ĐỀ TÀI: Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các hộ dân huyện Gia Viễn. ( Nghiên cứu TH: khu công nghiệp Gián Khẩu xã Gia Tân –huyện Gia Viễntỉnh Ninh Bình ) Sinh viên thực hiện : Phạm Tuấn Đạt (nhóm trưởng) Lê Tuấn Anh Đỗ Ngọc Tiến 1. Tính cấp thiết của đề tài Công nghiệp hóa là một xu hướng tất yếu của cuộc sống,là cơ sở để đánh giá trình độ phát triển kinh tế văn hóa xã hội của mỗi khu vực, mỗi quốc gia. Trong những năm qua,việc quy hoạch dân cư,phát triển các khu công nghiệp,nâng cấp cơ sở hạ tầng,tạo điều kiện cho việc mở rộng và phát triển kinh tếxã hội là chính sách được các cấp chính quyền và nhân dân tỉnh Ninh Bình đặc biệt quan tâm. Những chính sách này đã và đang mang lại những hiệu quả to lớn làm thay đổi diện mạo của tỉnh với cơ sở hạ tầng ngày càng hiện đại,các khu công nghiệp ngày càng phát triển,đời sống của người dân có nhiều thay đổi. Tuy nhiên,bất kỳ chính sách nào dù có thành công đến mấy cũng tồn tại nhiều vấn đề xã hội nhất định. Điều đó đòi hỏi các cấp,các nghành phải có cái nhìn toàn diện,hợp lý để tăng cường hiệu quả cho xã hội,nâng cao đời sống nhân dân,đảm bảo sự phát triển kinh tế xã hôi bền vững. Để phát triển các khu công nghiệp,trong những năm qua hàng trăm hộ dân của huyện Gia Viễn đã di dời để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xây dựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật của các khu công nghiệp. Trên nhiều mặt, đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt, tuy nhiên do truyền thống gắn với việc thâm canh lúa nước nên khi diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp ở một số nơi, một số người chưa thích nghi với môi trường sống mới hoặc chưa tìm được việc làm phù hợp. Mức sống của một bộ phận dân cư chưa ổn định nhất là số người làm nghề tự do. Từ những lý do trên chúng em đã tiến hành nghiên cứu tìm hiểu đề tài “Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các hộ dân huyện Gia Viễn”để tìm hiểu rõ hơn những thay đổi trong đời sống kinh tế người dân quanh khu công nghiệp Gián Khẩu,xã Gia Tân – Gia Viễn – Ninh Bình. 2. Tổng quan đề tài Trong những năm qua, do những yêu cầu cả về mặt lý luận và thực tiễn, đã có rất nhiều các công trình khác nhau nghiên cứu về đời sống kinh tế của người dân quanh các khu công nghiệp như: Bài viết “ Tácđộng của quá trình công nghiệp hiện đại hóa lên đời sống gia đình” đăng ngày 2862010 trên báo ĐLăk. Bài viết đã nêu lên những tác động như:gây áp lực lớn đối với mưu sinh và tồn tại của các tầng lớp dân cư,nhu cầu làm giàu,nhu cầu phát triển công việc… Thu hẹp thời gian cá nhân,cuốn con người vào lối sống thực dụng,làm rạn nứt tình cảm gia đình,cộng đồng, làng xóm…Các giá trị truyền thống đang bị đe dọa và ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển của gia đình.Bài viết cũng chưa đưa ra được những những giải pháp cụ thể nào. Đề tài “Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa,công nghiệp hóa đến đời sống và việc làm cuả hộ dân trên địa bàn huyện Duy Tiên tỉnh Hà Nam giai đoạn 20002010” Người thực hiện Phạm Học Kình, Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội, đề tài nói về ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa đến đời sống việc làm, các nguồn lực của hộ nông dân như: đất đai,lao động và vốn, đó là tình trạng ruông đất manh mún khó khăn cho canh tác trồng trọt và quy mô diện tích có xu hướng ngày càng thu hẹp,nguồn lực và tiền vốn bao gồm là tiền tích lũy và vốn vay,đây là nguồn vốn để hộ nông dân trang trải cuộc sống và đầu tư cho sản xuất và phát triển kinh tế, bên