Nhân vật người mẹ trong các truyện ngắn vợ nhặt (kim lân), một người hà nội (nguyễn khải), chiếc thuyền ngoài xa (nguyễn minh châu)”

Lý do chọn đề tài Nhà thơ Xuân Quỳnh trong thi phẩm “Thơ vui về phái yếu” có viết: “Dẫu là nguyên thủ quốc gia hay những anh hùng Là bác học…hay là ai đi nữa Vẫn là con của một người

Mở Đầu

1 Lý do chọn đề tài

Nhà thơ Xuân Quỳnh trong thi phẩm “Thơ vui về phái yếu” có viết:

“Dẫu là nguyên thủ quốc gia hay những anh hùng

Là bác học…hay là ai đi nữa

Vẫn là con của một người phụ nữ

Một người đàn bà bình thường, không ai biết tuổi tên”

Xuân Quỳnh đã nói một cách giản dị, hóm hỉnh mà không kém phần sâu sắc khidiễn tả niềm tự hào của giới nữ về thiên chức làm mẹ của mình Người phụ nữsánh ngang với Hóa công khi tạo nên sự sống muôn màu trên trái đất, trong mỗicuộc đời Vì vậy, viết về người mẹ đã trở thành một đề tài qui tụ nhiều tài năngvăn chương Đi về trên mỗi trang viết của các nhà thơ, nhà văn đã có biết bao

bà mẹ được tạc vào dòng chảy vô tận của thời gian Bạn đọc khó có thể quênhình ảnh người mẹ với “tấm áo choàng xưa cũ nát”, “đi đi lại lại trên đường”của nhà thơ Nga Êxênin - “thi sĩ cuối cùng của làng quê Nga” Hay ám ảnh vớinỗi đau đớn tột cùng của người mẹ nông dân vào lúc sinh nở được miêu tả thấmđẫm chất thơ trong áng văn tài hoa của M Gorki Trở về với văn học Việt Namnhững năm đầu của thế kỉ XX, độc giả như thấy mình trong cảm xúc dịu ngọtcủa tuổi thơ ấu qua câu thơ về mẹ của Lưu Trọng Lư “Mỗi lần nắng mới reongoài nội Áo đỏ người đưa trước dậu phơi” Còn Nguyễn Duy, nhà thơ củanhững vần thơ lục bát da diết đã đưa ta về với những đấng sinh thành tảo tần,giàu đức hi sinh “ Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa Miệng nhai cơm búng, lưỡi lừa cáxương” Khó có thể kể hết những tuyệt bút lấy cảm hứng về người mẹ Chắchẳn nó sẽ còn là đề tài “khơi mãi không hết” trên hành trình sáng tạo của mỗinhà thơ, nhà văn

Điều có thể nhận thấy nổi lên trên mỗi trang viết về người mẹ là chất nhânvăn sâu thẳm lấp lánh trong từng con chữ Đúng như Pauxtốpxki quan niệm

“Nhà văn là người dẫn đường đến xứ sở của cái đẹp”, người đọc đã được trảinghiệm, tắm mình trong suối nguồn trong trẻo của lòng nhân ái khi khám pháhình tượng nhân vật người mẹ qua những sáng tác văn chương Đó phải chăng

là nguyên cớ ta để hồn mình neo đậu, lưu luyến trong giây phút gặp gỡ vớinhững sáng tác mang đậm thiên tính nữ? Mặt khác, từ trước đến nay, các nhànghiên cứu và phê bình văn học thường đánh giá cao tác phẩm có những trăntrở, tìm tòi về thân phận người phụ nữ Nguyễn Đăng Mạnh khi bàn về chủnghĩa nhân đạo qua những trang viết về người phụ nữ của nhà văn NguyênHồng đã khẳng định “Thái độ như thế nào đối với người phụ nữ và vấn đề phụ

nữ là thước đo hết sức quan trọng tính nhân dân, tính nhân đạo của các tácphẩm văn học” [5 156]

