Phân tích hoạt động của các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn thực hành tốt nhà thuốc GPP trên địa bàn thành phố thủ dầu một, tỉnh bình dương năm 2014

4.2 Về kỹ năng tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc của người bán thuốc tại một số nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc – GPP “ trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình C

Trang 1

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

ĐINH THU TRANG

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHÀ THUỐC ĐẠT TIÊU CHUẨN “THỰC HÀNH TỐT NHÀ THUỐC” GPP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ THỦ

DẦU MỘT, TỈNH BÌNH DƯƠNG

NĂM 2014 LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA I

Trang 2

BỘ Y TẾ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC DƯỢC HÀ NỘI

ĐINH THU TRANG

PHÂN TÍCH HOẠT ĐỘNG CỦA CÁC NHÀ THUỐC ĐẠT TIÊU CHUẨN “THỰC HÀNH TỐT NHÀ THUỐC”GPP TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ

THỦ DẦU MỘT, TỈNH BÌNH DƯƠNG

NĂM 2014

LUẬN VĂN DƯỢC SĨ CHUYÊN KHOA I

CHUYÊN NGÀNH: TỔ CHỨC QUẢN LÝ DƯỢC

MÃ SỐ: CK.60 72 04 12

Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà

HÀ NỘI, 2015

Trang 3

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Luận văn dược sỹ chuyên khoa 1, tôi đã nhận được sự giúp đỡ tận tình của các Thầy, Cô, gia đình, đồng nghiệp, bạn bè; Cho phép tôi được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến:

- PGS.TS Nguyễn Thị Song Hà, người thầy đã trực tiếp hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

- Tập thể các Thầy, Cô trong Ban Giám hiệu, Phòng Đào tạo sau đại học, Bộ môn Quản lý và Kinh tế dược và các bộ môn có liên quan đến đề tài của Trường Đại Học Dược Hà Nội đã tận tình giảng dạy và hướng dẫn nghiên cứu thực hiện đề tài

- Ban Giám đốc Sở Y tế Bình Dương đã tạo điều kiện cho tôi được học tập để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, cám ơn lãnh đạo Phòng Thanh tra Sở, Phòng Quản lý hành nghề YDTN, Phòng Quản lý Dược, Phòng

Kế hoạch tổng hợp và Phòng Tài chính kế toán Sở Y tế, lãnh đạo Phòng Y tế thành phố Thủ Dầu Một đã hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu và tra cứu số liệu

Đến gia đình của tôi, các bạn đồng nghiệp và những người thân đã chia

sẻ động viên để tôi hoàn thành luận văn này

Bình Dương, tháng 05 năm 2015

Đinh Thu Trang

Trang 4

1.1 Thực hành tốt nhà thuốc và vai trò mới của người dược sỹ

1.1.2 Vai trò của người dược sỹ trong hoạt động của nhà thuốc GPP 03 1.2 Một vài nét về thực hành tốt nhà thuốc trên thế giới 05

1.3.4 Một số tiêu chuẩn của “Thực hành tốt nhà thuốc” tại Việt Nam 07

1.4.1 Tình hình triển khai và thực hiện GPP ở Việt Nam giai đoạn

1.5 Hoạt động tư vấn sử dụng thuốc tại các nhà thuốc 15 1.6 Một vài nét về hoạt động bán lẻ thuốc của tỉnh Bình Dương 18 1.6.1 Đặc điểm về vị trí địa lý, kinh tế xã hội của tỉnh Bình Dương 17 1.6.2 Vài nét về mạng lưới bán lẻ thuốc tại tỉnh Bình Dương 18

1.6.3 Công tác đào tạo, tập huấn và phổ biến các văn bản pháp luật

Chương 2

2.1 Đối tượng nghiên cứu 20

Trang 5

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu 20 2.3 Phương pháp nghiên cứu 20

Chương 3

3.1

Phân tích việc thực hiện các tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà

thuốc - GPP” của các nhà thuốc dựa vào kết quả thanh tra

4.1

Về việc thực hiện các tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc –

GPP ” của các nhà thuốc trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một,

tỉnh Bình Dương dựa vào kết quả thanh tra năm 2014

50

Trang 6

4.2

Về kỹ năng tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc của người bán

thuốc tại một số nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà

thuốc – GPP “ trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình

Các phụ lục

PL2 Phiếu thu thập thông tin về kỹ năng thực hành của nhân viên

PL4 Danh sách 50 nhà thuốc thuộc diện khảo sát kỹ năng thực

hành bán thuốc

Trang 7

ĐĐKKDT Đủ điều kiện kinh doanh thuốc

GDP Thực hành tốt phân phối thuốc (Good Distribution Practices) GPP Thực hành tốt nhà thuốc (Good Pharmacy Practices)

GSP Thực hành tốt bảo quản thuốc (Good Storage Practices)

IPA Hiệp hội dược phẩm Ấn Độ (Indian Pharmaceutical Association) KQKS Kết quả khảo sát

OTC Thuốc không kê đơn (Over The Counter)

PGEU Liên đoàn dược phẩm Châu Âu (Pharmaceutical Group of the

European Union)

Trang 8

S.O.P Quy trình thao tác chuẩn (Standard Operating Procedure) WHO Tổ chức Y tế thế giới (World Health Organization)

Trang 9

3.7 Kết quả khảo sát về trang thiết bị bảo quản thuốc của nhà

Trang 10

MỤC LỤC HÌNH

Trang 11

ĐẶT VẤN ĐỀ

Thuốc là một loại hàng hóa đặc biệt liên quan trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của con người nên luôn luôn phải đảm bảo chất lượng tốt nhất khi đến tay người bệnh với giá cả hợp lý Việc xã hội hóa về Y tế ngày càng phát triển thì việc sử dụng thuốc để chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng về chủng loại, số lượng và chất lượng

Nhiệm vụ của ngành dược trong vai trò cung ứng thuốc cho cộng đồng là đảm bảo cung ứng đủ thuốc có chất lượng, thực sự hiệu quả, an toàn và kinh tế khi sử dụng Nhà thuốc chính là nơi thực hiện các nội dung trên và cũng là nơi giao tiếp giữa người bán và người mua thuốc Theo quy định của Bộ Y tế, về thực hiện các nguyên

tắc, tiêu chuẩn GPP (Good Pharmacy Practice) thực sự đã và đang thay đổi tích cực,

chuẩn hoá các hoạt động của nhà thuốc, ngày càng tạo được niềm tin cho cộng đồng Tuy nhiên, đây là một quá trình thực hiện khó khăn, đòi hỏi từng bước phải theo lộ trình và nhất quán từ trung ương đến địa phương

