Từ kinh nghiệm trong quá trình ôn thi Đại học của bản thân, tôi xin đưa ra một số phương pháp ôn tập, cụ thể là phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1954 nhằm đảm bảo những nội dung ki
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Trong những năm gần đây, sau mỗi kì thi Đại học, vấn đề luôn được dư luận nhắc đến nhiều là điểm thi môn Lịch sử rất thấp Trong kì thi Đại học năm 2013, theo thống kê của các trường ĐH có thi môn Sử, số lượng bài thi dưới trung bình chiếm từ
80 - 90%, cá biệt có trường điểm Sử cao nhất là 5,25 điểm Gần đây môn Lịch sử lại được chú ý khi xếp vị trí thấp nhất trong số các môn tự chọn của kì thi tốt nghiệp năm
2013 - 2014
Việc môn Lịch sử có những “kỉ lục” như vậy đã được mang ra thảo luận để tìm nguyên nhân Một trong những nguyên nhân được nhiều người nhất trí đó là chương trình sách giáo khoa và phương pháp giáo dục thụ động, một chiều của chúng
ta hiện nay Nhiều ý kiến cho rằng sách giáo khoa Lịch sử quá nhiều thông tin, số liệu khó nhớ, lời lẽ khô khan Cách dạy truyền thống hiện nay là đọc - chép, thầy - cô bắt
ép học sinh học thuộc lòng những kiến thức từ sách giáo khoa; học sinh học thụ động, học vẹt Cách dạy Lịch sử như thế đã không tạo được hứng thú cho học sinh Từ thực
tế đó, cùng với việc thay đổi nội dung sách giáo khoa, đổi mới phương pháp dạy học trong các giờ lên lớp đã được bàn tới Sự thay đổi phương pháp giảng dạy sẽ giúp cho học sinh nói chung và những học sinh ôn thi Đại học có môn Lịch sử nói riêng sẽ giảm bớt áp lực của môn học
Tại trường THPT Tam Đảo tôi nhận thấy, học sinh thi Đại học khối C luôn “sợ” môn Lịch sử nhất bởi nó vừa khó thuộc nhưng mau quên Do đó, vấn đề đặt ra là cần phải tìm được những phương pháp ôn tập hiệu quả nhất Từ kinh nghiệm trong quá trình ôn thi Đại học của bản thân, tôi xin đưa ra một số phương pháp ôn tập, cụ thể là phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1954 nhằm đảm bảo những nội dung kiến thức cho học sinh thi Đại học - Cao đẳng Đây là ý kiến của cá nhân của tôi nên sẽ có những thiếu sót, mong được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô để hoàn thiện hơn
Trang 2PHẦN NỘI DUNG
I MỤC ĐÍCH VÀ YÊU CẦU CỦA CHUYÊN ĐỂ
1 Về kiến thức
Thông qua chuyên đề HS sẽ được củng cố và khắc sâu những kiến thức về phần Lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1954:
- Trình bày và nhận xét được tình hình nước Việt Nam sau ngày Cách mạng tháng Tám năm 1945
- Đánh giá được những biện pháp xây dựng chế độ dân chủ cộng hoà từ sau ngày 2 - 9 - 1945 đến trước ngày 19 - 12 - 1946
- Trình bày và nhận xét được những diễn biến chính của cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và nội phản, bảo vệ chính quyền cách mạng từ sau ngày 2 - 9 - 1945 đến trước ngày 19 - 12 - 1946
- Tóm tắt được quan hệ của Việt Nam đối với Pháp từ sau ngày 2 - 9 - 1945 đến trước ngày 19 - 12 - 1946
- Phân tích được nội dung Đường lối kháng chiến của Đảng
Tóm tắt được nội dung kháng chiến toàn diện trong giai đoạn từ tháng 12
-1946 đến năm 1950
- Trình bày được hoàn cảnh lịch sử, diễn biến, kết quả và ý nghĩa của các chiến dịch: Việt Bắc thu - đông năm 1947; Biên giới thu - đông năm 1950;