cạnh đó cũng ảnh hưởng đến thu nhập của người dân,đến mức sống của người dân. Tuy nhiên, vấn đề phát triển ở mỗi địa phương là khác nhau, do đó trên cơ sở kế thừa kết qua nghiên cứu của đề tài nhóm nghiên cứu sẽ đi sâu tìm hiểu vấn đề này tại một địa bàn nghiên cứu khác. Đề tài “ Luận văn Ảnh hưởng của các khu công nghiệp đến đời sống hộ nông dân ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên”người thực hiện Lê Thị Phương, Trường Đại học kinh tế và quản trị kinh doanh Đại học Thái Nguyên. Đề tài nói về ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của các khu công nghiệp đến đời sống của người nông dân ở huyện phổ yên. Ảnh hưởng tích cực,việc xây dựng các khu công nghiệp làm tăng giá trị sản xuất nông nghiệp trên một diện tích canh tác,góp phần tạo ra nhiều việc làm cho ngườidân,góp phần nâng cao đời sống về cả vật chất tinh thần,thúc đẩy công nghiệp nông thôn ngày càng phát triển.việc xây dựng các khu công nghiệp là yếu tố cơ bản cho phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế,mở rộng quy mô,chất lượng hệ thống cơ sở hạ tầng nông thôn,năng cao trình độ cho người dân… Ảnh hưởng tiêu cực,diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện ngày càng bị thu hẹp,tác động đến sinh thái,ảnh hưởng đến đời sống và sức khỏe của người dân địa phương. Những nét đẹp truyền thống bị tổn hại,các tệ nạn xã hội không ngừng gia tăng. Với những công trình nghiên cứu nêu trên, trên cơ sở kế thừa và phát triển các nội dung đã tìm hiểu, nhóm nghiên cứu đi sâu tìm hiểu đề tài “Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các hộ dân huyện Gia Viễn”. 3. Câu hỏi nghiên cứu Trong quá trình nghiên cứu nhóm đã đưa ra một số câu hỏi nghiên cứu: GT1: Mức sống của các hộ gia đình quanh khu công nghiệp Gián Khẩu hiện nay thay đổi như thế nào? GT2: Cơ cấu ngành nghề của các hộ gia đình quanh khu công nghiệp Gián Khẩu sau khi bán đất nông nghiệp thay đổi ra sao? 4. Mục tiêu, mục đích nghiên cứu 4.1 Mục tiêu nghiên cứu 4.1.1: Mục tiêu chung Đề tài góp phần ổn định và nâng cao đời sống kinh tế của các hộ nông dân chịu ảnh hưởng của quá trình thu hồi đất phục vụ xây dựng các khu công nghiệp trên địa bàn huyện Gia Viễn. 4.1.2: Mục tiêu cụ thể. Hệ thống hóa được cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề công nghiệp hóa và tác động của công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của người dân vùng chịu ảnh hưởng. Đánh giá được thực trạng quá trình công nghiệp hóa trên địa bàn huyện Gia Viễn. Đánh giá được những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của các khu công nghiệp (quá trình công nghiệp hóa) tới đời sống kinh tế của người dân nông thôn trong vùng chịu ảnh hưởng. . 5. Đối tượng,phạm vi ,khách thể nghiên cứu 5.1 Đối tượng nghiên cứu Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các hộ dân huyện Gia Viễn. 5.2 Phạm vi nghiên cứu 5.2.1 Phạm vi không gian Địa bàn: xã Gia Tân Huyện Gia Viễn Ninh Bình 5.2.2 Phạm vi thời gian Dự kiến 102015 112015. 5.2.3: Phạm vi nội dung. Do hạn chế về điều kiện và thời gian nghiên cứu nên nhóm nghiên cứu chỉ tiến hành nghiên cứutrong phạm vi nội dung: Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các hộ dân huyện Gia Viễn, nghiên cứu trường hợp người dân quanh khu công nghiệp Gián Khẩu huyện Gia Viến. 5.3 Khách thể nghiên cứu. Các hộnông dân quanh khu công nghiệp Gián Khẩu,Xã Gia Tân,Huyện Gia Viễn Tỉnh Ninh Bình. .7. Giả thuyết nghiên cứu. Đa số các hộ gia đình quanh khu công nghiệp Gián Khẩu đều có mức sống thấp sau khi bán đất nông nghiệp cho khu công nghiệp.
