Việc biên soạn hệ thống đề hướng dẫn cho học sinh ôn thi đại học tác phẩm CHí phèo của nam cao

Có thể khẳng định, từ khi tiếnhành cải cách chương trình và sách giáo khoa bậc THPT năm 2006 đếnnay, nhiều giáo viên đã rất nỗ lực trong việc dạy - học để mang lại chohọc sinh những phươ

Việc biên soạn hệ thống đề hướng dẫn cho học sinh ôn thi đại học tác phẩm CHí Phèo của Nam

Cao

1.Tác giả chuyên đề: Lê Thu Hà

Tổ trưởng: Tổ Văn – Sử - Địa – GDCD

4.Hệ thống các dạng bài tập của chuyên đề:

-Hệ thống câu hỏi 2 điểm

-Hệ thống câu hỏi 5 điểm

5.Hệ thống phương pháp để giải các bài tập trong chuyên đề:

-Tái hiện kiến thức

-Phân tích, cảm nhận chi tiết, nhân vật…

-Bình luận, đánh giá…

6 Hệ thống các ví dụ, bài tập cụ thể cùng lời giải minh họa cho chuyên đề

PHẦN MỘT: ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những năm gần đây, cùng với một số môn học khác, thựctrạng dạy- học môn Văn được đề cập nhiều trên các phương tiện thôngtin, trong đó đặc biệt nhấn mạnh tỉ lệ học sinh yếu ở bộ môn này ngàycàng cao, kéo theo kết quả không mấy khả quan qua các kỳ thi Đại học,Cao đẳng

Vì vậy, vấn đề làm thế nào để có thể nâng cao kết quả học tập và

ôn thi đại học môn Ngữ Văn cho học sinh THPT thật sự là vấn đề thiếtyếu và được quan tâm hàng đầu hiện nay Có thể khẳng định, từ khi tiếnhành cải cách chương trình và sách giáo khoa bậc THPT (năm 2006) đếnnay, nhiều giáo viên đã rất nỗ lực trong việc dạy - học để mang lại chohọc sinh những phương pháp học Văn tích cực cùng với sự hỗ trợ của cácphương tiện công nghệ thông tin ngày càng hiện đại, giúp các tiết họcVăn đạt hiệu quả cao hơn, song việc học sinh học yếu môn Văn hiện vẫnđang là một tồn tại mà bất cứ ai quan tâm đến nền giáo dục của nước nhàcũng có thể thấy Khách quan mà nói, điều đó một phần là do vẫn có giáoviên chưa quan tâm đúng mức, chưa giúp đỡ kịp thời đối với học sinhtrong quá trình dạy - học nên để các em có những lỗ hổng kiến thức cơbản Một phần không nhỏ là do chính bản thân các em không thích học(kể cả không chịu học) các môn xã hội nói chung, môn Ngữ Văn nóiriêng; kể cả việc có em không biết cách học như thế nào cho có hiệu quảnên dẫn đến kết quả học tập của các em ngày càng thấp so với yêu cầu vàcủa mặt bằng xã hội nói chung

Từ thực tế trên, vấn đề được quan tâm hiện nay là làm thế nào để

có thể nâng cao chất lượng, kết quả học tập môn Ngữ Văn nói riêng, các

môn xã hội nói chung qua các kỳ thi hàng năm Vấn đề trên đã trở thànhmục tiêu hàng đầu trong mọi chương trình nghị sự khi bàn về giáo dục,nhất là trong những năm học tới có thể các em học sinh phải thi đại họcbắt buộc hai môn thi: Toán và văn thì vấn đề dạy ôn đại học môn văncàng được xã hội quan tâm nhiều hơn

Bất kể nguyên nhân do đâu, việc giúp đỡ các em học sinh lớp 12học và ôn tập thi đại học môn Ngữ Văn đạt hiệu quả là việc làm hết sứccần thiết, cần được nhà trường và đặc biệt là người giáo viên Ngữ Vănquan tâm nhiều nhất trong tình hình hiện nay

Từ những lí do trên, tôi xin trao đổi kinh nghiệm của bản thân về

việc biên soạn hệ thống đề hướng dẫn cho học sinh ôn thi đại học tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao.Qua đây muốn được chia sẻ với các bạn đồng nghiệp để cùng nhau làm tốt hơn nhiệm vụ dạy học của mình,

hướng dẫn học sinh ôn thi đại học đạt kết quả tốt hơn

PHẦN HAI: NỘI DUNG.

I-Khi giảng dạy và hướng dẫn học sinh ôn tập tác phẩm Chí Phèo, mỗi người có một hướng tiếp cận riêng Với cá nhân tôi, khi viết chuyên

đề này tôi dựa trên cơ sở thực tiễn sau:

1 Đúc rút kinh nghiệm từ bản thân trong quá trình giảng dạy môn ngữ

văn ở trường THPT (Từ bài giảng đến việc biên soạn hệ thống đề hướng dẫn cho học sinh ôn thi đại học tác phẩm Chí Phèo của Nam Cao)

