Chuyên đề môn văn học tác PHẨM HAI đứa TRẺ THẠCH LAM –

Hiểu văn bản 2.1.Bức tranh đời sống nơi phố huyện nghèo Bức tranh phố huyện nghốo trong truyện ngắn Hai đứatrẻ của Thạch Lam được miờu tả ở hai phương diện:Bức tranh thiờn nhiờn và bức t

SỞ GD&ĐT VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT XUÂN HÒA

CHUYÊN ĐỀ ÔN THI ĐẠI HỌC – CAO ĐẲNG MÔN VĂN

Số tiết: 10 tiết

NĂM HỌC 2013 - 2014

CHUYấN ĐỀ LUYỆN THI ĐẠI HỌC

HAI ĐỨA TRẺ

THẠCH LAM

-A MỤC ĐÍCH – YấU CẦU 1.Nội dung:

- Nắm những kiến thức cơ bản về tỏc giả Thạch Lam

- Cảm nhận đợc tình cảm xót thơng của Thạch Lam đối với những ngời sốngnghèo khổ, quẩn quanh Sự trân trọng, cảm thông của nhà văn trớc mong ớc của

họ về một cuộc sống tơi sáng hơn

- Thấy đợc một vài nét độc đáo trong bút pháp nghệ thuật của Thạch Lam quatruyện ngắn trữ tình

2 Kĩ năng:

ễn luyện và hỡnh thành cho học sinh cỏc dạng đề

- Tỏi hiện kiến thức về tỏc giả, tỏc phẩm

- Cảm nhận về chi tiết trong tỏc phẩm

- Rốn kĩ năng cảm thụ, phõn tớch hỡnh tượng văn học

- Phõn tớch cỏc khớa cạnh nội dung và nghệ thuật của tỏc phẩm

- Tên khai sinh: Nguyễn Tờng Vinh (sau đổi thành

- Là ngời thông minh, tính tình điềm đạm, trầm tĩnh vàrất tinh tế.

- Có quan niệm văn chơng lành mạnh, tiến bộ và có biệttài về truyện ngắn

- Thạch Lam là nhà văn duy nhất trong nhúm TLVĐ

vượt được thử thỏch của thời gian ễng khai mở một lối

đi riờng, ụng thường lặng lẽ thể hiện niềm cảm thươngchõn thành đối với những người nghốo, quý mến cuộcsống và trõn trọng sự sống của mọi người xung quanh

2 Sáng tác

- Tác phẩm chính:

Giú đầu mựa (tập truyện ngắn 1937) Nắng trong vườn (tập truyện ngắn 1938) Ngày mới (truyện dài 1939)

Theo dũng ( Bỡnh luận văn học 1941 Sợi túc (Tập truyện ngắn 1942)

HN băm sỏu phố phường (bỳt kớ 1942)

- Đặc điểm truyện ngắn Thạch Lam: truyện khụng cúcốt truyện được cấu tứ như một bài thơ, nhõn vật được

mụ tả ở một nột tõm trạng với một nội tõm khụng hề

gay gắt bởi vỡ Thạch Lam cú quan điểm nghệ thuật:“

Đối với tôi văn chơng không phải là một cách đem đến cho ngời đọc sự thoát li hay sự quên, trái lại văn chơng

là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có,

để vừa tố cáo và thay đổi một cái thế giới giả dối và tàn

ác, vừa làm cho lòng ngời đợc thêm trong sạch và phong phú hơn”.

3.Truyện ngắn “ Hai đứa trẻ”

a Xuất xứ:

Ttrích trong tập “ Nắng trong vờn”

- Bối cảnh truyện lấy cảm hứng từ quờ ngoại của tỏcgiả, phố huyện với ga xộp Cẩm Giàng – Hải Dương

- Hai đứa trẻ đan xen yếu tố hiện thực và lãng mạn trữtình, gửi gắm tư tưởng nhõn đạo đỏng quý một cỏch kớnđỏo, nhẹ nhàng nhưng thấm thớa

b Kết cấu:

Thạch Lam là người mở đường tài hoa cho loại truyệnngắn trữ tỡnh khụng cú cốt truyện đặc biệt đơn giảnnhưng đậm chất trữ tỡnh chất thơ