- Trình bày được nội dung xây dựng hậu phương kháng chiến từ năm 1951 đến năm 1954; phân tích được ý nghĩa của việc xây dựng hậu phương
- Phân tích được âm mưu và thủ đoạn mới của thực dân Pháp và can thiệp Mĩ thể hiện trong kế hoạch Nava
- Tóm tắt được diễn biến và phân tích được ý nghĩa của cuộc tiến công chiến lược Đông - Xuân 1953 - 1954 và chiến dịch Điện Biên Phủ
- Trình bày được nội dung cơ bản và ý nghĩa của Hiệp định Giơnevơ 1954 về Đông Dương
- Phân tích được nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
2 Về kĩ năng
- Rèn luyện các kĩ năng ôn tập của bộ môn
- Học sinh có thể áp dụng một số kĩ năng cho môn học khác
II MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP ÔN TẬP PHẦN LỊCH SỬ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 1945 - 1954
1 Ôn tập theo nội dung từng bài
Phương pháp này giúp học sinh nắm bắt được bài học theo một trình tự hệ thống theo sách giáo khoa Sử dung phương pháp này, giáo viên sẽ hướng dẫn học sinh ôn tập theo từng bài, từng phần của các bài học
Trang 3Cụ thể: Trong giai đoạn 1945 - 1954 được sách giáo khoa Lịch sử lớp 12 cấu trúc trong 04 bài, mỗi bài được chia thành nhiều mục nhỏ
- Bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2 - 9 - 1945 đến trước ngày 19 - 12 - 1946
- Bài 18: Những năm đầu của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp (1946 - 1954)
- Bài 19: Bước phát triển của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp (1951 - 1953)
- Bài 20: Cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp kết thúc (1953 - 1954).
a Cách thức thực hiện
Giáo viên hướng dẫn học sinh ôn tập theo các nội dung của bài lần lượt từ đầu đến cuối
Ví dụ minh họa với bài 17: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ sau ngày 2
- 9 - 1945 đến trước ngày 19 - 12 - 1946.
I Tình hình nước ta sau cách mạng tháng Tám năm 1945
1 Khó khăn:
- Về quân sự: Quân đội các nước Đồng minh dưới danh nghĩa giải giáp quân Nhật đã lũ lượt kéo vào nước ta
+ Từ vĩ tuyến 16 trở ra Bắc, gần 20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc kéo vào
Hà Nội và hầu hết các tỉnh…
+ …
- Về kinh tế, tài chính:
+ Nền kinh tế nông nghiệp vốn đã lạc hậu, lại bị chiến tranh tàn phá nặng nề…
+ Công nghiệp: Các cơ sở công nghiệp của ta chưa kịp phục hồi sản xuất…
- ……
2 Thuận lợi
- Nhân dân giành được quyền làm chủ, bước đầu được hưởng quyền lợi do chính quyền cách mạng đưa lại nên phấn khởi,…
II Bước đầu xây dựng chính quyền cách mạng, giải quyết nạn đói, nạn dốt và khó khăn về tài chính
1 Xây dựng chính quyền cách mạng
……
……
b Đánh giá
- Với phương pháp ôn tập này, giáo viên sẽ giúp học sinh hệ thống các kiến thức cụ thể, chi tiết, đảm bảo đầy đủ nội dung để trả lời câu hỏi khi thi
- Hạn chế: Học sinh sẽ rất khó nhớ, khó thuộc, hiệu quả ôn tập không cao
- Áp dụng: Giáo viên thực hiện phương pháp này khi muốn ôn tập đầy đủ kiến thức cho học sinh
Trang 42 Ôn tập tổng hợp theo từng thời kì lịch sử
Phương pháp ôn tập theo cách này sẽ giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức ở từng thời kì lịch sử cụ thể
a Cách thức tiến hành
- Giáo viên sẽ phân chia giai đoạn 1945 - 1954 thành từng thời kì nhỏ Ở từng thời kì giáo viên nên tổng hợp theo từng thời kì, trong mỗi thời kì cần nêu được những nét chính, có so sánh, đánh giá, nhận xét