2 Học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp trong giảng dạy, ra đề, hướng dẫn học sinh ôn tập

3.Tham khảo một số đề đã ra về tác phẩm Chí Phèo trong những kỳ thi đại học

4.Căn cứ vào thực tế việc học ôn của học sinh đó là:

a Trong bộ môn Ngữ văn ở trường phổ thông trung học nhiều năm nay cho thấy vẫn còn có hiện tượng học sinh học theo kiểu cũ: đọc thuộc, sao chép, nói lại ý sách vở thầy cô mà không hoặc ít có sự sáng tạo khi tiếp xúc tác phẩm văn chương

b Hiện tượng ít tập trung suy nghĩ, ít tìm tòi ở học sinh

c Thị trường sách hiện nay: Sách in ấn nhiều, giảng giải cụ thể tác phẩm, học sinh mua về chép lại một cách máy móc mà không suy nghĩ, sáng tạodẫn đến tình trạng học tủ, học vẹt

d Khi tiếp xúc với tác phẩm văn học, học sinh chỉ hiểu theo một chiều, ít chịu khó phát hiện, vốn từ ngữ nghèo, diễn đạt kém Vì vậy, không đạt hiệu quả cao khi cảm nhận tác phẩm văn chương

II-Từ thực tế trên tôi tự rút ra giải pháp giúp học sinh học và ôn thi đại học đạt hiệu quả như sau:

1.Chuẩn bị bài giảng và giảng tác phẩm Chí Phèo.

-Muốn để học sinh yêu thích môn văn, thích học văn thì giáo viên văn cũng phải thật sự yêu thích, say mê môn học này Sẽ là chuyện hoangtưởng nếu thầy cô đến với văn học bằng một trái tim hững hờ, một sự

“giảng cho hết bài” mà lại mong có học trò yêu thích học văn Tất nhiên yêu thích nó , say mê nó nhưng để truyền niềm yêu thích ấy sang cho họctrò còn phải có thêm một số yếu tố khác nữa như khả năng truyền đạt, sự phối hợp các phương pháp dạy học và tổ chức học sinh học tập…nhưng yêu thích, say mê thậm chí si mê văn học, say mê dạy văn cũng như cái đẹp trong văn chương là yếu tố đầu tiên để thầy và môn văn chinh phục được lòng người đọc nói chung, học sinh nói riêng

-Do đặc điểm riêng của đối tượng học sinh nên khi soạn bài thầy nên soạn bài, chọn phương pháp, phương tiện thích hợp phục vụ cho bài giảng Khi giảng bài cố gắng đơn giản hóa kiến thức (mà không sơ sài, không cắt bớt) bằng cách chọn các từ ngữ giản dị, thậm chí nôm na để các em có thể hiểu được những kiến thức cơ bản nhất.

2.Biên soạn hệ thống câu hỏi, đáp án hướng dẫn học sinh ôn thi đại học đạt hiệu quả:

Sau bài dạy những giờ ôn tập môn học này thường là những giờgiáo viên phải đổ nhiều công sức mà kết quả thu được còn rất hạn chế.Dạy Văn cũng đòi hỏi sự sáng tạo của người giáo viên Người thầy dạyVăn giỏi vừa là một nhà sư phạm lại đồng thời phải có phẩm chất củangười nghệ sĩ Trong giờ ôn tập, tương tác giữa thầy và trò giúp ngườidạy tránh được vai trò độc diễn khô khan, học trò bớt được cảm giác thụđộng, giờ học thoát khỏi không khí nặng nề Việc hướng dẫn học sinh ôntập nếu làm tốt sẽ mang lại những hiệu quả vô cùng thiết thực

Phương pháp ôn tập: Trong quá trình ôn tập, cần giúp học sinh ôn

cả hai mảng kiến thức lẫn kỹ năng làm bài Kiến thức đóng vai trò nền tảng, bởi "không có bột, không thể gột nên hồ”nhưng kỹ năng yếu thì cũng không áp dụng được

Việc hướng dẫn học sinh ôn kiến thức: Có nhiều cách để hệ thống

hóa kiến thức đã học Chúng tôi bám sát vào cấu trúc đề thi đại học, cách hỏi, ra đề của Bộ giáo dục trong những năm gần đây để hướng dẫn học sinh ôn thi đại học theo các cách sau:

Thứ nhất: Biên soạn và hướng dẫn học sinh ôn tập các câu hỏi 2

điểm liên quan đến tác phẩm( tái hiện kiến thức, chi tiết và ý nghĩa

1 Các tên gọi của tác phẩm Chí Phèo :

- Nhan đề đầu tiên 1940: “ Cái lò gạch cũ ”

- Khi in thành sách 1941,NXB Đời mới đổi thành “Đôi lứa xứng đôi”

- Mãi đến năm 1946, tác giả mới đổi thành “Chí Phèo” khi in trong tập “ Luống cày ”

2 Nêu nhận xét :

- Cái lò gạch cũ :

+ Cách gọi này dựa vào hình ảnh cái lò gạch bỏ hoang ở phần đầu và được lặp lại ở câu kết của tác phẩm

+ Ý nghĩa : Nhấn mạnh tích chất quy luật của hiện tượng “ Chí Phèo ” ,tố cáo và lên án xã hội đương thời Tạo nên những ám ảnh trong lòng ngườiđọc về vòng đời quẩn quanh , bế tắc của người nông dân

+ Hạn chế : Cái nhìn bi quan của tác giả về số phận của người nông dân

- Đôi lứa xứng đôi :