Bởi vậy khi tỡm hiểu tỏc phẩm khụng nờn tập trung phõntớch nhõn vật với đặc diểm tớnh cỏch mà hướng vào tỡmhiểu tõm trạng, cảm xỳc của nhõn vật và đằng sau nú làcủa tỏc giả với khung cảnh thiờn nhiờn, kg và tg nghệthuật

- Thể loại: Truyện ngắn trữ tình: cốt truyện rất đơn giản,

gần nh không có cốt truyện, đậm chất trữ tình, chất thơthể hiện trong miêu tả cảm xúc, tâm trạng của nhân vật,cảnh vật thiên nhiên

2 Hiểu văn bản 2.1.Bức tranh đời sống nơi phố huyện nghèo

Bức tranh phố huyện nghốo trong truyện ngắn Hai đứatrẻ của Thạch Lam được miờu tả ở hai phương diện:Bức tranh thiờn nhiờn và bức tranh cuộc sống con người

- Bức tranh thiờn nhiờn được miờu tả ở buổi chiều tàn vàđờm tối

- Màu sắc, hình ảnh: Phơng tây đỏ rực nh lửa cháy vànhững đám mây ánh hồng nh hòn than sắp tàn Dãy trelàng trớc mặt đen lại, màu sắc của vũm trời hàng ngànngụi sao lấp lỏnh, của hạt cỏt, đom đúm- màu sắc cànglỳc càng mờ nhạt dần khụng soi tỏ mặt người.

- Mựi vị: Mựi vỏ bưởi, vỏ thị, lỏ nhón và cỏc mựi õm ẩmbốc lờn

Thời gian trụi đi được miờu tả trong một nhận xột giàucảm xỳc:

-> cảnh vật đẹp và buồn, rất quen thuộc Chiều, chiều

rồi, một chiều êm ả nh ru và thoảng qua gió mát

Khụng gian phố huyện chỡm sõu vào đờm khuya tĩnhmịch và đầy búng tối Bức tranh bỡnh dị thõn thuộcnhưng cỏi nghốo vẫn hiện lờn bởi khung cảnh tiờu điều

xơ xỏc, cảnh vật tàn tạ buồn bó và dường như búng tối

lấn ỏt nhấn chỡm cả phố huyện này.

b Cuộc sống con người nơi phố huyện :

* Cảnh chợ tàn

- Chợ đã vãn từ lâu, không một tiếng ồn ào, ngời cũng

về hết, chỉ còn một vài ngời bán hàng về muộn đang thuxếp hàng hoá

- Trên đất chỉ còn rác rởi, vỏ bởi, vỏ thị và lá nhãn

- Mấy đứa trẻ con nhà nghèo nhặt nhạnh thanh nứa,thanh tre hay bất cứ thứ gì của những ngời bán hàng đểlại

=>Bóng tối đầy dần

- Ánh sáng +Đèn hoa kì leo lét, đèn dây sáng xanh

+ Một khe ánh sáng + Vệt sáng của những con đom đóm

+ Quầng sáng thân mật chung quanh + Một chấm lửa nhỏ và vàng lơ lửng đi trong đêm tối + Tha thớt từng hột sáng lọt qua phên nứa

b.Cuộc sống con ngời

*Hình ảnh những ngời dân phố huyện

+ Mẹ con chị Tí với cái chõng tre, vài chén nớc chè,ngọn đèn dầu leo lét Ngày mò cua bắt tép, tối dọn hàng,hàng đã đơn sơ lại vắng khách nên “ chả kiếm đợc bao

nhiêu” và khụng thụi hy vọng “may ra hụm nay cú khỏ

hơn chăng” ( Hình ảnh ngọn đèn đợc nhắc đi nhắc lại

nhiều lần)+ Gia đình bác xẩm: nằm ngồi ngay trên chiếc chiếu

trơ trớc mặt, chỉ có “mấy tiếng đàn bầu kêu lên bần

bật ”- nghốo sống lay lắt, thoi thúp.

