TÊN CHUYÊN đề tác PHẨM NGƯỜI lái đò SÔNG đà của NGUYỄN TUÂN

MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA CHUYÊN ĐỀ Giúp HS: - Nắm chắc và phân tích được giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.+ Cảm nhận được vẻ đẹp của con sông Đà và hình tượng người lái đò.Từ đóh

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT LÊ XOAY

=======  =======

CHUYÊN ĐỀ ÔN THI ĐẠI HỌC

MÔN: NGỮ VĂN

TÊN CHUYÊN ĐỀ: TÁC PHẨM NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

CỦA NGUYỄN TUÂN

Người viết: Dương Thị Khu

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Lê Xoay

Vĩnh Tường, tháng 03 năm 2014

CHUYÊN ĐỀ ÔN THI ĐẠI HỌC NGỮ VĂN 12

TÁC PHẨM: NGƯỜI LÁI ĐÒ SÔNG ĐÀ

- NGUYỄN

TUÂN-Người viết: Dương Thị Khu

Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường THPT Lê Xoay Đối tượng bồi dưỡng: Học sinh lớp 12

Số tiết bồi dưỡng: 10 tiết

A MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU CỦA CHUYÊN ĐỀ

Giúp HS:

- Nắm chắc và phân tích được giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm.+ Cảm nhận được vẻ đẹp của con sông Đà và hình tượng người lái đò.Từ đóhiểu được tình yêu, sự đắm say của Nguyễn Tuân đối với thiên nhiên và con ngườilao động ở miền Tây Bắc tổ quốc

+ Nghệ thuật đặc sắc của tác phẩm, sự tài hoa, uyên bác của nhà văn

- Rèn luyện kỹ năng tái hiện kiến thức, kỹ năng phân tích, cảm nhận tác phẩmtùy bút, kỹ năng làm bài so sánh

- Nắm và phân biệt được các dạng đề, từ đó biết cách xử lý các dạng đề

B NỘI DUNG

I Hệ thống kiến thức sử dụng trong chuyên đề

- Kiến thức cơ bản trong sách giáo khoa, kiến thức về hoàn cảnh ra đời của tácphẩm, nội dung và nghệ thuật của tác phẩm, bài tập nâng cao, phần đọc thêm

- Kiến thức về tác phẩm qua các tài liệu tham khảo và hướng dẫn giảng dạydành cho giáo viên

- Các đề thi Đại học trong các năm gần đây

II Hệ thống các dạng đề:

- Tái hiện kiến thức cơ bản của tác phẩm

- Phân tích nhân vật

- Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm

- Cảm nhận một khía cạnh nào đó hoặc một đoạn văn trong tác phẩm

- Kiểu bài so sánh

III Hệ thống các phương pháp:

- Phân loại các dạng đề theo cấu trúc đề thi Đại học trong những năm gần đây

- Tổ chức hệ thống kiến thức cơ bản, ôn luyện và hướng dẫn làm một số dạng

đề thường gặp trong các kỳ thi Đại học

- Vận dụng phương pháp đàm thoại, tổ chức, hướng dẫn học sinh cách làm cácdạng đề.

- Trong quá trình dạy GV có thể đọc một số đoạn văn mẫu, bài văn mẫu cho

HS tham khảo

IV Hệ thống các dạng đề cụ thể

1 Hệ thống đề 2,0 điểm

Đề 1: “ không ai trong tàu bay nghĩ rằng cái dây thừng ngoằn ngoèo dưới chân

mình kia lại chính là cái con sông hằng năm và đời đời kiếp kiếp làm mình làm mẩy với con người ”(1)

“ mà từ đó, người ta luôn luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi ”(2)

1 Ghi rõ những câu văn trên trích trong tác phẩm nào, của ai?

2 Hình ảnh dòng sông trong hai câu văn trên có gì độc đáo, đặc sắc?

1 Những câu văn trên trích trong tác phẩm nào, của ai?

- Đoạn trích (1) nằm trong tác phẩm Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân.

- Đoạn trích (2) nằm trong tác phẩm Ai đã đặt tên cho dòng sông của Hoàng

Phủ Ngọc Tường

2 Hình ảnh dòng sông trong hai câu văn trên có gì độc đáo, đặc sắc?

- Sông Đà được so sánh như sợi dây thừng ngoằn ngoèo gợi vẻ đẹp nam tính,cứng cỏi

- Sông Hương được so sánh mềm như tấm lụa gợi vẻ đẹp nữ tính mềm mại,dịu dàng

Đề 2: Trong tác phẩm Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân đã phát hiện ra

những đặc điểm nào của sông Đà? Những thủ pháp nghệ thuật đặc sắc nào được Nguyễn Tuân vận dụng để làm nổi bật những phát hiện ấy?