+ Cách gọi này dựa vào mối tình giữa Chí Phèo - Thị Nở,nhắm gợi trí tò

mò của một số độc giả đương thời

+ Hạn chế:Chưa khái quát được ý nghĩa của tác phẩm vì mối tình Chí Phèo – Thị Nở chỉ có giá trị như một tình huống tạo nên bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời Chí Phèo, bộc lộ một khía cạnh tư tưởng nhân đạo của tác phẩm.Tên gọi này đã biến mối tình của hai nhân vật thành tròcười và gây ra một hướng tiếp cận sai lệch về tác phẩm

b) Ý nghĩa tư tưởng hình ảnh “ cái lò gạch cũ ”

- Chí chết ,vẫn còn đó chiếc lò gạch cũ ,vẫn còn sẽ có nhiều sản phẩm như Chí trong cái vòng lẩn quẩn không lối thoát Vì thế để không còn những số phận bi kịch như vậy thì phải xóa bỏ những cái lò gạch cũ , cũng có nghĩa là xóa bỏ cái xã hội cũ đó Đó là lời cảnh báo của nhà văn , cũng chính là ý nghĩa toát ra từ tác phẩm

- Hình ảnh “ cái lò gạch cũ” cũng thể hiện cái nhìn bế tắc của Nam Cao ,cũng là bế tắc về tư tưởng lịch sử trong thời điểm đó(Tắt đèn-NTT)

c) Ý nghĩa nghệ thuật :

Trong tác phẩm ,Chi tiết này chủ yếu xuất hiện 2 lần tạo nên kết cấu đầu cuối tương ứng ,kết cấu vòng tròn Kết cấu này nằm trong ý đồ nghệ thuật của nhà văn và là một sáng tạo nghệ thuật đặc sắc

Câu 3:

Truyện ngắn Chí Phèo của Nam Cao có chi tiết nghệ thuật đặc sắc: Tiếng chửi của Chí Phèo Hãy phân tích chi tiết đặc sắc ấy.

Dàn ý:

1 Giới thiệu tác giả ,tác phẩm và chi tiết nghệ thuật

- Tác giả ,tác phẩm

- Giới thiệu chi tiết nghệ thuật

2 Phân tích chi tiết

* Với chi tiết “ tiếng chửi của Chí Phèo”cần phân tích để làm nổi bật tính chất bi kịch của nhân vật được thể hiện qua các khía cạnh như sau :

- Tiếng chửi mở đầu thiên truyện một cách bất ngờ và giới thiệu nhân vật một cách ấn tượng

- Đó là tiếng chửi của một kẻ say nhưng cũng có cái gì đó tỉnh táo ( vì nó

có gì đó “văn vẻ’ , lớp lang : “ trời”- “đời ”-“ cả làng Vũ Đại ”- “ cha đứanào không chửi nhau với hắn ” – “ đứa chết mẹ nào đẻ ra thân hắn ” )

- Đối tượng của tiếng chửi: cái xã hội dửng dưng lạnh lùng , tàn nhẫn đã sinh ra kiếp sống Chí Phèo

- Ý nghĩa tiếng chửi :

+ Đó là phản ứng của Chí Phèo với toàn bộ cuộc đời : Bộc lộ tâm trạng bất mãn của một con người ít nhiều ý thức được mình đã bị xã hội phi nhân tính gạt ra khỏi thế giới loài người à Tiếng chửi là phương thức duy nhất làm cho Chí có đủ dũng khí để giao tiếp với xã hội loài người + Đó là dấu hiệu tuyệt vọng về một kiếp sống cô độc của người nông dân

bị tha hóa , không còn được làm người

+ Tiếng chửi đầu tác phẩm như mở ra 2 bi kịch day dẳng của Chí Phèo :

Bi kịch tha hóa và bi kịch bị từ chối quyền làm người

-Lời trần thuật nửa trực tiếp rất độc đáo : Sự hòa trộn giữa lời người kể chuyện và lời của nhân vật đã làm cho chi tiết tiếng chửi tăng thêm sức bộc lộ trong trạng thái bi phẫn,bế tắc,kiếp sống cô đơn cùng cực của Chí Phèo.Trong giọng điệu này như nghe thấy tiếng chì chiết ,đay nghiến tìnhđời , tình người của tác giả

3 Nhận xét về tác dụng nghệ thuật của chi tiết ấy

Chi tiết nghệ thuật đặc sắc là chi tiết có vai trò nhất định trong việcthể hiện chủ đề tư tưởng tác phẩm hay nhằm nhấn mạnh một khía cạnh quan trọng Cụ thể ở đây là vai trò thể hiện các tư tưởng nhân văn , giá trị hiện thực của tác phẩm Chí Phèo

- Tác giả ,tác phẩm

- Giới thiệu chi tiết nghệ thuật

2 Phân tích chi tiết

* Với chi tiết “ bát cháo hành của Thị Nở cần làm nổi bật giá trị nhân đạo

mà Nam Cao gửi gắm : thiên lương,khao khát hướng thiện trong con người không thể bị dập tắt ,bất chấp hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, nó vẫn luôn tiềm ẩn, sẽ bùng lên mãnh liệt khi có cơ hội Chỉ ra được các khía cạnh sau :

- Nam Cao không miêu tả nhiều về bát cháo hành của Thị Nở (chỉ vài ba câu chữ miêu tả cụ thể như: “cháo hành còn nóng nguyên”, “ bát cháo hành còn bốc khói”, “ trời ơi cháo mới thơm làm sao ! ”…)

-Tác giả tập trung miêu tả phân tích ý nghĩ ,cảm giác ,cảm tưởng của người cho là Thị Nở và nhất là người ăn cháo là Chí Phèo

*Suy nghĩ của người cho cháo(Thị Nở)