+ Bỏc phở Siờu: cú cả một gỏnh phở, gia tài cú vẻ khấmkhỏ nhưng tương lai thảm hại vỡ phở là thứ quà xa xỉ ởphố huyện này

+ Hình ảnh bà cụ Thi hơi điên nghiện rượu: tiếng cườikhanh khỏch của bà tan trong đờm tối – sản phẩm củacuộc sống tự tỳng tồn tại trong tỡnh trạng dở sống dởchết

+ Những đứa trẻ con nhà nghèo ven chợ

=> những kiếp sống vất vởng, lầm than cùng sự buồnchán, mỏi mòn

- Liên ngồi yên lặng bên mấy quả thuốc sơn đen, côthấy “ Lòng buồn man mác”, đôi mắt “ Bóng tối ngập

đầy dần” và cái buồn của buổi chiều quê thấm thía vàotâm hồn ngây thơ của cô

- Càng về khuya “ Tâm hồn Liên yên tĩnh hẳn, có nhữngcảm giác mơ hồ không hiểu”

Tóm lại:

Chừng ấy ngời trong bóng tối ngày này qua ngày khác

sống quẩn quanh, tù túng trong cái “ ao đời bằng phẳng”

(Xuân Diệu).Mỗi ngời một cảnh nhng họ đều có chung

sự buồn chán, mỏi mòn - Con người như một cỏi búngvật vờ, lay lắt, vụ vọng ở tương lai Đõy là những kiếpngười nhỏ bộ, vụ danh vụ nghĩa trong đờm tối của xó

hội cũ:

Hoạt động2:

- Gọi HS đọc đoạn văn

tả cảnh đợi tàu

- HS chia nhóm nhỏ

trao đổi thảo luận trả

lời câu hỏi:

(?) Cảnh đợi tàu đợc

miêu tả nh thế nào? Vì

sao chị em Liên và

mọi ngời cố thức đợi

tàu dù chẳng đợi ai,

chẳng mua bán gì?

(?) Nêu ý nghĩa của

hình ảnh đoàn tàu đối

“Những con người ấy sẽ đi đõu, về đõu, tương lai của

họ sẽ như thế nào?” Đõy chớnh là sức sống trong truyện

ngắn Thạch Lam: Cú khả năng làm cho người đọc day

dứt trăn trở, băn khoăn về một cuộc sống nghốo khổ, tẻ nhạt, quẩn quanh khụng tương lai.

- Để trả lời cõu hỏi này, Thạch Lam đó phỏt hiện trong

cuộc sống ngột ngạt tự tỳng ấy “tỡnh người” núi như

Nguyễn Tuõn là “tỡnh người man mỏc bàng bạc khắpthiờn truyện” Tỡnh người ấy được thể hiện:

+Lũng xút thương của Liờn đối với những đứa trẻ nghốohay cảm nhận của Liờn về mựi riờng của đất của quờ

hương này: chỉ mới bắt gặp mựi õm ẩm bốc lờn, hơi

núng của ban ngày lẫn mựi cỏt bụi quen thuộc – Liờn

đó nghĩ đến mựi riờng của đất của quờ hương Chỉ cú

găn bú sõu nặng với mảnh đỏt quờ hương con người mớimang trong mỡnh những cảm nhận tinh tế đến vậy

+ Cỏi tỡnh người chõn chất bàng bạc khắp thiờn truyệntỏa ra trong từng quan hệ nhỏ nhất, tầm thường nhất:giữa chị em Liờn với nhau, giữa chị em Liờn với nhữngngười hàng phố như chị Tớ, bỏc xẩm, bỏc Siờu, ngaytrong cỏch cư xử của chị em Liờn với bà cụ Thi – một

bà cụ hơi điờn cũng thấy ấm ỏp tỡnh thương và sự cảmthụng

Như vậy cú thể núi nhà văn đó tỡm ra được sơ sở để tinvào một tương lai tốt đẹp: TèNH NGƯỜI

VHVN 1930 -1945 núi nhiều về hiện thực xó hội Viờt

họ vẫn le lúi hy vọng, hy vọng mơ hồ vào một ngày mai

cú thể sẽ tốt đẹp hơn Niềm hy vọng đú được nhà vănđồng cảm và thể hiện trong phần cuối của truyện

2.Cảnh đợi tàu

- Đêm nào cũng vậy chị em Liên và An và những ngờidân phố huyện cũng cố thức đợi chuyến tàu đi ngangqua

- Đoàn tàu từ Hà Nội “ với những toa đèn sáng trng,

những toa hạng trên sang trọng lố nhố ngời, đồng và kền lấp lánh” nó đối lập với cuộc sống mòn mỏi, nghèo

nàn, tối tăm và quẩn quanh của ngời dân phố huyện

- Đối với chị em Liên, chuyến tàu đêm còn gợi nhớ vềnhững kỉ niệm của ngày xa sung sớng, của Hà Nội xaxăm,Hà Nội rực sáng và huyên náo

