Thiết kế tiến trình hoạt động dạy học theo góckiến thức “Kính lúp – VL11NC”1. Nội dung kiến thức cần xây dựng Bài Kính lúp Dụng cụ quang học bổ trợ cho mắt đều tạo ra ảnh ảo có góc trông lớn. Số bội giác: G = Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự nhỏ ( Vài centimet) Sự tạo ảnh qua kính lúp. Số bội giác của kính lúp+ Ngắm chừng ở vô cực. G = + Khi ngắm chừng ở cực cận: Gc = |k| = | |2. Mục tiêua. Kiến thức Trình bày được các khái niệm chung về tác dụng và số bội giác của các dụng cụ quang bổ trợ cho mắt. Nêu được công dụng và cấu tạo của kính lúp. Số bội giác của kính lúp. Trình bày được sự tạo ảnh của kính lúp và cách ngắm chừng ở cực viễn.b.Kĩ năng Vẽ được đường truyền của chùm tia sáng từ một điểm của vật qua kính lúp. Viết và vận dụng được công thức số bội giác của kính lúp ngắm chừng ở vô cực để giải các bài tập.c. Thái độ, tư duy HS đón nhận nhiệm vụ một cách tích cực, tự giác, có hứng thú qua đó rèn luyện và phát triển tính tích cực, tự chủ, tìm tòi sáng tạo giải quyết vấn đề. Hình thành và phát triển nhu cầu nhận thức, giáo dục niềm tin, niềm đam mê khoa học cho mỗi học sinh.Có tinh thần hợp tác khi làm việc hợp tác giữa các cá nhân và ý thức trách nhiệm của mỗi học sinh khi làm việc theo nhóm, theo tập thể lớp.3. Nhiệm vụ, đồ dùng và hoạt động ở các góc.3.1 Góc 1: Góc “Trải nghiệm” ( 8 phút): Làm thí nghiệma.Thiết bị, đồ dùng của góc Kính thiên văn, ống nhòm, kính hiển vi, 1 số kính lúp Một số vật có chi tiết nhỏ (con tem, đồng hồ, vật mẫu ...)b.Hướng dẫn và các mức độ hỗ trợ của giáo viên. Yêu cầu học sinh dùng ống nhòm quan sát vật ở xa. Yêu cầu học sinh dùng kính hiển vi quan sát vật mẫu. Yêu cầu học sinh dùng kính lúp quan sát những chi tiết nhỏ trên con tem, đồng hồ Yêu cầu học sinh đưa ra nhận xét trước và sau khi quan sát vật ở xa, vật mẫu, các chi tiết nhỏ trên tem, đồng hồ.c. Mục tiêu và nhiệm vụ của học sinh Biết cách quan sát và nhận xét kết quả tạo ảnh của vật thật qua kính thiên văn, kính hiển vi, kính lúp đưa ra tổng quan về các dụng quang học.d. Sản phẩm Thuyết trình được kết quả thí nghiệm của mình. Viết được báo cáo thí nghiệm – hoàn thành phiếu học tập. Rút ra được các kết luận về tổng quan về dụng cụ quang hỗ trợ mắt quan sát các vật nhỏ, rất nhỏ và ở xa.
Trang 1Thiết kế tiến trình hoạt động dạy học theo góc
kiến thức “Kính lúp – VL11NC”
1 Nội dung kiến thức cần xây dựng Bài "Kính lúp"
- Dụng cụ quang học bổ trợ cho mắt đều tạo ra ảnh ảo có góc trông lớn
- Số bội giác: G = α 0
α
≈ tan 0
tan α α
- Kính lúp là thấu kính hội tụ có tiêu cự nhỏ ( Vài centimet)
- Sự tạo ảnh qua kính lúp.
- Số bội giác của kính lúp
+ Ngắm chừng ở vô cực G∞ = f
OC C
+ Khi ngắm chừng ở cực cận: Gc = |k| = | C
C
d
d'
|
2 Mục tiêu
a Kiến thức
- Trình bày được các khái niệm chung về tác dụng và số bội giác của các dụng cụ quang bổ trợ cho mắt
- Nêu được công dụng và cấu tạo của kính lúp Số bội giác của kính lúp
- Trình bày được sự tạo ảnh của kính lúp và cách ngắm chừng ở cực viễn
b.Kĩ năng
- Vẽ được đường truyền của chùm tia sáng từ một điểm của vật qua kính lúp
- Viết và vận dụng được công thức số bội giác của kính lúp ngắm chừng ở vô cực
để giải các bài tập
c Thái độ, tư duy
- HS đón nhận nhiệm vụ một cách tích cực, tự giác, có hứng thú qua đó rèn luyện
và phát triển tính tích cực, tự chủ, tìm tòi sáng tạo giải quyết vấn đề
Trang 2- Hình thành và phát triển nhu cầu nhận thức, giáo dục niềm tin, niềm đam mê khoa học cho mỗi học sinh
-Có tinh thần hợp tác khi làm việc hợp tác giữa các cá nhân và ý thức trách nhiệm của mỗi học sinh khi làm việc theo nhóm, theo tập thể lớp
