Định giá sản phẩm chuyển nhượng Kế Toán Quản Trị

Định giá chuyển nhượng mới nghe qua tưởng chừng như là một khái niệm mới mẻ nhưng thực chất nó lại hoạt động khá phổ biến ở bất kì công ty xuyên quốc gia nào. Bởi giá chuyển nhượng nội bộ tác động tới doanh thu và chi phí đầu vào của các doanh nghiệp liên kết, nói cách khác giá chuyển nhượng nội bộ ảnh hưởng đáng kể tới kết quả kinh doanh của các đơn vị cấu thành thậm chí chuyển từ lãi thành lỗ và ngược lại. Chính sự chứa đựng nhiều lợi ích kinh tế đó đã khiến các nhà quản lý, các chủ thể kinh doanh, người hoạch định chiến lược tài chính của doanh nghiệp quan tâm đến. Vậy định giá chuyển nhượng là gì? Tại sao định giá chuyển nhượng lại có sức mạnh như vậy? Và có những cách định giá nào? Bài tiểu luận của chúng tôi sẽ giúp các bạn lần lượt giải đáp các câu hỏi trên.Với đề tài “Định giá sản phẩm chuyển nhượng”, chúng tôi hi vọng sẽ làm rõ những kiến thức bổ ích về định giá chuyển nhượng cũng như phần nào giải đáp được bài toán lợi ích của các nhà quản trị. Từ đó giúp các bạn những nhà quản trị tương lai, lựa chọn phương pháp định giá sản phẩm chuyển nhượng phù hợp nhất cho công ty mình.

ĐẠI HỌC QUỐC GIA THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ- LUẬT

KHOA QUẢN TRỊ KINH DOANH

Bài tiểu luận:

ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM CHUYỂN NHƯỢNG

Môn học: Kế toán quản trị.

Giảng viên hướng dẫn: TS.Phan Đức Dũng

Lớp: K12407A

Thực hiện: Nhóm 6

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 10 năm 2014

DANH SÁCH NHÓM

S

T

T

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường, khi xu hướng liên kết giữa các chủ thể kinhdoanh ngày càng được mở rộng và đa dạng thì việc xác định lợi ích kinh tế đã không cònnằm trong phạm vi của một chủ thể riêng lẻ mà được tính trong lợi ích chung của cả tậpđoàn hay nhóm liên kết Với môi trường cạnh tranh gay gắt như hiện nay, làm sao để lợiích tổng thể đạt tối đa luôn là câu hỏi được đặt ra với các chủ thể kinh tế, mà cụ thể hơn

đó là các nhà quản trị Định giá sản phẩm chuyển nhượng được xem là một lời giải chobài toán lợi ích này

Định giá chuyển nhượng mới nghe qua tưởng chừng như là một khái niệm mới mẻnhưng thực chất nó lại hoạt động khá phổ biến ở bất kì công ty xuyên quốc gia nào Bởigiá chuyển nhượng nội bộ tác động tới doanh thu và chi phí đầu vào của các doanh nghiệpliên kết, nói cách khác giá chuyển nhượng nội bộ ảnh hưởng đáng kể tới kết quả kinhdoanh của các đơn vị cấu thành thậm chí chuyển từ lãi thành lỗ và ngược lại Chính sựchứa đựng nhiều lợi ích kinh tế đó đã khiến các nhà quản lý, các chủ thể kinh doanh,người hoạch định chiến lược tài chính của doanh nghiệp quan tâm đến Vậy định giáchuyển nhượng là gì? Tại sao định giá chuyển nhượng lại có sức mạnh như vậy? Và cónhững cách định giá nào? Bài tiểu luận của chúng tôi sẽ giúp các bạn lần lượt giải đáp cáccâu hỏi trên

Với đề tài “Định giá sản phẩm chuyển nhượng”, chúng tôi hi vọng sẽ làm rõ những kiến thức bổ ích về định giá chuyển nhượng cũng như phần nào giải đáp được bài toán lợi ích của các nhà quản trị Từ đó giúp các bạn - những nhà quản trị tương lai, lựa chọn

phương pháp định giá sản phẩm chuyển nhượng phù hợp nhất cho công ty mình

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN

+ Định giá dựa vào chi phí

+ Định giá dựa vào nhu cầu người mua

+ Định giá dựa vào cạnh tranh

1.1.2 Định giá sản phẩm chuyển nhượng.

