CHUYÊN đề ôn THI đại học CAO ĐẲNG môn NGỮ văn lớp 12 TRUYỆN NGẮN vợ NHẶT – KIM lân

Đề 3: Trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lõn, việc nhõn vật Tràng nhặt được vợ đó khiến cho những ai ngạc nhiờn?. - Vợ nhặt in trong tập Con chú xấu xớ là tỏc phẩm đặc sắc viết về nạn đúi

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT THÁI HÒA

-CHUYÊN ĐỀ

ÔN THI ĐẠI HỌC - CAO ĐẲNG MÔN NGỮ VĂN LỚP 12

TÊN CHUYÊN ĐỀ

TRUYỆN NGẮN VỢ NHẶT – KIM LÂN

Tác giả: Phạm Thị Thu Hằng

Tổ phó tổ KHXH

Thỏi Hũa, thỏng 03/2014 CHUYấN ĐỀ

ễN THI ĐẠI HỌC - CAO ĐẲNG MễN NGỮ VĂN LỚP 12

TấN CHUYấN ĐỀ: TRUYỆN NGẮN VỢ NHẶT – KIM LÂN

A Tỏc giả: Phạm Thị Thu Hằng - Tổ phú tổ KHXH

B Đối tượng học sinh bồi dưỡng: lớp 12

Dự kiến số tiết bồi dưỡng: 09 tiết

C Hệ thống kiến thức sử dụng trong chuyờn đề :

- Kiến thức cơ bản trong sỏch giỏo khoa: bao gồm cỏc văn bản, hệ thống cỏc cõu hỏi, cỏc bài tập nõng cao, cỏc phần đọc thờm

- Cỏc tài liệu hướng dẫn giảng daỵ và sỏch tham khảo dành cho giỏo viờn

- Cỏc đề thi Đại học, Cao đẳng trong khoảng thời gian 10 năm trở lại đõy

D Hệ thống cỏc dạng đề thường gặp

1 Tỏi hiện kiến thức về tỏc giả, tỏc phẩm

2 Phõn tớch nhõn vật

3 Phõn tớch giỏ trị nội dung và nghệ thuật của tỏc phẩm

4 Phõn tớch tỡnh huống truyện độc đỏo

5 Phõn tớch giỏ trị hiện thực và nhõn đạo của tỏc phẩm

6 Kiểu bài so sỏnh

E Hệ thống cỏc đề cụ thể minh họa:

I HỆ THỐNG ĐỀ 02 ĐIỂM

Đề 1: Trỡnh bày vài nột về tỏc giả Kim Lõn và truyện ngắn Vợ nhặt

Hướng dẫn trả lời:

1 Vài nột về tỏc giả Kim Lõn:

a Tiểu sử:

- Tên khai sinh: Nguyễn Văn Tài (1920- 2007)

- Quê: làng Phù Lu, xã Tân Hồng, huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh

- Hoàn cảnh xuất xuất thân: trong một gia đình nghèo, học hết tiểu học phải đi làm

- Bản thân : Tham gia hội Văn húa cứu quốc từ năm 1944, sau đó liên tục hoạt động văn học nghệ thuật phục vụ khỏng chiến và cỏch mạng

- Kim Lân là cây bút chuyên viết truyện ngắn Thế giới nghệ thuật của ông th ờng là khung cảnh nông thôn, hình tợng ngời nông dân Đặc biệt ông có những trang viết đặc sắc về phong tục và đời sống thôn quê Kim Lân là nhà văn một lòng một dạ đi về với

"đất", với "ngời", với "thuần hậu nguyên thủy" của cuộc sống nông thôn (Nguyên Hồng) ->Giải thởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật năm 2001

b Sự nghiệp sỏng tỏc:

- Sáng tác ở cả 2 thời kì

- Tác phẩm chính: Đứa con ngời vợ lẽ, Nên vợ nên chồng (1955), Con chó xấu xí (1962).

2 Vài nột về truyện ngắn Vợ nhặt

Vợ nhặt là truyện ngắn xuất sắc viết về nụng thụn Việt Nam trước cỏch mạng Tiền

thân của truyện ngắn Vợ nhặt là tiểu thuyết Xóm ngụ c Cuốn tiểu thuyết này được viết

ngay sau CMT8 thành công nhng còn dở dang và mất bản thảo Hòa bình lập lại

( 1954) , dựa trên một phần cốt truyện cũ, Vợ nhặt ra đời Tỏc phẩm gõy xỳc động lũng

người qua lối viết chõn thực dựng lại tỡnh cảnh thờ thảm của người nụng dõn nước ta

trong nạn đúi khủng khiếp năm 1945 do thực dõn Phỏp và phỏt xớt Nhật gõy ra Nhưng

dự trong tỡnh cảnh nào, người nụng dõn Việt Nam vẫn yờu thương đựm bọc lẫn nhau, vẫn khụng thụi niềm khao khỏt hạnh phỳc gia đỡnh, niềm tin bất diệt vào cuộc sống tương lai

Đề 2: Anh/chị hóy giải thớch ý nghĩa nhan đề Vợ nhặt của Kim Lõn.