- Một số cách chia thời kì của lịch sử Việt Nam 1945 - 1954 như sau:
+ Chia theo sự phát triển của cuộc kháng chiến: Có thể lấy thắng lợi của chiến dịch Biên giới thu - đông năm 1950 để chia cuộc lịch sử Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1954 thành 2 thời kì:
1 Từ năm 1945 đến trước thắng lợi của chiến dịch Biên giới thu - đông năm 1950: Đây là thời kì cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ở vào thế bị động
2 Từ sau thắng lợi của chiến dịch Biên giới thu - đông năm 1950 đến năm 1954: Đây là thời kì cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp chuyển sang thế chủ động
+ Nếu chia theo một nội dung trong đường lối kháng chiến “tự lực cách sinh, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế” thì cũng có thể chia cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp làm 2 thời kì:
1 Từ năm 1945 đến đầu năm 1950: Cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam phải dựa vào sức mạnh của nội lực là chính
2 Từ tháng 1 - 1950 sau khi lần lượt các nước Trung Quốc, Liên Xô và các nước XHCN công nhận và đặt quan hệ ngoại giao với nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thì cuộc kháng chiến của nhân dân Việt Nam bắt đầu nhận được sự viện trợ về quân sự, kinh tế từ các nước Trung Quốc, Liên Xô và XHCN khác, sự ủng hộ về mặt tinh thần của lực lượng tiến bộ và yêu hòa bình thế giới Đây cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến thắng lợi của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp
b Đánh giá
- Trong hệ thống các câu hỏi ôn thi và đề thi Đại học - Cao đẳng các năm chưa có câu hỏi nào yêu cầu học sinh phải làm rõ theo sự phân chia như thế này Tuy nhiên người viết đưa phương pháp này vào để học sinh có thể lấy làm dẫn chứng khi phân tích tính đúng đắn, sáng tạo của Đường lối kháng chiến của Đảng, nguyên nhân thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Pháp
- Học sinh cũng có thể lấy đây là dẫn chứng để liên hệ với những kiến thức đã học ở phần lịch sử thế giới khi trình bày về vai trò quốc tế, chính sách đối ngoại tích cực của Liên Xô sau chiến tranh thế giới thứ hai, ý nghĩa quốc tế thắng lợi của cuộc nội chiến ở Trung Quốc
3 Ôn tập theo hệ thống câu hỏi
Phương pháp ôn tập sẽ giúp học sinh sẽ làm quen với những cách hỏi về một phần kiến thức như trong đề thi Đại học Phương pháp sẽ hướng dẫn học sinh cách thức trả lời một câu hỏi khi thi
Trang 5a Cách thức tiến hành
- Trước hết yêu cầu học sinh tìm hiểu những dạng câu hỏi về phần lịch sử Việt Nam 1945 - 1954 từ nguồn sách giáo khoa (bao gồm sách cơ bản và nâng cao),
đề thi Đại học - Cao đẳng các năm, các tài liệu tham khảo, các đề thi thử trên mạng Internet…
- Giáo viên tập hợp, hệ thống lại các câu hỏi và đưa ra các dạng câu hỏi cơ bản nhất trong phần kiến thức Sau đó, giáo viên yêu cầu học sinh tìm nội dung kiến thức đã học để trả lời cho câu hỏi và hướng dẫn cách trả lời cụ thể
- Ví dụ:
+ Câu hỏi: Thiện chí hòa bình của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhằm giải quyết quan hệ với Pháp bằng con đường hòa bình được thể hiện như thế nào trong năm 1946?