-> Chuyến tàu đêm “ nh đã đem một thế giới khác đi

qua” đoàn tàu đến và đi nh một lịch trình nhng hình ảnh

đoàn tàu sáng trng cũng tạo một thoáng vui, một niềm

an ủi, một nỗi khao khát mơ hồ, một mơ ớc không baogiờ tắt, một chút tơi sáng cho sự sống nghèo khổ, đơn

điệu, tẻ nhạt hàng ngày của họ

- Sau khi con tàu đi qua: phố huyện lại chìm vào yêntĩnh, tịch mịch

=> Hiện thực cảnh đời buồn tẻ ở một phố huyện nhỏ cómột ý nghĩa khái quát: nó tái hiện tính trì trệ từ lâu củaXHVN thời Pháp thuộc

III Kết luận

- Thạch Lam đã miêu tả bức tranh phố huyện nghèobằng những cảnh, những ngời, những chi tiết rất chânthật và cảm động Ông đã giành cho con ngời quê hơng,những con ngời nghèo khổ trong bóng tối một sự cảmthông và xót thơng nồng hậu Cảnh phố huyện nghèovừa hiện thực vừa chứa chan tinh thần nhân đạo

- Cốt truyện đơn giản, nhân vật chủ yếu đợc khai thác

bởi tâm trạng, cảm xúc, giọng văn nhẹ nhàng trầm tĩnh,cảm xúc tinh tế, hình ảnh chọn lọc vừa mang ý nghĩahiện thực vừa mang ý nghĩa biểu trng( bóng tối, ngọn,

đèn, đoàn tàu)

- Nét đặc sắc của phong cách nghệ thuật Thạch Lam + Vừa đậm đà yếu tố hiện thực vừa phảng phất chấtlãng mạn, chất thơ

+ Tiêu biểu cho loại truyện tâm tình của Thạch Lam( Cái tình ngời chân chất nhẹ nhàng thấm sâu khắp thiêntruyện; thế giới nội tâm của nhân vật; lối kể chuyện thủthỉ nh tâm sự với ngời đọc )

Thõn bài:

Toàn bộ tỏc phẩm được miờu tả qua cảm nhận, cỏi nhỡn của Liờn - mộttõm hồn trong sỏng – khiến nội dung cõu chuyện gần gũi hơn Thụng qua tỏcphẩm, thụng qua tỏc phẩm Thạch Lam thể hiện một cỏi nhỡn về hiện thực cuộcsống và tinh thần nhõn đạo rất riờng

* Hiện thực cuộc sống: Xó hội Việt Nam trước cỏch mạng thỏng Tỏm:

Nam Cao tỏi hiện qua một làng Vũ Đại – hiện thực về một làng quờ ngột ngạt vớinạn cường hào ỏc bỏ, một làng quờ mà cú những con người lương thiện bị xụ đẩythành kẻ lưu manh (Chớ Phốo, Bỏ Kiến, Năm Thọ)

Ngô Tất Tố tái hiện qua làng Đông Xá trong Tắt đèn Những làng quê Việt Nam

ngột ngạt bởi sưu cao thuế nặng, bởi tiếng trống tù và và tiếng người la hét

Trong Số đỏ của Vũ Trọng Phụng là xã hội thành thị Việt nam với những trò bịp bợm, giả dối,vô đạo, vô luân mà ông gọi là xã hội chó đểu Còn Thạch Lam mang đến cho chúng ta một làng quê Việt Nam bình bị bởi hình ảnh mặt trời, lũy

tre làng, tiếng muỗi vo ve, phiên chợ =>Hiện thực cuộc sống qua cái nhìn của

Thạch Lam trở nên gần gũi nhân ái hơn bởi “cái mộc mạc giản dị thanh khiết của

đồng quê, nội cỏ Việt Nam” (Hà Nội băm sáu phố phường)

*Giá trị nhân đạo:

- Sự cảm thông của nhà văn với những rung động nhẹ nhàng tinh tế trong tâmhồn con người: tâm hồn Liên man mác trong thời khắc của ngày tàn, Liên xúc

