiến triển độ hồi phục tay chân qua Øiểm ORGOIGO7Ô sen 35
3.4.6 Đánh giá sự tiến triển theo Y học cổ truyền: Hư - Thực .- 3ó
3.5 So sánh kết quả điều trị giữa 3 nhóm: : : :-++5:>s: aT
3.5.1 Điểm Orrgogozo bình quân của 3 nhÓm e«ccecseeeereeesesriiee 37 35.2 So Sanh độ Hiệt RGAKIN CUG CÔ THÔ HE, scssusxssecskssassaoesgsAAssenieneslBEsesgs48ANS1148E0 37
3.5.3 $o sánh độ tiến triển ORGOGOZO của 3 nhóm: . -: 3ể
4.1 Một số điểm chung về bệnh nhân trong nhóm nghiên cứu 40
AME] Jfs/( gy GMO Ue trees aut eee OR eee ee, eM ốc 40
41 2 UROL SIGH WONG AGM cantar nosnas esos connaeesanoatenottiexstiecenieauetiecnena eae ee 40
AD 3 Don thwone Dan COU PUCl VAT, ck tances tetas eermmn eine: 4]
4.2 Bàn về kết quả nghiên cứu lâm sang .-. :- 2c: 41 4.2.1 Tiến triển độ liệt và đánh giá theo thang điểm ORGOGOZO 4I
4.2.2 Phục hồi vận động tay, chân qua điểm ORGOGOZO - 42 4.2.3 Bàn về tổn thương bán câu phải, trái liên quan đến khả năng hồi phục 4⁄4
4.2.4 Bàn về hồi phục liệt theo y học dân LỘC .ccccccceiiiiieeseeiiee 44 AND RATAN bheo Hi gi) ốc cốc 44
4.3 Bàn về kỹ thuật chọn huyệt, kỹ thuật châm : - 44
5 ECE CHIE EL un ne etd etl net VBL ale a emis Miter ML, VaR nl A ede, ca ean 46
PEE) © ex Ul te NISL CMMI DEIR 7 47
Trang 6NGHIEN CUU DIEU TRI PHUC HOI CHUC NANG VAN ĐỘNGCỦA BỆNH NHÂN TAI BIEN MACH MAU NAO
BANG PHUONG PHAP CHAM DIEN & BAI THUOC YHCT
Người thực hiện
Bs 2 2u
Cùng các cộng sự
ĐẶT VẤN ĐỀ :
Tai biến mạch máu não là một bệnh thường gặp trong cấp cứu nội
khoa, sau khi bệnh nhân qua khỏi cơn nguy kịch sẽ mang di chứng liệt khó hồi
phục hoặc hổi phục kém Di chứng tai biến mạch máu não là gánh nặng cho
cá nhân và gia đình, phải chăm sóc chu đáo trong một thời gian dài
Theo số liệu thống kê độ tuổi của người bị tai biến mạch máu não là trên 50
tuổi, nhưng tuổi 30-40 cũng không ít, là độ tuổi lao động sáng tạo Do vậy là một vấn
đề kinh tế-xã hội được nhiều lãnh vực quan tâm hiện hay, tìm cách giảm số người, biện pháp phòng ngừa tai biến xảy ra hạ thấp tỷ lệ tử vong thành lập những đơn vị hồi sức cấp cứu kịp thời và cố gắng hạn chế những di chứng
Phục hồi chức năng với nhiều hình thức nhằm giúp cho bệnh nhân nhanh chóng trở lại với cuộc sống cộng đồng là niềm vui cho bệnh nhân và trả lại
sức lao động cho xã hội
Ở Việt Nam có nhiều công trình báo cáo điều trị phục hồi vận đông như : Thể dục phục hôi chức năng vận động của Bs Dương Xuân Đạm, Vật lý trị liệu phục hồi
chức năng của Hội phục hôi chức năng Việt Nam (1995) Công trình nghiên cứu của
GS BS Nguyễn Tài Thu bằng phương pháp châm cứu và thủy châm Công trình phương pháp châm đầu trong điều trị di chứng tai biến mạch máu não của GS Trần
Thúy và nhiều công trình nghiên cứu trong và ngoài nước của Lương y, Y, Bác sỹ với các bài thuốc, hoặc châm cứu để giúp bệnh nhân phục hồi chức năng vận động
Để góp phần phục hồi chức năng vận động của bệnh nhân tai biến mạch máu não, chúng tôi áp dụng bài thuốc Y học cổ truyền kết hợp
châm cứu bằng điện châm nhằm muc đích :
- Xác định tác dụng của bài thuốc Y học cổ truyền và điện châm trong điều trị liệt vận động sau tai biến mạch máu não
- So sánh kết quả giữa điện châm và phương pháp điện châm có kết
hợp bài thuốc
- Từ đó để xuất một phác đô điều trị liệt vận động sau tai biến mạch máu não theo phương pháp Y học cổ truyền và áp dụng rộng rải cho tuyến y
tế cơ sỞ.