1 Trong tác phẩm Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân đã phát hiện ra

nhiều đặc điểm của sông Đà:

- Ông thấy mọi con sông đều chảy về phía đông, riêng con sông Đà chảy mộtmình lên phía bắc

- Ông phát hiện ra hai nét tính cách của con sông Đà: hung bạo và trữ tình

Đặc biệt ông phát hiện ra hình ảnh con sông “tuôn dài như một áng tóc trữ tình”,

người lái đò trên sông là một nghệ sĩ, một dũng sĩ đó chính là những biểu hiện sinhđộng cho nét đẹp nổi bật của sông Đà là hung bạo và trữ tình

2 Những thủ pháp nghệ thuật đặc sắc được Nguyễn Tuân vận dụng để làm nổi bật những phát hiện ấy.

- Để làm nổi bật tính chất hung bạo và trữ tình của con sông, tác giả đã vận

dụng kết hợp nhiều thủ pháp nghệ thuật Đầu tiên phải kể đến thủ pháp nghệ thuậtnhân hóa: Đá trên thác sông Đà mai phục, hung dữ bày “thạch trận” để tiêu diệt bất

cứ con thuyền nào dám vượt thác Nước thì rống lên còn vào hùa với đá để đánhnhững miếng đòn “ hiểm độc nhất”.

+ Nghệ thuật trùng điệp và miêu tả giúp Nguyễn Tuân thể hiện rõ tính chất trữtình của con sông “ tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc, chân tóc ẩnhiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mùkhói núi Mèo đốt nương xuân” Con sông đẹp với mùa xuân nước xanh ngọc bích,mùa thu về thì lừ lừ chín đỏ

+ Nhà văn còn sử dụng nhiều cách so sánh những hình ảnh của đá, của nước,của thác với con thuyền, người lái đò, Qua ngòi bút tài hoa của Nguyễn Tuân, cuộcvượt thác hiện lên như một trận thủy chiến, => Tất cả làm cho bài tùy bút sốngđộng và hấp dẫn

Đề 3: Qua tác phẩm Người lái đò sông Đà, anh/ chị có nhận xét gì về đặc điểm

phong cách nghệ thuật Nguyễn Tuân?

Qua tác phẩm Người lái đò sông Đà, người đọc thấy đặc điểm phong cách

nghệ thuật Nguyễn Tuân là uyên bác, tài hoa.

Để nói về con sông Đà Nguyễn Tuân đã dẫn thơ cổ, dẫn thơ Lý Bạch, thơ củaBrô-ni-xki(Ba Lan) Ông vận dụng tổng hợp kiến thức của nhiều lĩnh vực như lịch

sử, địa lý, hội họa, điện ảnh, quân sự để viết về con sông hung dữ và thơ mộng Ôngluôn có cảm hứng đặc biệt trước những hiện tượng phi thường, gây cảm giác mạnh.Bao giờ ông cũng say mê khám phá và thưởng thức cái đẹp Vẻ đẹp hung dữ và thơmộng của sông Đà làm cho nhà văn say mê Vẻ đẹp của ông lái đò bình dị nhưng khivượt thác thì như một viên tướng tài ba, điêu luyện Nhà văn nhìn cảnh vật thiên vềphương diện mỹ thuật và khám phá vẻ đẹp của con người thiên về phương diện tàihoa Để làm nổi bật tính chất hung bạo và trữ tình của con sông Đà, tác giả đã vậndụng và kết hợp nhiều thủ pháp nghệ thuật: nhân hóa, so sánh, tưởng tượng, huyđộng vốn hiểu biết phong phú về nhiều lĩnh vực

Đề 4: Anh/ chị hãy nhận xét về sức tưởng tượng sáng tạo của Nguyễn Tuân trong đoạn tả cuộc chiến đấu của người lái đò với thác dữ

Nguyễn Tuân đã thể hiện trí tưởng tượng và năng lực sáng tạo mãnh liệt trong

tùy bút Người lái đò sông Đà Đặc biệt là đoạn tả cuộc vượt thác sông Đà, được ông

ví như cuộc chiến đấu với con sông hung dữ

Đó là hình dung về thác nước với cái tiếng réo đặc biệt: “ Tiếng nước thácnghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn

mà chế nhạo Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộngiữa rừng vầu, rừng tre nứa nổ lủa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cũng gầm thétvới đàn trâu da cháy bùng bùng”