Trước thực trạng một số nhà thuốc tư nhân vẫn còn tồn tại các vấn đề nhất định như kinh doanh thuốc không đảm bảo chất lượng, bán những thuốc phải kê đơn mà không có đơn của bác sỹ, việc hướng dẫn sử dụng thuốc chưa đến nơi đến chốn Để đưa hoạt động cung ứng thuốc ngày càng nền nếp, đáp ứng yêu cầu chuyên môn, góp phần sử dụng thuốc hợp lý an toàn Bộ Y tế đã ban hành Quyết định số 11/2007/QĐ-BYT ngày 24/01/2007 ban hành “ Nguyên tắc, tiêu chuẩn thực hành tốt nhà thuốc – GPP” Và đến ngày 21/12/2011 Bộ Y tế đã nâng tầm Quyết định số 11/2007/QĐ-BYT thành Thông tư số 46/2011/TT-BYT nhằm một lần nữa khẳng định tầm quan trọng của việc thực hiện GPP trong giai đoạn hiện nay với mục đích hướng đến việc đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả cho người dân [4]

Tính đến 31/12/2014, toàn tỉnh Bình Dương có 320/327 nhà thuốc được công nhận đạt chuẩn GPP (tỷ lệ 97,8%) Tuy nhiên, việc thực hiện và áp dụng các tiêu chuẩn theo quy định này như thế nào, nhà thuốc GPP có duy trì các điều kiện như khi thẩm định ban đầu hay có gì khác biệt hơn so với các nhà thuốc chưa đạt GPP không,

Trang 12

chúng tôi cần phải tiến hành nghiên cứu

Kết quả nghiên cứu của đề tài sẽ là căn cứ khoa học để góp phần thiết thực giúp nhà thuốc đã đạt chuẩn GPP tiếp tục duy trì các nguyên tắc, tiêu chuẩn như điều kiện thẩm định ban đầu, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động, khắc phục tồn tại trong quá trình triển khai Để tìm hiểu vấn đề này, chúng tôi tiến hành đề tài:

Phân tích hoạt động của các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc- GPP” trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương năm 2014

Đề tài tiến hành nghiên cứu với hai mục tiêu sau:

1 Phân tích việc thực hiện các tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc”GPP của các nhà thuốc,dựa vào kết quả thẩm định, thanh tra năm 2014

2 Phân tích kỹ năng tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc của người bán thuốc tại một số nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc”GPP trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương

Từ đó rút ra một số kiến nghị và đề xuất, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các nhà thuốc đạt GPP trên địa bàn tỉnh Bình Dương

Trang 13

Chương 1: TỔNG QUAN 1.1 Thực hành tốt nhà thuốc và vai trò mới của người dược sỹ trong hoạt động của nhà thuốc GPP

1.1.1 Khái niệm thực hành tốt nhà thuốc

"Thực hành tốt nhà thuốc" (Good Pharmacy Practice, viết tắt: GPP) là văn bản đưa ra các nguyên tắc, tiêu chuẩn cơ bản trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc của dược sỹ và nhân sự dược trên cơ sở tự nguyện tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức và chuyên môn ở mức cao hơn những yêu cầu pháp lý tối thiểu [5]

* Thực hành nhà thuốc tốt phải đảm bảo thực hiện các nguyên tắc sau đây:

- Đặt lợi ích của người bệnh và sức khỏe cộng đồng lên trên hết

- Cung cấp thuốc đảm bảo chất lượng kèm theo thông tin về thuốc, tư vấn thích hợp cho người sử dụng, theo dõi việc sử dụng của họ

- Tham gia vào hoạt động tự điều trị, bảo đảm cung cấp thuốc và tư vấn dùng thuốc, tự điều trị triệu chứng của các bệnh đơn giản

- Góp phần đẩy mạnh việc kê đơn phù hợp, kinh tế và việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và có hiệu quả [5]

* Nội dung thực hành tốt nhà thuốc:

- Các hoạt động liên quan đến sức khỏe, phòng ngừa bệnh tật

- Các hoạt động liên quan đến cung ứng, sử dụng thuốc, các sản phẩm y tế

- Các hoạt động liên quan đến tự chăm sóc sức khỏe

- Các hoạt động liên quan có khả năng ảnh hưởng tới thực hành kê đơn và sử dụng[8]

1.1.2 Vai trò mới của người dược sỹ trong hoạt động của nhà thuốc GPP

- Vai trò của dược sỹ đang ngày càng phát triển nhanh để đáp ứng nhu cầu của

hệ thống chăm sóc y tế Đảm bảo việc cấp phát thuốc chính xác và đưa lời khuyên có trách nhiệm đối với tự điều trị của bệnh nhân là một phần quan trọng của dịch vụ được cung cấp bởi dược sỹ Trong những năm gần đây, thực hành nhà thuốc tốt có xu

Trang 14

hướng chuyển từ cung cấp cấp thuốc sang tập trung và chăm sóc sức khỏa bệnh nhân Vai trò của người dược sỹ đã phát triển từ người pha chế cung cấp các sản phẩm về dược thành người cung cấp thông tin và cung cấp dịch vụ chăm sóc bệnh nhân Nhiệm

vụ mới của người dược sỹ là đảm bảo để bệnh nhân sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, tiện lợi hiệu quả nhất Từ đó, dược sỹ có thể đóng góp một phần không nhỏ đến kết quả điều trị và tới chất chất lược cuộc sống của bệnh nhân [14]

- Vai trò của dược sỹ trong nhà thuốc được thể hiện thông qua hình ảnh dược sỹ cộng đồng Dược sỹ cộng đồng là những cán bộ y tế làm công việc tiếp xúc với cộng đồng để đảm bảo cung cấp thuốc tốt, hoạt động chuyên môn của họ bao gồm việc tư vấn cho người bệnh khi bán thuốc theo đơn hoặc khi không cần đơn thuốc, cung cấp thông tin cho cán bô y tế, cho bệnh nhân, cộng đồng, tham gia chương trình chăm sóc sức khỏe Các dược sỹ khi làm việc tại nhà thuốc cần chú ý hơn về vai trò của mình vào các hoạt động sau đây:

* Xem xét đơn thuốc:

Dược sỹ cần xem xét, kiểm tra lại danh sách thuốc dùng đều trị cho bệnh nhân trước khi bán thuốc theo đơn, đảm bảo số lượng chính xác những thuốc được bán, những quyết định liệu thuốc đó có nên bán cho bệnh nhân hay không

* Dược lâm sàng:

Dược sỹ tìm kiếm, thu thập và phối hợp các thông tin về việc sử dụng thuốc của bệnh nhân, giúp bệnh nhân hiểu được liều điều trị, cách sử dụng thuốc và khuyên bệnh nhân về các thận trọng liên quan đến thuốc

* Theo dõi việc sử dụng thuốc:

Dược sỹ là thành viên tham gia theo dõi việc sử dụng thuốc, theo dõi tác dụng phụ của thuốc

* Pha chế theo đơn và sản xuất thuốc ở quy mô nhỏ:

Điều này cho phép dược sỹ có thể cung ứng những loại thuốc có công thức, thành phần thích hợp với nhu cầu của từng bệnh nhân Việc áp dụng những loại thuốc

Trang 15

mới, hợp lý cho từng bệnh nhân ngày càng được phát triển dựa trên những thành tựu mới về thuốc và hệ thống phân phối thuốc

* Xử lý triệu chứng bệnh thông thường:

Dược sỹ được yêu cầu tư vấn về những triệu chứng bệnh thông thường từ cộng dồng và lúc cần thiết phải cộng tác vối người kê đơn Dược sỹ có thể tư vấn những loại thuốc bán không cần đơn hoặc tham gia tư vấn mà không bán thuốc

* Thông tin cho cán bộ y tế và cộng đồng:

Dược sỹ cập nhật và lưu giữ toàn bộ thông tin về các loại thuốc, đặc biệt là các loại thuốc mới Cung cấp thông tin cho cán bộ y tế khác và cho bệnh nhân khi cần thiết và dựa vào những thông tin này để tư vấn hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hợp

lý và hiệu quả

* Tăng cường sức khỏe cộng đồng:

Dược sỹ là những thành viên tham gia vào các chương trình chăm sóc sức khỏe tại địa phương hay toàn quốc về các chủ đề liên quan đến sức khỏe đặc biệt là những chủ đề liên quan đến thuốc [8]

1.2 Một vài nét về việc thực hành nhà thuốc tốt trên thế giới

Vào tháng 10 năm 1996, Liên đoàn dược phẩm Châu Âu (PGEU) đã đưa ra các tiêu chuẩn chung về việc thực hành nhà thuốc tốt áp dụng cho các quốc gia thuộc lãnh thổ Châu Âu Bên cạnh đó Liên đoàn dược phẩm Châu Âu còn đưa chỉ tiêu chất lượng

để giám sát việc thực hành của các quốc gia Rất nhiều quốc gia phát triển như Mỹ, Canada, Đan Mạch, Úc…đã ban hành hướng dẫn thực hiện GPP riêng cho quốc gia mình và hiện nay đang được áp dụng rộng rãi

Nhận thấy nhu cầu cần được giúp đỡ của các nước đang phát triển để triển khai thự hành tốt nhà thuốc Năm 1998, tại hội nghị Hague, Liên đoàn dược phẩm quốc tế (FIP) đã thông qua hướng dẫn GPP cho các nước đang phát triển Những bảng hướng dẫn thực hành tốt nhà thuốc này khác nhau nhiều giữa các nước, thậm chí khác nhau giữa các khu vực trong một quốc gia hay giữa khu vực thành thị và nông thôn Nội

Trang 16

dung của những bản hướng dẫn đó là thiết kế những bước cơ bản nhằm hỗ trợ ban đầu cho việc thực hiện GPP tại các nước đang phát tiển như: xây dựng chính sách quốc gia, thắt chặt pháp chế về dược, xây dựng các tiêu chuẩn về cơ sở vật chất, phải chú trọng công tác đào tạo dược sỹ [15]

Dưới sự giúp đỡ của cơ quan đại diện WHO tại Ấn Độ, Năm 2004 Hiệp hội dược phẩm Ấn Độ (IPA) đã ban hành hướng dẫn GPP Để thúc đẩy thực hiện GPP, IPA đã tiến hành dự án đào tạo cho các nhân viên nhà thuốc về sử dụng thuốc hợp lý IPA đã ban hành sách hướng dẫn dược sỹ cộng đồng với các nội dung rất chi tiết, cụ thể và các hoạt động trong nhà thuốc như bán thuốc, tư vấn cho khách hàng, ghi chép

hồ sơ bệnh nhân Từ tháng 8 năm 2007 đến tháng 8 năm 2008, IPA thực hiện chương trình thí điểm “Hiệu thuốc tiêu chuẩn ở Ấn Độ” tại hai địa phương Goa và Mumbai

Tại khu vực Đông Nam Á và Tây Thái Bình Dương, để xúc tiến việc thực hiện GPP, tháng 6 năm 2007 Hội nghị khu vực lần đầu tiên về chính sách và kế hoạch thực hành tốt nhà thuốc đã được tổ chức tại thủ đô Băngkok – Thái Lan Hội nghị đưa ra những nội dung quan trọng của GPP là tăng cường chất lượng dịch vụ của các nhà thuốc cũng như kỹ năng thực hành của các dược sỹ tại nhà thuốc Trong hội nghị, 6 chiến lược và 61 sách lược đã được tán thành và chuẩn bị được áp dụng tại các quốc gia trong khu vực Tại hội nghị các quốc gia đã lần lượt báo cáo về việc thực hiện GPP

Vai trò của người dược sỹ trong nhà thuốc được thể hiện thông qua hình ảnh dược sỹ cộng đồng Dược sỹ cộng đồng là các cán bộ y tế mà phần lớn công việc là tiếp xúc cộng đồng Để đảm bảo cung ứng thuốc tốt, hoạt động chuyên môn của họ bao gồm việc tư vấn cho người bệnh khi bán thuốc theo đơn hoặc không cần đơn, cung cấp thông tin cho cán bộ y tế, cho bệnh nhân, cho cộng đồng, tham gia vào các chương trình chăm sóc sức khỏe

1.3 Thực hành tốt nhà thuốc tại Việt Nam

1.3.1 Khái niệm

Trang 17

“Thực hành tốt nhà thuốc” (Good Pharmacy Practice, viết tắt: GPP) là văn bản

đưa ra các nguyên tắc, tiêu chuẩn trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc của Dược

sỹ và cán bộ dược trên cơ sở tự nguyện tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức và chuyên môn ở mức độ cao hơn những yêu cầu pháp lý tối thiểu [2],[5]

1.3.2 Mục đích

Quy định về thực hành tốt nhà thuốc được đưa ra nhằm góp phần thực hiện hai mục tiêu cơ bản của chính sách quốc gia về thuốc đó là:

- Cung ứng thường xuyên và đủ thuốc có chất lượng đến mọi người dân;

- Đảm bảo việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý và hiệu quả

1.3.3 Nguyên tắc

- Đặt lợi ích của người bệnh và sức khoẻ của cộng đồng lên trên hết

- Cung cấp thuốc đảm bảo chất lượng kèm theo thông tin về thuốc, tư vấn thích hợp cho người sử dụng và theo dõi việc sử dụng thuốc của họ

- Tham gia vào hoạt động tự điều trị, bao gồm cung cấp thuốc và tư vấn dùng thuốc, tự điều trị triệu chứng của các bệnh đơn giản

- Góp phần đẩy mạnh việc kê đơn phù hợp, kinh tế và việc sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, có hiệu quả

1.3.4 Một số tiêu chuẩn của “Thực hành tốt nhà thuốc” tại Việt Nam

1.3.4.1 Nhân sự

- Người phụ trách chuyên môn hoặc chủ cơ sở bán lẻ phải là dược sỹ đại học

và phải có Chứng chỉ hành nghề dược theo quy định hiện hành

- Nhân viên trực tiếp tham gia bán thuốc, giao nhận, bảo quản thuốc, quản lý chất lượng phải có bằng cấp chuyên môn về dược và có thời gian thực hành nghề nghiệp phù hợp với công việc được giao, có đủ sức khỏe không bị mắc bệnh truyền nhiễm; không trong thời gian bị kỷ luật từ hình thức cảnh cáo trở lên có liên quan đến

Trang 18

chuyên môn y, dược [2]