Trang 1Sinh viên thực hiện : Phạm Tuấn Đạt (nhóm trưởng)
Lê Tuấn Anh
Trang 2Công nghiệp hóa là một xu hướng tất yếu của cuộc sống,là cơ sở đểđánh giá trình độ phát triển kinh tế- văn hóa- xã hội của mỗi khu vực, mỗiquốc gia.
Trong những năm qua,việc quy hoạch dân cư,phát triển các khu côngnghiệp,nâng cấp cơ sở hạ tầng,tạo điều kiện cho việc mở rộng và phát triểnkinh tế-xã hội là chính sách được các cấp chính quyền và nhân dân tỉnhNinh Bình đặc biệt quan tâm Những chính sách này đã và đang mang lạinhững hiệu quả to lớn làm thay đổi diện mạo của tỉnh với cơ sở hạ tầngngày càng hiện đại,các khu công nghiệp ngày càng phát triển,đời sống củangười dân có nhiều thay đổi
Tuy nhiên,bất kỳ chính sách nào dù có thành công đến mấy cũng tồntại nhiều vấn đề xã hội nhất định Điều đó đòi hỏi các cấp,các nghành phải
có cái nhìn toàn diện,hợp lý để tăng cường hiệu quả cho xã hội,nâng caođời sống nhân dân,đảm bảo sự phát triển kinh tế xã hôi bền vững
Để phát triển các khu công nghiệp,trong những năm qua hàng trăm hộdân của huyện Gia Viễn đã di dời để tạo điều kiện thuận lợi cho việc xâydựng cơ sở hạ tầng kỹ thuật của các khu công nghiệp
Trên nhiều mặt, đời sống của người dân được cải thiện rõ rệt, tuy nhiên
do truyền thống gắn với việc thâm canh lúa nước nên khi diện tích đất nôngnghiệp bị thu hẹp ở một số nơi, một số người chưa thích nghi với môitrường sống mới hoặc chưa tìm được việc làm phù hợp Mức sống của một
bộ phận dân cư chưa ổn định nhất là số người làm nghề tự do
Từ những lý do trên chúng em đã tiến hành nghiên cứu tìm hiểu đề
tài “Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của
Trang 3các hộ dân huyện Gia Viễn” để tìm hiểu rõ hơn những thay đổi trong đời
sống kinh tế người dân quanh khu công nghiệp Gián Khẩu,xã Gia Tân –Gia Viễn – Ninh Bình
2 Tổng quan đề tài
Trong những năm qua, do những yêu cầu cả về mặt lý luận và thựctiễn, đã có rất nhiều các công trình khác nhau nghiên cứu về đời sống kinh
tế của người dân quanh các khu công nghiệp như:
Bài viết “ Tác động của quá trình công nghiệp- hiện đại hóa lên đời sống
gia đình” đăng ngày 28/6/2010 trên báo ĐLăk Bài viết đã nêu lên những tác động
như:gây áp lực lớn đối với mưu sinh và tồn tại của các tầng lớp dân cư,nhu cầulàm giàu,nhu cầu phát triển công việc… Thu hẹp thời gian cá nhân,cuốn con ngườivào lối sống thực dụng,làm rạn nứt tình cảm gia đình,cộng đồng, làng xóm…Cácgiá trị truyền thống đang bị đe dọa và ảnh hưởng đến sự tồn tại và phát triển củagia đình.Bài viết cũng chưa đưa ra được những những giải pháp cụ thể nào
Đề tài “Ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa,công nghiệp hóa đến đời sống và
việc làm cuả hộ dân trên địa bàn huyện Duy Tiên tỉnh Hà Nam giai đoạn 2010” Người thực hiện Phạm Học Kình, Trường Đại học Nông Nghiệp Hà Nội,