Chương trình Ngữ văn bậc học phổ thông đưa vào giảng dạy những tácphẩm văn chương khắc họa hình tượng người mẹ một cách sắc nét Hơn nữa,trong những đề thi quốc gia như Tốt nghiệp THPT và Đại học ít nhiều đề cậpnhững vấn đề có liên quan đến hình tượng này Do đó, tìm hiểu chuyên sâu vềnhân vật người mẹ là một việc làm cần thiết Nó phù hợp cho chuyên đề ôn thitốt nghiệp, ôn thi đại học

Xuất phát từ những lí do thực tế trên đây, chúng tôi triển khai chuyên đề

“Nhân vật người mẹ trong các truyện ngắn: Vợ nhặt (Kim Lân), Một người

Hà Nội (Nguyễn Khải), Chiếc thuyền ngoài xa (Nguyễn Minh Châu)”.

2 Mục đích của chuyên đề

Đi sâu vào tìm hiểu nhân vật người mẹ trong các truyện ngắn Việt Nam hiệnđại trong sách giáo khoa Ngữ văn 12 Nâng cao, tập 2, chúng tôi muốn giúp họcsinh có được chiếc chìa khóa để mở lối đi vào tìm hiểu tư tưởng, chủ đề của tácphẩm Những tư tưởng ấy không phải nói trực tiếp mà được nhà văn gửi gắm

thông qua hình tượng nhân vật bởi “Cái đẹp mà văn học đem lại không gì khác

hơn là cái đẹp của sự thật đời sống được khám phá một cách nghệ thuật” [2.

57] Do vậy, nhân vật trong tác phẩm tự sự chính là cái loa phát ngôn cho tưtưởng tình cảm của tác giả, nhưng cũng không nên hiểu nhân vật chỉ là minhhọa giản đơn cho điều nhà văn muốn nói Ở những tác phẩm văn học có giá trị,

nó được nhà văn miêu tả thật sống động và có tính thẩm mĩ

Mặt khác, tìm hiểu nhân vật theo nhóm sẽ giúp cho học sinh có được những

kĩ năng như hệ thống, khái quát, so sánh Từ đó, một lần nữa củng cố những

kiến thức đã được học về tác phẩm Đồng thời tránh tình trạng học vẹt, thấy cây

mà không thấy rừng

Không thể phủ nhận tác động mạnh mẽ, diệu kì của những áng văn đượcgiảng dạy trong nhà trường đối với tâm hồn của biết bao thế hệ học trò Thựchiện chuyên đề này, một lần nữa chúng tôi muốn bồi đắp những tình cảm tốtđẹp cho học sinh như biết yêu cái đẹp, căm ghét cái xấu, có bản lĩnh và có mộttrái tim nhạy cảm trước cuộc đời vốn dĩ đã đa sự

3 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu của chuyên đề

3 1 Đối tượng

Chúng tôi thực hiện chuyên đề này ở lớp 12 D2 trường THPT Yên Lạc, với thờigian là 6 tiết

3 2 Phạm vi nghiên cứu

Người mẹ trong văn học có nhiều tác phẩm thuộc cả thơ và văn xuôi Ở

chuyên đề này, chúng tôi chọn ba truyện ngắn: Vợ nhặt của Kim Lân, Một

người Hà Nội của Nguyễn Khải, Chiếc thuyền ngoài xa của Nguyễn Minh Châu

để khảo sát Đây là nhóm tác phẩm xây dựng thành công hình tượng nhân vậtngười mẹ và là những tác phẩm có trong cấu trúc đề thi Đại học, tốt nghiệpTHPT của Bộ giáo dục và Đào tạo

1 Cuộc đời nhọc nhằn, lam lũ

Gánh nặng của kiếp mưu sinh là một chủ đề lớn trong các tác phẩm vănhọc của loài người nói chung và của văn học Việt Nam nói riêng Trong nềncảnh chung của kiếp nhân sinh nhọc nhằn vì những lo toan kiếm sống thì nhânvật người mẹ của nhà văn Việt Nam hiện đại đã gợi cho người đọc bao cảmthương Số phận của họ gộp cả vào đấy những lam lũ của kiếp người và của

người phụ nữ Điều đó được thể hiện rõ nét qua hai tác phẩm Vợ nhặt - Kim Lân và Chiếc thuyền ngoài xa - Nguyễn Minh Châu.