1.3.4.2 Cơ sở vật chất, kỹ thuật

- Xây dựng và thiết kế: Địa điểm cố định, riêng biệt; bố trí ở nơi cao ráo, thoáng mát, an toàn, cách xa nguồn ô nhiễm; xây dựng chắc chắn, có trần chống bụi,

đủ ánh sáng nhưng không để thuốc bị tác động trực tiếp của ánh sáng mặt trời

- Diện tích: Phải phù hợp với quy mô kinh doanh nhưng tối thiểu là 10m2; phải

bố trí được các khu vực: khu vực trưng bày thuốc: kê đơn, không kê đơn; khu vực bán thuốc; khu vực rửa tay cho người bán và người mua thuốc; khu vực ngồi đợi cho người mua thuốc và khu vực để người mua thuốc tiếp xúc và trao đổi thông tin về việc sử dụng thuốc với người bán lẻ thuốc Ngoài ra phải bố trí thêm diện tích cho những hoạt động khác như:

+ Phòng pha chế theo đơn nếu có tổ chức pha chế theo đơn;

+ Tủ ra lẻ các thuốc không còn bao bì tiếp xúc trực tiếp với thuốc để bán lẻ trực tiếp cho người bệnh;

+ Khu vực bảo quản thuốc riêng (nếu cần);

Trường hợp nhà thuốc có kinh doanh thêm mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dụng cụ y tế thì phải có khu vực riêng, không bày bán chung với thuốc và không gây ảnh hưởng đến thuốc

- Tủ, quầy, giá kệ chắc chắn, trơn nhẵn, dễ vệ sinh, thuận tiện cho bày bán, bảo quản thuốc và đảm bảo thẩm mỹ;

- Thiết bị bảo quản thuốc: Phải có đủ thiết bị để bảo quản thuốc tránh được các ảnh hưởng bất lợi của ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm Phải có tủ, quầy, giá kệ chắc chắn, trơn nhẵn, dễ vệ sinh, thuận tiện cho bày bán, bảo quản thuốc và đảm bảo thẩm mỹ; thiết bị bảo quản thuốc phù hợp với yêu cầu bảo quản ghi trên nhãn thuốc Điều kiện bảo quản ở nhiệt độ phòng duy trì ở nhiệt độ dưới 30 OC, độ ẩm không vượt quá

Trang 19

75%

- Ghi nhãn thuốc: Đối với trường hợp thuốc bán lẻ không đựng trong bao bì ngoài của thuốc thì phải ghi rõ: tên thuốc; dạng bào chế; nồng độ, hàm lượng thuốc; trường hợp không có đơn thuốc đi kèm phải ghi thêm liều dùng, số lần dùng và cách dùng

- Có hệ thống chiếu sáng, quạt thông gió; có máy lạnh và có đủ thiết bị để bảo quản thuốc tránh được các ảnh hưởng bất lợi của ánh sáng, nhiệt độ, độ ẩm, sự ô nhiễm, sự xâm nhập của côn trùng

1.3.4.3 Hồ sơ, sổ sách và tài liệu chuyên môn của cơ sở bán lẻ thuốc

- Có các tài liệu hướng dẫn sử dụng thuốc, các quy chế dược hiện hành để người bán lẻ có thể tra cứu và sử dụng khi cần

- Trang bị đầy đủ hồ sơ, sổ sách theo quy định và thường xuyên ghi chép

hoạt động mua thuốc, bán thuốc lưu giữ ít nhất một năm kể từ khi thuốc hết hạn

dùng

- Xây dựng và thực hiện theo các quy trình thao tác chuẩn dưới dạng văn bản cho tất cả các hoạt động chuyên môn để mọi nhân viên áp dụng, tối thiểu phải có các quy trình sau:

Quy trình mua thuốc và kiểm soát chất lượng thuốc;

Quy trình bán thuốc theo đơn và tư vấn;

Quy trình bán thuốc không kê đơn;

Quy trình sắp xếp thuốc và bảo quản thuốc;

Quy trình vệ sinh nhà thuốc;

Quy trình đào tạo;

Quy trình giải quyết đối với thuốc bị khiếu nại hoặc thu hồi Các quy trình khác có liên quan[2],[5]

1.3.4.4 Mua, bán và bảo quản của nhà thuốc GPP

Trang 20

- Mua thuốc: Nguồn thuốc được mua tại các cơ sở kinh doanh thuốc hợp

pháp; có hồ sơ theo dõi, lựa chọn nhà cung cấp có uy tín, đảm bảo chất lượng

thuốc trong quá trình kinh doanh; chỉ được kinh doanh các thuốc được phép lưu hành

- Bán thuốc: Người mua thuốc cần được sự tư vấn đúng đắn, đảm bảo hiệu quả điều trị và phù hợp với nhu cầu, nguyện vọng Người bán lẻ phải xác định rõ trường hợp nào cần có tư vấn của người có chuyên môn phù hợp với từng loại thuốc, để tư vấn cho người mua thông tin về thuốc, giá cả và lựa chọn các thuốc không cần kê đơn Không tiến hành các hoạt động thông tin, quảng cáo thuốc tại nơi bán thuốc trái với quy định về thông tin, quảng cáo; khuyến khích người mua coi thuốc là hàng hóa thông thường và khuyến khích người mua mua nhiều thuốc hơn là cần thiết

- Bảo quản thuốc: Thuốc phải được bảo quản theo yêu cầu ghi trên nhãn thuốc; thuốc nên được sắp xếp theo nhóm tác dụng dược lý; các thuốc kê đơn nếu được bày bán và bảo quản tại khu vực riêng, Việc sắp xếp đảm bảo sự thuận lợi, tránh gây nhầm lẫn [2],[5]

1.4 Thực trạng việc triển khai và áp dụng lộ trình GPP ở Việt Nam

1.4.1 Tình hình triển khai và thực hiện GPP ở Việt Nam giai đoạn hiện nay

Hiện nay, mạng lưới các nhà thuốc ở nước ta đã được triển khai rộng khắp trên

cả nước, điều này đã giúp đáp ứng tốt hơn nhu cầu về thuốc phòng và chữa bệnh cho nhân dân Tuy nhiên đi kèm với sự phát triển về số lượng, cũng gây thêm áp lực cho các nhà quản lý trong việc đảm bảo về chất lượng, khắc phục những bất cập còn tồn tại trong kênh phân phối này, đây là một nhiệm vụ không đơn giản Vì vậy, tháng 01 năm 2007, Bộ Y tế chính thức ban hành và áp dụng tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc”GPP là một trong những nguyên tắc, tiêu chuẩn mà ngành dược Việt Nam đã và đang áp dụng nhằm mục đích hướng đến đảm bảo sử dụng thuốc an toàn, hợp lý, hiệu quả cho người dân với mong muốn sẽ khắc phục được những vấn đề còn tồn tại, để chất lượng hoạt động hành nghề mang lại cho người mua thuốc thật sự được đảm bảo