Hướng dẫn trả lời:

- Nhan đề Vợ nhặt là một kết hợp từ đặc biệt thâu tóm giá trị nội dung t tởng tác phẩm

+ Nhặt: nhặt nhạnh, nhặt vu vơ- đi với những thứ không ra gì Trong cảnh đói năm

1945,t hân phận con ngời bị rẻ rúng nh cái rơm, cái rác, có thể nhặt ở bất kì đâu, bất kì

lúc nào Ngời ta hỏi vợ, cới vợ, còn ở đây Tràng nhặt vợ Đó thực chất là sự khốn cùng

của hoàn cảnh

+ Nhng vợ lại là sự trân trọng: Ngời vợ có vị trí trung tâm xây dựng tổ ấm Chuyện

dựng vợ gả chồng là đại sự, quan trọng trong cuộc đời của mỗi ngời Trong tác phẩm, gia

đình Tràng từ khi có ngời vợ nhặt, mọi ngời trở nên gắn bó, quây quần, chăm lo, thu vén cho tổ ấm của mình

-> Nh vậy, nhan đề Vợ nhặt vừa thể hiện thảm cảnh của ngời phụ nữ nụng thụn trong

nạn đói 1945 vừa bộc lộ sự cu mang, đùm bọc và khát vọng, sức mạnh hớng tới cuộc sống, tổ ấm, niềm tin của con ngời trong cảnh khốn cùng

Đề 3: Trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lõn, việc nhõn vật Tràng nhặt được

vợ đó khiến cho những ai ngạc nhiờn? Sự ngạc nhiờn của cỏc nhõn vật đú cú ý nghĩa như thế nào về nội dung và nghệ thuật?

Giới thiệu đỏp ỏn đề thi cỏc trường đại học khối D năm học 2010-2011

1 Cỏc nhõn vật ngạc nhiờn trước việc Tràng nhặt được vợ:

Việc nhõn vật Tràng nhặt được vợ đó khiến cho nhiều người ngạc nhiờn: đầu tiờn

là xúm ngụ cư, sau đú là bà cụ Tứ, và ngay cả bản thõn Tràng cũng rất ngạc nhiờn

2 Sự ngạc nhiờn của cỏc nhõn vật đú cú ý nghĩa về nội dung và nghệ thuật:

- Về nội dung:

+ giỏn tiếp tố cỏo tội ỏc của bọn thực dõn, phỏt xớt đó gõy nờn nạn đúi khủng khiếp + Thể hiện thõn phận bị rẻ rỳng và tỡnh trạng sống thờ thảm của con người

- Về nghệ thuật:

Gúp phần quan trọng tạo nờn tỡnh huống độc đỏo, tạo sự hấp dẫn trong việc dẫn dắt mạch truyện, thể hiện tỡnh cảm, tõm trạng của cỏc nhõn vật

II HỆ THỐNG ĐỀ 05 ĐIỂM

Đề 4: Anh/chị hóy phõn tớch tỡnh huống truyện độc đỏo trong tỏc phẩm Vợ nhặt của Kim Lõn

Hướng dẫn trả lời:

1 Vài nột về tỏc giả, tỏc phẩm

- Kim Lõn là một cõy bỳt chuyờn viết về truyện ngắn Thế giới nghệ thuật của ụng tập trung ở khung cảnh nụng thụn và hỡnh tượng người nụng dõn

- Vợ nhặt (in trong tập Con chú xấu xớ) là tỏc phẩm đặc sắc viết về nạn đúi khủng khiếp

năm Ất Dậu (1945), được coi là một trong những tỏc phẩm thành cụng nhất của Kim

Lõn Thành cụng nổi bật về nghệ thuật của truyện ngắn Vợ nhặt là tỏc giả đó xõy dựng

được một tỡnh huống truyện độc đỏo

2 Phõn tớch tỡnh huống truyện độc đỏo trong tỏc phẩm Vợ nhặt của Kim Lõn

a- Khỏi niệm:

- Là cái tình thế xảy ra truyện Là 1 khoảnh khắc mà trong đó sự sống hiện ra rất đậm

đặc Là “ khoảnh khắc chứa đựng cả 1 đời ngời”- NMC Tình huống truyện còn đợc hiểu

là mối quan hệ đặc biệt giữa nhõn vật này với nhõn vật kia, giữa nhõn vật với hoàn cảnh

và môi trờng sống-> qua đó nhõn vật bộc lộ rõ tâm trạng, tính cách hay thân phận, góp phần sâu sắc thể hiện t tởng tỏc phẩm

b- Tỡnh huống truyện một phần thể hiện ngay trong nhan đề tỏc phẩm: Vợ nhặt.

Anh Tràng đó nhặt được vợ ở chợ như người ta nhặt được một thứ đồ vật vụ chủ nào đú Người ta lấy vợ cú dạm hỏi, cưới xin đàng hoàng, cúi cỗ bàn dự ớt cũng phải một vài mõm Tràng lấy vợ nhờ một cõu núi đựa và bốn bỏt bỏnh đỳc

c Tỡnh huống Tràng nhặt được vợ ( có ngời theo về làm vợ ) giữa bối cảnh nạn đói khủng khiếp năm 45 đang đến hồi kinh hoàng nhất nờn khiến cho cả xúm ngạc nhiờn, bà cụ Tứ ngạc nhiờn và cả Tràng cũng lấy làm bối rối

- Tỡnh huống Tràng nhặt được vợ ( có ngời theo về làm vợ ) giữa bối cảnh nạn đói khủng khiếp năm 45 đang đến hồi kinh hoàng nhất:

+ Những đoàn ngời rời bỏ quê hơng đi cầu thực để mong kiếm đợc miếng ăn: Nét mặt họ

xanh xám họ bồng bế ,dắt díu nhau hẳn là có cả cụ già và trẻ em Họ đói và mệt Nằm ngổn ngang khắp lều chợ Họ còn sống, một cuộc sống ngắc ngoải để rồi dự báo một thế

giới của cô hồn ( Hồn ngời chết không nơi thờ cúng)

+ Cái chết đã hiện ra : Ngời chết nh ngả rạ , sáng nào ngời trong làng đi chợ , đi làm

đồng cũng thấy những cái thây nằm còng queo bên đờng

+ Thiên nhiên cũng góp phần làm cho không gian ,cảnh vật ảm đạm : không gian vẩn

mùi ẩm thối cảu rác rởi , mùi gây của xác ngời , mùi đốt đống rẫm Gió thì ngăn ngắt làm rõ cái đói và cái rét thấm vào tận xơng , chợ thì xơ xác, heo hút, dãy phố thì úp súp

tối om , Chẳng ai còn đủ sức để đi lại ,chơi bời Tiếng quạ trẻn mấy cây gạo thì gào lên

từng hồi thê thiết (Loài chim này đã đánh hơi đợc xác ngời chết ở đâu đó Nghe thật rùng

rợn ,thật buồn ), tiếng trống thuế thúc dồn dập

- Đây là 1 tình huống truyện éo le , không biết nên vui hay nên buồn , nên mừng hay tủi:

+ Vui bởi lẽ: ngời cục mịch , xấu xí , lại dân xóm ngụ c , cảnh mẹ góa con côi nh Tràng ,

cuối cùng (dẫu muộn mằn )hạnh phúc cũng đã đậu xuống đời anh

+ Nhng ngậm ngùi éo le, buồn tủi vì :

Hạnh phỳc đến trong tiếng nhạc nóo nề hờ khúc người chết và một khụng gian đầy tử

khớ vẩn lờn mựi xỏc chết

Sính lễ :chỉ có cái thúng con và vài thứ đồ lặt vặt , là 4 bốn bánh đúc ăn vội ăn vàng (nh chạy đua với cái đói )

Lễ đa dâu :chỉ có anh nhặt vợ và chị vợ nhặt lầm lũi bớc đi, không làng trên xóm dới ,

không họ mạc quan viên ->bớc đi trong ánh mắt nhòm ngó vừa ngạc nhiên vui mừng vừa thơng cảm buồn tủi của ngời dân xóm ngụ c )

Đêm tân hôn: chìm ngập trong bóng tối , chỉ có ánh đèn dầu 2 xu Tràng chủ động mua

nhân dịp vợ mới vợ miếc nên khụng thể xua nổi bóng tối của đêm đen và bóng tối của

những lo lắng đè nặng lên số phận hiện taị của họ

Âm thanh hạnh phúc mộc mạc giản dị: không át nổi tiếng quạ gào từng hồi thê thiết nh

tiếng của thần Chết , tiếng hờ khóc càng về khuya nghe càng vọng rõ

Bữa cơm đầu đón nàng dâu mới: thật thảm hại chỉ có rau chuối thái rối ăn với cháo loãng và cháo cám nghẹn bứ đắn chát tủi hờn

- Giữa cái đám ma khủng khiếp kéo dài suốt cả miền Bắc Việt Nam (từ Nghệ Tĩnh trở ra

ấy ) lại có một đám cới đặc biệt của Tràng , nên tất cả các nhân vật , trừ những đứa trẻ

đều ái ngại lo lắng trớc hạnh phúc chông chênh , bấp bênh của Tràng thị -> khiến cho cả xúm ngạc nhiờn, bà cụ Tứ ngạc nhiờn và cả Tràng cũng lấy làm bối rối

+ Dõn xúm ngụ cư ngạc nhiờn, cựng bàn tỏn, phỏn đoỏn rồi cựng nghĩ: biết cú nuụi nổi nhau sống qua

được cỏi thỡ này khụng?, cựng nớn lặng.

+ Bà cụ Tứ, mẹ Tràng lại càng ngạc nhiờn hơn Bà lóo chẳng hiểu gỡ, rồi "cỳi đầu nớn lặng" với nỗi lo riờng mà rất chung: Biết chỳng nú cú nuụi nổi nhau sống qua được cơn đúi khỏt này khụng?

+ Bản thõn Tràng cũng bất ngờ với chớnh hạnh phỳc của mỡnh: Nhỡn thị ngồi ngay giữa nhà đến bõy

giờ hắn vẫn cũn ngờ ngợ Thậm chớ sỏng hụm sau Tràng vẫn chưa hết bàng hoàng.

d Nhưng chớnh trong hoàn cảnh bi đỏt, tuyệt vọng ấy, ba con người cựng khổ vẫn khụng mất niềm tin vào sự sống, họ nương tựa vào nhau, cựng nhau hi vọng vào tương lai Chỉ trong thời gian ngắn,

cả ba con người ấy đều cú những thay đổi mà sõu sắc nhõt là bà cụ Tứ, người mẹ nghốo, đụn hậu, giàu tỡnh yờu thương:

- Nàng dâu mới khác hẳn ngời đàn bà chỏng lỏn, trơ trẽn hôm qua, chị đã có một mái