2000-đề tài nói về ảnh hưởng của quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa đến đời sốngviệc làm, các nguồn lực của hộ nông dân như: đất đai,lao động và vốn, đó là tìnhtrạng ruông đất manh mún khó khăn cho canh tác trồng trọt và quy mô diện tích có
xu hướng ngày càng thu hẹp,nguồn lực và tiền vốn bao gồm là tiền tích lũy và vốnvay, đây là nguồn vốn để hộ nông dân trang trải cuộc sống và đầu tư cho sản xuất
và phát triển kinh tế, bên cạnh đó cũng ảnh hưởng đến thu nhập của người dân,đếnmức sống của người dân Tuy nhiên, vấn đề phát triển ở mỗi địa phương là khácnhau, do đó trên cơ sở kế thừa kết qua nghiên cứu của đề tài nhóm nghiên cứu sẽ
đi sâu tìm hiểu vấn đề này tại một địa bàn nghiên cứu khác
Trang 4Đề tài “ Luận văn Ảnh hưởng của các khu công nghiệp đến đời sống hộ
nông dân ở huyện Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên” người thực hiện Lê Thị Phương,
Trường Đại học kinh tế và quản trị kinh doanh - Đại học Thái Nguyên Đề tài nói
về ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của các khu công nghiệp đến đời sống của ngườinông dân ở huyện phổ yên
Ảnh hưởng tích cực,việc xây dựng các khu công nghiệp làm tăng giá trị sản xuấtnông nghiệp trên một diện tích canh tác,góp phần tạo ra nhiều việc làm cho ngườidân,góp phần nâng cao đời sống về cả vật chất tinh thần,thúc đẩy công nghiệpnông thôn ngày càng phát triển.việc xây dựng các khu công nghiệp là yếu tố cơ bảncho phát triển kinh tế và chuyển dịch cơ cấu kinh tế,mở rộng quy mô,chất lượng hệthống cơ sở hạ tầng nông thôn,năng cao trình độ cho người dân…
Ảnh hưởng tiêu cực,diện tích đất nông nghiệp trên địa bàn huyện ngày càng bịthu hẹp,tác động đến sinh thái,ảnh hưởng đến đời sống và sức khỏe của người dânđịa phương Những nét đẹp truyền thống bị tổn hại,các tệ nạn xã hội không ngừnggia tăng
Với những công trình nghiên cứu nêu trên, trên cơ sở kế thừa và phát triển các nội
dung đã tìm hiểu, nhóm nghiên cứu đi sâu tìm hiểu đề tài “Ảnh hưởng của quá
trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các hộ dân huyện Gia Viễn”.
3 Câu hỏi nghiên cứu
Trong quá trình nghiên cứu nhóm đã đưa ra một số câu hỏi nghiên cứu:
Trang 5*GT1: Mức sống của các hộ gia đình quanh khu công nghiệp Gián Khẩu hiện nay thay đổi như thế nào?
*GT2: Cơ cấu ngành nghề của các hộ gia đình quanh khu công nghiệp Gián Khẩu sau khi bán đất nông nghiệp thay đổi ra sao?
4 Mục tiêu, mục đích nghiên cứu
4.1 Mục tiêu nghiên cứu
4.1.1: Mục tiêu chung
Đề tài góp phần ổn định và nâng cao đời sống kinh tế của các hộ nông dânchịu ảnh hưởng của quá trình thu hồi đất phục vụ xây dựng các khu côngnghiệp trên địa bàn huyện Gia Viễn
4.1.2: Mục tiêu cụ thể.