1 1 Đói nghèo làm hủy hoại ngoại hình, dáng vẻ

Kim Lân là nhà văn xuất thân từ tầng lớp bình dân Ôm mộng trở thànhhọa sĩ nhưng vì nhà nghèo không có tiền ăn học nên ông đã đến với văn chươngnhư một duyên nợ Chính cuộc sống nghèo khổ đã giúp Kim Lân có cái nhìn

rưng rưng, thấu cảm với những kiếp nhân sinh nhọc nhằn Ông đã xây dựngthành công nhân vật bà cụ Tứ, một người mẹ nghèo khổ trên bối cảnh của nạn

đói khủng khiếp năm Ất Dậu Khó có thể hình dung truyện ngắn Vợ nhặt sẽ thế

nào nếu thiếu đi nhân vật người mẹ này Nhân vật bà cụ Tứ xuất hiện ở nửa saucủa truyện Kim Lân đã dùng những chi tiết ấn tượng để miêu tả sự xuất hiệncủa nhân vật Nhà văn để cho Tràng ngóng mẹ với trạng thái nôn nóng, sốt ruột.Người con trai bồn chồn đứng ngồi không yên mong mẹ về bởi anh đang lolắng, sợ hãi vì tự ý dẫn người đàn bà về làm vợ - điều mà trước anh chưa nghĩđến Giống như Tràng, bạn đọc hẳn cũng hồi hộp, mong chờ sự xuất hiện củangười mẹ Kim Lân không tả nhiều, chỉ bằng mấy câu “Ngoài ngõ có tiếngngười húng hắng ho, một bà lão từ ngoài rặng tre lọng khọng đi vào Bà lão vừa

đi vừa lẩm bẩm, tính toán gì trong miệng” [7 27] cũng đủ để nhân vật nhanhchóng đi vào tâm trí của người đọc Từ láy “lọng khọng” gợi hình ảnh một bàlão già yếu, hẳn là còng lưng Đồng thời, nó cũng đánh thức trong lòng ngườiđọc bao xót thương Người mẹ ấy đến già vẫn chưa hết lo toan, chưa có lúc nàođược thanh thản qua dáng vẻ “vừa đi vừa lẩm bẩm tính toán” Cuộc sống mưusinh vất vả hiện lên qua dáng đi, đậm nét trên khuôn mặt “bủng beo u ám” của

bà Suốt cả đời cực khổ kiếm miếng ăn, bà cụ Tứ chưa lúc nào thoát khỏi nỗi lo

về đói nghèo Do vậy, trước tình cảnh con trai “nhặt” được vợ vào lúc đói,người mẹ ấy lại một lần nữa chua xót nghĩ đến đời mình “Bà lão nghĩ đến cuộcđời cực khổ dài dằng dặc của mình” [7 28]

Đến với nhà văn Nguyễn Minh Châu, người đọc khó có thể quên được hình

tượng người đàn bà trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa (1983) Đây là

sáng tác thuộc giai đoạn thứ hai trong sự nghiệp văn học của nhà văn Bằngkhát vọng đổi mới nghệ thuật và tài năng thiên bẩm, Nguyễn Minh Châu đã tựvượt mình trong giai đoạn văn học trước 1975 và trở thành một trong nhưngcây bút cách tân, mở đường xuất sắc cho con đường đổi mới văn học nước ta,được đánh giá là “người mở đường tinh anh và tài năng” (Nguyên Ngọc) Tác

phẩm Chiếc thuyền ngoài xa chứa đựng nhiều quan niệm tiến bộ của nhà văn về

nghệ thuật và cuộc đời Những tìm tòi mới mẻ của Nguyễn Minh Châu về con

người có thể thấy qua những hình tượng nhân vật trong đó có người đàn bàhàng chài.