động khi thấy những đứa trẻ con nhà nghèo lom khom nhặt nhạnh những vật

thừa nơi chợ chiều nhưng chính chị cũng không có tiền để cho chúng

- Sự cảm thông cho những kiếp người nhỏ bé nơi phố huyện nghèo Đó là nhữngkiếp người nghèo khổ, đơn điệu, mòn mỏi, tẻ nhạt:

+ Mẹ con chị Tí bán nước trà và quà vặt hàng đêm

+ Bác phở siêu với gánh phở - một thứ quà xa xỉ

+ Vợ chồng bác xẩm hát dạo, xin ăn

+ Hình ảnh chị em Liên – phụ giúp sinh kế gia đình

- Sự thấu hiểu và trân trọng của nhà văn với những khát vọng thầm lặng, sâu sắctrong tâm hồn những con người nghèo khổ Họ luôn khao khát về một thế giới,một tương lai tươi sáng khác với hiện thực nghèo khổ, đen tối của họ.Bởi vậymới có cảnh phố huyện thao thức đợi chuyến tàu đêm, họ đợi một sự đổi thaythuộc về tinh thần

* Bút pháp nghệ thuật đặc sắc:

- Cốt truyện giản dị, hầu như không có chuyện mà vẫn chứa đựng nội dung giàutính nhân văn, gợi được những rung động sâu lắng, hấp dẫn nơi người đọc và cósức lay tỉnh tâm hồn người

- Bút pháp tả thực kết hợp hài hòa với trữ tình tạo dựng chân thực, sinh động bứctranh nhân thế cảm động của phố huyện nghèo nhưng ấm áp tình người

- Lời văn trong sáng gợi hình, gợi cảm, giọng văn trữ tình giàu chất thơ tạo được

âm hưởng ngân vang và ấn tượng sâu sắc nơi người đọc Thạch Lam với Hai đứa

trẻ đã để lại cho văn học Việt Nam một sáng tác đặc sắc giàu tính nhân văn.

Câu 2: Trong tác phẩm Hai đứa trẻ của Thạch Lam, ấn tượng của Liên về

Hà Nội có những nét nổi bật nào? Hình ảnh về Hà Nội có ý nghĩa gì trong đời sống tâm hồn Liên? ( Đề thi ĐH khối C năm 2013)

- Những nét nổi bật trong ấn tượng của Liên về Hà Nội:

+ HN là nơi Liên từng được vui chơi, thưởng thức những món quà ngon lạ.+ HN là nơi tràn ngập âm thanh, ánh sáng

- Ý nghĩa của hình ảnh Hà Nội trong đời sống tâm hồn Liên

+ Khơi dậy nỗi nhớ tiếc về một quá khứ tươi đẹp đã mất và niềm mơ tưởng

về một tương lai tươi sáng nhưng xa vời

+ Nuôi dưỡng khát vọng mơ hồ mà khắc khoải của Liên: được thoát rakhỏi hiện thực tăm tối, buồn tẻ nghèo khổ của phố huyện

Câu 3 Anh chị hãy nêu những nét chính về tình cảm nhân đạo và bút pháp

nghệ thuật trong truyện ngắn Hai đứa trẻ của Thạch Lam ( Đề thi ĐH khối

C năm 2009) (Tham khảo câu 1)

Câu 4: Sự đối lập giữa ánh sáng và bóng tối trong truyện ngắn Hai đứa trẻ

của Thạch Lam.

1.Ánh sáng:

a.Chiều:

+Phương tây đỏ rực như lửa cháy

+Những ánh sáng từ ngọn đèn trong nhà bác phở Mĩ, đèn hoa kì leo loét trong nhà ông Cửu, những ánh sáng xanh trong hiệu khách Những ánh sáng ấy chiếu

ra ngoài phố

b.Nhá nhem tối:

+Ánh sáng từ ngọn đèn của chị Tí

+Ánh sáng từ ngọn đèn Hoa Kì của Liên

c.Trời bắt đầu đêm, đêm tối:

+Khe ánh sáng từ một vài cửa hàng còn thức

+Ánh sáng của ngàn sao ganh nhau lấp lánh

+ Vệt sáng của những con đom đóm

+Quầng sáng thân mật chung quanh ngọn đèn của chị Tí

+Một chấm lửa ở phía huyện

+Ánh sáng từ ngọn đèn hoa kì vặn nhỏ của Liên

+Ánh sáng đèn lồng của những người làm công ở hiệu khách đi đón bà chủ về

+Đốm than đỏ bay tung trên đường sắt

+Chấm nhỏ của chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng

+Ánh sáng từ liên tưởng về Hà Nội của Liên: Hà Nội sáng rực, vui vẻ và huyên náo

+Sao trên trời vẫn lấp lánh

+Ánh sáng từ chiếc đèn con của chị Tí chiếu sáng một vùng đất nhỏ

2.Bóng tối:

a.Chiều:

+Dãy tre trước làng đen kịt

+Trong cửa hàng hơi tối, muỗi đã bắt đầu vo ve

+Đôi mắt chị bóng tối ngập đầy dần và cái buồn của buổi chiều quê…->Bóng tối trong sâu thẳm tâm hồn Liên

b.Nhá nhem tối:

+Trời nhá nhem tối sau khi chợ tàn…

+Cụ Thi điên đi dần vào bóng tối

c.Trời bắt đầu đêm, đêm tối:

+Đường phố và các ngõ con dần dần chứa đầy bóng tối

+Tối hết cả, con đường thăm thẳm ra sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng càng sẫm đen hơn nữa

+Chừng ấy người trong bóng tối mong đợi một cái gì tươi sáng hơn cho sự sống nghèo khổ hằng ngày của họ…

+Tiếng trống cầm canh đánh tung lên rồi chìm ngay vào bóng tối

d.Đoàn tàu đến:

e.Tàu đi:

+Chiếc tàu đi vào đêm tối

+Đêm tối vẫn bao bọc chung quanh…

+Tiếng vang động của xe hỏa mất dần trong bóng tối

+Liên nhìn quanh đêm tối

=>Bóng tối lại bao trùm cả phố huyện khi tàu đi qua

Nếu nói trong nền văn xuôi hiện đại Việt Nam hiếm thấy một tác phẩm nàomiêu tả bóng tối miêu tả đậm đặc như trong tác phẩm này, thì cũng có thể nóihiếm có tác phẩm nào trong khoảng sáu, bảy trang sách lại nói về nhiều nguồnsáng đến thế Toàn bộ truyện ngắn xây dựng trên phép đối lập giữa ánh sáng vàbóng tối Tác giả lấy sáng mà tả tối, làm nổi bật cái tăm tối của đất trời, của cuộc

-> Có thể nói, ánh sáng chỉ thưa thớt, bé nhỏ, chỉ là những khe sáng, hột sáng, đốm sáng Những nguồn sáng ấy khỗng xua được màn đêm, không đủ thắp sáng

lên cuộc đời, trái lại chỉ vừa đủ để biến những con người thành một chiếc bóng

đổ dài xuống mặt đất trong đêm đen Còn bóng tối ngập đầy, tối hết cả con đường thăm thẳm ra sông,bao trùm lên cả bức tranh phố huyện Với bút pháp

đối lập ấy, Thạch Lam đã khắc họa cảnh sống tù túng quẩn quanh của những con người bé nhỏ nơi phố huyện - lọt thỏm giữa không gian chật hẹp, tịch mịch

và đầy bóng tối Đó là cuộc sống của dân ta trước CMT8.

Câu 5 Trong truyện ngắn Hai đứa trẻ, tác giả miêu tả lặp lại các chi tiết về

ánh sáng, đặc biệt là ánh sáng ngọn đèn hàng nước chị Tí Em hãy trình bày cảm nhận về chi tiết đó.

Hoặc: Trong bóng đêm tràn ngập nơi phố huyện ở truyện ngắn Hai đứa trẻ.

Anh chị thấy có những loại ánh sáng nào xuất hiện Thạch Lam đặc biệt quan tâm đến hai loại ánh sáng? Chúng được miêu tả ra sao? Ý nghĩa?