Sau nước là đá Đá sẵn sàng nhổm cả dậy để vồ lấy thuyền Mỗi hòn đá mộtdáng vẻ Chúng bày thạch trận trên sông chia làm nhiều tuyến, chủ động tiêu diệt tất

cả những ai trên thuyền ngay ở chân thác

Nước và đá phối hợp với nhau để dánh tan con thuyền của ông lái đò Chúnghung hăng hò la, liều mạng đá trái, thúc gối vào bụng và hông thuyền Có lúc chúngđội cả thuyền lên Trùng vi thạch trận lắt léo Vòng đầu bốn cửa tử, một cửa sinh.Vòng sau lại tăng thêm nhiều cửa tử và cửa sinh lại lệch qua bờ hữu ngạn Vòng ba,bên phải, bên trái đều là luồng chết, luồng sống ở ngay giữa bọn đá hậu vệ của conthác.

Người lái đò đã nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá, đã chống trảquyết liệt đòn hồi lùng, đòn tỉa, đòn âm của chúng, đã khôn khéo, tỉnh táo thay đổichiến thuật Và cuối cùng bỏ lại những luồng tử, đi tới đoạn sông hết thác, thanhbình

Cuộc chiến đấu vượt thác của người lái đò là cả một trận đánh ác liệt hào hùngvới bao nhiêu tình huống gây cấn, nhưng cuối cùng, thắng lợi thuộc về người lái đò

Và thắng lợi cũng thuộc về trí tưởng tượng sáng tạo phong phú, độc đáo của nhàvăn

Đề 5 Trong tùy bút Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân từng nhìn “sông Đà

như một cố nhân”.

Người cố nhân ấy có tính nết như thế nào? Cách ví von này có ý nghĩa gì?

1 Tính nết của người “cố nhân”:

- Có những tính nết thất thường: lắm chứng lắm bệnh, chốc dịu dàng đấy, rồi chốc lại bẳn tính và gắt gỏng thác lũ ngay đấy.

2 Ý nghĩa của cách ví von

- Làm cho hình tượng sông Đà hiện lên như một con người, cụ thể như một côgái có cá tính mạnh; nhằm làm nổi bật vẻ đẹp gợi cảm của sông Đà

- Thể hiện tình cảm gắn bó đặc biệt của nhà văn đối với con sông Đà

- Đây là cách ví von độc đáo đầy chất tạo hình, xuất phát từ một năng lực liêntưởng phóng túng, góp phần tạo nên sức hấp dẫn của trang viết

2 Hệ thống đề 5,0 điểm

Đề 1: Phân tích hình tượng sông Đà trong tùy bút Người lái đò sông Đà của

Nguyễn Tuân, qua đó nêu lên những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm

1 Giới thiệu:

- Người lái đò sông Đà là thiên tùy bút đặc sắc in trong tập Sông Đà,

xuất bản năm 1960 của Nguyễn Tuân Trong thiên tùy bút này, Nguyễn Tuân khôngchỉ ca ngợi con người lao động Tây bắc “ thứ vàng mười đã qua thử lửa” mà cònphát hiện và ca ngợi vẻ đẹp độc đáo của con sông Đà: vừa dữ dội hung bạo, vừa thơmộng trữ tình

2 Phân tích hình tượng con sông Đà

- Sông Đà là một con sông độc đáo Sự độc đáo của dòng sông thể hiệnqua hai câu thơ của Nguyễn Quang Bích được Nguyễn Tuân trích dẫn ở phần đề từcủa tác phẩm: “Chúng thủy giai đông tẩu- Đà giang độc bắc lưu” (có nghĩa mọi dòngsông đều chảy về hướng đông, chỉ có sông Đà chảy về hướng bắc) Dưới ngòi bút tài

hoa, uyên bác của Nguyễn tuân, Sông Đà hiện lên như một nhân vật sống động vớihai tính cách nổi bật: hung bạo và trữ tình.