Trang 7Chusng I: TONG QUAN TAI LIEU
1.1- Dinh nghia TBMMN theo OMS :
Về lâm sàng bệnh khởi phát đột ngột với những biểu hiện tổn thương
khu trú ở não, tổn tại trên 24 giờ hoặc gây tử vong trong 24 giờ
Những triệu chứng thần kinh khu trú ở não phù hợp với từng vùng động mạch nuôi dưỡng não bị tổn thương Các khám xét loại trừ nguyên nhân chấn thương
1.2- Phân loại Tai biến mạch mắu não :
Theo phân loại quốc tế lần thứ 10 (ICDI10-1992) các bệnh mạch máu
não, gồm có :
1.60 Chẩy máu dưới màng nhện
1.61 Chay mau trong nao 1.62 Chảy máu trong sọ không do chấn thương 1.63 Thiếu máu não cục bộ
1.64 Đột quy không xác định rõ chảy máu não hay nhồi máu não
1.65 Tắc và hẹp các mạch trước não, không đến nhồi máu não
L66 Tắc và hẹp động mạch của não không gây nhồi máu não
nguyên nhân từ trên là 3-5% Tỷ lệ chảy máu não khoảng 20-30%
1.3- Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ trong tai biến mạch máu não
Theo thống kê của tổ chức y tế thế giới (1989) đã đưa ra 20 yếu tố nguy
cơ đôi với TBMMN
- Tăng huyết áp và xơ vữa động mạch, 2 yếu tố này có thể riêng lẽ hoặc cùng đi đôi với nhau, là yếu tố nguy cơ hàng đâu gây ra bệnh TBMMN Theo
Bousser (1982) nguyên nhân xơ vữa động mạch não chiếm 60-70%, trong đó
40-80% kèm theo huyết áp cao và tăng huyết áp gây nguy hại ö lần đối với TBMMN và gấp 13 lần đối với chảy máu não Các tác giả đều thống nhất tăng huyết áp va xo vita động mạch là thủ phạm chính gây TBMMN
- Đái tháo đường đối với loại tai biến thiếu máu não phối hợp với ton
thương các mạch máu não lớn
Trang 8
Bénh tim ; bénh mach vanh, suy tim sung huyét, rung nhĩ và các bệnh van
tim khác nhau là yếu tố nguy cơ quan trọng đối với tai biến thiếu máu não
- Hút thuốc lá : tăng đáng kể nguy cơ đột quy
- Béo phì : là yếu tố quan trọng đối với bệnh tim và thứ phát đối với
TBMMN
- Uống rượu : dùng rượu nhiều mỗi ngày hoặc dùng nhiều trong các
cuộc nhậu là tăng nguy cơ đột quy
- Tăng lipid máu : tăng cholesterol và Triglycerides trong máu có liên
quan đến bệnh mạch vành và yếu tố nguy cơ tai biến mạch máu não
- Về tuổi và giới có nhiều tác giả cho rằng ở lứa tuổi 41-60 tỷ lệ bệnh
nhân TBMMN cao nhất
- Tỷ lệ bệnh nhân nam, nữ trong TBMMN khác nhau không đáng kể,
nhưng có một số ý kiến cho rằng tỷ lệ TBMMN ở nam cao hơn ở nữ
- Thuốc ngừa thai cho thấy phụ nữ uống thuốc ngừa thai đường uống có nguy cơ đột quy tăng khoảng gấp 5 lần
- Tăng Acid urid máu là yếu tố nguy cơ
- Nhiễm khuẩn do lao, sốt rét, giun sán, giang mai, xoắn khuẩn Leptospirose
- Yếu tố di truyền và gia đình chưa được chứng minh rõ, có lẻ liên quan tới tăng huyết áp, loại tai biến chảy máu não hình như có chịu ảnh hưởng các yếu tố gia đình và đi truyền
- Tình trạng kinh tế, xã hội không thuận lợi, chế độ ăn nhiều muối, chế
độ ăn thiếu kali, biến đổi nhiệt độ lớn, nhiễm khuẩn hệ thống là những yếu tố
nguy cơ đến TBMMN
1.4 Dịch tễ học về TBMMN :
TBMMN là nguyên nhân gây tử vong đứng hàng thứ 3 sau ung thư và tim mạch, chiếm vị trí hàng đầu trong bệnh thực thể của bệnh thần kinh trung ương
- Hàng năm ở Pháp có khoảng 870.000 người bị TBMMN, trong đó 75%
có di chứng tàn phế không thể làm việc trở lại được ( 3), ở Mỹ 794.000/100.000 trong đó 5% ở lứa tuổi 65
Theo Yamaguchi tại Nhật Bản TBMMN cổ người trẻ chiếm 2,7% trong
số 1359 bệnh nhân và điều trị tại trung tâm đột quy Osaka [ 8 ] Và nước Nhật
có tỷ lệ tử vong giảm nhanh nhất là 70% năm
Ở Ấn Độ tỷ lệ mới mắc ở người trẻ chiếm 11-30% các trường hợp
TBMMN
Ở Thái Lan, tỷ lệ mới mắc TBMMN là 12,7/100.000 dân (năm 1980) đến năm 1984 tỷ lệ này là 18,7/100.000 dân
Trang 9Ở Việt Nam, vấn để dịch tễ học TRMMN mới được quan tâm, theo Giáo
sư Phạm Khuê (1988) tỷ lệ TBMMN là 3% ở lứa tuổi 55-64 là 8%, ở lứa tuổi
65-74 là 25% ở lứa tuổi 75 trở lên
Theo GS Nguyễn văn Đăng tại Khoa thần kinh BV Bạch Mai, số lượng bệnh
nhân tăng dần năm 1986-1989 có 319 cas, năm 1991-1993 là 613, trong đó xuất
huyết các loại 210 cas thiếu máu cục bộ não nhiều gấp 2 lần là 421 cas [ 9 ]