+ Hướng dẫn trả lời:
- Tháng 9 - 1945, Pháp quay trở lại xâm lược nước ta Sau khi chiếm đóng các
đô thị ở Nam và Nam Trung Bộ, thực dân Pháp đề ra kế hoạch tiến quân ra Bắc nhằm thôn tính cả nước ta, chúng kí với Trung Hoa Dân quốc bản hiệp ước Hoa - Pháp
- Hiệp ước Hoa - Pháp đặt chúng ta trước 2 sự lựa chọn: hoặc là cầm súng đứng lên chiến đấu chống Pháp ngay khi Pháp đổ bộ lên miền Bắc; hoặc là hòa hoãn, nhân nhượng Pháp để tránh tình trạng đối phó với nhiều kẻ thù cùng một lúc
- Với thiện chí hòa bình, Đảng, Chính phủ và Hồ Chủ Tịch đã dùng biện pháp đàm phán và nhân nhượng Pháp Ngày 3 - 3 - 1946, Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp và đã chọn giải pháp “hòa để tiến”
- Ngày 6 - 3 - 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh kí với G.Xanh-tơ-ni, đại diện chính phủ Pháp bản Hiệp định sơ bộ, nhân nhượng cho Pháp một số quyền lợi: Pháp công nhận Việt Nam là một chính phủ tự do có nghị viện, tòa án, quân đội và tài chính riêng nhưng nằm trong khối liên hiệp Pháp; Việt Nam đồng ý cho Pháp đưa 15000 quân Pháp ra Bắc làm nhiệm vụ giải giáp quân Nhật thay cho Trung Hoa Dân quốc
- Tuy vậy, thực dân Pháp vẫn tiếp tục gây xung đột vũ trang ở Nam bộ Do ta đấu tranh kiên quyết, cuộc đàm phán chính thức giữa chính phủ Việt Nam và Pháp được tổ chức tại Phôngtennơblô vào tháng 7 - 1946 Quan hệ Việt - Pháp ngày càng căng thẳng
Trước tình hình đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã kí với Pháp bản Tạm ước 14 9
-1946 tiếp tục nhân nhượng Pháp một số quyền lợi kinh tế, văn hóa ở Việt Nam
- Như vậy, với Hiệp định Sơ bộ 6 - 3 và Tạm ước 14 - 9 đã thể hiện rõ thiện chí hòa bình của ta Với sách lược đấu tranh ngoại giao khôn khéo, hòa hoãn với Pháp, ta đã tránh được cuộc chiến đấu bất lợi vì phải chống lại nhiều kẻ thù cùng một lúc, đẩy nhanh
20 vạn quân Trung Hoa Dân quốc về nước, có thêm thời gian hòa bình để củng cố chính quyền cách mạng
b Đánh giá
- Cách ôn tập này giúp học sinh tiếp cận, làm quen được những dạng câu hỏi trong đề thi Đại học - Cao đẳng của Bộ GD&ĐT hàng năm
Trang 6- Phương pháp này cũng bắt buộc học sinh phải đọc, học thật kĩ nội dung kiến thức thì mới có thể đặt ra được các câu hỏi và định hướng được cách thức trả lời cho câu hỏi đó Đồng thời cũng thấy được những cách hỏi khác nhau trong một phần kiến thức cơ bản Từ đó học sinh nhận thức được việc đưa kiến thức phù hợp để vận dụng trả lời cho câu hỏi
- Phương pháp này đòi hỏi học sinh đã phải có kiến thức cơ bản làm nền, phải nhớ, phải học thuộc theo cách học truyền thống
- Áp dụng: Giáo viên sử dụng biện pháp này để rèn luyện kĩ năng làm bài cho học sinh và trả lời các câu hỏi yêu cầu mức độ thông hiểu nhiều
4 Ôn tập theo từng sự kiện lịch sử
Giáo viên sử dụng phương pháp này để giúp học sinh nhận thức được các mốc thời gian, sự kiện có ý nghĩa đánh dấu sự thay đổi của tiến trình của lịch sử Trong giai đoạn 1945 - 1954, chúng ta có thể kể ra các mốc thời gian, sự kiện sau đây:
- Ngày 6 - 3 - 1946: Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa kí với đại diện của Chính phủ Pháp hiệp định Sơ bộ Mốc thời gian này đánh dấu sự thay đổi trong sách lược của Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh với Pháp, từ kiên quyết chống thực dân Pháp xâm lược ở Nam Bộ sang hòa hoãn nhằm có thêm thời gian khắc phục những khó khăn, phát triển lực lượng của ta để sẵn sàng bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp xâm lược không thể tránh khỏi
- Ngày 19 - 12 - 1946: Toàn quốc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược Xung quanh sự kiện này, giáo viên có thể ôn tập cho học những nội dung là:
+ Vì sao ta phải tiến hành cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp + Nội dung cơ bản Đường lối kháng chiến của Đảng Từ đó chỉ ra được tính chất chính nghĩa và tính nhân dân của Đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp
+ Mốc thời gian bắt đầu cuộc chiến đấu ở Hà Nội, thực hiện giam chân địch trong thành phố một thời gian để hậu phương kịp thời huy động lực lượng kháng chiến, di chuyển kho tàng, công xưởng về chiến khu, bảo vệ Trung ương Đảng, Vĩnh Phúc về căn cứ lãnh đạo kháng chiến