Định giá chuyển nhượng là thuật ngữ dùng để nói về việc định giá các giao dịch

về tài sản hoặc dịch vụ xuyên biên giới, giữa các bên có liên quan trong nội bộ doanhnghiệp (được gọi là các doanh nghiệp liên kết hoặc các bên liên kết) Những giao dịch nàyđược gọi là những giao dịch “có kiểm soát”, khác với loại giao dịch tự do giữa các bênđộc lập (dựa trên giá thị trường)

1.1.3 Giá sản phẩm chuyển nhượng.

1.1.3.1 Khái niệm.

Giá sản phẩm chuyển nhượng thực chất là giá bán sản phẩm nội bộ, đây chính làgiá bán sản phẩm:

+ Giữa các đơn vị thành viên trong một doanh nghiệp

+ Giữa đơn vị cấp dưới với đơn vị cấp trên trong một doanh nghiệp

Kế hoạch định giá sản phẩm chuyển nhượng người lập giá phải đảm bảo:

+ Bù đắp chi phí thực hiện sản phẩm

+ Đảm bảo lợi ích chung của toàn doanh nghiệp

+ Kích thích các bộ phận phấn đấu tiết kiệm chi phí và tăng cường trách nhiệmvới mục tiêu chung của toàn doanh nghiệp

1.1.3.2 Phân loại.

1 Định giá sản phẩm chuyển nhượng theo chi phí thực hiện.

1 http://www.thamdinhgiahanoi.com.vn

Định giá sản phẩm chuyển nhượng theo chi phí thực hiện hay còn gọi là chi phíbiên.

Giá chuyển nhượng sản phẩm = Chi phí thực hiện sản phẩm

Theo Coenenberg và các cộng sự (2007) chỉ ra rằng, chi phí biên được áp dụng đểtính giá chuyển nhượng nội bộ nếu các điều kiện sau đây được thỏa mãn2:

+ Sản phẩm không tiêu thụ được hoặc chỉ tiêu thụ được một lượng nhỏ ở thịtrường bên ngoài (thường gặp đối với các chi tiết, hoặc bán sản phẩm đặc thùcủa tập đoàn)

+ Đơn vị bộ phận không gặp khó khăn trong việc cung cấp và phân phối

+ Giá cả ổn định, cạnh tranh về giá giảm đáng kể

+ Theo Weber và Schaefer (2008), việc áp dụng chi phí biên tạo cơ sở ra quyếtđịnh thực chất đối với bên mua Bên mua tiếp nhận một khoản lợi nhuận màkhông phải hoàn toàn do năng lực sản xuất tự có mang lại

+ Trong trường hợp năng lực cung cấp sản phẩm nội bộ bị hạn chế, các chủ thể

có thể vận dụng nhiều cách tính khác nhau Mức giá khan hiếm được dùnglàm giá chuyển nhượng nội bộ

• Nhược điểm:

+ Không chỉ rõ khi nào chuyển nhượng, mức độ ảnh hưởng đến mục tiêu lợinhuận của toàn doanh nghiệp

+ Không khuyến khích các bộ phận sản xuất kiểm soát chi phí tốt hơn

+ Việc tính kết quả, đánh giá các trung tâm trách nhiệm, tính chỉ tiêu ROI, tínhlợi tức để lại ở các bộ phận gặp khó khăn và đôi khi không thể thực hiệnđược

2Nguồn: TS Phạm Hùng Tiến, Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Kinh tế và Kinh doanh 28 (2012) 36‐48.

+ Dẫn đến sự cứng nhắc trong định giá.

+ Theo Weber và Schaefer (2008), việc áp dụng chi phí biên gây tổn thất chobên bán tương đương với khoản chi phí cố định

2 Định giá sản phẩm chuyển nhượng theo giá thị trường.