- Hệ thống hóa được cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề công nghiệp hóa
và tác động của công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của người dân vùng chịuảnh hưởng
- Đánh giá được thực trạng quá trình công nghiệp hóa trên địa bàn huyệnGia Viễn
- Đánh giá được những ảnh hưởng tích cực và tiêu cực của các khu côngnghiệp (quá trình công nghiệp hóa) tới đời sống kinh tế của người dân nôngthôn trong vùng chịu ảnh hưởng
5 Đối tượng,phạm vi ,khách thể nghiên cứu
Trang 65.1 Đối tượng nghiên cứu
Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các
hộ dân huyện Gia Viễn
- Do hạn chế về điều kiện và thời gian nghiên cứu nên nhóm nghiên cứu chỉ
tiến hành nghiên cứu trong phạm vi nội dung: Ảnh hưởng của quá trình công
nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của các hộ dân huyện Gia Viễn, nghiên cứutrường hợp người dân quanh khu công nghiệp Gián Khẩu- huyện Gia Viến
5.3 Khách thể nghiên cứu.
-Các hộ nông dân quanh khu công nghiệp Gián Khẩu,Xã GiaTân,Huyện Gia Viễn Tỉnh Ninh Bình
.7 Giả thuyết nghiên cứu.
- Đa số các hộ gia đình quanh khu công nghiệp Gián Khẩu đều có mức
sống thấp sau khi bán đất nông nghiệp cho khu công nghiệp
- Sau khi bán đất cho khu công nghiệp Gián Khẩu đa số người dân đượcnhận vào làm công nhân trong khu công nghiệp
8 Phương pháp nghiên cứu.
8.1: Phương pháp luận.
Trang 7Chủ nghĩa duy vật lịch sử.
Chủ nghĩa duy vật lịch sử chỉ ra rằng tồn tại xã hội quy định ý thức xã hội Ýthức xã hội là sự phản ánh của tồn tại xã hội, phụ thuộc vào tồn tại xã hội trongnhững thời kỳ lịch sử khác nhau, có những lý luận, quản điểm, tư tưởng xã hộikhác nhau là do những điều kiện khác nhau của đời sống vật chất quy định Do đóđòi hỏi chúng ta khi nhận thức về một sự vật hiện tượng cụ thể mà sự vật đó sinh
ra, tồn tại và phát triển
Khi giải thích về các hiện tượng xã hội và những biến đổi xã hội của nó Chủnghĩa duy vật lịch sử bao giờ cũng xuất phát từ những điều kiện thực sự của sựhoạt động của con người trong những điều kiện cụ thể
Do vậy, khi nghiên cứu về Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời
sống kinh tế của các hộ gia đình huyện Gia Viễn cần phải đặt vấn đề trong bối
cảnh thay đổi và phát triển của đất nước về kinh tế- xã hội và văn hóa để tìm hiểunhững ảnh hưởng từ quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tế của người dân
Chủ nghĩa duy vật biện chứng.
Chủ nghĩa duy vật biện chứng đòi hỏi chúng ta khi nhận thức hay giải thích về
các hiện tượng hay quá trình đời sống xã hội phải đặt trong mối quan hệ phụ thuộclẫn nhau có tính quy luật giữa chúng, đi tìm nguồn gốc của các quá trình xã hộitrong những mâu thuẫn biện chứng khách quan nội tại của chúng
Do vậy, khi tìm hiểu về : “Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời
sống kinh tế củacác hộ dân huyện Gia Viễn” phải xem xét trên nhiều khía cạch
khác nhau, và trong mối quan hệ với các yếu tố khác nhau, để tìm ra những đặctrưng cơ bản nhất
Trang 88.2: Phương pháp thu thập thông tin.
8.2.1: Phương pháp phân tích tài liệu
Đây là phương pháp được sử dụng chủ yếu trong đề tài qua thu thập phântích, tham khảo các công trình nghiên cứu, tài liệu có sẵn của huyện Gia Viễn
từ đó tiến phân tích, tổng hợp và phân loại các kết quả thu được nhằm đưa rađánh giá, kết luận về kết quả nghiên cứu đó
8.2.2: Phương pháp thống kê xã hội học.
Phương pháp này giúp thống kê các thông tin, số liệu thu thập được từ đótiến hành phân tích nhận xét và đánh giá về kết quả nghiên cứu
8.2.3: Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi.