Theo Lương văn Chất (1991) thiếu máu não cục bộ gặp nhiều ở lứa tuổi 40-49 [ 5 ]
Theo Lê văn Thành và cộng sự điều tra 52.649 dân tại Tiền Giang, Kiên
Giang và Tp Hồ Chí Minh cho biết tỷ lệ mắc TBMMN trung bình là 1,42
(161/100.000) và tỷ lệ tử vong ở TP Hồ Chí Minh là 28%, Tiền Giang là 44%
và Kiên Giang là 39%
1.5 Nhắc lại giải phẫu sinh lý :
1.5.1 Giải phẫu mô tả
- Não được các động mạch cảnh trong và động mạch sống lưng tập hợp lại thành thân nên tưới máu nuôi dưỡng
- Các nhánh của động mạch cảnh trong có 3 động mạch cung cấp trực
tiếp máu cho não là động mạch não trước, động mạch não giữa và động mạch mạc trước
- Các nhánh bên của động mạch sống và thân nên tưới máu cho thân não
và tiểu não
- Đa giác Willis nối các nhánh tận của động mạch cảnh với thân nền qua động mạch thông trước và động mạch thông sau Các động mạch vỏ não tiếp nối với nhau qua mạng nuôi
- Động mạch não giữa thường có liên quan rất nhiều đến các TBMMN, cần được chú ý có 2 loại nhánh : nhánh sâu bắt nguồn ở quảng nền đi trong thung lũng Sylvius và nhánh nông bắt nguồn ở vỏ tức là mặt ngoài bán cầu não
1.5.2 Giải phẩu chức năng :
Theo Lazorthes, cần phân biệt 2 dòng động mạch, có thể nói là 2 hệ
thống tưới máu khác nhau
Dòng động mạch trung tâm tưới cho hạt nhân đậu, thân hạt nhân đuôi và
tưới cho bao trong, bao ngoài Đó là nhánh sâu là động mạch tận không có
tiếp nối ở ngọn với động mạch khác
Dòng động mạch chu vi là những động mạch nông với 2 loại khác nhau :
loại tưới chất xám và loại tưới chất trắng, động mạch cuả chất xám chỉ tưới ở
vỏ não ,trở thành một mạmg lưới tiếp nối với nhau Động mạch cuả chất trắng
còn goi là động mạch thùy sẽ đi tới góc bờ ngoaì của não thất bên tưới cho
chất trắng các thùy và đây cũng là động mạch tận.
Trang 101.5.3 Giải phẩu bệnh lý :
Nhánh sâu dễ bị vở và do động mạch tận nên khi xảy ra các rối loạn
về huyết áp thì phải chống đở một mình Hơn nữa, giữa 2 hệ thống tưới máu
khác nhau nơi ranh giới của 2 loại động mạch khi có chênh lệch huyết áp cũng
dễ bị vỡ mạch
Nhánh nông thường chống đở tốt hơn vơi tình trạng huyết áp quá cao vì
hệ thống vi mạch lớn nên có thể san sẻ bớt đi, nhưng vì nhánh nông vốn lớn
nên dễ bị viêm và do đó dễ bị tắc hoặc nếu có một cục máu ở đâu đến thì cũng dễ gây lắp mạch, như vậy nhồi máu não chủ yếu là do tắc nhánh nông
Đối với nhánh cuẩ chất trắng tuy là động mạch tận vẫn có khá năng chống đở tương đối tốt với huyết áp quá cao, tuy thế vẫn có thể vỡ được và trong trường hợp đó có thể sinh ra khối máu tụ trong não thường liên quan đến
moi di dang mạch máu nảo như túi phình mạch hoặc u mạch
1.5.4 Sinh lý :
Vận mạch ở não không theo ảnh hưởng sinh lý và dược lý như các cơ quan
khác trong cơ thể và thân kinh thực vật đặc biệt là giao cảm không có tác động
.Cung lượng máu ở não độc lập đối với áp lực động mạch và các phản ứng vận mạch như co giản mạch sẽ giữ cho não có một cung lượng máu hằng định
Cung lượng máu não phụ thuộc vào chuyển hóa cuả não cũng như chịu ảnh hưởng cuả nồng độ CO2 trong máu động mạch và khá nhạy cám đối
với lượng oxy trong máu, một số thuốc đặc biệt có ảnh hưởng tới tuần hoàn não và có thể làm tăng cung lượng máu não
1.6 Lâm sàng ,cận lâm sàng va chẵẫn đoán tai biến mạch máu não
1.6.1 Đặc điểm lâm sàng về tai biến mạch máu não cấp tính
1.6.1.1 Thể chảy máu não
-Khởi phát đột ngột, dữ đội bằng hôn mê hoặc lú lẫn, u ám rồi đi
vào hôn mê gọi là đột quy não
-Có thể có những tiền triệu nhẹ: đái dầm, choáng váng, chóng mặt, buồn nôn
- Giãm hoặc mất phản xạ gân xương
- Có phan xa Babinski | bén hoac cả 2 bên
Giai đoạn hôn mê : mặt đỏ , mạch căng, huyết áp cao, thở sâu, có thể rối loạn nhịp thở kiểu Cheynstokes, tăng tiết đờm dãi, tiêu tiểu không tự chủ
Giai đoạn nay khó phát hiện dấu hiệu thần kinh khu trú, quan sát kỹ
bên liệt bàn chân nằm sát xuống giường, má bên liệt phập phòng theo nhịp
thở mạch, có thể thấy nước dãi chảy nhiều hơn bên mép liệt, đồng tử cùng
