Thiết kế tiến trình dạy học theo góc bài định luật boyle mariotte VL10NC, phát huy tính tích cực, tự lực và phát triển tư duy sáng tạo của học sinh. Tài liệu học Cao học trường ĐHSP Hà Nội - Giảng viên Nguyễn Văn Biên
Trang 1DẠY HỌC THEO GÓC
(Working in corners)
Trang 2“ĐỊNH LUẬT BÔI-LƠ – MA-RI-ỐT”
Dạy học bài
Trang 3I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
- Nêu được khái niệm quá trình đẳng nhiệt
- Phát biểu và viết được biểu thức định luật Bôi-lơ – Ma-ri-ốt
Trang 4I MỤC TIÊU BÀI HỌC
2 Kĩ năng
- Dùng thuyết động học phân tử chất khí giải thích một cách
định tính mối quan hệ giữa p, V trong quá trình đẳng nhiệt
- Đề xuất được phương án thí nghiệm kiểm tra giả thuyết
mối quan hệ giữa p,V trong quá trình đẳng nhiệt
Trang 5I MỤC TIÊU BÀI HỌC
2 Kĩ năng
- Lắp ráp được thí nghiệm, tiến hành thí nghiệm kiểm tra giả
thuyết về quá trình đẳng nhiệt
- Xử lí được kết quả thí nghiệm và rút ra được nhận xét
- Biện luận được sai số kết quả thí nghiệm và các nguyên
nhân gây ra sai số
Trang 6I MỤC TIÊU BÀI HỌC
2 Kĩ năng
- Vẽ được đồ thị p,V của quá trình đẳng nhiệt
- Vận dụng giải một số bài tập và giải thích một số hiện
tượng liên quan thực tế
- Đọc, hiểu tài liệu
Trang 7I MỤC TIÊU BÀI HỌC
3 Thái độ
- Hứng thú với bài học, tích cực tự chủ chiếm lĩnh kiến thức
- Có tinh thần học tập hợp tác
Trang 8I MỤC TIÊU BÀI HỌC
4 Năng lực
- K1, K2, K3, K4, P5, P6, P7, P8, X1, X2, X4, X5, X8, C1, C2
Trang 9II CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
- Bộ thí nghiệm xây dựng định luật Bôi-lơ – Ma-ri-ốt
- Phiếu học tập
Trang 10II CHUẨN BỊ
2 Học sinh
- Ôn lại khái niệm áp suất, thể tích, nhiệt độ
- Thực hiện nhiệm vụ học tập được giao
Trang 11III SƠ ĐỒ TỔ CHỨC CÁC GÓC
Góc trải nghiệm (làm
thí nghiệm)
Góc quan sát (quan sát thí nghiệm ảo
Góc vận dụng
(giải bài tập)
Góc phân tích (phân tích tài liệu) Nội dung
Trang 12IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
a Mục tiêu đối với giáo viên
- Giúp học sinh trải qua hoạt động thí nghiệm thực tế
- Giúp học sinh phát hiện vấn đề và giải quyết vấn đề bằng
phương pháp thực nghiệm
- Kích thích hứng thú học tập của học sinh
Trang 13IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
b Mục tiêu đối với học sinh
- Nêu được nguyên tắc hoạt động của các dụng cụ đo có
trong sơ đồ thí nghiệm quá trình đẳng nhiệt
- Nêu được vấn đề nảy sinh giữa ba thông số p, V, T
Trang 14IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
b Mục tiêu đối với học sinh
- Nắm được suy luận lý thuyết dẫn đến phương án tiến hành
thí nghiệm
- Thao tác được chính xác để đo được thể tích và áp suất
- Từ bảng số liệu thu được khái quát hóa để tìm ra định luật
- Vẽ được đường đẳng nhiệt
Trang 15IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
c Dụng cụ:
Trang 16IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
d Hỗ trợ của giáo viên
- Định hướng giúp HS nêu đúng vấn đề cần nghiên cứu
- Hỗ trợ HS suy luận từ lý thuyết đến phương án thí nghiệm
- Giới thiệu sơ đồ thí nghiệm của quá trình đẳng nhiệt
Trang 17IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
d Hỗ trợ của giáo viên
- Gợi ý cho HS mối quan hệ p, V, khái quát thành định luật
và vẽ đồ thị
- Gợi ý cách xác định sai số
Trang 18IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
e Nhiệm vụ:
- Tiến hành thí nghiệm để trả lời câu hỏi: Khi nhiệt độ không
đổi, với một lượng khí xác định thì p, V có quan hệ với
nhau như thế nào
- Quan sát thí nghiệm, nêu cấu tạo, chức năng từng bộ phận
Trang 19IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
e Nhiệm vụ:
- Lắp ráp dụng cụ
- Thực hiện thí nghiệm
Trang 20IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
Trang 21IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
Trang 22IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
Trang 23IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
f Sản phẩm