Trong quá trình nghiên cứu nhóm nghiên cứu tiến hành điều tra khảosát bằng bảng hỏi với kích thước mẫu dự kiến là 50 bảng hỏi, nghiên cứuđược tiến hành với các hộ nông dân quanh khu công nghiệp Gián Khẩu,XãGia Tân,Huyện Gia Viễn Tỉnh Ninh bình.Cách chọn mẫu là chọn mẫu ngẫunhiên
CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI
I Các lý thuyết
Trang 91.1: Lý thuyết hệ thống.
Lý thuyết hệ thống được áp dụng trong nghiên cứu xã hội học coi xã hội
là một hệ thống với tập hợp những yếu tố liên hệ với nhau, tạo thành sựthống nhất ổn định và tính chỉnh thể Hệ thống này có những thuộc tính vànhững quy luật thích hợp.[V.P Cuzơmin(1986), Nguyên lý tính hệ thốngtrong lý luận và phương pháp luận của Mác, Nxb Sự thật, Hà Nội] Nguyên
lý tính chỉnh thể là nguyên lý xuất phát đồng thời là nguyên lý trung tâm của
lý thuyết hệ thống Nó cho thấy đặc trưng cơ bản nhất của hệ thống là tínhthống nhất chỉnh thể Tính thống nhất của hệ thống còn là sự thống nhấttrong đa dạng hay gọi đó là nguyên lý tính phức thể Hệ thống là một thểphức tạp, đa cấu trúc, đa chức năng, phức tạp về các loại quan hệ Trong cấutrúc có hệ thống đóng khác hệ thống mở; hệ thống thuần nhất khác với hệthống không thuần nhất; Hệ thống điều khiển và hệ thống bị điều khiển Còntrong chức năng có những phạm trù thực hiện hành vi, hành động, hoạt độngnhằm duy trì hệ thống; trong quan hệ có quan hệ vĩ mô khác quan hệ vi mô,quan hệ bên trong (nội tại) khác với quan hệ bên ngoài
Lý thuyết hệ thống trong xã hội học gắn liền với tên tuổi Talcott Parsons:
Về mặt lý thuyết, Parsons xem xét hệ thống trong một trục tọa độ 3chiều: cấu trúc- chức năng- kiểm soát Tức là hệ thống nào cũng có cấu trúccủa nó, hệ thống luôn nằm trong trạng thái động vừa tự biến đổi vừa traođổi với môi trường xung quanh, hệ thống só khả năng điều khiển và tự điềukhiển.[ Lê Ngọc Hùng (2002), Lịch sử và lý thuyết xã hội học, Nxb Đại họcquốc gia, Hà Nội; trang 204]
Parsons đã đưa ra sơ đồ nổi tiếng về hệ thống chức năng xã hội, viết tắt làAGIL Trong đó gồm 4 loại yêu cầu chức năng hợp thành: (A) thích ững vớimôi trường; (G) Hướng đích- huy động các nguồn lực để đạt được mục tiêu;
Trang 10(I) Liên kết, phối hợp các hoạt động; (L) Duy trì khuôn mẫu để tạo ra sự ốnđịnh trật tự.