Trang 21

[10] Để đẩy mạnh việc triển khai thực hiện nguyên tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc”GPP ngày 25/01/2008 Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành chỉ thị số 01/2008/CT-BYT

về việc đẩy mạnh triển khai thực hiện nguyên tắc, tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc”GPP tại cơ sở bán lẻ thuốc [3] Bộ Y tế triển khai GPP theo nguyên tắc “từng bước” về tiêu chuẩn, điều kiện, lộ trình và phạm vi hoạt động, kết hợp với “khuyến khích triển khai và chế tài bắt buộc thực hiện” để đảm bảo hai mục tiêu cơ bản của chính sách Quốc gia về thuốc của Việt Nam:

1 Cung ứng đủ thuốc có chất lượng

2 Đảm bảo sử dụng thuốc hợp lý, an toàn, có hiệu quả

Sau bốn năm thực hiện GPP, tháng 05/2011 Bộ Y tế đã đánh giá giai đoạn đầu thực hiện GPP và tổng kế thực hiện Chỉ thị 01/2008/CT-BYT [6]

Đến nay việc triển khai GPP đang tiến hành một cách đồng bộ tại các địa phương trong cả nước Nội dung quy định tiêu chuẩn GPP của Việt Nam gồm ba nội dung: nhân sự nhà thuốc, cơ sở vật chất, trang thiết bị tối thiểu phải có của một nhà thuốc đạt chuẩn GPP Còn tiêu chuẩn về con người, tức chất lượng dịch vụ hành nghề của các nhà thuốc, cũng như người bán thuốc gần như bị bỏ ngõ hoặc mới đánh giá theo dạng hình thưc bên ngoài Minh chứng là trong danh mục chấm điểm kiểm tra

“Thực hành tốt nhà thuốc”GPP được Bộ Y tế ban hành kèm theo Thông tư số 46/2011/TT-BYT ngày 21/12/2011 chỉ có 18/100 điểm dành cho việc đánh giá thực hiện quy chế chuyên môn của các nhà thuốc và trong 18 điểm này chỉ tập trung vào yêu cầu các nhà thuốc có ghi những điều cần thực hiện vào trong các S.O.P (quy trình thao tác chuẩn) của các nhà thuốc [5]

Trong khi đó, nguyên tắc cơ bản đầu tiên được đưa ra trong tiêu chuẩn GPP của chúng ta hay bất cứ quốc gia nào trên thế giới là “phải đặt lợi ích của người bệnh và sức khỏe cộng đồng lên trên hết” và để đạt được nguyên tắc này, đòi hỏi cần thiết nhất

là các nhà thuốc phải đảm bảo chất lượng dịch vụ sẽ mang đến cho khách hàng trong hoạt động hành nghề của mình, thông qua việc cung cấp dịch vụ đúng, phù hợp, có

Trang 22

chất lượng và hiệu quả trong sử dụng điều trị

Chất lượng bên trong việc thực hiện GPP tại các nhà thuốc còn hạn chế Một số kết quả nghiên cứu cho thấy điều đó Một nghiên cứu ở Hà Nội tiến hành vào thời điểm năm 2010 khi số lượng nhà thuốc đạt GPP trên địa bàn chiếm hơn 60% tổng số nhà thuốc, vẫn cho thấy sự vi phạm chiếm tỷ lệ rất lớn trong việc chấp hành quy chế bán thuốc theo đơn, khi tỷ lệ người dân đến mua thuốc từ các nhà thuốc khảo sát đã tăng lên vượt qua con số 93% Trong quyết định mua thuốc của khách hàng có 55%

do tham khảo từ người bán và 44% người mua tự quyết định [7]

Bên cạnh đó,qua 4 năm từ năm 2008 đến 31/12/2012 số lượng nhà thuốc đạt chuẩn GPP của cả nước đã tăng lên một cách nhanh chóng

Nội dung

Tính đến 12/2009

Nguồn: Cục Quản lý Dược – Bộ Y tế

Một vấn đề đặt ra là: phải chăng để đạt được mốc thời gian đề ra, Sở Y tế các tỉnh, thành phố trong cả nước đã đẩy nhanh tốc độ công nhận GPP cho các nhà thuốc bằng việc chỉ tập trung vào “hình thức” bên ngoài, giảm bớt đi các mức yêu cầu trong chất lượng đánh giá và hiệu quả của việc triển khai GPP trên hệ thống các nhà thuốc ở nước ta cụ thể ra sao, có điều gì khác biệt trong chất lượng hành nghề mang lại cho người dân khi đến mua thuốc không?[6]

1.4.2 Khó khăn khi áp dụng các tiêu chuẩn của GPP

Thành phố Hồ Chí Minh là địa phương có mạng lưới bán lẻ dược phẩm lớn nhất nước, với 4.159 nhà thuốc và đại lý thuốc Dù mạng lưới này đáp ứng việc cung ứng thuốc cho người dân, nhưng ý thức và trình độ của người hành nghề còn nhiều khiếm khuyết, như thói quen mua bán thuốc không hóa đơn chứng từ đã tạo cơ hội cho thuốc

Trang 23

không rõ nguồn gốc, kém chất lượng len lỏi vào thị trường; giá thuốc còn tùy tiện; điều kiện bảo quản thuốc bị xem nhẹ; dược sĩ không có mặt ở nhà thuốc; thuốc bắt buộc kê đơn lại được bán thoải mái không cần toa bác sĩ

Thành phố đã có nhiều nỗ lực để đẩy nhanh tiến độ thực hiện chuẩn hóa các nhà thuốc, mở nhiều lớp tập huấn, hướng dẫn, thậm chí thuyết phục các nhà thuốc tiến hành thực hiện GPP Đại đa số nhà thuốc còn e ngại chưa làm GPP là do chưa hiểu đúng về GPP, cho rằng làm GPP phải tốn kém nhiều, bị kiểm tra nhiều Thậm chí nhiều nhà thuốc còn cho rằng chỉ có nhà thuốc GPP mới phải có những tiêu chuẩn như kiểm soát nguồn gốc, giá cả, chất lượng, hạn dùng, bảo quản, dược sĩ có mặt tại nhà thuốc, thuốc kê đơn bán theo quy định Trong khi những yêu cầu này đã nằm trong quy định chung của Luật dược cho mọi nhà thuốc, dù có GPP hay không Đặc biệt có tình trạng các nhà thuốc “ngồi chờ”, hi vọng cơ quan quản lý sẽ gia hạn, thay đổi chính sách, thậm chí một số nhà thuốc vì lợi nhuận thu được từ kiểu kinh doanh thuốc tùy tiện, mua bán không hóa đơn chứng từ vẫn cố tình trì hoãn, viện đủ lý do khó khăn để không thực hiện GPP