ấm, một điểm tựa trở thành nàng dâu chăm chỉ, hiền thục, ý tứ

- Bà cụ Tứ thấy lòng thay đổi nhẹ nhõm, tơi tỉnh khác ngày thờng, cái mặt bủng beo, u

ám của bà rạng rỡ hẳn lên-> một tấm lòng, một tình thơng con thật cảm động, xót xa,

tội nghiệp nhng cũng thật mãnh liệt

- Tràng cảm động thấm thía, vui sớng phấn chấn đột ngột tràn ngập tâm hồn, anh thấy yêu và gắn bó với ngôi nhà của anh lạ lùng, nhận thức của Tràng lớn lên, anh nghĩ mình phải có trách nhiệm với cái gia đình ấy

e Tỡnh huống truyện cũng là một cỏch để Kim Lõn lờn tiếng tố cỏo xó hội thuộc địa, phong kiến đó gõy lờn nạn đúi khủng khiếp năm 1945 Nạn đúi đó khiến phẩm giỏ con người bị hạ thấp đến mức

người ta cú thể nhặt được vợ

3 Đỏnh giỏ chung:

- Tình huống truyện trên đã góp phần phản ánh bức tranh hiện thực về nạn đói và số phận

khốn khổ của ngời nông dân lao động do bọn Pháp , Nhật , phong kiến tay sai gõy nên ,

đồng thời cũng thể hiện tấm lòng nhân đạo sâu sắc cuả nhà văn

Đề 5: Phân tích tâm trạng bà cụ Tứ trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lõn

Hướng dẫn trả lời:

1 Vài nột về tỏc giả, tỏc phẩm

- Kim Lõn là một cõy bỳt chuyờn viết về truyện ngắn Thế giới nghệ thuật của ụng tập trung ở khung cảnh nụng thụn và hỡnh tượng người nụng dõn

- Vợ nhặt (in trong tập Con chú xấu xớ) là tỏc phẩm đặc sắc viết về nạn đúi khủng khiếp

năm Ất Dậu (1945), được coi là một trong những tỏc phẩm thành cụng nhất của Kim Lõn Truyện tập trung thể hiện niềm khao khỏt cuộc sống gia đỡnh hạnh phỳc của người lao động, người nụng dõn nghốo khổ Bà cụ Tứ tiờu biểu cho vẻ đẹp của người mẹ nghốo khổ trong xó hội xưa bị ỏp bức, đúi khổ

2 Phõn tớch tõm trạng nhõn vật bà cụ Tứ

a Nhõn vật bà cụ Tứ được đặt trong một tỡnh huống độc đỏo

- Bà cụ Tứ là một bà mẹ nghốo, gúa chồng, sống ngụ cư Gia cảnh hai mẹ con rất nghốo

khổ, cú nguy cơ chết đúi Bà cụ Tứ già nua, ốm yếu (dỏng đi lọng khọng, ho hỳng hắng),

khụng làm gỡ ra cỏi ăn Anh Tràng (con trai bà) thỡ xấu trai, ế vợ, chỉ làm nghề kộo xe thúc thuờ kiếm sống qua ngày

- Cả xúm ngụ cư đang sống trong cảnh chết đúi, ai nấy đều lo phận mỡnh thoỏt khỏi cơn

chết đúi (chỳ ý những chi tiết: người chết như ngả rạ, sỏng nào cũng gặp ba bốn cỏi

thõy nằm cũng queo bờn đường, người sống thỡ dật dờ như những búng ma, khụng khớ

vẩn mùi ẩm thối của rác rưởi và mùi gây của xác người, qụa trên mấy cây gạo ngoài bãi chợ cứ gào lên từng hồi thê thiết).

- Giữa nạn đói khủng khiếp như vậy, anh Tràng, con trai bà đưa một người đàn bà cũng trong tình trạng sắp chết đói về làm vợ, thật là bất ngờ, éo le, đáng phải lo lắng và suy nghĩ đối với bà cụ Tứ

b Vẻ đẹp tâm hồn và tính cách của bà cụ Tứ được bộc lộ trong hoàn cảnh anh

Tràng có vợ- vợ nhặt

- Lúc đầu, bà cụ Tứ ngạc nhiên, bất ngờ và băn khoăn khi thấy trong nhà có người đàn

bà chào mình (U đã về ạ?) Khi được con trai giới thiệu (Kìa nhà tôi nó chào u.) thì bà

cúi đầu nín lặng Rồi bà hiểu ra, biết bao tủi khổ, mừng vui:

+ Trước hết bà vừa ai oán vừa xót thương cho số phận đứa con mình và bản thân mình

(Chao ôi, người ta dựng vợ gả chồng cho con là lúc trong nhà ăn nên làm nổi, những

mong sinh con đẻ cái mở mặt sau này Còn mình thì ) Rồi bà lão khóc và lo lắng cho

các con không biết có thoát nạn đói không (chúng nó có nuôi nổi nhau sống qua được

cơn đói khát này không).

+ Bà hiểu cơ sự con mình có vợ được là do người ta có gặp bước khó khăn, đói khổ này, người ta mới lấy đến con mình Mà con mình mới có vợ được bổn phận bà là mẹ,

bà đã chẳng lo lắng được cho con.