Đáng sợ nhất là những cái hút nước “ xoáy tít đáy” giữa lòng sông Đà, nó đãtừng dìm xuống và xé tan xác nhiều bè gỗ, những con thuyền vô ý bị nó lôi tụtxuống

- Sông Đà còn có những thác nước dữ đội, những thác nước ấy gầm réovới nhiều cung bậc: “nghe như là oán trách, rồi lại như là van xin, rồi lại như làkhiêu khích rồi nó rống lên như một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữarừng ”

- Sông Đà còn có những quãng rất nhiều đá dữ ‘Đá ở đây từ ngàn năm vẫnmai phục”, lập thành trùng vi thạch trận

- Toàn cảnh hùng vĩ và hung bạo của con sông Đà đã được nhân dân Tây Bắc

đúc kết thành câu thần thoại: Núi cao sông hãy còn dài

Năm năm báo oán đời đời đánh ghen.

- Để làm rõ hơn tính cách hung bạo của con sông Đà, Nguyễn Tuân còn miêu

tả một trận thủy chiến sinh tử giữa người lái đò và dòng sông Trong cuộc chiến ấy,sông Đà giống như một loài thủy quái hung ác, nham hiểm

- Sông Đà là dòng sông thơ mộng, nước thay đổi theo mùa

- Sông Đà có những quãng chảy thật hiền hòa, thơ mộng Cảnh vật ở hai bên

bờ sông Đà vừa hoang sơ nhuốm màu cổ tích, vừa trù phú tràn trề sức sống

+ Nhà văn đã tưởng tưởng tượng “Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử, hồnnhiên như một nỗi niềm cổ tích tuổi xưa” Đó là những hình ảnh đậm chất trữ tình,gợi nhiều liên tưởng

+ Vẻ đẹp trữ tình của sông Đà còn được nhà văn gợi lên qua những hình ảnhrất nên thơ “Cảnh ven sông ở đây lặng tờ Thuyền tôi trôi qua một nương ngô nhúlên mấy lá ngô non đầu mùa một đàn hươu cúi đầu ngốn cỏ gianh đẫm sươngđêm”

- Vẻ đẹp trữ tình của bức tranh sông Đà còn được Nguyễn Tuân miêu tả thậtsinh động, gợi cảm qua ngòi bút tài hoa “Đàn cá dầm xanh quẫy vọt lên mặt sôngbụng trắng như bạc rơi thoi ” Sông Đà thơ mộng gợi cho Nguyễn Tuân nhớ đếnnhững câu thơ Đường cổ kính “Dải sông Đà bọt nước lênh đênh/ Bao nhiêu cảnhbấy nhiêu tình” của một người tình nhân chưa quen biết.

- Nguyễn Tuân đã nhìn con sông Đà như một cố nhân-> tình cảm giữa nhàvăn với dòng sông thật thân thiết, khi xa thì nhớ gặp rồi thì lại thấy thân thương:

“Trông con sông vui như thấy nắng giòn tan sau kỳ mưa dầm, vui như nối lại chiêmbao đứt quãng Đi rừng dài ngày rồi lại bắt ra sông Đà, đúng thế, nó đằm thắm ấm

ấm như gặp lại cố nhân”

c Khái quát:

- Qua hình tượng con sông Đà, Nguyễn Tuân đã thể hiện tình yêu mến thathiết đối với thiên nhiên, đất nước Với ông, thiên nhiên là một tác phẩm nghệ thuậttuyệt vời của tạo hóa Cảm nhận và miêu tả con sông Đà, Nguyễn Tuân đã chứng tỏ

sự tài hoa, uyên bác và lịch lãm của mình Hình tượng sông Đà chính là phông nềncho sự xuất hiện và tôn vinh vẻ đẹp của người lao động trong chế độ mới

Giáo viên đọc bài văn mẫu trong sách Chuyên đề Ngữ văn NXB Hà Nội,

2009, Trang 201 để HS tham khảo cách viết

Đề 2: Vẻ đẹp của hình tượng người lái đò sông Đà

1 Giới thiệu về tác giả, tác phẩm

- Nguyễn Tuân là một trong những cây bút tiêu biểu của văn xuôi hiện đại.Nói đến ông là người ta nghĩ ngay đến một nhà văn tài hoa, uyên bác và có một cáchdiễn đạt rất độc đáo

- Người lái đò sông Đà là một tùy bút thành công của Nguyễn Tuân, được rút

từ tập tùy bút Sông Đà Hình tượng nổi lên trong tùy bút là hình tượng người lái đò.