bên chẩy máu não dẩn to hơn, trường hợp hôn mê sâu dẫn đến tử vong
* Chảẩy máu từ từ ở sâu trong tổ chức có thể khu trú lại thành ổ máu tụ
Trang 11+ Ý thức lú lẫn ,u ám kéo dài +Có hội chứng tăng áp lực nội sọ +Các triệu chứng khu trú tăng lên
* Chảy máu não nhẹ không có rối loạn ý thức hoặc có rối loạn ý thức
mức độ nhẹ
Có trường hợp xuất huyết não kèm theo xuất huyết đường tiêu hóa và xuất huyết các cơ quan khác
1.6.1.2 Thể nhồi máu não
Bệnh khởi phát đột ngột, đang sinh hoạt bình thường đột nhiên bị liệt nữa người, nói khó, rối loạn ý thức
Triệu chứng thần kinh khu trú có thể xuất hiện hoàn toàn từ đầu, nhưng
cũng có thể lúc đầu xuất hiện không hoàn toàn
Triệu chứng ban đầu xuất hiện đột ngột nhưng nhẹ, sau một vài giờ, vài
ngày nặng lên hoặc có trường hợp bệnh nhân lúc đầu có nhức đầu, buồn nôn , thông manh một mắt sau vài phút xuất hiện rối loạn ngôn ngữ rồi đến
liệt 1⁄2 người
Các dấu hiệu về thần kinh biểu hiện nhanh chóng và sau đó giãm đi
(vào tuân thứ 2) có thể do phù nề não bớt đi hoặc có sự tưới bù hồi phục phần chu vi nhồi máu não (khái niệm vùng tranh tối tranh sáng)
1.6.2 Cận lâm sàng
+ Soi đáy mắt :có thể thấy dấu hiệu bắt chéo động mạch-ứnh mạch *
dấu hiệu Gunn”
+ Choc đò dịch não tñy
Có những nguy hiểm, cẩn thận trong phải tuân thủ nghiêm nhặt
Chống chỉ định chọc dò não tủy khi có tăng áp lực nội sọ, có rối loạn
đông máu v.v
Ap luc dich nao tủy bình thường trong nhồi mầu não
Trong xuất huyết não nếu chảy vào khoang dịch não tủy sẽ có tăng áp lực dịch não tủy, trong dịch não tủy có nhiều máu, nhiều thực bào lớn, có phản ứng tế bào hạt
+ Chụp sọ 2 tu thé thang & nghiêng
Giúp đánh giá các chấn thương giập, vỡ hộp sọ, các rối loạn cấu trúc xương sự thay đổi hình dạng hố yên
+ Chụp cắt lớp vi tính (computerized tomography scanner)
Có thể phát hiện rõ các u não, áp xe não, các ổ nhồi máu não nhất là chảy máu trong não cấp tính
+ Chụp cộng hưởng từ MRI (magnetic resonnance imagery)
Trang 12Cho phép thấy được các tốn thương ờ giai đoạn sớm hoặc đậm độ thấp
nhất là khu vực chất trắng của não, được chỉ định cho nhồi máu não cấp tính và mãn tính, phân biệt giữa nhồi máu não và xuất huyết não sau một vài tuần
+ Chụp động mạch não
Cho thấy hình ảnh tắc, hẹp và nghẻn thành mạch
Hiện nay ít được áp dụng trong chẩn đoán nhưng trong điều trị
dùng nhiều hơn như điều trị tiêu sợi huyết trong động mạch, tạo hình động
mạch ở cổ và não
+Chụp siêu âm cắt lớp doppler các mạch cổ: có thể bình thường,
có thể phát hiện mãng xơ vữa giúp biết được tắc động mạch cảnh hay động
mạch dưới đòn
+ Doppler qua so: đo tốc độ và hướng đi của các dong máu trong các động mạch đáy não, bao gồm cả động mạch nền
+ Chụp nhấp nháy đồ não (encephaloscintigraphia)
Người ta dùng Tel33 để xác định được những rối loạn cục bộ
của hàng rào máu não Trường hợp xuất huyết nhiều có thể thấy sự giảm bắt
màu ở vùng máu tụ trong giai đoạn sớm
+ Điện não đồ ( EEG )
Điện não đồ trong chảy máu não có những biến đổi mạnh hơn trong các cơn thiếu máu não
+ Vang não đồ ( echoencephalographie )
Nguyên tắc là xung lực âm thanh được phát ra từ một cực qua hộp sọ và được phản chiếu lại và được ghi thành đường biểu diển trên màn
huỳnh quang, khi có máu tụ trong não, trên lều não thường chuyển dịch
đường giữa khoãấng 90% các trường hợp
1.7 Tai biến mạch máu não theo y học cổ truyền
Theo y học cổ truyền tai biến mạch máu não là một hội chứng trong
phạm vi chứng trúng phong được mô t ả đột nhiên ngã, một nữa người không
- Nội nhân :
Do hoả thịnh, theo nội kinh các chứng phát nhiệt, mắt hoa, đầu óc mờ
tối, tay chân co rút đều do hoả mà ra
Danh y Lưu Hà Gian nói “tâm hoả thịnh, thận thủy hư suy không chế
oA atti Be me HA: Ane ew din Shin DR ah ele A IRA vip đi nghi in
Trang 13hôn mạo( mờ tối), gân xương yếu liệt rồi ngã lăn ra bất tỉnh Do vì không
kiêng khem giữ gìn, ngũ chí quá cực, tâm hoả quá thịnh mà xảy ra tai biến
-Đàm nhiệt