- Sau những giây phút ai oán, xót thương số phận của mẹ con, bà cụ Tứ có cảm nhận

mới mẻ: vui vẻ, động viên, an ủi, tin tưởng và lo toan cho hạnh phúc của con cũng như gia đình của bà:

+ Bà cảm thông, nhẹ nhàng bộc bạch và đón nhận người đàn bà xa lạ làm con dâu mình

(thôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng ) Bà khuyên bảo, động viên con trai, con dâu làm ăn ( Vợ chồng chúng mày liệu mà bảo nhau làm

ăn ai giàu ba họ, ai khó ba đời)

+ Bà nghĩ lại cuộc đời mình cùng chồng khổ cực, nỗi khổ dài dằng dặc, bà đặt ra câu hỏi

lo toan cho tương lai của các con( chúng nó liệu có hơn bố mẹ trước kia không?) Vì

vậy, bà an ủi các con hãy vui với cuộc sống vợ chồng không có cưới cheo vì nghèo khổ

(làm được dăm ba mâm thì phải đấy, nhưng nhà mình nghèo cốt làm sao chúng mày

hòa thuận là u mừng rồi)

+ Vui với các con, bà hi vọng vào tương lai hạnh phúc của con cái và lo cho gia đình:

Sáng hôm sau ngày anh Tràng có vợ, bà dậy sớm thu dọn nhà cửa, cái mặt bủng beo u

ám của bà rạng rỡ hẳn lên Bà kể toàn chuyện vui, chuyện sung sướng về sau (bà nhắc

các con nuôi gà, rồi chẳng mấy chốc mà có ngay đàn gà, chưa bao giờ trong nhà này mẹ

con lại đầm ấm, hòa hợp như thế) trong bữa ăn quá nghèo khổ chỉ có cháo loãng và

cháo cám mà bà gọi là chè khoán Nhưng dù cố gắng, trĩu nặng trong suy nghĩ của người

mẹ vẫn là nỗi lo lắng trước nạn đói khi hiện thực cả nhà phải nghĩ tới đó là miếng cháo cám đắng ngắt và tiếng trống thúc thuế dồn dập Bà lại khóc lặng lẽ giấu các con

3 Nghệ thuật

- Nhà văn miêu tả nhân vật đặc sắc, chân thật, sinh động từ chân dung, ngôn ngữ, hành động, tính cách đến đời sống tâm lí phong phú, đa dạng

- Đặt nhân vật trong tình huống độc đáo, sử dụng ngôn ngữ nông thôn nhuần nhụy, tự nhiên, phù hợp với nhân vật

3 Đỏnh giỏ chung

- Bà cụ Tứ là hỡnh ảnh tiờu biểu cho những bà mẹ đau khổ trong quỏ khứ bị xó hội thực dõn phong kiến ỏp bức, búc lột, song ở họ vẫn mang những phẩm chất đẹp đẽ: giàu tỡnh thương, luụn lo toan và hi vọng vào hạnh phỳc gia đỡnh ở tương lai

- Nhõn vật bà cụ Tứ đó gúp phần quan trọng trong việc thể hiện giỏ trị hiện thực và nhõn đạo của tỏc phẩm

Đề 6: Phân tích nhõn vật người vợ nhặt trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim

Lõn

Hướng dẫn trả lời:

1 Giới thiệu chung

- KL là một cõy bỳt chuyờn viết truyện ngắn Thế giới nghệ thuật của ụng tập trung ở khung cảnh nụng thụn và hỡnh tượng người nụng dõn

- Vợ nhặt (in trong tập Con chú xấu xớ) là tỏc phẩm đặc sắc viết về nạn đúi khủng khiếp

năm Ất Dậu (1954), được coi là một trong những tỏc phẩm thành cụng nhất của KL

- Nhõn vật người vợ nhặt để lại ấn tượng sõu sắc trong lũng bạn đọc

2 Phõn tớch nhõn vật người vợ nhặt:

a Lai lịch:

- Người vợ nhặt cú lai lịch khỏ đặc biệt: Là một con số khụng trũn trịa: khụng tờn tuổi,

khụng quờ hương, khụng quỏ khứ, khụng tài sản, khụng nghề nghiệp ổn định Từ đầu

đến cuối tỏc phẩm, nhõn vật được gọi là thị,, cô ả, ngời đàn bà Qua khứ mà cô ta có chỉ

là một lần chòng ghẹo với Tràng Thị liếc mắt cời tít và đẩy xe bũ giỳp Tràng.

b Chõn dung:

- Ngoại hỡnh: hiện lên nh một con ma đói: quần áo tả tơi nh tổ đỉa, chỉ sau mấy ngày mà

thị gầy sọp hẳn đi, trên cái khuôn mặt lỡi cày xám xịt chỉ thấy hai con mắt, ngực gầy lép

nhô lên.

- Cỏch núi năng: chỏng lỏn, đanh đỏ ghê gớm, trơ trẽn và suồng sã : bỏ bố, sợ gì

- Điệu bộ, hành động thụ lỗ: sầm sập chạy tới, sng sỉa nói, đứng cong cớn trớc mặt hắn,

cắm đầu ăn một chặp bốn bỏt bỏnh đỳc liền chẳng chuyện trũ gỡ.