Người đàn bà hàng chài xuất hiện ở phát hiện thứ hai của người nghệ sỹ,dưới điểm nhìn trần thuật của nhân vật Phùng Bước ra từ con thuyền như mơlại là người đàn bà xấu xí, thô kệch “Người đàn bà trạc ngoài bốn mươi, mộtthân hình quen thuộc của đàn bà vùng biển, cao lớn với những đường nét thôkệch Mụ rỗ mặt Khuôn mặt mệt mỏi sau một đêm thức trắng kéo lưới, táingắt”, “tấm lưng áo bạc phếch và rách rưới, nửa thân dưới ướt sũng” [7 91].Người đàn bà đó không có tên, chỉ được giới thiệu về tuổi tác, vóc dáng Ngoạihình người đàn bà gợi đến cuộc sống khốn khó, lam lũ của những người laođộng nghèo Cái đói, cái nghèo kéo dài nhiều năm, nhiều tháng đã hủy hoạidáng hình, vẻ đẹp của của người phụ nữ và dường như ở chị không còn sinhkhí Ngay cả cái dáng vẻ sợ sệt của chị khi đến tòa án gặp Đẩu cũng gợi chochúng ta biết bao điều Người mẹ của đàn con đông đúc ấy có cảm giác mặccảm, tự ti trước người đại diện cho pháp luật Chính cuộc sống cực khổ đẩy chịvào cảnh nhếch nhác về hình hài, kèm theo đó là tâm lí mặc cảm dày vò

1 2 Bi kịch do cuộc sống khốn quẫn

Trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa, người đàn bà hàng chài là hiện

thân của những đau khổ Nhan sắc xấu xí, chị lấy chồng trong niềm biết ơn vớingười chồng đã cho mình cuộc sống đàn bà đúng nghĩa: được làm mẹ, làm vợ.Tuy nhiên, cả đời chị phải lao động nhọc nhằn với nghề chài lưới để nuôi convới điều kiện “Cuộc sống cứ lênh đênh khắp cả vùng phá mênh mông Cướixin, sinh con đẻ cái, hoặc lúc nhắm mắt cũng chỉ trên một chiếc thuyền Xómgiềng không có Quê hương bản quán cả chục cây trời nước chứ không cố kếtvào một khoảnh đất nào.” [10 253] Vất vả, cực khổ là vậy mà con chị vẫn đói,vào những lúc biển động sóng gió cả gia đình phải ăn toàn “xương rồng luộcchấm muối” và chồng chị vẫn cay nghiệt Người đàn bà hàng chài phải gánhchịu những trận đòn chồng vô lí “Bất cứ lúc nào thấy khổ quá là lão xách tôi rađánh”, “Ba ngày một trận nhẹ, năm ngày một trận nặng” Người đàn bà chịu nỗiđau về thể xác cùng với đó là nỗi đau đớn về tinh thần Bị đối xử dã man, chịcảm thấy đau đớn, nhục nhã Mặt khác, người mẹ ấy luôn nơm nớp lo sợ cho sự

phát triển nhân cách của các con, sợ chúng bị tổn thương về tâm hồn khi chứngkiến cảnh bạo lực gia đình Bị chồng đánh, người đàn bà hàng chài “không hềkêu lên một tiếng, không chống trả, cũng không tìm cách trốn chạy” khiến chongười nghệ sỹ nhiếp ảnh Phùng không thể nào hiểu nổi “trong mấy phút đầu cứđứng há mồm ra mà nhìn” Tuy vậy, khi thằng Phác xuất hiện, đánh trả bố đểbảo vệ mẹ thì người mẹ ấy mới bộc lộ nỗi đau đớn vô cùng Điều chị muốngiấu, muốn bảo vệ các con là không thể, cái điều chị e ngại đã xảy ra Hànhđộng “mếu máo gọi, người đàn bà ngồi xệp xuống trước mặt thằng bé, chắp tayvái lấy vái để, rồi lại ôm chầm lấy” [7 92] có thể lí giải là chị muốn cầu xin conkhông dùng thói côn đồ đối với người bố dữ dằn, không được thù ghét bố.Thằng Phác còn quá nhỏ để hiểu bao cái rối rắm, cái đa đoan trong kiếp sốngcủa những người lao động khổ cực Như vậy, người đàn bà vô danh trong tácphẩm đã đại diện cho biết bao kiếp người nheo nhóc, lênh đênh trên đại dươngcuộc đời mà Nguyễn Minh Châu muốn phản ánh