Dưới ngòi bút của Nguyễn Tuân, người lái đò trở thành một nghệ sĩ trong nghệ thuậtvượt thác leo ghềnh và hội tụ rất nhiều những vẻ đẹp khác nhau

2 Vẻ đẹp của hình tượng người lái đò:

a Ngoại hình và hoàn cảnh sống:

- Ông lái đò được nhà văn miêu tả có những nét ngoại hình và tố chất khá đặcthù cho những người lao động trên sông nước: tay ông lều nghều, chân lúc nào cũngkhuỳnh khuỳnh, giọng ông ào ào như tiếng nước trước mặt ghềnh

- Cuộc sống của người lái đò là những cuộc chiến đấu hàng ngày với thiênnhiên- một thứ thiên nhiên Tây Bắc đầy dữ dội để giành lấy sự sống từ tay nó về taymình.

c Ông đò là người lao động dũng cảm, kiên cường, một nghệ sĩ tài hoa trong nghệ thuật vượt thác nghềnh:

- Để làm nổi bật phẩm chất dũng cảm, kiên cường và vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩcủa người lái đò, Nguyễn Tuân đã miêu tả rất sinh động trận thủy chiến ác liệt trênsông Đà Trong trận thủy chiến đó, ông đò tả đột hữu xung, chiến đấu quả cảm vớitrùng vi thạch trận sông Đà để thuần phục dòng sông dữ

+ Bước đầu vào trận chiến đấu: thác nước rống lên như hàng ngàn con trâumộng; đá dữ dàn bày thạch trận trên sông; nước đá phối hợp với nhau quyết đánh tancon thuyền của người lái đò(D/c: mặt nước hò la vang dậy ùa vào mà bẻ gãy cánchèo, sóng nước như quân liều mạng )

Trùng vi thạch trận sông Đà vô cùng lắt léo: vòng đầu: bốn cửa tử, một cửasinh; vòng thứ hai chúng tăng thêm nhiều cửa tử để đánh lừa con thuyền; vòng cuốicùng bên phải, bên trái đều là luồng chết, luồng sống nằm ở giữa bọn đá hậu vệ củacon thác

=> thiên nhiên dữ dội, hung bạo, hiểm ác

- Ông đò là vị chỉ huy con thuyền sáu bơi chèo quyết tâm chiến thắng sông Đà

dữ dội, hung ác Mặc dù đây là một cuộc chiến không cân sức

+ Ông nắm chắc binh pháp của thần sông, thần đá, chống trả quyết liệt nhữngđòn âm, đòn tỉa của sóng thác sông Đà

+ Ông cố nén vết thương “ hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái” kiên cườngchịu đựng nỗi đau về thể xác “Trên con thuyền sáu bơi chèo vẫn nghe thấy tiếng chỉhuy ngắn gọn tỉnh táo của người cầm lái”

- Ông đò đã chiến đấu với thác dữ, sóng nước sông Đà bằng trí dũng tuyệt vời,bằng những động tác táo bạo, mạnh mẽ và vô cùng chuẩn xác:

+ Khi thì ông cưỡi lên thác sông Đà “cưỡi đến cùng như là cưỡi hổ”

+ Có khi ông nắm chặt lấy cái bờm sóng ghì cương lái mà phóng nhanh conthuyền đến với cửa sinh

+ Đối đầu với bọn thủy quân hung dữ, độc ác: đứa thì ông tránh mà rẻo bơichèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mở đường tiến

+ Ở trùng vi thạch trận cuối cùng ông chỉ huy con thuyền như một mũi tên trexuyên qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái được, lượn được, bỏ lại những luồng

tử, những thác dữ -> Ông là một người nghệ sĩ tài hoa vượt qua trận thủy chiến ácliệt, thuần phục dòng sông Qua đây thể hiện sự ngoan cường, dũng cảm, kinhnghiệm sông nước của ông đò Đây chính là nguyên nhân để ông đò có thể chiếnthắng được sự hung bạo, dữ đội của sông Đà

d Phong thái ung dung của ông đò

- Sau khi vượt qua những gian nan, nguy hiểm ông đò nhìn những thử thách

đã qua bằng một cái nhìn giản dị mà lãng mạn Cái tài của ông đò không có chútkiêu bạc mà rất gần gũi với đời thường(D/c: Khi đã đưa con thuyền vào dòng nước

êm ả thì sóng thác xèo xèo tan trong trí nhớ Đêm ấy nhà đò đốt lửa trong hang đánướng ống cơm lam và toàn bàn tán về cá anh vũ, cá dầm xanh Chả ai bàn thêm mộtlời nào về cuộc chiến thắng vừa qua nơi cửa ải nước có đủ tướng dữ quân tợn vừarồi)

e Khái quát

Hình ảnh người lái đò cho thấy Nguyễn tuân đã tìm được nhân vật mới những con người đáng trân trọng, ngợi ca không thuộc tầng lớp đài các “ vang bóngmột thời” mà là những người lao động bình thường- “chất vàng mười” của Tây Bắc