• Khái niệm: là phương pháp định giá sản phẩm chuyển nhượng theo giá thị trường Giá chuyển nhượng theo giá thị trường được căn cứ vào giá bán sản phẩm tương tự công

bố trên thị trường hoặc giá tính cho khách hàng bên ngoài có kết hợp với điều kiện cụ thể

về tình hình chi phí, thu nhập của bộ phận thực hiện

• Để phương pháp định giá sản phẩm chuyển nhượng theo giá thị trường đạt hiệuquả cao thì cần có các điều kiện:

+ Thị trường chuyển nhượng sản phẩm là thị trường cạnh tranh và ổn định

+ Có ít hoặc không có sự phụ thuộc giữa các bên giao dịch

+ Có ít hoặc không có sự giao dịch chi phí với thị trường ngoài

• Công thức tính:

Đơn giá chuyển

Biến phí tính trênmỗi đơn vị sản phẩm +

Hiệu số gộp đơn vị trên mỗi sảnphẩm bán ra ngoài bị thiệt hại

Hiệu số gộp của mỗi đơn vị sản phẩm ở đây là chi phí cơ hội đơn vị đối với tổng thểdoanh nghiệp, là số dư đảm phí lớn nhất bị mất đi xét trên tổng thể doanh nghiệp, nếu sảnphẩm hoặc dịch vụ được chuyển nhượng nội bộ do mất cơ hội bán ra ngoài vì chuyểnnhượng nội bộ

Các trường hợp định giá chuyển nhượng theo giá thị trường:

Trường hợp 1: Thị trường bằng giá bán sản phẩm chuyển nhượng:

Giá chuyển nhượng = biến phí sản xuất + số dư đảm phí của hợp đồng bị hủy bỏ

Trường hợp 2: Giá thị trường thấp hơn giá bán của sản phẩm chuyển nhượng

• Bộ phận bán sản xuất hết năng suất:

- Việc chuyển nhượng nội bộ không có lợi

- Bộ phận bán sẽ không bán nội bộ nếu giá thấp hơn giá bán của mình

- Bộ phận mua sẽ không mua nội bộ nếu giá không thấp hơn giá mua ngoài

• Nếu bộ phận bán còn năng lực sản xuất:

Phạm vi giá chuyển nhượng:

Biến phí sản xuất mức tối thiểu < giá chuyển nhượng < Giá bán ra ngoài mức tối đa.

• Ưu điểm:

+ Duy trì quyền tự chủ của các bộ phận

+ Tạo ra sự cạnh tranh giữa bộ phận bán với các nhà cung cấp bên ngoài

+ Dễ được cơ quan thuế chấp nhận khi chuyển nhượng quốc tế

+ Khắc phục được các nhược điểm của cách định giá theo chi phí

+ Giúp các nhà quản trị ở các bộ phận chuyển nhượng cũng như nhận chuyển

nhượng có thể xác định được thành quả tài chính - cơ sở để đánh giá thành quả quản lý qua các chỉ tiêu ROI và RI

+ Khuyến khích các nhà quản trị ở tất cả các bộ phận kiểm soát tốt chi phí để đạt thành quả cao hơn

+ Bằng cách so sánh giá chuyển nhượng tối thiểu với giá cung cấp từ bên ngoài, giúpcác nhà quản trị ở các bộ phận có thể biết được nên hay không nên chuyển nhượng nội bộ

• Nhược điểm:

+ Nhiều sản phẩm trung gian không có giá thị trường

+ Những thị trường có giá xác định rõ thường hiếm khi tồn tại

+ Giá đưa ra thường không đáng tin cậy

+ Giá chuyển nhượng không được điều chỉnh mặc dù có sự xuất hiện của chi phí tiết kiệm được hay hoa hồng bán hàng

+ Có thể dẫn tới việc quá tập trung vào lợi ích ngắn hạn: Giá thị trường thường dễ biến động Do đó, nhà quản trị thường cố gắng bảo vệ các quyết định của mình từ

sự biên động không mong đợi của giá thị trường Tuy nhiên, điều này vô hình chung đã dẫn đến việc nhà quản trị quá tập trung vào lợi ích ngắn hạn mà bỏ qua lợi ích lâu dài của công ty

• Những nguyên tắc chủ đạo:

Bộ phận mua phải mua của bộ phận bán trong nội bộ khi bộ phận bán đáp ứng được tất

cả các điều kiện của giá mua ngoài và muốn bán nội bộ

+ Nếu bộ phận bán không đáp ứng được tất cả các điều kiện của giá mua ngoài thì

bộ phận mua được tự do mua ngoài

+ Bộ phận bán được tự do từ chối bán nội bộ nếu như muốn bán ra bên ngoài.