2 Những nỗi đau do chiến tranh

Văn học Việt Nam 1945- 1975 phát triển trong hoàn cảnh lịch sử đặc biệtcủa dân tộc Đất nước oằn mình gánh trên vai hai cuộc chiến tranh chống thựcdân Pháp và đế quốc Mĩ Trong hoàn cảnh ấy, văn học nước nhà đã hoàn thànhxuất sắc nhiệm vụ: là nguồn lực tinh thần cho cả dân tộc Đó là lí do vì sao ta ítgặp những giọt nước mắt, nỗi đau khi phải chia li bởi “Nước mắt để dành chongày gặp mặt” (Nam Hà) Vậy nên, “Nụ cười tiễn đưa con, nghìn bà mẹ nhưnhau” (Chế Lan Viên) Trong không khí cởi mở của văn học sau 1975, nhiềunhà văn viết về chiến tranh với những nhận thức lại, không né tránh khi viết vềmất mát, đau thương Nguyễn Khải là một trong số đó

Truyện ngắn Một người Hà Nội khá tiêu biểu cho tính triết luận trong phong

cách văn xuôi của Nguyễn Khải ở giai đoạn sáng tác từ cuối những năm bảymươi của thế kỷ XX Nhân vật người mẹ trong tác phẩm được nhà văn tái hiệntrong nỗi đau do chiến tranh gây ra Khi Dũng con trai lớn của bà Hiền lênđường vào Nam chiến đấu, người mẹ trong tác phẩm không hề giấu giếm cảmxúc thực của mình với người cháu “Tao đau đớn mà bằng lòng” Trách nhiệmcông dân được bà Hiền - một người Hà Nội thanh lịch, bộc lộ không ồn ào, giả

tạo Tiễn những đứa con thân yêu, những khúc ruột của mình vào nơi hòn tênmũi đạn, lòng người mẹ nào mà chẳng đớn đau, mà nỗi đau như rút cả tim gan.Bên cạnh nhân vật bà Hiền, Nguyễn Khải cũng tạo dựng chân dung của một bà

mẹ Hà Nội khác qua chi tiết nhỏ nhưng đắt giá Câu chuyện về mẹ của Tuấtđược Dũng kể trong bữa tiệc mừng chiến thắng của những người Hà Nội thànhdanh Người lính trở về từ chiến trường khốc liệt không biết nên nói thế nào vớingười mẹ có con hi sinh Dũng mang trong mình cái mặc cảm của người sốngtrong khi đồng đội của mình không còn Anh gặp mẹ của Tuất, chưa nói đượcđiều phải nói đã khóc, còn người mẹ ấy “run bần bật nhưng không khóc” Sựđau đớn tột cùng được diễn tả thật đắt qua cụm từ chỉ trạng thái cảm xúc củangười mẹ “ người …run bần bật” “nói run rẩy” Không có giọt nước mắt nàonhỏ xuống, nỗi đau mất con của người mẹ đã lặn vào trong tâm khảm, ghìm nén

mà đau đớn vô cùng Ta quí trọng những giọt nước mắt của người lính và càngcảm phục trước phản ứng của người mẹ Điều này, một lần nữa cho thấy cốnghiến thầm lặng, không màu mè, ầm ĩ của những người mẹ Việt Nam trong chiếntranh Đồng thời, nó cũng khiến người ta ngậm ngùi nghĩ đến cái giá quá đắtcủa chiến thắng Chẳng có ai có thể đo đếm được những vết thương sâu thẳmtrong lòng những người mẹ và trong những người lính phải kinh qua những trận