Ngoài ra, người dân vẫn còn tâm lý cho rằng mua thuốc ở nhà thuốc GPP sẽ đắt hơn nên không vào mua Chưa kể nếu bệnh không nặng, người dân thường có thói quen đến thẳng nhà thuốc mà không đến bác sĩ khám bệnh, làm việc thực hiện bán thuốc theo đơn tại nhà thuốc khó áp dụng Một rào cản lớn cho lộ trình thực hiện nhà thuốc GPP tại TP gặp khó khăn là tình trạng bác sĩ vừa kê đơn vừa bán thuốc, khiến các nhà thuốc hầu như chẳng có đơn thuốc nào để bán theo đơn Thực trạng này khá phổ biến tại TP.HCM và kéo dài nhiều năm do cơ quan có trách nhiệm buông lỏng quản lý Thậm chí việc bán thuốc của nhiều bác sĩ đã phạm luật rất nghiêm trọng, như bóc xé bao bì, thủ tiêu nhãn mác, hạn dùng, có khi còn làm thay đổi dạng thuốc (nghiền viên thành bột, bao viên, đóng bao bì mới) Hành vi này của một số bác sĩ phòng mạch tư không chỉ vi phạm quy chế hành nghề, trốn thuế do kinh doanh bất hợp pháp, vấn đề quan trọng nhất là thuốc đến tay người bệnh không bảo đảm nguồn gốc, chất lượng, an toàn Việc giải quyết vấn nạn này đòi hỏi một sự phối hợp đồng bộ giữa hai ngành dược và y Về phía dược, phải khẩn trương xây dựng nhà thuốc GPP, đồng

Trang 24

thời với việc chấn chỉnh lại các công ty phân phối, tiến đến mua bán thuốc bắt buộc phải có hóa đơn, chứng từ, công ty GDP chỉ cung ứng thuốc cho nhà thuốc GPP V6e2 phía các bác sỹ, cũng phải từng bước thực hiện đúng quy chế kê đơn Phải có biện pháp chế tài phù hợp đi đôi với giáo dục về y đức

Nguồn nhân lực dược vừa thiếu lại vừa yếu, dù thành phố có đội ngũ dược sỹ đại học cao nhất nước (4503 DSĐH, tỷ lệ 5,6/10.000 dân) nhưng lại tập trung chủ yếu vào kinh doanh và sản xuất, tại các nhà thuốc vẫn phổ viến tình trạng cho thuê bằng Đa số các bệnh viện đang trong tình trạng quá tải, khoa dược bệnh viện không có đủ dược sỹ đại học nhưng phải đảm đương quá nhiều công việc

Đang cùng lúc tồn tại hai hệ thống GPP và không GPP trong khi phạm vi hoạt động hoàn toàn như nhau dẫn đến tình trạng so bì, tị nạnh, ảnh hưởng đến hoạt động của nhà thuốc GPP Đặc biệt, trong giai đoạn chuyển tiếp, khi Bộ Y tế cho gia hạn thời gian thực hiện GPP với một số đối tượng nhà thuốc, việc tồn tại cùng lúc các nhà thuốc GPP và không GPP sẽ dẫn đến sự cạnh tranh không lành mạnh, mà bên làm đúng là các nhà thuốc GPP lại chịu nhiều thiệt thòi

Và còn hàng loạt các tồn tại khác như không duy trì được điều kiện bảo quản theo quy định, thuốc sắp xếp lộn xộn, quy chế chuyên môn chưa được thực hiện nghiêm túc, nhân viên không thực hiện theo S.O.P, không thực hiện ra lẻ thuốc trong

tủ ra lẻ, chưa hướng dẫn cho bệnh nhân việc ghi nhãn thuốc theo quy định, chưa ghi chép, cập nhật sổ sách thường xuyên, điều đặc biệt là nhân viên nhà thuốc chưa tăng cường kỹ năng tư vấn, hướng dẫn sử dụng thuốc cho khách hàng Nguyên nhân chủ yếu do ý thức chấp hành quy định, quy chế chuyên môn của nhân viên nhà thuốc chưa cao, việc thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc chưa có tính tự nguyện tuân thủ mà chủ yếu là hình thức đối phó

Để chuyển đổi chất lượng hoạt động của các nhà thuốc theo đúng nguyên tắc, tiêu chuẩn của GPP đòi hỏi phải phối hợp nhiều giải pháp, trong đó cần mạnh dạn thực hiện đúng lộ trình tại các khu vực thành phố, thị xã và nơi tập trung dân cư [4],[9]

1.5 Hoạt động tƣ vấn sử dụng thuốc tại các nhà thuốc

Trang 25

Hiện nay, rất nhiều nước trên thế giới kể cả một số nước khu vực Đông Nam Á

đã áp dụng tiêu chuẩn ”Thực hành tốt nhà thuốc”GPP, còn ở nước ta theo lộ trình áp dụng thì tất cả các nhà thuốc trên cả nước phải đạt GPP kể từ ngày 1/1/2011 Tiêu chuẩn GPP (Good Pharmacy Practice – “Thực hành tốt nhà thuốc”) là văn bản đưa ra các nguyên tắc, tiêu chuẩn cơ bản trong thực hành nghề nghiệp tại nhà thuốc của dược

sỹ và nhân sự dược trên cơ sở tự nguyện tuân thủ các tiêu chuẩn đạo đức và chuyên môn ở mức cao hơn những yêu cầu pháp lý tối thiểu Một trong 4 nguyên tắc đặc biệt quan trọng mà GPP phải thực hiện đó là “tư vấn dùng thuốc” và nên lưu ý, hỏi để được

tư vấn đầy đủ là quyền lợi chính đáng của người mua Vậy tư vấn dùng thuốc là gì và phải được thực hiện tại nhà thuốc GPP như thế nào?

Cách thức tƣ vấn „”Thực hành tốt nhà thuốc‟‟GPP

Tư vấn dùng thuốc là sự truyền đạt bằng lời nói hay chữ viết của dược sỹ, nhân

sự dược tại nhà thuốc (nhân viên có bằng cấp chuyên môn về dược) nhằm cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết cho người mua thuốc, cho người bệnh về thuốc để đảm bảo thuốc được dùng hợp lý, an toàn, hiệu quả Tư vấn dùng thuốc tốt nhất là dùng cả phương tiện nói và viết (viết tay lên giấy bao bì hoặc đánh máy in và gắn lên bao bì) Nếu chỉ tư vấn bằng lời nói mà không ghi chép thì người mua thuốc dễ quên còn nếu chỉ viết không thôi thì có thể người mua thuốc hiểu không đầy đủ dẫn đến thông tin sai lệch và nhầm lẫn

Tại nhà thuốc có 2 loại thuốc: thuốc bán theo đơn và không cần bán theo đơn (Over the counter – OTC) Ở một số nước có luật “Uỷ quyền kê đơn” theo đó bác sỹ

uỷ quyền cho dược sỹ mà mình tin tưởng (được pháp luật chứng nhận) bán một số thuốc trong danh mục thuốc bán theo đơn chữa những bệnh thông thường theo phác đồ

đã thống nhất Còn ở nước ta không có luật này nên đối với thuốc bán theo đơn, nguyên tắc GPP yêu cầu người bán thuốc hướng dẫn người mua thực hiện đúng đơn thuốc (là tất cả những gì bác sỹ ghi trong đơn thuốc, ngoài ra thêm những hướng dẫn khác như chế độ sinh hoạt ăn uống, tái khám,…) Với thuốc bán không cần kê đơn OTC, GPP yêu cầu có sự thông tin về thuốc dùng trong điều trị, về giá cả và cả tư vấn