Tương ứng với sơ đồ trên, trong hệ thống xã hội, người ta có tiểu hệthống kinh tế; tiểu hệ thống chính trị; tiểu hệ thống pháp luật và tiểu hệthống các giá trị, chuẩn mực xã hội được quy chuẩn thông qua các thiết chếgia đình, nhà trường, tổ chức văn hóa, tôn giáo [ Lê Ngọc Hùng (2002),Lịch sử và lý thuyết xã hội học, Nxb Đại học quốc gia, Hà Nội; trang 204] Tương quan và tương tác AGIL sẽ đảm bảo trật tự, ổn định của hệ thống
xã hội
Với những đặc trưng và tính chất nói trên, chúng ta có thể vận dụngthuyết hệ thống vào nghiên cứu ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóađến đời sống kinh tế của người dân Ninh Bình
Trước hết coi đời sống như là tổng hợp của nhiều yếu tố thống nhất.Tính chỉnh thể của đời sống thể hiện qua các yếu tố cấu thành như đời sốngvật chất( đời sống kinh tế) và đời sống tinh thần Trong đó đời sống kinh tếthể hiện qua các yếu tố như: ăn,ở, mặc, đi lại, học tập, chăm sóc sức khỏe Đời sống kinh tế chịu tác động của tổ hợp các yếu tố kinh tế xã hội nhưnghề nghiệp, gia đình, địa vị xã hội, giới, học vấn và môi trường xã hội.Nghiên cứu về đời sống kinh tế cần phải đặt trong hệ thống những yếu tốnày
Ngoài ra còn phải xem xét đời sống như một phạm trù có tính hệ thốngluôn biến đổi và ngày càng được nâng cao Khi xã hội phát triển, đời sốngcủa con người cũng chuyển đổi theo đúng khả năng của mỗi cá nhân và giađịnh Sự hướng đích của mọi sự phát triển là tạo ra sự cân bằng hài hòatrong hệ thống đời sống của từng nhóm xã hội và ảnh hưởng của nó đếnphương diện khác của xã hội
Trang 11Tóm lại, Ảnh hưởng của quá trình công nghiệp hóa đến đời sống kinh tếcủa các hộ dân huyện Gia Viễn sẽ được lý giải phần nào theo các nguyên lýcủa hệ thống, và thông qua đó để phân tích những ảnh hưởng và những nhân
tố tác động đến đời sống kinh tế của người dân
Trang 12II Khái niệm.
1 Khái niệm “ Công nghiệp hóa”
Có thể thấy Công nghiệp hóa là con đường tất yếu để phát triển kinh tếcủa các nước, nhưng cần hiểu như thế nào về công nghiệp hóa Ngay từ năm
1963 Tổ chức phát triển công nghiệp của Liên hợp quốc (UNIDO) đã đưa rakhái niệm quy ước về Công nghiệp hóa: “Công nghiệp hóa là quá trình pháttriển kinh tế, trong đó một bộ phận nguồn lực ngày càng tăng của đất nướcđược huy động để phát triển một cơ cấu kinh tế đa nganhfvowis công nghệhiện đại Đặc điểm của cơ cấu kinh tế này là có một bộ phận chế biến luôn thayđổi để sản xuất ra tư liệu sản xuất và hàng tiêu dùng có khả năng bảo đảm tốc
độ tăng trưởng cao cho toàn bộ nền kinh tế và sự tiến bộ về xã hội” [4]
Từ khái niệm trên đây có thể đưa ra khái niệm chung nhất về như sau Côngnghiệp hóa : Công nghiệp hóa là quá trình tác động của công nghiệp với côngnghệ ngày càng hiện đại vào hoạt động kinh tế từ nông nghiệp lạc hậu tới nềncông nghiệp hiện đại
Tại Hội nghị lần thứ VII của ban chấp hành TW Đảng khóa VII đã đưa raquan niệm về CNH, HĐH và đây cũng chính là quan niệm được sử dụng mộtcách phổ biến ở nước ta hiện nay Theo tư tưởng này, công nghiệp hóa là quátrình chuyển đổi căn bản toàn diện các hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ
và quản lý kinh tế- xã hội từ sử dụng lao động thủ công là chính sang sử dụngmột cách phổ biến sức lao động cùng với công nghệ, phương tiện và phươngpháp tiên tiến hiện đại, dựa trên sự phát triển của công nghiệp và tiến bộ khoahọc- công nghệ, tạo ra năng suất xã hội cao
Trang 132 Khái niệm “Hộ dân”
Hộ dân là đối tượng nghiên cứu của khoa học nông nghiệp và phát triểnnông thôn, vì tất cả các hoạt động nông nghiệp và phi nông nghiệp ở nông thônchủ yếu được thực hiện qua sự hoạt động của người dân
Khái niệm hộ dân gần giống với định nghĩa sau: “ Nông dân là các nông hộthu hoạch các phương tiện sống từ ruộng đất, sử dụng chủ yếu lao động giađình trong sản xuất nông trại, nằm trong một hệ thống kinh tế rộng hơn, nhưng
về cơ bản được đặc trưng bằng việc tham gia một phần trong thị trường hoạtđộng với trình độ hoàn chỉnh không cao” (Ellis- 1988)