“mưa bom bão đạn” trong chiến tranh

II Vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật người mẹ

1 Giàu đức hi sinh, vị tha, bao dung

Qua tác phẩm Vợ nhặt, nhà văn Kim Lân đã để lại trong lòng bạn đọc một

ấn tượng sâu đậm bằng một tình huống éo le, cảm động: Tràng “nhặt” được vợvào nạn đói khủng khiếp Cái tài của nhà văn chính là trong tình huống ấy phẩmgiá của con người được bộc lộ rõ nét nhất Nhân vật bà cụ Tứ trong tác phẩmcho thấy điều đó Trước việc con trai dẫn về nhà một người đàn bà đồng nghĩavới việc thêm một miệng ăn trong cảnh “tối sầm vì đói khát”, người mẹ già ấy

đã chấp nhận người đàn bà đói, bỏ qua những việc tối cần thiết vào lúc dựng vợ

gả chồng cho con Bà có trái tim nhân hậu khi vượt qua nỗi ám ảnh của cái đói

để cưu mang, đùm bọc, xót thương người “vợ nhặt” với suy nghĩ “ Người ta cógặp bước khó khăn, đói khổ này người ta mới lấy đến con mình” [7 28] Người

mẹ chồng ấy nhìn con dâu với ánh mắt xót xa và ái ngại Bằng tình thương củamình, bà đã xua đi cái cảm giác mặc cảm của người con dâu qua câu nói “Ừthôi thì các con đã phải duyên phải kiếp với nhau, u cũng mừng lòng” [7 28].Mừng lòng chứ không phải bằng lòng, bà Tứ nhân hậu là ở chữ ấy, Kim Lânsâu sắc cũng là chữ đấy Người mẹ nghèo khổ trong tác phẩm đã không vì cáiđói, cái cực của kiếp người tha hương cầu thực mà chai sạn tâm hồn, dửngdưng, vô cảm với tình cảnh khốn cùng của người khác Bà nói với người condâu mới với giọng “thân mật”, chân tình biết bao khi mời người đàn khốn khổtheo không con trai bà “Con ngồi xuống đây Ngồi xuống đây cho đỡ mỏi chân”[7 28] Đọc đến đây người đọc hẳn thấy mình rưng rưng xúc động cũng nhưcảm phục tấm lòng nhân ái của người mẹ trong truyện Đồng thời, ta cảm nhậnđược tình người thật ấm áp bởi trong cái đói thê thảm, những người nghèo vẫngiang rộng vòng tay, che chở, yêu thương nhau Giá trị nhân đạo của tác phẩmđược thể hiện rõ ở nhân vật này là vì thế.

Bên cạnh tình yêu thương với người cùng cảnh ngộ, bà cụ Tứ hiện lên làmột người mẹ có lòng yêu thương con vô bờ Con trai có vợ vào lúc đói kém,người chết vì đói “như ngả rạ” đã tác động mạnh đến tâm lí của người mẹ Bà

cụ Tứ có những cảm xúc đan xen phức tạp, bà vui vì con có được vợ nhưngbuồn, lo lắng “Biết rằng chúng có nuôi nổi nhau sống qua được cơn đói khátnày không.” [7 28] Hơn nữa, nỗi tủi của người mẹ không lo được chuyện trămnăm cho con cứ đầy lên uất nghẹn “Thôi thì bổn phận bà là mẹ, bà đã chẳng lolắng được cho con…” [7 28] Người đọc nhận thấy sự thay đổi của người mẹ