Danh y Chu Đan Khê cho là do ăn quá nhiều chất bổ béo ít vận động, lâu ngày sinh ra thấp Do thấp thì sinh ra đàm, đàm sinh ra nhiệt mà nhiệt sinh ra phong
- Nội phong xung nghịch Theo nội kinh “Phong khí thông vào can “ các phong sinh ra từ bên trong
thân thể con người đều do can mà ra Hoặc can âm kém máu huyết khô phát nóng
thì phong khí đưa lên dừng lại các khiếu bị tắc nghẽn ngã ra bất tỉnh
- Do khí hư :
Người lớn tuổi thể chất yếu kém, khí đã suy, hoặc vì lo nghĩ nhiều, lao lực
quá sức, làm hư tổn chân khí dễ bị chứng trúng phong
1.7.2 Cơ chế bệnh sinh
-Trong phân bệnh năng Trương Trọng Cảnh nói “phong là đầu mối của
các bệnh
-Do chính khí hư, tà khí xâm phạm và cơ thể làm vệ khí có chỗ không
dãn được, mạch đạo không thông được dẫn đến liệt
-Nội kinh gọi là phong phì, phong ý, Phong tê, phong tà xâm nhập vào ngũ du của 5 tạng và sáu phủ, truyền vào nội tạng gọi là phong của tạng
phủ Tất cả điều trúng vào chổ khí huyết suy yếu, thêm vào một chỗ gọi là
thiên khô
-Nội kinh cho rằng Thiên khô thuộc chính khứ hư, tà lưu lại, sách kim
quĩ nói: mạch thốn khẩu phù khẩn, khẩu là hàn, phù là hư, hàn và hư va
chạm nhau đó là tà ở bì phu Mạch phù là huyết hư, lạc mạch bõ ngõ tà khí lưu lại hoặc bên trái hoặc bên phải mà tà khí hoãn, chính khí dẫn tà khí làm
thành méo miệng, tê liệt nữa người
“Lạc mạch bị trống rỗng, phong tã khởi đầu từ biểu vào lý, bệnh tuy
là chỗ nội hư song đều phải chú trọng ngoại phong
- Tâm hoả thịnh, thận thủy hư, thủy không ức chế hoả hình thành trạng
thái âm hư dương thực, khí nóng nóng bốc lên làm thần bị mờ choáng đến nổi bổng ngã vật ra bất tỉnh
Lưu Hà Gian đã phân tích do lẽ không kiêng khem giữ gìn, ngũ chí quá
cực, tâm hoả quá thịnh mà xảy ra tai biến
Trương Bá Long cho là chứng Đại quyết do tâm hỏa lấn lên dữ dội, dẫn động huyết khí gây tai biến
Theo Diệp Thiện Sĩ “ nội phong do tính huyết suy kém, thủy không nuôi dưỡng được mộc, mộc không xanh tươi nên can dương lấn lên là nội phong nổi lên
Trang 14gây trúng phong, hoặc can âm kém máu huyết khô phát nóng, phong khí đưa lên
đường lạc các khiếu bị tắc nghẽn rồi lăn ra bất tĩnh đó là trúng phong
Thấp đàm: Chu Đan Khê cho rằng thấp sinh đờm, đờm sinh ra nhiệt,
nhiệt sinh ra phong
Lý Đông Viên do thể chất, tuổi tác cao, khí đã suy do lo nghĩ nhiều, giận
hờn, làm hư tổn chân khí dễ bị trúng phong
1.7.3 Triệu chứng
Kim quỷ chia ra nặng nhẹ nông sâu
-Tà ở đường lạc thì da thịt tê dại
-Tà ở đường kinh thì nặng nề khó chịu
-Tà ở phủ thì mê man bất tỉnh
-Tà vào tạng thì líu lười khó nói sùi bọt mép
Dựa theo trúng kinh, trúng lạc, trúng tạng, trúng phủ thể hiện như sau :
+ Trúng kinh lạc :mức độ nhẹ, da thịt tê dại, đi đứng nặng nhọc, không
hôn mê, bổng nhiên thấy miệng mắt méo, tê liệt nửa người, rêu lưỡi trắng, mạch huyền tế hoặc phù sác
+Trúng phong tạng phủ :người bổng lăn ra mê man bất tỉnh, nói ú ớ
hoặc nói không được thở khò khè, miệng mắt méo lệch, tê liệt nửa người
Nếu nặng có thể chết
Bán thân bất toại là di chứng của chưng trúng phong biểu hiện thượng
ha chi của bán thân bên trái hoặc bên phải tê dại, không cử động, còn có
cảm giác biết đau , biết nóng, lạnh, tay không còn cầm nắm được, chân
không đi lại được
Y học nhập môn và Thái Ất châm cứu thì bệnh phát bên tả gọi là “than”, bệnh phát bên hữu gọi là "hoán”.Trong nội kinh liệt nửa người còn gọi là
“thiên khô”vì phong đàm chạy vào kinh lạc, huyệt mạch bế tắc, huyết ứ khí
trệ, khí không đi lại được, huyết không tuần hoàn nên chân tay bị liệt, phương điều trị là Ích khí, hoạt huyết,khu phong hoá đờm
1.7.4 Các thể lâm sàng
- Trúng phong kinh lạc [10,14,25] gồm hai thể
Thể mạch lạc hư trống phong tà xâm nhập, đột nhiên mồm méo mắt
xếch, da dẽ tê đại, nói ngọng, có thể bị liệt nữa người
Thể can thận âm hư, phong đàm quấy nhiễu, thường đau đầu chóng mặt, tai ầ mắt mờ, ngủ ít, tự nhiên thấy cứng lưỡi không nói được, méo môm xếch
mắt, lưỡi đồ nhờn.-
Trúng phong tạng phủ: chia hai thể
Bế chứng: đột nhiên hôn mê bất tỉnh, răng cắn chặt, miệng mím chặt, hai
tay nắm chặt, chân tay co giật.