+ “ Cái thằng liều lĩnh ấy kể ra thì đáng thương ,còn gì đáng thương bằng đau ốm mà nằm còng queo một mình … ”

+ “ Đang ốm thế thì chỉ ăn cháo hành ,ra được mồ hôi thì là nhẹ nhõm người ngay đó mà … ”

+Thằng này rất ngạc nhiên, mắt hình như ươn ướt vì lần đầu tiên Chí Phèo được người đàn bà cho ăn

+ Hắn nhận ra “ những người suốt đời không ăn cháo hành không biết rằng cháo hành ăn rất ngon…Hắn tự hỏi rồi lại tự trả lời:có ai nấu cho mà

ăn đâu?Mà còn ai nấu cho mà ăn nữa!Đời hắn chưa bao giờ được săn sóc bởi một bàn tay “đàn bà”… ” Hắn nhớ đến bà ba “ Hắn chỉ thấy

nhục,chứ yêu thương gì.Không,hắn chưa được một người đàn bà nào yêu cả…Hắn có thể tìm bạn được,sao chỉ lại gây kẻ thù ”

+Phát hiện “trông thị thế mà có duyên”

+ Đó là hương vị mộc mạc mà ngọt ngào pha lẫn cay đắng của hạnh phúc

và tình người cảm động mà Chí Phèo chưa bao giờ được hưởng Nó là cầu nối đưa Chí trở về với cõi người Bọn thống trị giam cầm Chí hơn 20 năm trời,nhưng chỉ một bát cháo hành đã hóa giải hết các “ phép thuật ” độc ác,thâm hiểm

3 Nhận xét về tác dụng nghệ thuật của chi tiết ấy

Chi tiết nghệ thuật đặc sắc là chi tiết có vai trò nhất định trong việcthể hiện chủ đề tư tưởng tác phẩm hay nhằm nhấn mạnh một khía cạnh quan trọng Cụ thể ở đây là vai trò thể hiện các tư tưởng nhân văn , giá trị nhân đạo của tác phẩm Chí Phèo

Câu 5:Trong tác phẩm Chí Phèo (Nam Cao), sau khi Chí Phèo giết

bá Kiến và tự sát, mọi người có thái độ như thế nào trước cái chết của ChíPhèo ? Qua đó, nhà văn thể hiện tư tưởng gì ?

Dàn ý:

1.Thái độ của mọi người trước cái chết của Chí Phèo:

- Người dân làng Vũ Đại : Họ bàn tán rất nhiều về vụ án không ngờ ấy

Có kẻ mừng thầm, có kẻ mừng ra mặt, có người nói xa xôi, có người nói toạc : "Thằng nào chứ hai thằng ấy chết thì không ai tiếc",

- Mừng nhất là bọn kì hào ở trong làng Họ tuôn đến để hỏi thăm, nhưng chính là để nhìn lí Cường bằng những con mắt thỏa mãn và khiêu khích Đội Tảo thì nói toang toang ngay ngoài chợ : "Thằng bố chết, thằng con lớp này không khỏi người ta cho ăn bùn"

- Những người biết điều thì hay ngờ vực; họ chép miệng nói : "Tre già măng mọc",

-Bà cô thị Nở đay nghiến cháu, còn thị Nở cười, nói lảng, nghĩ thầm "sao

có lúc nó hiền như đất" và thị nhớ lại những lúc ăn nằm với Chí Phèo, độtnhiên thị thấy thoáng hiện ra cái lò gạch cũ bỏ không, xa nhà cửa và vắngngười lại qua

2.Ý nghĩa:

- Nhà văn vạch trần, tố cáo bản chất của giai cấp thống trị Một mặtchúng thờ ơ, lạnh lùng trước cái chết của người nông dân hiền lành,lương thiện bị đẩy vào bước đường cùng trong guồng quay của sự tha hóa

và phải tìm đến cái chết để bảo vệ nhân phẩm Mặt khác, chúng tìm cáchtrừng trị lẫn nhau, cưỡi lên đầu lên cổ nhau, làm cho nhau lụi bại và chonhau "ăn bùn"

- Thể hiện nỗi đau của Nam Cao trước sự vô tình của người dân làng Vũ Đại khi chứng kiến cái chết của đồng loại và thái độ bi quan của nhà văn

về sự tồn tại, tiếp diễn cái xấu, cái ác và sự tha hóa Mặt khác, nhà văn còn thể hiện niềm tin vào bản chất của người nông dân lương thiện qua thái độ của thị Nở Tất cả mọi người đều mừng ra mặt trước cái chết của Chí Phèo chỉ riêng thị Nở biết hắn "hiền như đất" Chí Phèo đã trở lại với bản tính lương thiện của một con người và dám chết để bảo vệ nhân phẩmấy

Thứ hai: Biên soạn câu hoi và hướng dẫn học sinh ôn tập các câu hỏi 5 điểm liên quan đến tác phẩm

*Hỏi về nhân vật, một khía cạnh giá trị của tác phẩm:

Câu 1:

Phân tích nhân vật Bá Kiến trong truyện ngắn Chí Phèo của nhà văn Nam Cao

Dàn ý:

I Vài nét về tác giả tác phẩm và giới thiệu nhân vật Chí Phèo - Nam Cao

- Nam Cao (1917-1951) là nhà văn hiện thực có tư tưởng nhân đạo vừa sâu sắc vừa mới mẻ.Ông am hiểu khá tường tận về cuộc sống của những người nông dân nghèo sau luỹ tre làng Vì vậy, viết về tầng lớp này, ông