3 Nhiệm vụ, đồ dùng và hoạt động ở các góc.
3.1 Góc 1: Góc “Trải nghiệm” ( 8 phút): Làm thí nghiệm
a.Thiết bị, đồ dùng của góc
- Kính thiên văn, ống nhòm, kính hiển vi, 1 số kính lúp
- Một số vật có chi tiết nhỏ (con tem, đồng hồ, vật mẫu )
b.Hướng dẫn và các mức độ hỗ trợ của giáo viên.
- Yêu cầu học sinh dùng ống nhòm quan sát vật ở xa
- Yêu cầu học sinh dùng kính hiển vi quan sát vật mẫu
- Yêu cầu học sinh dùng kính lúp quan sát những chi tiết nhỏ trên con tem, đồng hồ
- Yêu cầu học sinh đưa ra nhận xét trước và sau khi quan sát vật ở xa, vật mẫu, các chi tiết nhỏ trên tem, đồng hồ
c Mục tiêu và nhiệm vụ của học sinh
- Biết cách quan sát và nhận xét kết quả tạo ảnh của vật thật qua kính thiên văn, kính hiển vi, kính lúp đưa ra tổng quan về các dụng quang học
d Sản phẩm
- Thuyết trình được kết quả thí nghiệm của mình
- Viết được báo cáo thí nghiệm – hoàn thành phiếu học tập
- Rút ra được các kết luận về tổng quan về dụng cụ quang hỗ trợ mắt quan sát các vật nhỏ, rất nhỏ và ở xa
3.2 Góc “Quan sát” ( 8 phút): Quan sát video mô phỏng các thí nghiệm
a.Thiết bị, đồ dùng của góc
- Máy tính, video về quan sát vật qua kính hiển vi, kính lúp, kính thiên văn
Trang 3- Mô phỏng và thiết kế sự tạo ảnh của vật qua gương, thấu kính.
- Phiếu học tập số 1
b.Hướng dẫn và các mức độ hỗ trợ của giáo viên.
- Yêu cầu học sinh quan sát video mô phỏng ảnh của vật qua gương, thấu kính
- Yêu cầu học sinh nhận xét, tìm ra dụng cụ quang học có khẳng năng tạo ra ảnh
áo lớn hơn vật và đưa ra phương án tối ưu để quan sát ảnh được thuận lợi và rõ nét nhất
c Mục tiêu và nhiệm vụ của học sinh
- Quan sát video, nhận xét về sự tạo ảnh qua của các dụng cụ quang học
d Sản phẩm
- Đưa ra phương án tối ưu để qua sát ảnh rõ nét
- Thuyết trình được kết quả quan sát được
- Hoàn thành phiếu học tập
3.3 Góc “Phân tích” (8 phút)
a Thiết bị, đồ dùng của góc
+ Sách giáo khoa: Mục II, III –Bài 32 – Trang 205, 206 Bài 50 – SGK vật lý lớp
9 (tập 2) Một số hình ảnh về thấu kính
-Phiếu học tập số 3
b Hướng dẫn và các mức độ hỗ trợ của giáo viên.
- Hướng dẫn học sinh tìm hiểu SGK để trả lời các câu hỏi nghiên cứu trong phiếu học tập
c Mục tiêu và nhiệm vụ của học sinh
- Nghiên cứu SGK
- Trả lời các câu hỏi nghiên cứu trong phiếu bài tập
d Sản phẩm
- Hoàn thành phiếu học tập số
Trang 4- Rút ra kết luận về công dụng cấu tạo và sự tạo ảnh của kính lúp.
- Thuyết trình được kết quả phân tích
Trang 5PHIẾU HỌC TẬP ( Góc trải nghiệm)
Câu 1: Trong thực tế đời sống để quan sát những vật ở xa, vật có kích thước nhỏ
mà mắt thường không quan sát được thì người làm thế nào để quan sát được?
Câu 2: Tại sao những dụng cụ quang lại hỗ trợ được ta quan sát những vật ở xa,
vật rất nhỏ?
Câu 3: Đại lượng nào được đặc trương cho khả năng phóng đại của ảnh và có
công thức tính như thế nào?