Trang 15Thoát chứng: đột nhiên hôn mê bất tỉnh, mắt nhắm, miệng há, mũi thở rất
nhe,tay chân ra mô hôi nhiều, đại tiểu tiện tự chẩy, người mềm lưỡi rụt
1.7.5 Điều trị phục hồi đi chứng tai biến mạch máu não
Sau khi bị tai biến mạch máu não,bệnh nhân mang di chứng liệt vận
động, liệt mặt rối loạn ngôn ngữ, rối loạn ý thức thường được phục hồi chức
năng vận động bằng nhiều phương pháp : vật lý trị liệu, châm cứu, xoa bóp,
bắm nắn, dùng thuốc đông dược, dưỡng sinh
1.8 Thuốc y học cổ truyền điều trị phục hồi di chứng liệt vận động
Sau tai biến mạch máu não bệnh nhân còn lại di chứng liệt phần lớn là
do khí huyết ứ trệ hoặc đàm thấp trở lại nên vẫn dùng thuốc có tính hành khí
hoá ứ sơ thông kinh lạc, để tăng cường sự phục hồi chức năng vận động, khí
huyết được lưu thông, giải quyết được tê dại các ch, sự lưu thông khí huyết
giúp cho sự phục hồi sớm nhanh chóng
Những bài thuốc được điều trị trong nước thường dùng các cổ phương như : có tác dụng khu phong hoạt huyết, bổ Dương hoàn, Thiên Ma câu đằng
ẨTH:
- Dịch thông mạch sơ lạc (ThiỀm tây trung y học viện)
Hoàng kỳ, xích thược, xuyên khung, đơn sâm
- Cố bàn phục nguyên than (y viện Long Hoa Thượng Hải)
Hoàng kỳ, đơn sâm huyết đằng, hoàng tinh, hải tảo, huyền sâm
- Bài thuốc độc vị : thuỷ điệt (con đĩa) bệnh viện Bắc Kinh
- Bài thuốc Kỷ cúc địa hoàng hoàn gia thạch huyết minh, câu đằng, xích
thược, trạch tả, hoài sơn, sơn thù, đơn bì, phục linh, thục địa, câu kỷ tử, cúc hoa
- Bài Đaò Hồng thông mạch phương (Hà Tiểu Tiên, bệnh viện Tuyên Vũ Bắc
Kinh): Đào nhân, hồng hoa, xuyên khung, xuyên sơn giáp, quế chi, địa long,
uất kim, mỗi thứ đều 5 gam, xương bổ, đương quy, xích thược, bạch thược, sinh hoàng kỳ, đơn sâm mỗi thứ 10 g, chế thành bột hoàn uống ngày 2-3 lần
Kết quả lâm sàng: điều trị 46 ca cơ bản hồi phục 29 ca (63,1%) kết quả
tốt 14 ca (30,4%) có tiến bộ 03 ca (6,5%) 23 ca kèm huyết áp cao sau điều
trị hơn nửa số huyết áp bình thường
Bài Linh Tiên Than (Hà Duyệt Mai): Hoàng Cầm, bán hạ, chế nam tinh, trúc nhự, địa long mỗi thứ đều 10g, hoàng liên, xuyên bối, quất bì mỗi
thứ đều 9g, phục linh, chỉ thực, ngưu tất mỗi thứ đều 12 g sắc uống
Kết quả lâm sàng: đã trị 110 ca, khỏi (đi lại, tự săn sóc được 62 ca tỷ lệ 47,3%), kết quả tiến bộ 36 ca (32,7%), khá 20 ca (18,2%) không kết quả 2 ca (1,8%) Tỷ lệ có kết quả là 98,2%
1.9 Châm cứu và điều tri phục hồi di chứng liệt vận động bằng châm cứu
Tố vấn nội kinh có chứng bệnh nhiệt, nói về bệnh thiên khô biểu hiện Hât nữa nơyời và đan thần khí khônø loan bênh øiữa đa cơ châm bằng kim
Trang 16để bổ hư, tả thực Châm cứu là một trong những phương pháp điều trị bệnh
có nhiều kết quả, theo lý luận y học đông phương khi cơ thể phát sinh bệnh
tật là do sự mất thăng bằng âm dương, châm cứu có tác dụng cơ bản là điều
hoà cân bằng âm dương
Bệnh lý của tạng phủ được phản ánh sự thay đổi bệnh lý trên các đường kinh mang tên tạng phủ đó, hoặc trên các đường kinh có liên quan biểu lý với nó Trên kinh lạc có khí vận hành để diều hoà khí huyết làm cho cơ thể khoẻ mạnh và chống lại các tác nhân gây bệnh, châm cứu là thầy thuốc tác động vào huyệt vị trên các kinh mạch tương ứng với bệnh lý để điều chỉnh các rối loạn chức năng của kinh mạch Qua kinh nghiệm điều trị, cho thấy có tác dụng hiệu quả nhanh chóng của châm cứu nhất là đối với những trường hợp đau nhức cấp tính Cơ chế châm cứu là kích thích gầy ra một cung phản xạ mới, có tác dụng
ức chế và phá vỡ cung phản xạ bệnh lý, chúng ta có thể thấy ngay tức thì sau khi châm, hoặc phải lưu kim lâu đối vối bệnh hư mãn tính, và phải châm nhắc lại nhiều lần, nhiều đợt điều trị mới có kết quả tốt được
Cơ chế tác dụng của châm cứu là gây phản ứng toàn thân, bất kỳ một
kích thích nào đối với cơ thể cũng đều liên quan đến hoạt động của vỏ não nghĩa là có tính chất toàn thân