đã có hàng loạt tác phẩm rất có giá trị, tiêu biểu nhất trong số đó là Chí Phèo (1941) xứng đáng là kiệt tác của dòng văn học hiện thực phê phán

- Với ngòi bút hiện thực sâu sắc, qua Chí Phèo, Nam Cao tập trung vạch trần mối mâu thuẫn giai cấp đối kháng ngàn đời chưa thể điều hoà Đó là mâu thuẫn giữa người nông dân lao động nghèo khổ bị áp bức với bọn cường hào thống trị Điển hình cho thế lực cường hào thống trị tàn bạo ấy

là Bá Kiến

II Phân tích nhân vật

1 Lai lịch

- Bá Kiến xuất thân trong một gia đình bốn đời làm lí trưởng

-Bản thân ông ta làm lí trưởng, rồi chánh tổng

- Bằng mưu mô và thủ đoạn khôn khéo, hắn lần lượt leo lên đỉnh cao củadanh vọng: tiên chỉ làng Vũ Đại, Bá hộ, Chánh hội đồng kỳ hào, huyện hào, Bắc kỳ nhân dân đại biểu, “hắn khét tiếng đến cả trong hàng huyện”

Ở làng Vũ Đại, nơi có cái thế đất “quần ngư tranh thực”, nghĩa là cả bầy

cá tranh mồi, Bá Kiến trở thành con cá lớn

2 Những nét tính cách của Bá Kiến

Khác với Nghị Lại trong Bước đường cùng của Nguyễn Công Hoan, Nghị Quế trong Tắt đèn của Ngô Tất Tố, những tên địa chủ trọc phú, hủ lậu, Bá Kiến là loại cường hào, cáo già rất lọc lõi Đây là nhân vật mang rõ nét phong cách nghệ thuật độc đáo đầy tài năng của Nam Cao.Khắc hoạ nhân vật này, Nam Cao không nhấn mạnh khía cạnh bóc lột người nông dân mà khắc sâu một nét bản chất đặc biệt của lão Đó là một tên cường hào có nghệ thuật thống trị, đàn áp người nông dân rất thâm hiểm Vì thế, Bá Kiến có những nét tính cách tiêu biểu sau đây:a.Bá Kiến là tên cường hào ác bá, đặc biệt là gian hùng, nham hiểm

- Đây là nét tính cách mang ý nghĩa bản chất nhất của Bá Kiến Nam Cao

đã mô tả nét bản chất ấy qua những chi tiết hết sức sinh động

+ Đó là cái giọng quát rất sang, “bao giờ cũng quát để thử dây thần kinh của người ta”

+Bá Kiến có cái cười Tào Tháo và “giọng nói ngọt nhạt mà thâm hiểm chết người”

- Đặc biệt, Nam Cao để cho nhân vật Bá Kiến độc thoại nội tâm, nhằm phơi bày những suy nghĩ tỉnh táo, nham hiểm: Rút ra được những phươngchâm, thủ đoạn thống trị người nông dân rất khôn ngoan và hiệu quả mà

Bá Kiến đã đúc rút từ bốn đời làm tổng lý:

+ “trị không được thì cụ dùng”

+ “dùng những thằng đầu bò để trị những thằng đầu bò”

+ “mềm nắn rắn buông”

+ “bám thằng có tóc chứ không ai bám kẻ trọc đầu”, với triết lý “thứ nhất

sợ kẻ anh hùng, thứ hai sợ kẻ cố cùng liều thân”

- Bá Kiến là tên cường hào “khôn róc đời” :

+ Con người “thét ra lửa” ấy đã biết ngọt ngào, dịu giọng, xử nhũn với những kẻ cố cùng, liều thân như Chí Phèo để biến hắn thành công cụ đắc lực trong bàn tay thống trị độc ác của lão

+ Biết mềm, biết cứng, biết thu dụng những kẻ bạt mạng, không sợ chết

và không sợ bị tù, rất được việc trong chuyện đối phó với bất cứ anh nào không nghe mình à Tập hợp được một phe cánh, bè đảng xung quanh lão đầy thế lực Sức mạnh của Bá Kiến lấn át tất cả, làm cho bọn cường hào đối địch trong làng phải nể sợ, kiêng dè

b Bá Kiến là tên cường hào thống trị, lọc lừa, gian dối, luôn luôn biết ném đá giấu tay

Đọc tác phẩm Chí Phèo, độc giả thấm thía những suy nghĩ về mưu

kế ứng xử khôn khéo mà hiểm độc của lão:

- “hãy ngấm ngầm đẩy người ta xuống sông, nhưng rồi dắt nó lên để nó đền ơn

- “Hãy đập bàn đập ghế đòi cho được năm đồng, nhưng được rồi thì vứt trả năm hào vì thương anh túng quá”

Vì thế, nhận cho ra bộ mặt thật của tên cáo già Bá Kiến không phải điều

d Bá Kiến là tên cường hào có nhân cách xấu xa, dâm đãng, đồi bại

Dù đã ngoài 60 tuổi, một lúc có đến bốn vợ, hay ghen bóng ghen gió với những trai trẻ và rất sợ vợ nhưng chính lão cáo già háo sắc và thích chơi “trống bỏi” ấy lại bí mật đi lại với vợ Binh chức đã có bốn con,rồi còn lên tỉnh ngồi chung xe, chơi bời trác táng

e Bá Kiến là kẻ đẩy bao người nông dân lương thiện vào con đường tha hóa, cùng quẫn