+ Phải lập ra một tổ chức để giải quyết những bất đồng giữa các bộ phận liên quan đến giá chuyển nhượng

Ban lãnh đạo của công ty cũng cần có sự can thiệp khi cần thiết

3 Định giá sản phẩm chuyển nhượng thông qua thương lượng.

Đơn giá chuyển

Biến phí tính cho

1 đơn vị sản phẩm +

Hiệu số gộp thỏa thuận của mỗi đơn

vị sản phẩm bán ra ngoài bị thiệt hạiĐịnh giá sản phẩm chuyển nhượng thông qua thương lượng được áp dụng trongnhững trường hợp sau đây:

+ Bộ phận mua không thể tìm thấy sản phẩm tương tự của bộ phận bán ở ngoàithị trường

+ Bộ phận bán không thể bán được ra ngoài thị trường những sản phẩm dịch vụsản xuất theo yêu cầu của bộ phận mua

+ Không tồn tại giá thị trường của sản phẩm chuyển nhượng

+ Việc thương lượng có thể gây tranh cãi và ảnh hưởng đến mối quan hệ giữacác bộ phận trong công ty Nhược điểm lớn nhất của việc thương lượng, ở một phươngdiện khác là xảy ra sự tranh chấp khiếu nại Nếu việc khiếu nại được giải quyết trên cơ sởbởi sức mạnh cá nhân hoặc vị thế quyền lực ở trong công ty, mối quan hệ nội bộ, hợp táclành mạnh của công ty có thể bị hủy diệt.

Chương 2 PHÂN TÍCH CÁC PHƯƠNG PHÁP ĐỊNH GIÁ SẢN PHẨM CHUYỂN NHƯỢNG.

2.1 Định giá sản phẩm chuyển nhượng bằng chi phí thực hiện.

Công ty Olympus có các bộ phận, bao gồm bộ phận Kappa chuyên sản xuất các loạimáy bơm áp lực và bộ phận Beta là một nhà sản xuất máy in máy tính

Bộ phận Kappa sản xuất ra mô hình ipa-211 mà có thể được sử dụng trong máy inphun mực có gắn máy bơm áp lực cao để chỉ đạo mực chất lỏng thông qua một hồ chứa

do bộ phận Beta sản xuất Giá thị trường của các 211 là $20 Chi phí cho mô hình

ipa-211 là: Chi phí biến của sản phẩm $6, chi phí cố định $9 và tổng chi phí sản phẩm $15

Bộ phận Beta cần 50.000 đơn vị của mô hình ipa-211 mỗi năm Nhà phân phối Beta

có thể sản xuất tối đa 150.000 đơn vị ipa -2113

Nếu công ty Olympus có một chính sách chuyển giá mà yêu cầu chuyển nhượng tạigiá thành sản phẩm đầy đủ thì giá chuyển nhượng sẽ là bao nhiêu? Bạn có cho rằngKappa và các bộ phận Beta sẽ chọn để chuyển nhượng với giá đó?

Nếu Olympus, Inc., có một chính sách chuyển giá mà yêu câu tính toàn bộ chi phícộng thêm 20 phần trăm, giá chuyển nhượng sẽ là bao nhiêu? Bạn có cho rằng Kappa vàcác bộ phận Beta sẽ chọn để chuyển nhượng với giá đó?

Nếu Olympus, Inc., có một chính sách chuyển giá mà yêu cầu chuyển nhượng tại giáthành sản phẩm biến cộng với một khoản phí cố định là $18 trên mỗi đơn vị, giá chuyểnnhượng sẽ là bao nhiêu? Bạn có cho rằng Kappa và các bộ phận Beta sẽ chọn để chuyểnnhượng với giá đó?