Điều trị di chứng TBMMN của YHCT chủ yếu tác động đến thông kinh hoạt lạc, điều hoà khí huyết, đồng thời điều hoà chức năng của tạng phủ chủ yếu là can thận Nguyên tắc chọn huyệt “ kinh mạch sở quá, chủ trị sở cập” kính lạc đi qua vùng nào thì chữa bệnh vùng đó và “tuần kinh thủ huyệt” chọn huyệt trên đường kinh đi qua nơi bị bệnh
Di chứng trúng phong ở đây chủ yếu là bán thân bất toại, và có thể có kèm
theo nói ngọng, méo miệng nên phương huyệt chọn để điều trị chủ yếu kích thích
vùng cơ bị liệt chỉ trên, chỉ dưới,và cơ vùng mặt, nói ngọng, nói khó
Qua kinh nghiệm điều trị của các tác giả như Nguyễn Tài Thu, Trần
Thuý, Hoàng Bảo Châu đã chọn các huyệt nằm trên đường kinh dương minh
và đã có kết quả tương đối khả quan Kinh dương minh là kinh đa khí, đa huyết, khí là nơi quy về của huyết, huyết là nơi phòng thủ của khí, khi mà khí
hư thì âm huyết không có chỗ quay về, nên nó sẽ ứ trệ không lưu hành được
Điện châm nhằm vào kích thích vào huyệt để đạt kết quả cao hơn đã
có nhiều công trình nghiên cứu phục hồi vận động liệt áp dụng châm cứu bằng điện châm như Trần Thuý, Nguyễn Tài Thu, Hoàng Bảo Châu, Đặng Đình Huấn, Dương Văn Hạng Tác giả Vũ Thường Sơn và cộng sự đã áp dụng điện châm phục hồi liệt do TBMMN Nguyễn thị Vân Thái nghiên cứu ảnh hưởng điện trên huyệt Tác giả Quan Đông Hoa, Nguyễn Thu Hương đã
áp dụng điện châm để phục hồi liệt do TBMMN
Trang 17
Tại Nhật các tác gid Nagahama, Kishita, Nakamura đã áp dụng cham
cứu phục hồi di chứng liệt do TBMMN Nikai tại hội nghị châm cứu lần thứ 3
ở Nhật Bản đã thông báo dùng châm cứu điều trị phục hồi cho 97 bệnh nhân
liệt do TBMMN, khỏi hẳn 19 bệnh nhân, đở nhiều 21 bệnh nhân, bớt 31 bệnh
nhân, không bớt 22 bệnh nhân, nặng thêm 4 bệnh nhân
Tại Trung Quốc châm cứu là phương pháp được dùng để hồi phục chức
năng liệt vận động do TBMMN
Tuy hiện nay có một số công trình phục hồi di chứng liệt vận động sau
TBMMN băng điện châm, hoặc chỉ dùng thuốc để điều trị, nhưng chưa có
công trình kết hợp điện châm với bài thuốc y học cổ truyền để phục hồi di
chứng liệt công bố
Chúng tôi xây dựng phác đồ châm cứu bằng điện và bài thuốc bằng
được liệu đông dược để phục hồi liệt vận động và chúng tôi có so sánh với lô
điều trị bằng điện châm với ý muốn công trình nghiên cứu này sẽ đóng góp
một phương pháp phục hồi chức năng vận động sau TBMMN nhằm nhanh
chóng đưa người bệnh sớm vận động được hiệu quả hơn.[6,10,16,22,25,30]
Trang 18
Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
2.1 Đối tượng nghiên cứu:
Bệnh nhân có di chứng liệt vận động do tai biến mạch máu não, có huyết áp ổn định, đã được diéu trị nội trú giai đoạn đầu đã ổn định ở bệnh viện Đa khoa, bệnh viện quân y 121 và các trung tâm y tẾ
-Các bệnh nhân không có bệnh lý tim, không có bệnh về máu, không bị chấn thương
Bệnh án của bệnh nhân nghiên cứu được làm theo mẫu bệnh án thần
kinh của khoa thần kinh bệnh viện Bạch Mai và kết hợp bệnh án chuyên
khoa y học cổ truyền của viện y học cổ truyền trung ương
2.2 phương pháp nghiên cứu:
Thử nghiệm lâm sàng, các số liệu thu được sẽ xử lý bằng toán thống kê 2.3 Tiến hành nghiên cứu:
Bệnh nhân được đo huyết áp theo doi hằng ngày Lúc vào được đánh giá theo độ liệt Rankin và thang điểm
ORGOGOZO, 2 tuần đánh giá một lần
Làm các xét nghiệm: X quang, điện tâm dé, cholestérolémie, glycémie, công thức máu, tổng phân tích nước tiểu để loại trừ các yếu tố nguy cơ
Mỗi đợt điều trị là 6 tuần
Chia làm 3 lô:
+ Lô A: điều trị bằng bài thuốc Y học cổ truyền và điện châm
+ Lô B: điều trị bằng điện châm
+ Lô C: điều trị bằng bài thuốc
Mỗi bệnh nhân lô A và lô C được uống mỗi ngày 01 thang thuốc sắc 2
uống lần I sắc 600ml còn 200ml, lần II sắc 400ml còn 200ml, chia làm 2 lần sáng và chiều
Bài thuốc:
Rễ nhàu 20g
Tang ký sanh 15g