để người mua lựa chọn thuốc thích hợp (tư vấn chọn loại thuốc có hiệu quả điều trị

Trang 26

mong muốn nhất ở giá cả hợp lý ở mức thấp nhất so với khả năng chi phí của người bệnh) GPP đặc biệt nhấn mạnh nhà thuốc không được tiến hành các hoạt động thông tin, quảng cáo thuốc trái với quy định về thông tin quảng cáo thuốc, không được phép khuyến khích người mua mua thuốc nhiều hơn cần thiết

Nội dung tƣ vấn “Thực hành tốt nhà thuốc”GPP

Nội dung cơ bản của tư vấn GPP gồm có:

- Cách lưu trữ, bảo quản thuốc thích hợp

- Thông tin riêng biệt cho một loại thuốc và bệnh liên quan đến việc dùng thuốc ấy

Ngoài ra, nội dung tư vấn còn phải đề cập tới những khía cạnh liên quan đến bệnh tật, sức khoẻ nói chung, lời khuyên giúp ổn định tâm lý (tâm lý ổn định sẽ hỗ trợ đáng kể cho người bệnh trong việc điều trị)

Để làm tốt hơn nữa nhiệm vụ tư vấn dùng thuốc, dược sỹ và nhân sự dược phải thường xuyên cập nhật kiến thức chuyên môn và pháp luật (GPP quy định dược sỹ có nhiệm vụ tham gia các lớp đào tạo và phải đào tạo, đào tạo lại, hướng dẫn cho nhân sự

Trang 27

dược của mình) Thực hiện tốt tư vấn GPP cũng là một trong những cơ sở chính để được tái cấp chứng nhận nhà thuốc GPP (Hiệu lực của giấy chứng nhận GPP chỉ có giá trị trong 3 năm) và quan trọng hơn, bệnh nhân sẽ tin tưởng, là nguồn khách hàng truyền thống tạo nên giá trị thương hiệu bền vững của nhà thuốc đó [13]

1.6 Một vài nét về hoạt động bán lẻ thuốc của tỉnh Bình Dương

1.6.1 Đặc điểm về vị trí địa lý, kinh tế xã hội của tỉnh Bình Dương

Bình Dương là một tỉnh thuộc miền Đông Nam Bộ gồm có: 01 thành phố, 04 thị

xã và 4 huyện (với 41 phường, 2 thị trấn và 48 xã) Trong đó thành phố Thủ Dầu Một

có diện tích 118,67 km2, dân số 264.642 người, mật độ dân số 2.230 người/km2, thành phố Thủ Dầu Một là đô thị loại II

Hiện nay thành phố Thủ Dầu Một gồm có 14 phường đó là: Phú Cường, Chánh Nghĩa, Hiệp Thành, Phú Hòa, Phú Lợi, Tân An, Chánh Mỹ, Phú Mỹ, Hiệp An, Phú Tân, Hòa Phú, Phú Thọ, Định Hòa, Tương Bình Hiệp

1.6.2 Công tác tổ chức, quản lý nhà nước ở các cơ sở y tế nhà nước và tư nhân trong ngành y tế tỉnh Bình Dương

Các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất kinh doanh dược trên địa bàn tỉnh đã thực hiện tốt việc cung ứng đủ thuốc có chất lượng phục vụ công tác khám chữa bệnh và CSSK nhân dân

Công tác xã hội hóa trong ngành Dược phát triển mạnh mẽ, mạng lưới các cơ sở bán lẻ thuốc phát triển rộng kể cả vùng sâu vùng xa Tính đến hết tháng 12 năm 2014 toàn tỉnh có [12]:

- Khoa dược Bệnh viện tuyến tỉnh: 01

- Khoa dược Bệnh viện ngoài công lập: 10

- Khoa dược TTYT thành phố, huyện, thị xã: 8

- Khoa dược Phòng khám đa khoa tư nhân: 47

- Cơ sở hành nghề dược tư nhân: 1.791

- Công ty bán buôn Dược phẩm: 22

Ngoài ra Bình Dương còn có 1 trường Cao đẳng Y tế

Trang 28

1.6.3 Vài nét về mạng lưới bán lẻ thuốc tại tỉnh Bình Dương:

Hệ thống cung ứng thuốc tập trung tại thành phố Thủ Dầu Một, thị xã Thuận

An và Dĩ An Năm 2014, mạng lưới bán lẻ thuốc tỉnh Bình Dương gồm 1.791 cơ sở bán lẻ thuốc hợp pháp trong đó có:

- Nhà thuốc: 427

- Quầy thuốc doanh nghiệp: 301

- Quầy thuốc hộ kinh doanh cá thể: 803

- Đại lý thuốc tây: 208

- Cơ sở bán lẻ thuốc đông y, thuốc từ dược liệu: 52

Từ năm 2000, Sở Y tế Bình Dương đã có phần mềm ứng dụng công nghệ thông tin trong việc quản lý hồ sơ, xét cấp Chứng chỉ hành nghề dược và Giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh thuốc Năm 2008 đến nay, Sở Y tế đã triển khai thực hiện quy trình một cửa và Hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001: 2008, vì vậy quá trình tiếp nhận hồ sơ, thẩm định và giao trả giấy phép cho tổ chức, cá nhân đúng theo trình tự, thủ tục và thời gian quy định

1.6.4 Công tác đào tạo, tập huấn và phổ biến các văn bản pháp luật về dược

Hàng năm, Sở Y tế Bình Dương phối hợp với Hội Dược học tỉnh Bình Dương

tổ chức các lớp tập huấn phổ biến kiến thức về các văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản có liên quan đến GPP Sau buổi tập huấn, có kiểm tra và đánh giá kiến thức thông qua bài kiểm tra là các câu hỏi trắc nghiệm

1.6.5 Công tác thanh kiểm tra

Trong năm 2014, Sở Y tế đã tổ chức 04 đợt kiểm tra, trong đó luôn chú trọng đến kiểm tra việc chấp hành các quy định về việc duy trì các tiêu chuẩn GPP

* Kết quả sau kiểm tra, Đoàn kiểm tra ghi nhận lại một số tồn tại:

- Sắp xếp thuốc còn lẫn lộn với thực phẩm chức năng

- Kinh doanh thuốc không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ

Trang 29

- Chưa mở sổ theo dõi xuất nhập thuốc thành phẩm, sổ theo dõi hạn dùng thuốc, sổ theo dõi nhiệt độ, độ ẩm; niêm yết giá thuốc chưa đầy đủ

- Chưa hiệu chuẩn nhiệt kế, ẩm kế

- Nhân viên nhà thuốc chưa nắm vững các qui trình thao tác chuẩn liên quan đến phần việc được giao