-> Trước khi trở thành vợ nhặt, chị là nạn nhõn của cỏi đúi Cỏi đúi làm chị tả tơi, xơ

xỏc, quờn cả sĩ diện, mất cả nữ tớnh

c Phẩm chất, tớnh cỏch:

- Khỏt vọng sống mónh liệt:

+ Với người vợ nhặt lỳc này, cần thiết nhất vẫn là phải cú cỏi ăn, ăn để mà sống nờn tỡm

mọi cỏch đũi được ăn, ăn quờn cả giữ kẽ

+ Chị vin vào cõu núi nửa đựa nửa thật của Tràng để được sống (núi đựa chứ cú về với

tớ thỡ ra khuõn hàng lờn xe rồi cựng về) Chị theo Tràng về làm vợ mặc dự chưa biết gỡ

về anh, chấp nhận một đỏm cưới tội nghiệp khụng lễ nghi cưới hỏi

+ Chị thuộc những người đúi mà khụng nghĩ đến cỏi chết, chỉ nghĩ đến cỏi sống, khỏt khao cú hạnh phỳc, cú tổ ấm riờng cho mỡnh

- Vẻ đẹp nữ tớnh:

+ Trờn đường theo Tràng về nhà, vẻ đẹp nữ tớnh của người vợ nhặt dần dần được bộc lộ: khộp nộp, thẹn thựng “Thị cắp cái thúng con, đầu hơi cúi xuống, cái nón rách tàng nghiêng nghiêng che khuất đi nửa mặt Thị có vẻ rón rén, e thẹn”-> dáng vẻ ấy

không giấu nổi những cặp mắt tò mò của xóm ngụ c, ngời ta thấy thị “thèn thẹn hay đáo

để”.Khi thấy những ngời xung quanh đang nhìn dồn cả về phía mình, “thị càng ngợng nghịu, chân nọ bớc díu cả vào chân kia” Chị cư xử với TRàng mộc mạc chõn thành, mắng yờu khi Tràng kheo chai dầu vừa mua Thì ra tất cả những nét đanh đá, chỏng lỏn chao chát trớc kia là caí vẻ bề ngoài mà chị ta phô ra để chống chọi với đời Còn con ng

-ời thật của chị khi đi với Tràng mới hiện lên đầy đủ- một cô dâu e thẹn, ngoan ngoãn dễ thơng đang về nhà chồng

Chị lo lắng băn khoăn trước gia cảnh của Tràng khi nhìn thấy cái nhà vắng teo

đứng rúm ró trê nmảnh vờn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại Thị đảo mắt nhìn xung quanh, cái ngực gầy lép nhô lên, nén một tiếng thở dài Thì ra, cái gia cảnh của ngời đàn

ông mới ban chiều còn khoe là “rích bố cu” là thế Đáp lại lời thanh minh của Tràng thị

nhếch mép cời nhạt nhẽo=>Thị đã chấp nhận theo không một ngời xa lạ, xấu trai, ế vợ

mà vẫn ko tránh khỏi cái đói Nhng nhà văn đã không nỡ khoét sâu vào cảnh trớ trêu ấy: không tìm đợc sự no ấm nhng ngời đàn bà đã tìm thấy sự đầm ấm của một gia đình

Bớc vào nhà Tràng, ngời đàn bà ngồi mớm ở mép giờng hai tay ụm kh kh cái

thúng, mặt bần thần-> cái thế ngồi rất rụt rè và chông chênh- cũng chính là tâm trạng

ngổn ngang trăm mối của lòng ngời

+ Chị cư xử với mẹ chồng đỳng mực: Chào hỏi lễ phộp (U đó về ạ), đứng cỳi mặt, tay mõn mờ tà ỏo rỏch bợt

+ Sỏng hụm sau, chị đó hoàn toàn thay đổi, đến nỗi làm cho Tràng phải ngạc nhiên:

Tràng nom thị hôm nay khác lắm, rõ ràng là ngời đàn bà hiền hậu đúng mực ko còn vẻ gì chao chát chỏng lỏn nh mấy lần Tràng gặp ở ngoài tỉnh Chị hiền hậu, đỳng mực, đảm

đang, tháo vát , cú trỏch nhiệm trong việc xăm xắn dọn dẹp, thu vộn nhà cửa, trũ truyện

với mẹ chồng (nhà cửa, sõn vườn hụm nay đều được quột tước, thu dọn sạch sẽ gọn

gàng Mấy chiếc quần ỏo rỏch như tổ đỉa vẫn vắt khươm mươi niờn ở một gúc nhà đó thấy đem ra sõn hong Hai cỏi ang nước để khụ cong ở dưới gốc ổi đó kớn nước dầy ăm

ắp Đống rỏc mựn tung bành ngay lối đi đó hút sạch; Anh ấy dậy rồi đấy Con dọn cơm

ăn chẳng muộn- Võng)

- Trong bữa cơm đầu tiên tại nhà chồng vào ngày đói, chị bng lấy bát chè cám mà ngời

mẹ chồng đa cho Hai con mắt chị tối lại nhng ngay lúc đó chị điềm nhiên và vào

miệng vì chị ko nỡ làm mất đi niềm vui tội nghiệp của ngời mẹ nghèo khổ già nua

- Niềm tin vào tương lai:

+ Trong búng tối của đúi nghốo, chị vẫn hướng về sự sống khỏt khao thay đổi cuộc đời Chị nhắc đến chuyện ở mạn Thỏi Nguyờn, Bắc Giang người ta khụng chịu đúng thuế, cũn phỏ kho thúc của Nhật để chia cho người đúi