Trường hợp 1: Giá chuyển nhượng toàn bộ chi phí là $15.00 Bộ phận Beta sẽ rất vui

mừng với giá đó, nhưng bộ phận Kappa sẽ từ chối chuyển nhượng bởi có thể bán ra thịtrường ngoài với giá $20

Giá chuyển nhượng theo toàn bộ chi phí sản xuất: Trong phần lớn các trường hợpchuyển giá theo toàn bộ chi phí, chi phí cơ hội là điểm tham chiếu không chính xác màkhông cung cấp kết quả tối ưu vì giá thị trường bên ngoài là $20 mỗi đơn vị, bộ phận Beta

3Tham khảo: Hansen, DR & Mowen, MM (2011) Cornerstones của Chi phí Kế toán Mason, OH: Tây Nam, Cengage Learning.

sẽ chọn để chuyển nhượng tại giá chuyển nhượng toàn bộ chi phí $15 Bộ phận mua củaBeta sẽ tiết kiệm được $5($20 - $15) cho mỗi đơn vị và tổng cộng $250 ($5 x 50.000 đơnvị) mỗi năm khi mua mô hình ipa-211 với chi phí sản phẩm đầy đủ Quản lý của bộ phậnKappa sẽ không bao giờ được coi là chuyển nhượng nội bộ nếu mô hình ipa-211 giá phải

là giá thành sản phẩm đầy đủ Bộ phận Kappa sẽ cho rằng tốt hơn là bán mô hình ipa-211

ở thị trường bên ngoài ở một mức giá $20 mỗi đơn vị Chi phí sản phẩm đầy đủ thấp hơngiá chuyển nhượng tối thiểu của bộ phận Kappa

Trường hợp 2: Giá chuyển nhượng cộng thêm chi phí là $18 ($15 + $3) Một lần nữa,

bộ phận Beta Division sẽ rất vui mừng với giá đó, nhưng bộ phận Kappa sẽ từ chốichuyển nhượng bởi có thể bán ra thị trường ngoài với giá $ 20

Trường hợp 3: Biến phí của sản phẩm cộng với khoản phí cố định là $24 ($6 + $18).

Trong trường hợp này, bộ phận Kappa sẽ rất vui mừng, nhưng bộ phận Beta sẽ từ chối, vì

nó có thể mua sản phẩm nó cần trên thị trường bên ngoài với giá $20

Giá chuyển nhượng theo toàn bộ chi phí sản xuất cộng với Markup: Khi sử dụngphương pháp này, các chi phí cơ bản là giá đầy đủ và được thêm một khoản để tạo ra một

tỷ suất lợi nhuận cho các bộ phận cung cấp Lợi thế đến từ sự đơn giản và dễ sử dụng củaphương pháp Nó được tính bằng cách cộng toàn bộ chi phí và tỷ lệ phần trăm quyết địnhcủa toàn bộ chi phí Tỷ lệ được thiết kế như để tạo ra một tỷ suất lợi nhuận Phương phápnày cung cấp cho bộ phận Beta lợi thế về tiết kiệm $2 cho mỗi đơn vị Còn bộ phậnKappa sẽ bán ở thị trường bên ngoài để thu lợi thêm $2 mỗi đơn vị bán ipa-211 ở mức giá

$20 mỗi đơn vị

Trường hợp 4: Chuyển giá tối thiểu là $15(toàn bộ chi phí sản xuất) Mức giá này

được thiết lập bởi Kappa, bộ phận bán hàng Giá chuyển nhượng tối đa là $20 Đây là giáthị trường và được thiết lập bởi Beta, bộ phận mua