1.6.6 Tính cấp thiết của đề tài

Là cửa ngõ giao thương với thành phố Hồ Chí Minh, có trục lộ giao thông chạy qua như quốc lộ 13, 14, đường Hồ Chí Minh, đến nay Bình Dương đã có 1.700

cơ sở bán lẻ thuốc được cấp giấy phép hoạt động Hệ thống này bao phủ tất cả các phường, xã, đảm bảo cơ bản nhu cầu về thuốc, nhất là thuốc thiết yếu cho người dân,

kể cả những vùng xa xôi, khó khăn, chất lượng cung ứng thuốc cho cộng đồng được cải thiện cơ bản, góp phần tích cực cùng ngành Y tế Bình Dương hoàn thành tốt nhiệm

vụ chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe của nhân dân

Bên cạnh những mặt đã đạt được, hệ thống bán lẻ thuốc của tỉnh Bình Dương cũng còn một số vấn đề như: nhận thức của một bộ phận người hành nghề chưa đúng mức, điều kiện bảo quản thuốc chưa được quan tâm, công tác tư vấn cho người bệnh chưa được đề cao, hướng dẫn sử dụng thuốc chưa thật chu đáo, đây là những mặt còn yếu của hệ thống bán lẻ thuốc cần được khắc phục trong thời gian tới Mặt khác, để thực hiện thành công chủ trương GPP hóa các nhà thuốc, đòi hỏi phải có thời gian, sự quyết tâm và sự đồng thuận của toàn ngành, toàn xã hội, tất cả vì mục tiêu phục vụ cho lợi ích nhân dân Triển khai GPP đã khó, duy trì chuẩn GPP còn khó hơn Vì vậy,

đề tài: “Phân tích hoạt động của các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt

nhà thuốc- GPP” trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương năm 2014” Với trọng tâm các nhà thuốc đạt GPP phải: bán thuốc có nguồn gốc rõ ràng,

đảm bảo chất lượng, giá thuốc hợp lý và đẩy mạnh công tác chăm sóc dược trong đó

có vai trò của dược sỹ

Trang 30

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Nhà thuốc đạt GPP trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương

- Chủ nhà thuốc và nhân viên bán thuốc tại các nhà thuốc trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương

2.2 Địa điểm và thời gian nghiên cứu

- Địa điểm: các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc” GPP trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương

- Thời gian nghiên cứu: từ ngày 01/01/2014 đến ngày 31/12/2014

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Thiết kế nghiên cứu

Trang 31

Hình 2.1 Thiết kế nghiên cứu

Phân tích hoạt động của các nhà thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc- GPP” trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương năm 2014

Phân tích việc thực hiện các tiêu

chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc

”GPP” của các nhà thuốc dựa

vào kết quả thẩm định, thanh tra

năm 2014

Khảo sát kỹ năng thực hành tư vấn, hướng dẫn dử dụng thuốc của nhân viên bán thuốc tại các cơ sở bán lẻ thuốc đạt tiêu chuẩn “Thực hành nhà thuốc tốt – GPP”

2 Đánh giá kỹ năng khuyên khách hàng của nhân viên nhà thuốc

3 Đánh giá kỹ năng tư vấn dùng thuốc của nhân viên nhà thuốc

Bàn luận, kết luận và đề xuất

* Phương pháp nghiên cứu: Mô tả hồi cứu, mô

Trang 32

2.3.2 Phương pháp tính cỡ mẫu và chọn mẫu

- Từ danh sách 169 nhà thuốc đã đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc “ GPP trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một tính đến ngày 31/12/2014, được thu thập bằng cách hồi cứu số liệu tại Phòng Quản lý hành nghề YDTN – Sở Y tế Bình Dương

- Thu thập số liệu từ danh mục chấm điểm “Thực hành tốt nhà thuốc” GPP và các biên bản thẩm định, thanh tra, kiểm tra về cơ sở vật chất, trang thiết bị của 169 nhà thuốc đã đạt tiêu chuẩn “Thực hành tốt nhà thuốc “ GPP

- Từ danh sách 169 nhà thuốc lựa chọn ngẫu nhiên 50 nhà thuốc để điều tra viên đến khảo sát trực tiếp và đóng vai khách hàng đến đánh giá các chỉ tiêu trong phiếu thu thập thông tin về kỹ năng thực hành của nhân viên bán thuốc

Trang 33

2.3.3 Các biến số nghiên cứu

Danh mục chấm điểm kiểm tra nhà thuốc GPP

Biên bản thanh tra nhà thuốc GPP

Tỷ lệ dược sỹ đại học có trực tiếp tham gia bán thuốc kê đơn

Tỷ lệ dược sỹ đại học tham gia kiểm soát chất lượng thuốc khi nhập về và trong quá trình bảo quản thuốc

Tỷ lệ dược sỹ đại học có đào tạo, hướng dẫn nhân viên về quy chế, kiến thức hướng dẫn sử dụng thuốc

Người bán

thuốc

Tỷ lệ nhà thuốc mà người bán thuốc có bằng cấp chuyên môn phù hợp với công việc được giao

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên mặc áo Blue và đeo biển hiệu ghi rõ chức danh

Trang 34

Nội dung Biến số nghiên cứu Cách tính Kỹ thuật thu thập

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên được đào tạo, cập nhật kiến thức chuyên môn và pháp luật y tế

Tỷ lệ nhà thuốc mà 100% nhân viên được huấn luyện để hiểu rõ và thực hiện đúng các nguyên tắc GPP

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có diện tích

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có khu vực ra

lẻ thuốc

Trang 35

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có khu vực rửa tay cho người mua và người bán

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có khu vực tư vấn nằm trong nhà thuốc

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có khu vực cho người mua thuốc đợi

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có nhiệt kế,

ẩm kế đã hiệu chuẩn

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có điều hòa nhiệt độ

Trang 36

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có bàn tư vấn hướng dẫn sử dụng thuốc

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có dụng cụ, bao bì ra lẻ thuốc

Tỷ lệ số lượng nhà thuốc có trang bị quạt thông gió

Tỷ lệ số nhà thuốc có những biện pháp bảo quản thuốc tránh tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời

Trang 37

Tỷ lệ nhà thuốc có sổ theo dõi mua bán thuốc

Tỷ lệ nhà thuốc có danh mục thuốc OTC

Tỷ lệ nhà thuốc có sổ theo dõi, ghi chép các họat động chuyên môn

Tỷ lệ nhà thuốc có các quy trình thao tác chuẩn (S.O.P)

Trang 38

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên hỏi đã

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên hỏi lý

do mua thuốc Prednisolon

Phiếu thu thập thông tin về kỹ năng thực hành của nhân viên bán thuốc

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên hỏi đã dùng thuốc giảm đau nào hay chưa

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên hỏi liên quan đến đau lưng

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên hỏi liên quan đến đau dạ dày

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên hỏi việc mua vài viên perdnisolon

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên không hỏi gì cả

Trang 39

năng

khuyên của

khách hàng

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên khuyên dùng thuốc giảm đau khác

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên tư vấn Prednisolon có nhiều tác dụng

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên khuyên không nên dùng thuốc Prednisolon, không sử dụng dài ngày

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên khuyên nên xoa bóp, vận động, nghỉ ngơi hợp

Tỷ lệ nhà thuốc mà nhân viên không

Định dạng
Số trang	79
Dung lượng	2,45 MB