ấy vào sáng hôm sau Không còn khuôn mặt bủng beo u ám mà thay vào đó lànét “nhẹ nhõm, tươi tỉnh khác ngày thường” “rạng rỡ hẳn lên”, vượt lên cả cáimệt mỏi của dáng đi “lọng khọng” là hàng động hoạt bát “xăm xắn thu dọn,quét tước nhà cửa” Trong bữa ăn đầu tiên của gia đình có nàng dâu mới, bà cụnói chuyện ngăn nhà nuôi gà với bao nhiêu là hi vọng Người nói đến tương lainhiều nhất trong truyện lại là bà mẹ gần đất xa trời Phải chăng người mẹ muốngieo vào lòng con trai, con dâu niềm tin vào sự đổi thay, vào sự sống bất diệt?Cũng trong buổi sáng hôm ấy, bà cụ nấu nồi chè khoán để đãi nàng dâu mới

Cái dáng lật đật, lễ mễ và hành động vừa khuấy khuấy vừa tươi cười đon đả

mới đáng kính và xúc động làm sao Tình cảm của người mẹ được Kim Lândiễn tả đầy đủ và tinh tế qua những từ láy đó Phải chăng bà vội vã để níu kéoniềm hạnh phúc mong manh mà bà cảm nhận đang mất đi trước thực tại đóikhổ? Có thể thấy, mọi suy nghĩ, hành động của bà cụ Tứ đều xuất phát từ lòngthương con vô bờ Người mẹ già ít nghĩ đến mình Bà lo, thương, trĩu nặng, trăntrở vì con Đức hi sinh của bà thật cao cả.

Với nhân vật người mẹ trong tác phẩm Chiếc thuyền ngoài xa lòng bao

dung, vị tha, đức hi sinh được thể hiện trong hoàn cảnh nghiệt ngã Bị chồngđánh dã man nhưng chị không hề trách chồng mà nhận lỗi về mình “cái lỗichính là đám đàn bà ở thuyền đẻ nhiều quá” Cái lí do chị đưa ra mang trong nóbao nhiêu là bao dung bởi chị cũng như những người đàn bà khác đâu có đẻmột mình được Điều đáng nói ở đây là người phụ nữ ấy nhận hết lỗi về mìnhxuất phát từ niềm cảm thương sâu sắc dành cho chồng Còn đối với những đứacon, người đàn bà hàng chài là người mẹ yêu con đến mức có thể chịu mọi đauđớn tủi cực vì con Chị cần một đàn ông chèo chống lúc phong ba để nuôi đàncon đông đúc lớn lên, dù có phải sống với một người chồng tàn ác, phải chịunhững trận đòn đau đớn Hạnh phúc của người mẹ ấy thật giản dị nhưng cũngrất hiếm hoi “Vui nhất là lúc ngồi nhìn đàn con tôi chúng nó được ăn no…” [7.96] Với chị, thiên chức của người mẹ gắn liền trách nhiệm bổn phận “Ông trờisinh ra người đàn bà là để đẻ con, rồi nuôi con cho đến khi con khôn lớn chonên phải gánh lấy cái khổ” [7 96] Vì vậy, người đàn bà có một lựa chọn đầycay đắng, chị xin chồng “đưa lên bờ mà đánh” Không phải chị không biết đếnquyền được giải thoát khỏi người chồng vũ phu Ở đây chị khước từ nữ quyền

để thực hiện bổn phận làm mẹ với những đứa con Câu nói “Cá chuối đắm đuối

vì con” quả là không sai Nhà văn Nguyễn Minh Châu đã phát hiện và tôn vinhcái đẹp trong hoàn cảnh nghiệt ngã của số phận Tình mẫu tử cao cả được đặttrong thử thách ghê gớm khiến người ta liên tưởng đến người mẹ trong tiểu

thuyết Báu vật của đời của Mạc Ngôn, nhà văn đoạt giải thưởng Nobel năm

2012 Trong tác phẩm của nhà văn Trung Quốc, người mẹ già đi làm thuênhưng không đủ sức nuôi người con gái mù lòa và đứa cháu ngoại nên đã ăncắp Bà nuốt những hạt đậu một cách vụng trộm rồi về nhà đau đớn móc ra