*Hỗ trợ
-Định nghĩa: Số bội giác của dụng cụ quang cho biết góc trông ảnh qua kính lớn hơn góc trông vật bao nhiêu lần
tan
tan
trong đóα là góc trông ảnh qua kính, α0 là góc vật có giá trị lớn
nhất
Kết quả mong đợi
-Phương pháp thực hiện hoạt động: +Dùng dụng cụ quang (Kính lúp, kính hiển vi, ống nhòm ) quan sát vật +Trả lời các câu hỏi nghiên cứu +Chuẩn bị trình bày trước lớp Kết luận:
Trang 6
PHIẾU HỌC TẬP ( Góc quan sát)
Câu 1: Trong những dụng cụ quang học: gương phẳng, gương cầu lồi, gương câu
lõm, thấu kính hội tụ, thấu kính phân kì; Dụng cụ quang nào có khả năng tạo ra ảnh ảo lớn hơn vật? Khi đó vị trí của ảnh và vật có đặc điểm như thế nào?
Câu 2: Hãy đưa ra phương án tối ưu để quan sát được ảnh thuận lơi, rõ nét? ( Sử
dụng quang như thế nào)
Câu 3: Đặt vật ở vị trí nào thì thì ảnh quan sát được qua dụng cụ quang học đó
nằm trong khoảng nhìn rõ của mắt?
Kết quả mong đợi
-Phương pháp thực hiện hoạt động: +Quan sát video +Trả lời các câu hỏi nghiên cứu +Chuẩn bị trình bày trước lớp Kết luận:
Trang 7
PHIẾU HỌC TẬP ( Góc phân tích)
Câu 1: khi quan sát vật qua thấu kính, thấu kính nào cho ảnh ảo cùng chiều và
lớn hơn vật? Vị trí của vật và ảnh trong trường hợp đó có đặc điểm như thế nào?
Câu 2: Để quan sát được những vật nhỏ mà mắt thường không nhìn thấy được ta
phải sử dụng dụng cụ quang học nào? có cấu tạo như thế nào?
Cấu 3: Phải điều chỉnh vị trí của vật như thế nào để quan sát ảnh được rõ nét
nhất? Trường hợp nào mắt nhìn ảnh qua kính khổng phải điều tiết?
Kết quả mong đợi
-Phương pháp thực hiện hoạt động: + HS nghiên cứu SGK +Trả lời các câu hỏi nghiên cứu +Chuẩn bị trình bày trước lớp Kết luận:
Trang 8
4 Tổ chức hoạt động dạy học theo góc
* Công việc trước khi vào lớp: Bố trí không gian lớp học, chuẩn bị các tài liệu, phương tiện, đồ dùng phù hợp như:
-Sắp xếp các góc học tập tương ứng phù hợp với không gian lớp học
-Mỗi góc có đủ tài liệu, phương tiện, đồ dùng phù hợp với nhiệm vụ học tập
- Các phương tiện dạy học hiện đại hỗ trợ
Hoạt động 1: xây dựng tình huống có vấn đề ( 4 phút)
Điều kiện để mắt có thể phân biệt được vật đó là vật phải nằm trong khoảng nhìn
rõ của mắt và góc trông của vật phải lớn hơn năng suất phân li của mắt.Tuy nhiên trong nhiều trường hợp vật quá nhỏ thì ngay cả khi vật ở điểm cực cận cũng không thể nhìn thấy rõ vật Nếu như quan sát qua một dụng cụ quang học nào đó thì vật phải nằm trong khoảng tiêu cự của thấu kính mà khi đó ta quan sát được không phải là vật mà là ảnh của vật thấu kính.Vậy dụng cụ quang học nào có thể tạo ra ảnh của vật để mắt nhìn rõ? Nó có cấu tạo như thế nào?
Hoạt động 2: Nghiên cứu về dụng cụ quang bổ trợ cho măt – Kính lúp ( 25
phút)
-Chia lớp thành 3 nhóm, đề nghị các nhóm cử nhóm trưởng, thư kí của nhóm.
-Trình chiếu 3 nhiệm vụ của 3 nhóm lên màn hình ( Phát phiếu học tập cho các nhóm) để các nhóm biết nhiệm vụ phải làm
- Đặt giới hạn thời gian cho mỗi góc
Góc 1 ( Phiếu 1) Góc 2 ( Phiếu 2)
Trang 9Nhiệm vụ góc 1 Nhiệm
vụ góc 2
Góc 3 ( phiếu 3)
Nhiệm vụ góc 3
-Các nhóm tự chọn góc xuất phát rồi
hoàn thành nhiệm vụ và chuyển sang
góc khác cho đến khi đạt được mục
tiêu bài học
-Giáo viên quan sát học sinh hoạt
động và kịp thời uốn nắn
+Kiểm tra xem thư kí viết được những
gì?