Qua hình tượng ông lái đò, Nguyễn Tuân thể hiện quan niệm:

+ Người anh hùng không chỉ có trong chiến đấu với quân thù mà còn có cảtrong cuộc sống lao động thường ngày

+ Vẻ đẹp tài hoa nghệ sĩ của con người không chỉ thể hiện trong lĩnh vực sángtạo nghệ thuật mà còn thể hiện ở lĩnh vực của cuộc sống, trong mọi hoạt động củacon người dù là lao động trí óc hay chân tay

3 Nghệ thuật:

- Khi xây dựng hình tượng ngư ời lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân chú ý tô đậmchất tài hoa nghệ sĩ ở nhân vật Đây là cách viết phù hợp với quan niệm về conngười của nhà văn, phù hợp với cái nhìn rộng mở của ông về phẩm chất tài hoa nghệ

sĩ Theo Nguyễn Tuân, khi con người đạt tới trình độ điêu luyện trong công việc củamình là khi họ bộc lộ chất tài hoa nghệ sĩ đáng được đề cao

- Nguyễn Tuân đã tạo được tình huống đầy thử thách để nhân vật bộc lộ rõphẩm chất của mình Nhà văn đã miêu tả cuộc vượt thác của người lái đò như mộtcuộc thủy chiến ác liệt, không hề cân sức Càng nhấn mạnh vẻ hung dữ, hiểm độccủa thạch trận sông Đà, tác giả càng khắc họa sinh động sự từng trải, vẻ mưu trí, tinhthần kiên cường dũng cảm, phong thái ung dung và tài nghệ của người lái đò

- Tác giả còn sử dụng vốn từ ngữ phong phú, sống động giàu chất tạo hình,đầy cá tính, phù hợp với đối tượng được miêu tả Nhà văn có những từ dùng rất mới

mẻ, lối nhân hóa độc đáo, những ví von so sánh, liên tưởng chính xác, thú vị “ông đònắm chặt lấy bờm sóng” “cưỡi đến cùng như là cưỡi trên lưng hổ”

Đề 3: Cảm nhận về đoạn văn sau trong bài Người lái đò sông Đà của Nguyễn

Tuân:

“Thuyền tôi trôi trên sông Đà( ) nó khác hẳn những con đò đuôi én thắt mình

dây cổ điển trên dòng trên” (Trang 191, 192 SGK cơ bản Ngữ Văn 12)

- Nguyễn Tuân đã miêu tả sông Đà một cách khách quan kèm theo nhiều giảđịnh “ Thuyền tôi trôi trên sông Đà Cảnh ven sông ở đây lặng tờ Hình như từ đời

Lý, đời Trần, đời Lê, quãng sông này cũng lặng tờ đến thế mà thôi”

- Vẻ đẹp trữ tình, thơ mộng đầy sức sống của cảnh hai bên bờ sông Đà đượcnhà văn gợi lên qua những hình ảnh gợi cảm, những so sánh độc đáo, bất ngờ thú vị

“Một nương ngô nhú lên mấy lá ngô non đầu mùa nỗi niềm cổ tích tuổi xưa”

+ Giọng văn êm đềm thư thái, có những câu tác giả sử dụng toàn thanhbằng”Thuyền tôi trôi trên sông Đà”, tác giả sử dụng gam màu nhạt gợi lên mộtkhông gian lặng tờ, yên ắng, ít tiếng động Chỉ có tiếng “đàn cá dầm xanh quẫy vọtlên mặt sông bụng trắng như bạc rơi thoi”, “tiếng cá đạp nước đuổi đàn hươu vụtbiến” Tất cả tạo nên một khung cảnh tĩnh lặng, thi vị, trữ tình

- Chính vẻ đẹp đầy chất thơ của con sông Đà khiến Nguyễn Tuân liên tưởngtới tứ tơ đằm thắm của Tản Đà ngày trước “Dải sông Đà bọt nước lênh bênh quenbiết”