+ Người vợ nhặt đó làm thay đổi cuộc sống của Tràng, làm thay đổi khụng khớ trong nhà

anh và xúm ngụ cư, làm rạng rỡ gương mặt bủng beo của anh và bà cụ Tứ và những khuõn mặt u ỏm của người dõn xúm ngụ cư

3 Nghệ thuật:

- KL đó rất thành cụng khi miờu tả người vợ nhặt sinh động (ngoại hỡnh, tớnh cỏch), đặc

biệt là nghệ thuật miờu tả tõm lớ nhõn vật tinh tế, tự nhiờn, chõn thật (tõm lớ người vợ nhặt trờn đường về nhà Tràng, gặp mẹ Tràng trong bữa cơm sỏng )

- Cách kể chuyện tự nhiên, lôi cuốn, hấp dẫn

- Dựng cảnh chân thật, gây ấn tợng: cảnh chết đói, cảnh bữa cơm ngày đói,…

- Ngôn ngữ nông thôn nhuần nhị, tự nhiên, mộc mạc, giản dị nhng chắt lọc và giàu sức gợi

4 Đỏnh giỏ chung:

- Người vợ nhặt là hỡnh ảnh tiờu biểu cho những người nụng dõn trong hoàn cảnh khốn

cựng vẫn khao khỏt, khao khỏt hạnh phỳc và tin tưởng ở tương lai

- Miờu tả chõn thật người vợ nhặt, Kim Lõn đó tố cỏo giai cấp thống trị, thực dõn và phỏt xớt đẩy nhõn dõn ta vào hoàn cảnh cựng cực, đồng thời ca ngợi sức sống mónh liệt và phẩm chất tốt đẹp ở họ Nhõn vật đó gúp phần quan trọng trong việc nõng cao giỏ trị hiện thực của tỏc phẩm và bộc lộ tư tưởng nhõn đạo của tỏc phẩm

Đề 6: Phân tích nhõn vật Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lõn.

Hướng dẫn trả lời:

1 Vài nột về tỏc giả, tỏc phẩm

- Kim Lõn là một cõy bỳt chuyờn viết về truyện ngắn Thế giới nghệ thuật của ụng tập trung ở khung cảnh nụng thụn và hỡnh tượng người nụng dõn

- Vợ nhặt (in trong tập Con chú xấu xớ) là tỏc phẩm đặc sắc viết về nạn đúi khủng khiếp

năm Ất Dậu (1945), được coi là một trong những tỏc phẩm thành cụng nhất của Kim Lõn Thành cụng của truyện ngắn này là Kim Lõn đó khắc họa được hỡnh tượng người lao động nghốo nhõn hậu Dự trong hoàn cảnh khốn cựng nhưng họ khụng hề từ bỏ niềm ham sống, ước mơ hạnh phỳc, sẵn sàng cưu mang những người cựng cảnh ngộ và luụn

hi vọng cú sự đổi đời Nhõn vật Tràng là điển hỡnh cho những người lao động nghốo tốt bụng, cởi mở, luụn khao khỏt hạnh phỳc và luụn cú niềm hi vọng ở tương lai tương sỏng

2 Phõn tớch tớnh cỏch nhõn vật Tràng:

a Tràng là người lao động nghốo tốt bụng, cởi mở:

- Xuất hiện: Ngật ngỡng trên con đờng khẳng khiu, xuất hiện trong xúm ngụ cư lỳc

chiều tối với dỏng vẻ mệt mỏi, hậu quả của một ngày lao động vất vả, cực nhọc

- Tên: giản dị, mộc mạc

- Ngoại hình: Tràng là nhân vật có bề ngoài thô, xấu : hai con mắt nhỏ tí, quai hàm bạnh

ra , bộ mặt thô kệch, đầu trọc nhẵn, lng to rộng nh lng gấu

- Thân phận: nghèo hèn lại là dân ngụ cự

- Mắc tật: hay vừa đi vừa nói một mình,…

-> Khó có thể lấy nổi vợ-> Trong nạn đói anh càng trở nên khốn khổ nhọc nhằn

- Tính cách:

+ Hiền lành, tốt bụng, vui tính, cởi mở hay đùa đợc trẻ con và những người trong xúm ngụ cư yêu mến , mỗi lần anh về xóm nghèo lại xôn xao lên được một lúc

+ Giữa lỳc cỏi đúi đang hoành hành khắp mọi nơi, vỡ đúi người ta cú thể làm nhiều điều xấu xa, ty tiện để cú miếng ăn thỡ Tràng vón sẵn lũng đói người đàn bà xa lạ một bữa no bỏnh đỳc Tràng làm điều đú vỡ tỡnh thương (khi nhỡn thấy vẻ tiều tụy của người đàn bà)

Tràng đó thể hiện được truyền thống nhõn ỏi của dõn tộc : Lỏ lành đựm lỏ rỏch.

b Tràng là người luụn khao khỏt hạnh phỳc, cú ý thức xõy dựng hạnh phỳc:

- Trong cõu núi nửa đựa nửa thật: nói đùa chứ có về với tớ thì ra khuân hàng lên xe rồi

cùng về đã ẩn chứa niềm khát khao tổ ấm gia đình nờn khi người đàn bà theo về, Tràng