- Nhận xét: Trong phạm vi sai số cho phép, ta có thể coi tích
số hay khi T = const
- Định luật: Trong quá trình đẳng nhiệt của một lượng khí
nhất định, áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích
1 1 2 2 3 3
Trang 24IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
1 Góc trải nghiệm: Làm thí nghiệm
f Sản phẩm
- Đồ thị:
p
V O
Trang 25IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
2 Góc quan sát:
a Mục tiêu đối với giáo viên
- Giúp học sinh trải qua hoạt động thí nghiệm ảo
- Chính xác hóa các kết quả của thí nghiệm thật bằng bảng
số liệu có tính chinh xác cao hơn
- Giúp HS quan sát rõ ràng sự biến đổi của p, V và quá trình
biến đổi trạng thái khi T = const
Trang 26IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
2 Góc quan sát:
b Mục tiêu đối với học sinh
- Tiến hành được thí nghiệm ảo về quá trình đẳng nhiệt GV
đưa ra từ đó tìm ra được mối quan hệ áp suất và thể tích
- Tìm ra được biểu thức biểu thị mối liên hệ p, V
- Thiết kế được thí nghiệm kiểm chứng quan hệ p, V
Trang 27IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 28IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
2 Góc quan sát:
d Hỗ trợ của giáo viên
- Hướng dẫn HS chiếu Powerpoint, quan sát, thu thập số
liệu
- Gợi ý cho HS tìm mối quan hệ giữa p, V
- Hướng dẫn HS vẽ đồ thị biểu diễn mối quan hệ p, V
Trang 29IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
2 Góc quan sát:
e Nhiệm vụ:
- Tiến hành thí nghiệm ảo để trả lời câu hỏi: Khi nhiệt độ
không đổi p,V có quan hệ với nhau như thế nào?
- Tiến hành thí nghiệm ảo của GV với các giá trị nhiệt độ
nhất định
Trang 30IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
2 Góc quan sát:
e Nhiệm vụ:
- Ghi lại các thông số vào bảng
- Tìm mối quan hệ p,V và biểu
Trang 31IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 32IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
2 Góc quan sát:
f Sản phẩm
- Nhận xét: Trong phạm vi sai số cho phép, ta có thể coi tích
số hay khi T = const
- Định luật: Trong quá trình đẳng nhiệt của một lượng khí
nhất định, áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích
1 1 2 2 3 3
Trang 33IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 34IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
a Mục tiêu đối với giáo viên
- Giúp HS tiếp cận với nhiều tài liệu, tranh ảnh khác nhau liên
quan tới quá trình hình thành định luật
- Giúp HS phát hiện được vấn đề nảy sinh thông qua nghiên cứu
tài liệu
- Giúp HS giải quyết vấn đề trên cơ sở dữ liệu thu được từ tài liệu
Trang 35IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
b Mục tiêu đối với học sinh
- Phát hiện ra được vấn đề cần nghiên cứu thông qua việc
nghiên cứu các tài liệu
- Tìm ra được mối liên hệ định tính giữa p và V khi T không
đổi trên cơ sở dữ liệu thu được từ tài liệu
Trang 36IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
b Mục tiêu đối với học sinh
- Giải thích được mối quan hệ p, V dựa vào thuyết động học
phân tử chất khí
- Thiết kế được phương án thí nghiệm xac định mối quan hệ
p, V
Trang 37IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
c Dụng cụ:
- Tài liệu SGK, các sách tài liệu khác liên quan
- Tranh, ảnh có liên hệ tới việc hình thành định luật
Trang 38IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
c Dụng cụ:
Trang 39IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
c Dụng cụ:
Trang 40IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích
d Hỗ trợ của giáo viên
- Hướng dẫn HS nghiên cứu tài liệu, tranh ảnh để phát hiện
vấn đề
- Gợi ý cho HS vận dụng thuyết động học phân tử để từ đó
suy luận mối liên hệ giữa p và V
- Gợi ý cho HS thiết kế phương án thí nghiệm
Trang 41IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
e Nhiệm vụ:
- Quan sát kỹ tranh, ảnh để trả lời câu hỏi: Khi nhiệt độ
không đổi p và V có quan hệ với nhau như thế nào?