Giá chuyển nhượng tính theo biến phí cộng với định phí: Với phương pháp này,chi phí biến đổi được sử dụng như là cơ sở Các chi phí cố định và đóng góp lợi nhuậnđược bao phủ bởi các đánh dấu Chi phí biến đổi là chi phí cơ hội của việc chia bán đanghoạt động dưới công suất Bởi vì điều này, chi phí biến đổi cộng với phương pháp khoảnphí cố định có một chút lợi thế so với phương pháp đầy đủ cộng với đánh dấu Chi phí

biến đổi là $6 và chi phí cố định là $18 Thêm chi phí biến đổi và chi phí cố định cho mộtmức giá chuyển nhượng $24 Bộ phận Beta là tốt hơn hết mua các sản phẩm trên thịtrường bên ngoài Nếu nó mua từ bộ phận Kappa, nó sẽ mất $4 ($20 - $24) cho mỗi đơn

vị Bởi vì điều này, chuyển nhượng nội bộ bằng cách sử dụng phương pháp này sẽ khônghiệu quả đối với công ty Olympus

Vậy sử dụng phương pháp giá chuyển nhượng theo chi phí sử dụng: Khi quyếtđịnh có hay không sử dụng một trong các hình thức chuyển giá dựa trên chi phí, một công

ty phải xem xét những lợi thế và bất lợi tổng thể Nhiều lần, sự đơn giản của việc sử dụng

có thể có giá trị lớn hơn làm cạn kiệt lượng lớn thời gian trên giá chuyển nhượng thươnglượng Mặc dù phương pháp dựa trên chi phí có thể thường có vẻ không hiệu quả, thiếucân nhắc của người tiêu dùng và đối thủ cạnh tranh, có những dịp khi sử dụng các phươngpháp này có thể là lựa chọn tốt nhất

2.2 Định giá sản phẩm chuyển nhượng theo giá thị trường.

Công ty này gồm có 2 bộ phận: bộ phận gỗ và bộ phận giấy Bộ phận gỗ sản xuất gỗ để bán ra bên ngoài hoặc cung cấp nguyên liệu gỗ cho bộ phận sản xuất giấy Còn bộ phận sản xuất giấy thì chỉ sản xuất giấy bán ra thị trường ngoài

Cho bảng số liệu của công ty như sau:

Đơn giá bán $50 Đơn giá bán ra ngoài $12

0

Số dư đảm phí $30 Biến phí phát sinh thêm để chế

biến thành thành phẩm

$30Nếu bộ phận giấy muốn mua của bộ phận gỗ thay vì mua ngoài thì bộ phận gỗ sẽ tính giá chuyển nhượng như sau:

Giá chuyển nhượng = Giá bán ra của bộ phận gỗ = 30+20= $50

Với giá chuyển nhượng là $50 thì việc chuyển nhượng giữa 2 bộ phận gỗ và giấy được thực hiện, vì giá bên bán và bên mua nhất trí với nhau

Trường hợp 2: Giá mua ngoài bộ phận giấy thấp hơn giá bán ra của bộ phận gỗ.

0

Số dư đảm phí $30 Biến phí phát sinh thêm để chế

thu 50*100,000= $5,000,000 120*100,000= $1,200,000Biến phí 20*100,000= $2,000,000 (30+50)*100,000= $8,000,000 Định phí $2,000,000 $4,000,000

40*100,000= $4,000,000 120*100,000= $1,200,000 Biến Phí 20*100,000= $2,000,000 (30+40)*100,000= $7,000,000 Định phí $2,000,000 $4,000,000

Nếu bộ phận gỗ chấp nhận giá $40 thì EBIT sẽ giảm xuống (từ $1,000,000 xuống còn $0 ), còn bộ phận giấy thì sẽ mua gỗ từ thị trường ngoài vì EBIT tăng từ $0 lên

$1,000,000

Trong trường hợp này bộ phận gỗ tính giá chuyển nhượng cho bộ phận giấy vẫn là

$50/sản phẩm Vì nếu giá bán của bộ phận gỗ giảm bằng giá mua ngoài của bộ phận giấy thì bộ phận gỗ sẽ phải hủy bỏ hợp đồng bán ra ngoài và lợi nhuận của bộ phận gỗ nói riêng, của toàn công ty nói chung, sẽ bị giảm $10/sp Do vậy, trong trường hợp này, công

ty sẽ quyết định không thực hiện chuyển nhượng nôi bộ Lúc này, bộ phận gỗ sẽ bán gỗ ra