Ngưu tất l5g Câu đằng l5g
Trang 19
Gia giam:
Can hoả vượng: Nhân trần
Đờmthấp :Bánhạ chế Táo bón : Muồng trâu
Châm cứu dùng các huyệt chính: Thái xung, Hành gian, Bách hội, Nội
quan, Thần môn, Tam âm giao
Liệt dây VI: Hạ quan, Giáp xa, Địa thương Liệt chi trên: Kiên ngung, Kiên tỉnh, Tý nhu, Hợp cốc, Bát tà Liệt chi dưới: Phong thị, Dương lăng tuyển, Âm lăng tuyển, Huyết hải, Túc Tam lý, Phong long, Giải khê
Tuỳ theo tư thế bệnh nhân ngữa hoặc nghiên sang bên lành mà sử
dụng các huyệt châm dễ dàng mỗi lần châm từ 10-15 huyệt
Trừ trường hợp cấp cứu hoặc nhu cầu đặc biệt vì sức khoẻ, chúng tôi không dùng thuốc gì khác ngoài bài thuốc này
2.4 Chỉ tiêu đánh giá:
Dựa vào thang điểm ORGOGOZO Khỏi : đạt 100 điểm ( loại tốt )
Đở nhiều : >50 điểm
Đở ít và không hoàn toàn < 50 điểm
Dựa vào đánh giá theo bảng chia độ của Rankin
Độ I: phục hồi hoàn toàn
Độ II: di chứng nhẹ tự sinh hoạt được
Độ III: di chứng vừa sinh hoạt cần người giúp đở
Độ IV: di chứng nặng cần người phục vụ hoàn toàn
Độ V: di chứng rất nặng, có nhiều biến chuyển nặng
Mỗi 2 tuần bệnh nhân được đanh giá theo dõi kết quả
-Đánh giá độ liệt Rankin trước và sau điều trị của 3 nhóm
-Đánh giá điểm ORGOGOZO trước và sau điều trị của 3 nhóm
Trang 20
Chuong 3: KET QUA NGHIEN CUU
3.1 Dac diém chung :
Tất cả gồm 90 bệnh nhân đã được chẩn đoán và điều trị tại bệnh viện Y
học cổ truyền Cần Thơ từ 1/8/1998 đến 28/12/00 với chẩn đoán là di chứng liệt
vận động nữa người sau khi bị tai biến mạch máu não đã qua giai đoạn cấp và đã
được điều trị tại bệnh viện Đa khoa Cần Thơ và bệnh viện quân Y 121
Qua 2 bảng trên thấy tỉ lệ Nam nhiều hơn Nữ 56/34 tỉ lệ 1,65, tuổi thấp
nhất 38 và cao nhất là 72 lứa tuổi 50 = 70 chiếm nhiều nhất với tỉ lệ là
(70/90) 77,77, tỉ lệ dưới 50 là (19/90) 21,11
Bảng 3: Phân chia nhóm theo nam và nữ
Trang 21
Biểu đồ 1 :Phân chia nhóm theo nam và nữ
3.1.2 Thời gian bị bệnh trong năm
Bảng 4 : Thời gian bị bệnh trong năm
-Liệt phải và trái:
Bang 5 : Liệt phải và trái
Trang 23
Liét Phai va Trai theo từng nhóm :
Bảng 6: Liệt phai va trai theo từng nhóm
Phân theo Hư~ Thực
Bảng 7 :Phân theo Hư - Thực
3.1.4 Độ liệt Rankin theo tuổi lúc mới vào
Bảng 9 : Độ liệt Rankin theo tuổi lúc mới vào
Trang 24
3.1.5 Điểm ORGOGOZO lúc mới vào của 3 nhóm
Bảng I0: Điểm ORGOGOZO lúc mới vào của 3 nhóm
Lúc mới vào có 76 bệnh nhân ở điểm từ 30-39
Có 12 bệnh nhân điểm từ 40-49
Có 02 bệnh nhân điểm từ 20-29
3.1.6 Kết quả nghiên cứu độ liệt Rankin của 3 nhóm
Bang 11 : Két qua nghiên cứu độ liệt Rankin của 3 nhóm Trước điều trị
Độ liệt
Tất cả 90 bệnh nhân lúc vào đều ở độ liệt IV - V
Sau điều trị Số bệnh nhân chuyển sang độ [có 3 bệnh nhân
Số bệnh nhân chuyền sang độ II có 21 bệnh nhân
Số bệnh nhân chuyển sang độ III có 27 bệnh nhân
Trang 25
3.1.7 Tiến triển độ liệt với lứa tuổi ở 3nhóm
Bang 12 : Tiến triển độ liệt với lứa tuổi 3 nhóm
3.1.8 Kết quả nghiên cứu đánh giá theo điểm ORGOGOZO Bảng 13 : Kết quả nghiên cứu đánh giá theo điểm ORGOGOZO
-Điểm ORGOGOZO của 3 lần đánh giá
Bảng 14 : Điểm ORGOGOZO của 3 lần đánh giá
00
28,9%
I8 [218% |09
Sau 2 tuần có 8 ca đạt điểm 50 -59 (§ 9%, \
Trang 26100
Số bệnh nhân ra
45
Trang 27
Số bệnh nhân đở vừa d6 IIT: 06 ca (6,66%)
Số bệnh nhân không tiến triển độ IV - V: 02a (2,22%)
* Tuổi 51 - 60
Số bệnh nhân khỏi độ I : 10 ca (11,11%)
Số bệnh nhân khỏi độ H: 09 ca (10 %)
Số bệnh nhân khỏi độ IH: 05 ca (5,55%)
Số bệnh nhân không tiến triển độ IV - V: 02 ca (2,22%)
Số bênh nhân khỏi độ II: 21 ca (23,33% )
Số bệnh nhân khỏi độ III : 27 ca (30%)
Số bệnh nhân không tiến triển độ IV - V :11 ca ( 027200 ) Điểm OORRGOGOZO
Lúc vào <40 là 90 ca tỉ lệ 100%
Lúc ra số bệnh nhân < 50 điểm chiếm 11 ca tỉ lệ 12 22%
Số bệnh nhân > 50 điểm chiếm 79 ca tỈ lệ 7,77%
Số bệnh nhân khỏi điểm từ 90 - 100 chiếm I8 cat lệ (20% )