- Thắng lợi của chiến dịch Việt Bắc thu đông năm 1947: Đánh dấu bước chuyển của cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược sang một giai đoạn mới Thắng lợi buộc Pháp phải thay đổi chiến lược chiến tranh ở Đông Dương,
từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh lâu dài”, thực hiện chính sách “dùng người Việt đánh người Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”
- Thắng lợi của chiến dịch Biên giới thu đông năm 1950: Với thắng lợi này quân đội ta đã giành được thế chủ động trên chiến trường chính (Bắc Bộ), mở ra bước phát triển mới của cuộc kháng chiến chống Pháp
- Đại hội đại biểu lần thứ II của Đảng (2 - 1951): Đánh dấu bước phát triển mới trong quá trình trưởng thành và lãnh đạo cách mạng của Đảng ta, là “Đại hội kháng chiến thắng lợi”
Trang 7- Chiến dịch Điện Biên Phủ thắng lợi (7 - 5 - 1954) giáng đòn quyết định vào
ý chí xâm lược của thực dân Pháp, làm xoay chuyển cục diện chiến tranh ở Đông Dương, tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc đấu tranh ngoại giao của ta giành thắng lợi
a Cách thức tiến hành
- Giáo viên giúp học sinh nhớ các mốc thời gian tương ứng với các sự kiện lịch sử tiêu biểu để học sinh tránh nhầm lẫn và hiểu sâu về các mốc lịch sử
- Ở mỗi mốc lịch sử, giáo viên cố gắng làm cho học sinh nhớ được các từ khóa để học sinh dễ nhận biết
- Ví dụ:
+ Về chiến dịch Việt Bắc thu - đông năm 1947 từ khóa để học sinh nhận biết là: Pháp phải thay đổi chiến lược chiến tranh từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang
“đánh lâu dài”
+ Về chiến dịch Biên giới thu - đông năm 1950: quân đội ta đã giành được thế chủ động trên chiến trường chính (Bắc Bộ)
+ Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954: giáng đòn quyết định vào ý chí xâm lược của thực dân Pháp
+ Đại hội đại biểu lần thứ II (2 - 1951): “Đại hội kháng chiến thắng lợi”
- Câu hỏi minh họa:
+ Câu hỏi: Trong cuộc kháng chiến chống Pháp từ năm 1946 đến năm 1954, chiến thắng nào của quân dân Việt Nam làm phá sản kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” của thực dân Pháp? Nêu hoàn cảnh, diễn biến, kết quả và ý nghĩa của chiến thắng đó
+ Hướng dẫn trả lời: Học sinh sẽ xác định được chiến thắng của quân dân Việt Nam làm phá sản kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh” thông qua từ chìa khóa
làm phá sản kế hoạch“đánh nhanh, thắng nhanh” là chiến dịch Việt Bắc thu - đông
năm 1947 Từ đó trình bày các nội dung còn lại theo yêu cầu của đề bài
b Đánh giá
- Cách thức ôn tập này giúp học sinh nhớ sâu, nhớ kĩ các mốc thời gian gắn với các sự kiện tiêu biểu của lịch sử Việt Nam trong giai đoạn 1945 - 1954
- Nhớ được các sự kiện nhưng khó có thể trình bày được đầy đủ về chiến dịch
đó như: hoàn cảnh lịch sử, diễn biến, kết quả ý nghĩa của sự kiện
- Áp dụng: Dùng để giúp học sinh nhận biết các sự kiện nhằm làm tốt các câu hỏi có sử dụng các từ chìa khóa về sự kiện đó
5 Ôn tập theo vấn đề tổng hợp
a Cách thức tiến hành
- Giáo viên giúp học sinh nhận thức được các vấn đề nổi bật của từng giai đoạn lịch sử Trong giai đoạn 1945 - 1954, có thể đưa ra một số vấn đề:
+ Những thắng lợi quân sự tiêu biểu trong cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược: Việt Bắc, Biên giới,…
Trang 8+ Các kế hoạch chiến tranh của Pháp: Rơve, Đờ Lát đơ Tátxinhi, Nava,… + Những hoạt động ngoại giao của Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa từ tháng 12 - 1946 đến tháng 7 - 1954
+ Các văn bản ngoại giao: Hiệp định Sơ bộ, Tạm ước, hiệp định Giơnevơ + Vấn đề hậu phương trong kháng chiến chống Pháp
- Từ việc nhận thức đó học sinh có thể nhớ theo các vấn đề kĩ càng hơn, đầy
đủ hơn các nội dung kiến thức đã học Học sinh ôn tập theo cách này tránh được việc trình bày thiếu nội dung nếu câu hỏi theo dạng thống kê vấn đề
- Ví dụ:
+ Câu hỏi: Từ sau chiến thắng Biên giới thu - đông năm 1950 đến trước Đông
- Xuân 1953 - 1954, hậu phương kháng chiến của ta đã phát triển như thế nào?