Chính tên cáo già lọc lõi, gian hùng ấy đã đưa biết bao người dân lương thiện như Binh chức, Năm thọ vào tù, vào con đường tha hoá, bị đày đoạ, và khi cần thì sẵn sàng thí mạng những con người khốn khổ đó Việc Bá Kiến xúi Chí Phèo đi đòi tiền Đội Tảo chẳng khác nào cài sẵn một cái bẫy để mượn tay Đội Tảo giết chết Chí Phèo

III Kết luận

- Bá Kiến là tên cường hào điển hình sắc sảo, vừa có những nét cá tính sinh động vừa có những nét chung phổ biến, tiêu biểu cho bọn cường hào,địa chủ gian ác

- Nhân vật Bá Kiến cũng là một hình tượng mang rõ nét tài năng của Nam Cao Trong dòng văn học hiện thực phê phán lúc bấy giờ, ít có ngòi bút nào khắc hoạ được một hình tượng sinh động và có chiều sâu như thế !

-“Chí Phèo” là kiệt tác của Nam Cao về đề tài người nông dân và là kết tinh khá đầy đủ cho tài năng của Nam Cao Tác phẩm đi sâu vào tấn bi kịch tinh thần của nhân vật chính Chí Phèo.

- Bi kịch của Chí Phèo gồm hai bi kịch nối tiếp nhau

+ Thứ nhất, bi kịch bị tha hóa, đầy đọa lăng nhục, từ một con người nông dân lương thiện bị xã hội biến thành một kẻ bất lương, thậm chí thành

“con quỷ dữ”

+ Bi kịch thứ hai là bị từ chối quyền làm người

Đoạn mô tả Chí Phèo từ buổi sáng sau khi gặp Thị Nở đến khi kết thúc cuộc đời thuộc bi kịch thứ hai

2 Phân tích cụ thể diễn biến tâm trạng Chí Phèo

a Trước hết là sự thức tỉnh Bắt đầu là tỉnh rượu

- Tỉnh rượu : “Sau những cơn say vô tận”, “bây giờ thì hắn tỉnh” sau đêmgặp Thị Nở, Chí Phèo đã sống lại những cảm xúc đầy nhân tính

+ Hắn cảm nhận được không gian xung quanh với “cái lều ẩm thấp mới chỉ lờ mờ”

+Đặc biệt hắn đã cảm nhận được những âm thanh quen thuộc của cuộc sống quanh mình: “Tiếng cười nói của những người đi chợ; tiếng gõ mái chèo đuổi cá, tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá!”

Những âm thanh bình dị ấy ngày nào chả có, nhưng xưa nay, vì say hắn

bị xã hội làm cho “mù điếc cả tâm hồn”, không nghe được

+Cùng với sự cảm nhận bức tranh cuộc sống xung quanh, Chí Phèo cũng

đã cảm nhận được một cách thấm thía về tình trạng thê thảm của bản thânmình (già nua, cô độc, trắng tay):“Chí Phèo dường như đã trông thấy

trước tuổi già của hắn, đói rét, ốm đau và cô độc, điều này còn đáng sợ hơn đói rét và ốm đau”.

+ Chí nhận ra thực tế đau lòng là mình chưa từng được chăm sóc như thế:Hắn “rất ngạc nhiên”, “mắt hắn hình như ươn ướt”, bởi vì “đây là lần thứ nhất hán được người ta cho cái gì” Hắn nhận ra “Trời ơi, chào mới thơm làm sao!” ( Chú ý đến chi tiết bát cháo hành và Chí Phèo khóc – Cần thấy đó là những dấu hiệu của nhân tính bị vùi lấp đang trở về )Chí Phèo hi vọng

-“Trời ơi! Hắn thèm lương thiện, hắn muốn làm hòa với mọi người biết bao! Thị Nở sẽ mở đường cho hắn”, mọi người sẽ lại nhận hắn vào cái xã hội bằng phẳng của những con người lương thiện Chúng sẽ làm thành một cặp rất xứng đôi Chúng nhất định sẽ lấy nhau Câu trả lời của Thị

Nở lúc này sẽ quyết định số phận của Chí: được kết nạp lại xã hội loài người hay vĩnh viễn bị đày đọa trong kiếp sống thú vật?

- Chí Phèo hồi hộp hi vọng Nhưng cánh của hi vọng vừa hé mở thì đã bị đóng sầm ngay lại Vì bà cô không cho Thị Nở “đâm đầu” đi lấy “thằng chỉ có một nghề là rạch mặt ăn vạ”

c Tiếp đó là niềm thất vọng và đau đớn :

Bà cô không cho Thị Nở lấy Chí Thị Nở từ chối Chí chạy theo nắm lấytay Thị Nở như là nổ lực cuối cùng để níu Thị Nở lại với mình Thị Nở đẩy Chí ngã , tỏ sự cắt đứt dứt khoát Đau đớn và căm hận mù quáng, Chí nguyền sẽ giết chết bà cô và Thị Nở

d) Cuối cùng là trạng thái phẫn uất và tuyệt vọng :