Mở bài:

Thạch Lam là nhà văn có phong cách nghệ thuật độc đáo, truyện ngắnThạch lam là những câu chuyện không có cốt truyện, truyện tâm trạng và nỗiniềm Bởi vậy mỗi một chi tiết trong tác phẩm đều mang ý nghĩa tư tưởng lớn lao

và chi tiết về cái nguồn ánh sáng là một chi tiết như vậy

Thân bài:

-Chỉ ra chính xác những câu văn miêu tả ánh sáng: Có khoảng 10 lần nhà văn

lặp lại chi tiết ngọn đèn nơi phố huyện:

+ Các nhà lên đèn cả rồi, đèn treo trong nhà bác phở Mĩ, đèn hoa kì leo lét trongnhà ông Cửu, đèn dây sáng xanh trong hiệu khách

+ Các nhà đã đóng cửa im ỉm, trừ một vài cửa hàng còn thức, nhưng cửa chỉ để

hé ra một khe ánh sáng

+ vũ trụ thăm thẳm bao la, quầng sáng thân mật chung quanh ngọn đèn lay độngtrên chõng hàng chị Tí

+ Hà Nội nhiều đèn quá: sáng rực lấp lánh

+ Từ phố huyện đi ra hai ba người cầm đèn lồng lung lay cái bóng dài

+ Chị gài cẩn thận và vặn nhỏ ngọn đèn đặt trên quả thuốc sơn đen

+ Liên thấy mình sống giữa bao nhiêu sự xa xôi không biết như chiếc đèn concủa chị Tý chỉ chiếu một vùng đất nhỏ

-Nếu đề bài yêu cầu nêu ý nghĩa thì làm như sau:

+ Ánh sáng thiên nhiên: Ánh sáng mặt trời, đom đóm, bầu trời, ngôi sao, hạt cát,con đường mấp mô: Ánh sáng nhỏ dần và lịm tắt

+ Ánh sáng cuộc sống con người: Ngọn đèn - cuộc sống le lói

Đoàn tàu – là ánh sáng của cs đối lập với phốhuyện

Tất cả những chi tiết trên vừa mang ý nghĩa tả thực, vừa mang ý nghĩa biểu tượng

+ Trong ý nghĩa tả thực: các chi tiết đó cho ta thấy hiện thực đời sống quẩn quanh

tù túng, ngột ngạt nơi phố huyện Khiến người đọc có cảm giác phố huyện chìmtrong bóng tối Là bóng tối của cuộc sống nghèo khổ, cùng cực, dở sống, dở chết

Là tương lai mờ mịt

+ Trong ý nghĩa biểu tượng thì những chi tiết đó gợi lên trong lòng người đọcnỗi ám ảnh sâu xa: cảm thương, ái ngại cho những kiếp người phải sống mònmỏi, chìm khuất, mù tối ngay giữa cuộc đời đầy khát vọng đổi thay và đầy ánhsáng (Hình ảnh chuyến tàu)

Câu 6: Ý nghĩa của hình ảnh đoàn tàu xuất hiện ở phần cuối tác phẩm.

Mở bài

Thân bài

- Vai trò của chi tiết nghệ thuật trong tác phẩm

- Chi tiết đoàn tàu được miêu tả ở phần cuối câu chuyện

+ Âm thanh: náo nhiệt

+ Ánh sáng: sáng rực lên

+ Cuộc sống con người: đầy đủ, giàu sang

Ý nghĩa tả thực: Cuộc sống đầy đủ và có ý nghĩa

Ý nghĩa biểu tượng: Khát vọng của con người, cái đích mà con người hướng tới,

khát vọng một sự đổi thay tuy mong manh mơ hồ nhưng đủ sức neo đậu và níugiữ để con người không rơi vào tuyệt vọng Và nó thể hiện chiều sâu tinh thầnnhân đạo trong sáng tác của Thạch Lam

Văn học ở nơi sâu thẳm của nó luôn là tiếng nói đồng vọng của nhà văn về

hiện thực nhằm đối thoại với cuộc đời Bởi thế theo cách nói của Nam Cao “Văn

chương chỉ dung nạp những người biết đào sâu tìm tòi, khơi những nguồn chưa

ai khơi và sáng tạo những gì chưa có”, ta thấy nguồn chưa ai khơi trước sau vẫn

là số phận con người trước hiện thực cuộc sống Ở đó là tất cả những gì nhà văn

kí thác, là nỗi đau, ước vọng Đến với truyện ngắn Hai đứa trẻ của nhà văn Thạch

Lam ta gặp gỡ điều tâm huyết muôn đời của văn chương chân chính Sức sốngcủa tác phẩm không chỉ ở chiều sâu tinh thần nhân đạo mà còn ở bút pháp nghệthuật độc đáo Phân tích bức tranh phố huyện nghèo qua tác phẩm ta sẽ rõ điềuấy

Thân bài

Ý 1 Hoàn cảnh sáng tác, tình huống truyện, ý nghĩa nhan đề.