+Kiểm tra xem các thành viên trong
nhóm có cùng hoạt động hay không?
+Hỏi xem học sinh có thắc mắc gì
không?
-Các nhóm cử nhóm trưởng và thư kí
của nhóm
-Lắng nghe giáo viên giao nhiệm vụ góc
-Các nhóm chọn góc xuất phát, nhận phiếu học tập rồi hoàn thành nhiệm vụ của nhóm trong thời gian quy định +Luân chuyển sang các góc khác theo thứ tự 1->2->3->1 khi đẫ hoạt động xong góc mà mình lựa chọn Lần lượt cho tới khi các nhóm hoạt động hết 3 góc
Hoạt động 3: Tổng kết hoạt động của các nhóm Khái quát hóa kiến thức
các kết quả thu đượccủa các nhóm (6 phút)
-Đề nghị các nhóm nộp kết quả thủ được -Cử đại diện nhóm trả lời các câu
Trang 10của nhóm mình.( Các phiếu học tập ở nhóm
mình khi hoạt động ở 3 nhóm)
-Xác nhận ý kiến đúng
-Giáo viên chính xác hóa kiến thức
hỏi trong phiếu học tập
-Tham gia thảo luận nhóm
-Ghi nhận kiến thức
Hoạt động 4: Tìm hiểu số bội giác của kính lúp (8 phút)
Nhắc lại trường hợp ngắm chừng ở vô cực
tan
tan
Treo bảng phụ hình 32.5.Hãy tính tanα ?
Giới thiệu α0
Khi ngắm chừng ở vô cực, góc trông vật có
giá trị như thế nào?
-Viết công thức tính số bội giác của kính
lúp trong trường hợp ngắm chừng ở vô
cực?
tanα = f
AB
Xét trường hợp ngắm chừng ở vô cực Khi đó vật AB phải đặt ở tiêu diện vật của kính lúp
tan α0 = OC C
AB
Do đó G∞ = αo
α tan
tan
= f
OC C
Trang 11Giới thiệu G∞ trong thương mại.
-Khi ngắm chừng ở điểm cực cận thì ảnh
qua kính hiện lên ở đâu trong giợi hạn nhìn
rõ của mắt?
- Hãy vẽ hình? Tính số bội giác của kính
lúp trong trường hợp này?
Ghi nhận giá trị của G∞ ghi trên kính lúp và tính được tiêu cự của kính lúp theo số liệu đó
+ Khi ngắm chừng ở cực cận:
Gc = |k| = | C
C
d
d '
|
Hoạt động 5: Giao nhiệm vụ về nhà, tổng kết tiết học (2phút)
-Yêu cầu học sinh về nhà hoàn thành các
câu hỏi và bài tập SGK
-Về nhà nghiên cứu trước bài "Kính hiểm
vi" SGK 11
-Nhận xét tiết học
Tiếp nhận nhiệm vụ về nhà
Lắng nghe nhận xét của giáo viên
về tiết học
5 Bảng phần kiến thức của bài học
Bài 32: Kính lúp
I.Tổng quát về các dụng cụ quang bổ trợ cho mắt.
+ Các dụng cụ quang bỗ trợ cho mắt đều có tác dụng tạo ảnh với góc trông lớn hơn góc trông vật nhiều lần
+ Số bội giác: G = α 0
α
≈ tan 0
tan α α
II Công dụng và cấu tạo của kính lúp
+ Công dụng: bỗ trợ cho mắt để quan sát các vật nhỏ
+ Cấu tạo: một thấu kính hội tụ (hoặc hệ ghép tương đương với thấu kính hội tụ)
có tiêu cự nhỏ (cm)
Trang 12III Sự tạo ảnh qua kính lúp
+ Đặt vật trước kính sao cho ảnh qua kính là ảnh ảo cùng chiều và lớn hơn vật + Điều chỉnh khoảng cách từ vật đến thấu kính để ảnh hiện ra trong giới hạn nhìn rỏ của mắt - quan sát ảnh ở một vị trí xác định gọi là ngắm chừng ở vị trí đó
III Số bội giác của kính lúp
+ Xét trường hợp ngắm chừng ở vô cực G∞ = αo
α tan
tan
= f
OC C
với OCC = 25cm + Khi ngắm chừng ở cực cận: Gc = |k| = | C
C
d
d '
|