- Hắn lôi rượu ra uống “Nhưng càng uống càng tỉnh ra! Chao ôi! Buồn” Hắn cứ thoảng lấy hơi cháo hành - hơi của tình yêu hạnh phúc đang sắp tuột khỏi bàn tay cố níu kéo của Chí và “ôm mặt khóc rưng rức” Đây chính là đỉnh điểm của bi kịch tinh thần trong Chí Phèo

- Quằn quại trong tuyệt vọng, Chí Phèo lại xách dao ra đi Nhưng hắn không rẽ vào nhà Thị Nở như đã dự định ban đầu (đến đâm chết con đĩ

Nở và con khọm già kia) mà đến thẳng nhà Bá Kiến Trong cơn say, hắn càng thấm thía tội ác của kẻ đã cướp đi hình người và hồn người của hắn Chí Phèo đã vung lưỡi dao căm thù lên giết chết Bá Kiến và quay lại tự kết liễu cuộc đời Chí Phèo chết vì không tìm ra lối thoát, vì xã hội khôngcho hắn sống

Tác phẩm kết thúc, Chí Phèo Chết Nhưng dường như hiện tượng Chí Phèo - hiện tượng hàng vạn người nông dân lương thiện bị xã hội đẩy vàocon đường tha hóa, lưu manh hóa và khi ý thức nhân phẩm trở về thì bị

xã hội lạnh lùng cự tuyệt vẫn chưa chấm dứt Chi tiết cái lò gạch bỏ không, vắng người qua lại hiện ra ở cuối tác phẩm khi Thị Nở nhìn nhanhxuống bụng, bỗng tưởng tượng ra hình ảnh này đã nói với ta điều gì đó

3 Kết luận

Quá trình diễn biến tâm trạng nói trên của Chí Phèo đã làm nổi rõ bi kịch:

“Sinh ra là người mà không được làm người” Qua đó, Nam Cao đã bày

tỏ sự cảm thông sâu sắc với khát vọng lương thiện trong con người và sự

bế tắc của hiện thực xã hội bấy giờ

Câu 3:

Phân tích những nét đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm Chí Phèo

Dàn ý:

MB:

- Gthiệu vài nét về tgiả Nam Cao và sự nghiệp văn học của ông

- Gthiệu tác phẩm Chí Phèo và đặc sắc nghệ thuật cảu tác phẩm

TB:

Đặc sắc nghệ thuật:

- NT điển hình hoá của Nam Cao thể hiên qua cách miêu tả, phân tích tâm kí của n/v Chí Phèo, Chí Phèo đại diện cho những ng` nông dân bị bần cùng hoá tới mức đọ tột cùng vừa bị đẩy và con đường lưu manh hoá,tha hoá tớy mức đánh mất cả nhân hình lẫn nhân tính Tuy nhiên Nam Cao cũng tẩo hình ảnh nhân vật Chí Phèo đọc đáo, tiêu biểu và có thể nói

là duy nhất trong nần văn học Việt Nam, điều đó đc thể hiện trong nthuật khắc họa khuôn mặt của Chí

- Nam Cao miêu tả nhân vật trong quá trình vận đọng và phát triển của tính cách, của sự phát triển về tâm lí, khiến nhân vật trở nên có sức sống, sinh đônngj và do đó nhân vật trở thành điển hình của văn học

=> Thành công trong việc xdựng n/v điển hình mang tính cáh điển hình

- Qua Chí Phèo, Nam Cao rất thành công trong việc tổ chức tác phẩm:+ NC tạo nên một cốt truyện có tính kịch tính cao: Cốt truyện đc dẫn dắt bằngcác nút thắt kịch tính để dẫn tớy một kết thúc hợp lí mà về hình thức tưởng chừng đó là 1 kết thúc ngẫu nhiên

+ Cốt truyện của NC đc đặt trong khung time hiện tại trong đó có sự đảo chiều, có quay ngược time kể, PHần mở đầu và kết thúc thụoc time hiện tại, tức là gắn vs những gì đang diễn ra trc' mắt ng` kể chuyện, twong ứng

vs những gì ng` kể chuyện đnag quan sát đc Phần giữa có sự dảo chiều time, nhân vật người kể chuyện đang về quá khứ để chỉ ra gốc gác của Chí Phèo rồi quay lại kể theo trình tự qkhứ- hiện tại để nối liền mạch kể

Sự thay đổi thời gian kể gắn liền với thay đôi điểm nhìn trần thuật, tạo nên tiếng nói đa âm trong câu chuyện, cụ thể là câu chuyện về cđời chí Phèo ko chỉ đc tái hiện đơn giản qua cách kể, lời kể của n/v ng` kể

chuyện mà còn qua điểm nhìn của chính Chí Phèo, Thị Nở, bá Kiến, các điểm nhìn này tạo sự đa dạng trong nghệ thuật trần thuật, tạo ra sự phối âm, hoà điệu trong tác phẩm

- Nam Cao rất thành công trong việc sử dụng ngôn ngữ kể chuyện, bao gồm ngôn ngữ kể và tả của nhân vật ng` kể chuyện, ngôn ngữ mang tính

cá thể và đc cá thể hoá của các nhân vật trong truyện

+ kết hợp đối thoại và đọc thoại, lời kể gián tiếp + lời kể nửa trực tiếp+ Độc thoại mang dấu ấn độc thoịa nội tâm như đoạn Chí Phèo tỉnh rwoujngồi ôn lại qkhứ, cảnh Bá Kiến ngồi đợi bà Ba