Tình huống truyện: Truyện ngắn Thạch Lam thường là truyện ngắn giàuchất trữ tình, truyện không có cốt truyện Nhà văn không tạo dựng tình huốngtruyện éo le, gay cấn, cũng không có những xung đột thiện ác, giàu nghèo gaygắt Truyện của Thạch Lam chỉ như những đoạn thủ thỉ tâm tình, nhẹ nhàng màthấm thía Thế nhưng truyện vẫn có giá trị phản ánh hiện thực và thể hiện những

tư tưởng Nhân văn sâu sắc

Toàn bộ truyện ngắn Hai đứa trẻ được mở ra bằng cái nhìn của đôi mắt Liên – nhân vật trung tâm của truyện Liên nhìn và cảm nhận bằng tâm hồn mới lớn, tất nhiên phía sau đó chính là nỗi niềm của Thạch Lam – một nhà văn có chất giọng trữ tình thường quan tâm đến những nhịp đập khẽ khàng trong tâm hồn tuổi trẻ Đôi mắt ấy làm hiện lên mỗi dòng chữ, trên từng trang sách toàn cảnh không gian phố huyện nghèo: từ lúc mặt trời sắp lặn cho đến gần nửa đêm trong khoảng chật hẹp của không gian đang thấp dần: Người đọc nhận thấy bóng

tối ngày càng dày đặc “ Tối hết cả, con đường thăm thẳm ra sông, con đường

qua chợ về nhà, các ngõ vào làng càng sẫm đen hơn nữa .” Thạch Lam viết

“Chiều, chiều rồi Một buổi chiều ” không gian ấy như đang đè thấp làm trĩu

nặng nỗi lo toan của kiếp người Con người sẽ sống ra sao? Đi đâu? Về đâu? Chờ đợi cái gì trong vòng luẩn quẩn đầy bóng đêm ấy Hình ảnh bức tranh phố huyện nghèo tức sẽ nảy sinh nỗi đợi chờ Câu chuyện buồn như một tâm trạng khắc khoải

Ý 2 Phân tích bức tranh phố huyện nghèo.

a.Bức tranh thiên nhiên:

Truyện ngắn Hai đứa trẻ luôn luôn bồi hồi nhịp đập của con tim vạn vật bởi vậykhung cảnh phố huyện được cảm nhận qua cái nhìn của Liên là khung cảnh từcao xuống thấp, từ rộng đến hẹp Càng thấp càng hẹp thì thân phận con ngườihiện ra càng rõ nét

- Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn: Bức tranh phố huyện hiện lên qua cảm

nhận vô cùng tinh tế của Thạch Lam Bức tranh ấy với thật nhiều ánh sáng, âmthanh, mùi vị

+ Ánh sáng: Vầng mặt trời gay gắt trong cơn hấp hối ở “phương tây” cố gắng hắt lên ánh “đỏ rực như lửa cháy” làm cho “những đám mây ánh hồng như hòn than

sắp tàn” Dãy tre làng mất đi màu xanh của sự sống, khoác lên mình tấm áo

choàng đen “đen lại cắt hình rõ rệt trên nền trời”, bầu trời ngàn sao lấp lánh

mấy quả thuốc sơn đen, mắt người bóng tối ngập đầy dần, ngọn đèn hoa kì nhỏnhư hạt đỗ, ánh sáng từ khe liếp tất cả hòa nhập vào nhau Người đọc nhận thấythật nhiều ánh sáng nhưng chúng, chúng yếu ớt, leo let và thoi thóp Bóng tốiđêm đen ngày càng thêm dày đặc và mịt mùng đến mức không đủ chiếu tỏ mặtngười: phố huyện nhỏ như là vương quốc của chiều tà và bóng tối, đêm đen

Bóng tối bao trùm, ngự trị tất cả phố huyện “tối hết cả con đường thăm thẳm ra

sông, con đường qua chợ về nhà, các ngõ vào làng lại càng sẫm đen hơn” Đến

cả tiếng trống cầm canh cũng không xuyên qua được đêm tối dày đặc, nó chỉ

tung lên một tiếng ngắn khô khan, không vang động ra xa rồi chìm ngay vào