2 Cái tôi của Nguyễn Tuân

Đoạn văn thể hiện cái tôi tài hoa uyên bác của Nguyễn Tuân

- Nguyễn Tuân đắm say với cảnh sắc thiên nhiên để tận hưởng vẻ đẹp phongphú của thiên nhiên: đó là cảnh “lặng tờ hoang sơ như một bờ tiền sử” như một câuchuyện cổ tích hay cảnh sắc căng tràn sức sống của nương ngô, của đồi cỏ gianh

- Nguyễn Tuân có một tâm hồn rất tinh tế, rộng mở để đón nhận cái đẹp, nhàvăn hòa nhập với thiên nhiên, sống cùng thiên nhiên, cảm nhận được thiên nhiên nhưcũng có tâm hồn đồng điệu với mình

+ Nhà văn hiểu và cảm nhận được hành động vểnh tai của con hươu và tưởngtượng ra tiếng nói tiếng nói riêng của con vật này

+ Nhà văn cũng cảm thấy được dòng sông Đà quãng này “như nhớ thươngnhững hòn thác đá xa xôi để lại trên thượng nguồn Tây Bắc, như đang lắng nghegiọng nói êm êm của người miền xuôi”

- Tâm hồn Nguyễn Tuân bay bổng, lãng mạn: từ con sông Đà hiện tại, tác giảliên tưởng, nhớ về con sông Đà của Tản Đà ngày trước Tuy vậy, nhà văn vẫn luônsuy tư về một tương lai của Tây Bắc “Chao ôi, thấy thèm được giật mình vì một

tiếng còi xúp-lê của một chuyến xe lửa đầu tiên đường sắt Phú Thọ- Yên Bái- Laichâu” Đây chính là tiếng nói đầy tinh thần trách nhiệm của một người nghệ sĩ giàulòng yêu nước đối với mảnh đất và con người miền Tây bắc xa xôi.

3 Đặc sắc nghệ thuật của đoạn văn

- Đoạn văn thể hiện rõ phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân: độc đáo, tàihoa, uyên bác Nhà văn đã vận dụng hiểu biết của nhiều ngành khác nhau: địa lý,lịch sử, hội họa, văn chương và những tri thức về tự nhiên để khắc họa vẻ đẹp củasông Đà

- Tác giả thể hiện một trí tưởng tượng phong phú, bất ngờ, thú vị

- Tác giả vận dụng thành công nhiều thủ pháp nghệ thuật như so sánh, nhânhóa, ngôn từ phong phú giàu hình ảnh, giàu tính biểu cảm Câu văn co duỗi nhịpnhàng, giàu nhịp điệu, giàu tính nhạc

=> Tất cả góp phần tạo nên những trang văn miêu tả vẻ đẹp trữ tình của sông Đà,đồng thời bộc lộ tình cảm yêu mến, thiết tha đối với quê hương đất nước

Đề 4: Trong tác phẩm Người lái đò sông Đà, nhà văn Nguyễn Tuân tự coi mình

là người “đi tìm cái thứ vàng của màu sắc núi sông Tây Bắc và nhất là thứ vàng

mười mang sẵn trong tâm trí tất cả những con người ngày nay đang nhiệt tình gắn bó với công cuộc xây dựng cho Tây Bắc thêm sáng sủa, tươi vui và bền vững”

Cảm nhận của anh/ chị về chất vàng quý báu của cảnh sắc thiên nhiên Tây Bắc được nhà văn phát hiện qua áng văn xuôi này.

1 Vài nét về tác giả, tác phẩm

- Người lái đò sông Đà là tùy bút xuất sắc in trong tập Sông Đà (1960)- Kết

quả chuyến đi thực tế Tây Bắc của Nguyễn Tuân

- Trong chuyến đi gian khổ và hào hứng tới miền Tây Bắc xa xôi rộng lớnnày, Nguyễn Tuân không chỉ thỏa mãn lòng ham mê tìm đến những chân trời mới lạ

mà mục đích chủ yếu- như chính lời ông nói- là để “đi tìm cái thứ vàng của màu sắc núi sông Tây Bắc và nhất là thứ vàng mười mang sẵn trong tâm trí tất cả những con người ngày nay đang nhiệt tình gắn bó với công cuộc xây dựng cho Tây Bắc thêm sáng sủa, tươi vui và bền vững”

2 Giải thích ý kiến của Nguyễn Tuân

- Trong câu văn của Nguyễn Tuân, chữ “vàng” không được dùng với nghĩađen Nhà văn dùng chữ “vàng” với ý chỉ vẻ đẹp và sự quý giá

- “Cái thứ vàng” của màu sắc núi sông và trong tâm trí những con ngườikhông có gì khác là vẻ đẹp cùng sự quý giá của tổ quốc ta, nhân dân ta ở miền đất xa

xôi Tây Bắc và hiện ra rực rỡ trong tùy bút Người lái đò sông Đà.