+ Kiểu đối thoại một chiều mà bên phát tín hiệu thì cứ phát, bên nhận tínhhiệu thì ko có phản ứng rep như cảnh Chí Phèo - Thị Nở gặp nhau sau trận ốm

- Khi tạo ra các nhân vật, Nam Cao trung thành với nguyên tắc phản ánh hiện thực song nhà văn ko phóng đại cực đoan phần bản năng, thú tính trong con người, không hạ thấp, không xóa bỏ nét đẹp mang tính người của các nhân vật, đây chính là nét đặc sắc trong nghệ thuật vị nhân sinh của Nam Cao

I Khái niệm nhân phẩm :

- Nhân phẩm là phẩm giá cuả con người , tức là những giá trị cuả một người được xã hội công nhân Nhân phẩm được đánh giá theo chuẩn mựcđạo đức, đồng thời cũng được pháp luật bảo vệ

- Chuẩn mực cuả nhân phẩm là phẩm chất và giá trị cuả người lao động lương thiện.Những kẻ phạm pháp không còn nhân phẩm , người ta có thể bắt giam , đánh đập ,rồi tử hình Những cô gái mại dâm không còn nhân phẩm phải đưa vào trường phục hồi nhân phẩm giáo dục những phẩm chất và giá trị làm người lương thiện

* Tình trạng nhân phẩm cuả Chí Phèo:

- Chí ở tù ra , đã mất một phần nhân phẩm , rồi bị tha hoá mất hẳng nhân hình , nhân tính , bị mọi người coi là “ con quỷ dữ làng Vũ Đại “ à Chí không còn được xã hội coi Chí là một con người

- Thực ra Chí cũng không ý thức về nhân phẩm vì Chí say đến nỗi không còn biết mình có mặt trên đời Chí sống với mọi người nhưng lại vi phạm vào những giá trị làm người : giá trị đạo đức ,luật pháp ( say rượu ăn vạ, đốt nhà mẹ bán rượu , cưỡng hiếp Thị Nở )

II Tư tưởng nhân đạo cuả Nam cao

Thể hiện ở khát vọng làm người lương thiện cuả Chí , mà cốt lõi là ý thức

về nhân phẩm.Trong tp , Chí 3 lần ý thức về nhân phẩm :

bà gọi lên bóp chân ! Hắn thấy nhục hơn là thích “ vì “ con vợ chủ sai hắn làm một việc không chính đáng “ , “ thấy hắn dung dằng , bà mắng xơi xới vào mặt , hắn chỉ thấy nhục “

* Nhục là trạng thái nhân phẩm bị xúc phạm , vì phải “ làm những việc không chính đáng”

Công việc cuả Chí là làm canh điền như những người nông dân khác Chí cũng từng ước mơ “ Hình như có một thời hắn đã ao ước có một gia đình nho nhỏ Chồng cuốc mướn cày thuê , vợ dệt vải , chúng lại

bỏ một con lợn nuôi để làm vốn liếng Khá giả thì mua dăm ba sào ruộng làm ”

- Trạng thái nhục cuả Chí và cử chỉ dùng dằng không làm theo lời bà Ba ,giúp người đọc hiểu nhân phẩm cuả Chí lúc ấy là nhân phẩm một người nông dân lương thiện Chí ý thức rõ về nhân phẩm cuả mình Cũng vì điều này Chí bị BK ghen , cho đi ở tù

- Chí ý thức rõ về nhân phẩm cuả mình , bây giờ Chí là kẻ ác , kẻ làm

ác , Chí không còn nhân phẩm Chí ăn năn : đó là trạng thái phục hồi nhân phẩm “ Chí thèm lương thiện , hắn muốn làm hoà với mọi người biết bao Họ sẽ nhận hắn vào cái xã hội bằng phẳng , thân thiện cuả những người lương thiện “ ( cái xã hội mà Chí đã làm xáo trộn, bị mọi người xa lánh ) Chí nghĩ rằng Thị Nở sẽ mở đường cho Chí , hắn nhìn Thị Nở cười mà thấy tự nhiên nhẹ người

- Năm ngày sống với Thị Nở , Chí đã thực sự thực hiện được ướ`c mơ cuả mình : có một gia đình , có nhà có vườn.Chí sống lương thiện như mọi người lương thiện khác Điều này lộ ra bản chất cuả Chí là người lương thiện , khát vọng cháy bỏng cuả Chí là trở về cuộc đời lương thiện3.Lần thứ 3 :

- Thị Nở đi gặp bà cô bà bảo thị “ Đàn ông chết hết cả rồi sao , mà lại đâm đầu đi lấy một thằng không cha Ai lại đi lấy thằng chỉ có một nghề

là rạch mặt ra ăn vạ Trời ơi nhục nhã ơi là nhục nhã “, “ đã nhịn được đến bằng này tuổi thì nhịn hẳn , ai lại đi lấy thằng Chí Phèo “ Nghe thế thị lộn ruột , Thị chạy sang nhà Chí Phèo , chửu hắn một trận “ trút vào mặt hắn tất cả lời bà cô”, hắn nghĩ ngợi một tí rồi hình như hiểu Hắn bỗng ngẩn người Sau khi Thị Nở gạt hắn ngã xuống đất rồi bỏ đi Hắn uống rượu ”càng uống lại càng tỉnh ra Tỉnh ra , chao ôi buồn Hắn cứ thoang thoảng thấy hơi cháo hành.Hắn ôm mặt khóc rưng rức , rồi lại uống , lại uống “