+ Hướng dẫn trả lời:
1 Về chính trị
- Từ ngày 3 đến ngày 7 - 3 - 1951, Đại hội toàn quốc thống nhất Mặt trận Việt Minh và Hội Liên Việt thành một mặt trận duy nhất, lấy tên là Mặt trận Liên hiệp quốc dân Việt Nam (Mặt trận Liên Việt)
- Ngày 11 - 3 - 1951, thành lập Liên minh nhân dân Việt - Miên - Lào để tăng cường khối đoàn kết ba nước trong đấu tranh chống kẻ thù chung
- Ngày 1 - 5 - 1952, tại Đại hội Chiến sĩ thi đua và Cán bộ gương mẫu toàn quốc lần thứ nhất đã chọn được 7 anh hùng
2 Về kinh tế
- Năm 1952, Chính phủ mở cuộc vận động sản xuất và thực hành tiết kiệm
- Chính phủ đề ra những chính sách nhằm chấn chỉnh chế độ thuế khóa, xây dựng nền tài chính, ngân hàng, thương nghiệp
- Năm 1953, thực hiện giảm tô, cải cách ruộng đất
3 Về văn hóa, giáo dục, y tế
- Tiếp tục cải cách giáo dục theo ba phương châm: “phục vụ kháng chiến, phục
vụ dân sinh, phục vụ sản xuất”, nhà trường gắn với đời sống xã hội
- Văn nghệ sĩ hăng hái thâm nhập mọi mặt của cuộc sống, chiến đấu và sản xuất
- Công tác vận động vệ sinh phòng bệnh, thực hiện đời sống mới, bài trừ mê tín
dị đoan ngày càng có tính chất quần chúng rộng lớn
- Công tác chăm lo sức khỏe cho nhân dân được coi trọng, bệnh viện, bệnh xá, phòng y tế, trạm cứu thương được xây dựng
b Đánh giá
- Giúp học sinh nhớ sâu về một vấn đề lịch sử trong phần kiến thức của lịch sử Việt Nam giai đoạn 1945 - 1954
- Với phương pháp ôn tập này, học sinh vẫn phải nhớ các nội dung kiến thức dài
- Áp dụng: Phương pháp dùng để ôn tập cho các câu hỏi tổng hợp theo vấn đề lịch sử
Trang 96 Ôn tập bằng hệ thống các câu hỏi trắc nghiệm
Phương pháp này thông qua hình thức trắc nghiệm để kiểm tra phần ghi nhớ của học sinh về các mốc thời gian, các sự kiện lịch sử
a Cách thức tiến hành
- Giáo viên yêu cầu học sinh xây dựng các câu hỏi trắc nghiệm theo từng nội dung cụ thể
- Học sinh có thể tự đặt ra các câu hoặc sưu tầm từ các sách tham khảo, tài liệu ôn tập trên mạng internet
- Có rất nhiều hình thức để xây dựng câu hỏi trắc nghiệm mà giáo viên có thể hướng dẫn cho học sinh:
+ Chọn đáp án đúng nhất trong các đáp án câu hỏi đưa ra
Ví dụ: Hãy khoanh vào đáp án đúng nhất của câu hỏi:
1 Sau cách mạng tháng Tám, cuộc Tổng tuyển cử diễn ra trong cả nước vào thời gian nào?
A 8/9/1945 B 6/1/1946 C 2/3/1946 D 29/5/1946
2 Kế hoạch Nava chia làm mấy bước?
A Hai bước B Ba bước C Bốn bước D Năm bước
+ Chọn đáp án đúng - sai
1 Ta chủ động mở chiến dịch Việt Bắc để tiêu diệt thật nhiều sinh lực địch
2 Sau thất bại ở Việt Bắc, Pháp chủ trương “dùng người Việt đánh người
Việt, lấy chiến tranh nuôi chiến tranh”
3 Cuộc kháng chiến chống Pháp kết thúc, miền Bắc được hoàn toàn giải
phóng chuyển sang giai đoạn cách mạng XHCN
+ Nối cột A với cột B sao cho đúng nhất khi ôn tập về Đường lối kháng chiến chống thực dân Pháp của Đảng:
1 Ta kháng chiến toàn dân a vì Pháp đánh ta về nhiều mặt nên ta cũng cần chống
lại chúng về cả quân sự, chính trị, kinh tế, văn hóa
2 Ta kháng chiến toàn
diện
b vì Pháp mạnh hơn ta nên ta phải huy động sức mạnh
cả dân tộc chống lai chúng
3 Ta kháng chiến trường
kì
c vì Việt Nam là đất nước nhỏ bé, chính quyền cách mạng còn non trẻ
4 Ta kháng chiến tự lực
cánh sinh
d vì ta phải lấy ít địch nhiều
5 Ta tranh thủ sự ủng hộ
của quốc tế
e yếu tố quyết định mọi thắng lợi đề là yếu tố chủ quan
+ Nhận diện sự kiện thông qua việc đánh dấu X thể hiện về sự kiện đó:
Ví dụ: Hãy đánh dấu X vào cột tương ứng với nội dung sự kiện thuộc chiến dịch Việt Bắc thu -đông năm 1947 và chiến dịch Biên giới thu - -đông năm 1950:
Trang 10Nội dung sự kiện Chiến dịch Việt Bắc
thu - đông năm 1947
Chiến dịch Biên giới
thu - đông năm 1950
1 Ta chủ động mở chiến dịch
2 Ta chọn điểm đột phá là
Đông Khê
3 Cuộc chiến đấu diễn ra liên
tục trong 75 ngày đêm
4 Ta giành thắng lợi ở đèo
Bông Lau
5 Bác Hồ đi thị sát tình hình
chiến dịch
6 Cuộc chiến đấu diễn ra và
thành công sau hơn một tháng
7 Ta giải phóng được 750 km
từ Cao Bằng đến Đình Lập
+ Hoàn thành nội dung bảng thống kê: Dạng câu hỏi này bao gồm cả phương pháp ôn tập theo dạng câu hỏi thông tin sự kiện nhằm giúp học sinh củng cố lại kiến thức về sự kiện lịch sử, học sinh nhớ các điểm mốc quan trọng Ví dụ:
6 - 3 - 1946
Tạm ước được kí giữa đại diện Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Hồ Chí Minh với đại diện Chính phủ Pháp - Mutê Bùng nổ cuộc kháng chiến toàn quốc chống thực dân Pháp xâm lược
19 - 12 - 1947
16 - 1 - 1950
7 - 5 - 1954
21 - 7 - 1954
+ Viết tiếp vào chỗ trống :
Ví dụ :
1 Mặt trận Liên hợp quốc dân Việt Nam được thống nhất từ … và …
2 …… quân ta giành thế chủ động trên chiến trường chính (Bắc Bộ)
+ ………
b Đánh giá
- Phương pháp ôn tập này giúp học sinh củng cố nhanh những kiến thức đã học Đồng thời cũng giúp học sinh nhớ các sự kiện nổi bật
- Phương pháp đáp ứng được nhu cầu nhớ các mốc thời gian, sự kiện ngắn nhất, tránh cho học sinh không bị nhầm khi trình bày về các mốc thời gian