3 Người lái đò sông Đà - sự phát hiện chất vàng quý báu của một dòng sông.

- Trong Người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân miêu tả một con sông Đà “ hung

bạo” Song qua sự hung bạo của dòng sông ta vẫn thấy ở sông Đà một biểu tượng vềsức mạnh dữ dội và vẻ đẹp hùng vĩ của thiên nhiên đất nước Đó là:

+ Những cảnh đá bờ sông dựng vách thành

+ Những quãng dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió,

+ Những cái hút nước xoáy tít.

+ Thác nước sông Đà réo gầm với nhiều cung bậc âm thanh phong phú

+ Đá trên sông dàn bày thạch trận với nhiều vòng vây lắt léo

- Còn có một con sông Đà thơ mộng, trữ tình

+ “Tuôn dài, tuôn dài áng tóc trữ tình” gợi tả vẻ đẹp mềm mại

+ Dòng nước thay đổi theo mùa

+ Dưới hạ lưu con sông chảy êm đềm

+ Hai bên bờ cảnh vật yên tĩnh, nên thơ: một nương ngô nhú lên mấy lá ngônon, cỏ gianh đồi núi đang ra những búp nõn, một đàn hươu cúi đầu ngốn cỏ gianh

Bờ sông hoang dại như một bờ tiền sử, bờ sông hồn nhiên như một nỗi niềm cổ tíchtuổi xưa

+ Con sông Đà gợi cảm, trữ tình mang màu sắc Đường thi, gợi nhớ những câuthơ tình tứ của Tản Đà

4 Người lái đò sông Đà - sự phát hiện chất vàng quý báu của con ngừi lao động.

- Chắc chắn Nguyễn Tuân rất có dụng ý khi nói về màu sắc của núi sông, ôngchỉ dùng một chữ “vàng” Để rồi sau đó người lao động ông gọi là “vàng mười” đểkhẳng định vẻ đẹp và giá trị quý báu của con người lao động Con người vẫn đẹphơn tất cả, quý hơn tất cả

- Ở Người lái đò sông Đà, con người mang chất vàng mười ấy lại chỉ là ông

lái đò vô danh Nhờ lao động, nhờ chinh phục thiên nhiên mà ông lái đò vô danh trởnên lớn lao kỳ vĩ Nguyễn Tuân đã miêu tả thật hấp dẫn và hùng tráng cuộc thủychiến ác liệt mà cuối cùng ông đò đã phá tan ba ải nước của trùng vi thạch trận

- Ông đò là người lao động mang vẻ đẹp trí dũng, tài hoa Ông nắm chắc binhpháp của thần sông, thần đá, thuộc quy luật phục kích của lũ đá nơi ải nước hiểm trở.Trước sức mạnh của thiên nhiên, ông đò vẫn cưỡi thác ghềnh, đè sấn lên sóng gió,nắm chặt cái bờm sóng mà thuần phục dòng sông hung bạo Ông như một nghệ sĩchèo lái con thuyền tìm đúng luồng sinh

- Ông lái đò là hình tượng đẹp của người lao động mới, hội tụ phẩm chất củangười nghệ sĩ trong nghề chở đò, người anh hùng trong lao động

Đề 5: Anh /chị hãy phân tích cách thể hiện vẻ đẹp con sông Đà trong tác phẩm

Người lái đò sông Đà của Nguyễn Tuân và vẻ đẹp của dòng sông Hương trong

đoạn trích Ai đã đặt tên cho dòng sông của Hoàng Phủ Ngọc Tường.

1 Giới thiệu về Nguyễn Tuân và Hoàng Phủ Ngọc Tường

- Nguyễn Tuân là một nghệ sĩ lớn với phong cách nghệ thuật độc đáo, nổi bật

là sự tài hoa uyên bác Người lái đò sông Đà là một tác phẩm kết tinh nhiều mặt của

phong cách nghệ thuật của Nguyễn Tuân Tác phẩm viết về vẻ đẹp của thiên nhiên

và con người Tây Bắc

- Hoàng Phủ Ngọc Tường là một người nghệ sĩ tài hoa, gắn bó tha thiết với xứ

Huế Ai đã đặt tên cho dòng sông là bút ký giàu chất trữ tình viết về vẻ đẹp của sông