đó chấp nhận dễ dàng dự khụng khỏi băn khoăn Mới đầu cũng chợn: Thóc gạo này đến

thân mình cũng chả biết có nuôi nổi không lại còn đèo bòng Cỏi tặc lỡi của Tràng không phải chỉ là sự liều lĩnh mà còn là một sự cu mang, một tấm lòng nhân hậu không thể chối

từ Quyết định có vẻ giản đơn nhng chứa đựng nhiều tình thơng của con ngời trong cảnh khốn cùng

- Trên đờng về xóm ngụ c, hạnh phỳc giản dị đơn sơ đó làm anh thay đổi Cú đến gần

20 lần trong tỏc phẩm nhà văn miờu tả gương mặt Tràng biểu lộ niềm vui khi cú vợ

Tràng không cúi xuống lầm lũi nh mọi ngày mà phởn phơ, vênh vênh tự đắc, hai mắt

sáng lấp lánh, khoa chai dầu thắp, tay nọ xoa vào tay kia khi đi bên ngời đàn bà, đùa vui với vợ những câu dí dỏm, lúng túng, ngại ngùng Trong phút chốc, Tràng quên tất cả tăm

tối, quờn cả cỏi đúi khỏt đang đe dọa, chỉ còn tình nghĩa với ngời đàn bà đi bên và cảm giác êm dịu của một anh Tràng lần đầu tiên đi cạnh cô vợ mới: Một cái gì mới mẻ, lạ lắm

cha từng thấy ở ngời đàn ông ấy, anh õn cần với người vợ mới ( băn khoăn sao nú lại buồn thế nhỉ; đon đả sốt sắng Ngồi xuống đõy, tự nhiờn )

- Chắt chiu mua hai xu dầu với ý nghĩ: vợ mới vợ miếc cũng phải cho nú sỏng sủa một tớ

chứ Tràng khụng chỉ thắp sỏng căn nhà mà cũn thắp lờn hạnh phỳc mới mẻ.

c Những biến đổi của Tràng khi đún nhận hạnh phỳc và hi vọng đổi đời:

- Cảm giỏc của Tràng sỏng hụm sau: Trong người ờm ỏi lửng lơ như người vừa ở trong

giấc mơ đi ra Ngỡ ngàng ko tin mình đã có vợ Thấm thía cảm động vì cảnh thay đỏi

mới mẻ khác lạ của căn nhà Thấy nhà cửa thu dọn gọn gàng, mấy chiếc quần ỏo rỏch như tổ đỉa vắt ở gúc nhà được đem ra sõn hong, hai cỏi ang nước để khụ cong đó kớn nước dõy ăm ắp, đống rỏc mựn tung bành ngay lối đi đó hút sạch, búng dỏng tảo tần của

mẹ ở ngũai vườn giấy cỏ và vợ quột sõn Anh bỗng thấy yờu thương và gắn bú với căn nhà của mỡnh Căn nhà tạm bợ của người dõn ngụ cư đó trở thành tổ ấm hạnh phỳc

- Niềm hạnh phỳc của Tràng là được sống trong cảnh gia đỡnh hũa thuận ờm ấm, nghĩ

đến tương lai, đến sự sinh sụi nảy nơt của hạnh phỳc: Hắn đó cú một gia đỡnh Hắn sẽ

cựng vợ sinh con đẻ cỏi ở dấy Cỏi nhà như cỏi tổ ấm che mưa che nắng Một nguồn vui sướng, phấn chấn đột ngột tràn ngập trong lũng Bõy giờ hắn mới thấy hắn nờn người, hắn thấy hắn cú bổn phận phải lo lắng cho vợ con sau này Hắn xăm xăm chạy ra giữa sõn, hắn cũng muốn làm một việc gỡ để dự phần tu sửa lại căn nhà Nguồn vui ấy như

tia nắng, như ỏnh bỡnh minh đem sinh khớ đếnh cho cuộc sống vấn đang tràn ngập sự chết chúc của cỏi đúi đang tung lưới bủa võy

- Trong bữa cơm sum họp đầu tiờn, miệng Tràng chỏt xớt bởi miếng chỏo cỏm hay đú là hiện thực nghiệt ngó nhưng trong đầu Tràng lại cú hỡnh ảnh của đoàn người đúi đi trờn

đờ Sộp, phớa trước cú lỏ cờ đỏ sao vàng phấp phới Đú là những người nụng dõn đứng lờn giành quyền sống dưới sự lónh đạo của Đảng và nếu gặp lại, Tràng sẽ nhập vào đoàn người đú

- Hỡnh ảnh đỏm người đúi và lỏ cờ đỏ bay phấp phới ở cuối tỏc phẩm là dự cảm dự cảm

về sự đổi đời của người lao động đó đến giữa ngày đúi khỏt hay Kim Lõn đó khơi dậy niềm hi vọng về một tương lai tươi sỏng trong những người lao động trong cảnh khốn cựng

3 Nghệ thuật:

- Miờu tả nhõn vật từ ngoại hỡnh, ngụn ngữ, tớnh cỏch miờu tả tõm lớ nhõn vật sắc sảo, tinh tế

4 Đỏnh giỏ chung:

- Qua nhõn vật Tràng, Kim Lõn đó thể hiện cỏch nhỡn số phận nhõn vật theo tinh thần nhõn đạo mới: nhà văn khụng chỉ thấy nối khổ mà cũn nõng niu, trõn trọng phẩm chất tốt đẹp của họ; khẳng định khỏt vọng sống của người nụng dõn là khi cú điều kiện họ sẽ vươn tới một cuộc sống tốt đẹp hơn