- Dựa vào thuyết cấu tạo chất và thuyết động học phân tử
giải thích vì sao thể tích tăng thì áp suất giảm và ngược lại Tìm mối quan hệ đó
Trang 42IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
e Nhiệm vụ:
- Thiết kế phương án thí nghiệm kiểm tra mối quan hệ đó
Trang 43IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
f Sản phẩm:
- Nhận xét: Trong phạm vi sai số cho phép, ta có thể coi tích
số hay khi T = const
- Định luật: Trong quá trình đẳng nhiệt của một lượng khí
nhất định, áp suất tỉ lệ nghịch với thể tích
1 1 2 2 3 3
Trang 44IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 45IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
f Sản phẩm
* Phương án thí nghiệm kiểm chứng:
- Cần tiến hành làm thí nghiệm kiểm chứng: Cần một lượng khí xác định, giữ nguyên nhiệt độ, thay đổi thể tích của lượng khí và đo áp suất tương ứng
Trang 46IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
f Sản phẩm:
* Phương án thí nghiệm kiểm chứng:
- Dụng cụ thí nghiệm:
Trang 47IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 48IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
3 Góc phân tích:
f Sản phẩm:
- Tiến hành thí nghiệm:
+ Đo chiều cao h của cột khí trong bình A bằng thước T, từ đó
tính được thể tích của khối khí trong bình A theo công thức:
trong đó S là tiết diện ngang của ống
+ Ghi lại kết quả vào bảng, xử lí số liệu, rút ra nhận xét mối
quan hệ giữa p, V Từ đó rút ra nội dung định luật
.
V h S
Trang 49IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 50IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng:
a Mục tiêu đối với giáo viên:
- Cung cấp cho HS hệ thống bài tập định tính và định lượng
có chức năng làm nảy sinh vấn đề cần nghiên cứu
- Giúp HS giải quyết vấn đề trên cơ sở các kết quả thu được
từ việc giải bài tập
Trang 51IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng:
b Mục tiêu đối với học sinh:
- Phát hiện được vấn đề nảy sinh khi giải các bài tập được
cung cấp
- Tìm ra mối quan hệ giữa p và V khi T = const thông qua
các kết quả của bài toán (giải quyết vấn đề)
Trang 52IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng:
b Mục tiêu đối với học sinh:
- Thiết kế được phương án thí nghiệm kiểm tra mối quan hệ
p,V của khối khí xác định khi nhiệt độ không đổi
- Vẽ được đường đẳng nhiệt
Trang 53IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng:
c Dụng cụ:
- Phiếu học tập
Trang 54IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 55IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng
e Nhiệm vụ:
- Hoàn thành phiếu học tập để trả lời câu hỏi: Khi nhiệt độ
không đổi thì p, V có quan hệ với nhau như thế nào?
- Thiết kế phương án thí nghiệm kiểm tra
Trang 56IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng
Phiếu học tập:
Bài 1: Làm thí nghiệm với những quả bóng bay có thể tích khác nhau
Với cùng một lượng khí xác định bơm vào quả bóng lớn bóng phồng lên ít, những quả bóng nhỏ hơn bóng phồng lên nhiều, với những quả bóng nhỏ có thể làm nổ quả bóng Hãy giải thích vì sao?
Trang 57IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng
Phiếu học tập:
Bài 2: Trong phòng thí nghiệm, người ta giữ nhiệt độ của một khối khí
trong xilanh không đổi Thay đổi thể tích khí trong xilanh, dùng áp kế
để đo áp suất trong xilanh Kết quả thu được:
a Nhận xét cặp số liệu p,V sau mỗi lần đo.
b Ghi dự đoán và kết luận vào bảng.
Trang 58IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng:
f Sản phẩm:
* Phương án thí nghiệm kiểm chứng:
- Dụng cụ thí nghiệm:
Trang 59IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
Trang 60IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC
4 Góc áp dụng:
f Sản phẩm:
- Tiến hành thí nghiệm:
+ Đo chiều cao h của cột khí trong bình A bằng thước T, từ đó
tính được thể tích của khối khí trong bình A theo công thức:
trong đó S là tiết diện ngang của ống
+ Ghi lại kết quả vào bảng, xử lí số liệu, rút ra nhận xét mối
quan hệ giữa p, V Từ đó rút ra nội dung định luật
.
V h S
Trang 61IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TẠI CÁC GÓC