Cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu

Cơ sở lí luận về khả năng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu

KHOA CÔNG NGHӊ THÔNG TIN

TIӆU LUҰN MÔN HӐC QUҦN TRӎ DOANH NGHIӊP NHҰP MÔN

Đӄ TÀI 2:

CҤNH TRANH CӪA DOANH NGHIӊP TRONG

NӄN KINH Tӂ TOÀN CҪU HÓA

Giҧng Viên: Lê ViӋt Hưng Tên SV: Đoàn Công Cưӡng MSSV: 0512009

ăm Hӑc : 2009-2010

Phҫn 1: CƠ SӢ LÝ LUҰN Vӄ KHҦ NĂNG CҤNH TRANH CӪA DOANH NGHIӊP TRONG NӄN KINH Tӂ TOÀN CҪU

I HӜI NHҰP THӎ TRƯӠNG THӂ GIӞI:

1 Khái ni͏m h͡i nh̵p:

Hӝi nhұp kinh tӃ quӕc tӃ là sӵ gҳn kӃt nӅn kinh tӃ cӫa mӝt nưӟc vào các tә chӭc quӕc tӃ khu vӵc và toàn cҫu, trong đó các thành viên quan hӋ vӟi nhau theo nhӳng quy đӏnh chung

a Xu th͇ th͇ giͣi:

Ngay tӯ nhӳng năm cuӕi cӫa thӃ kӹ XX, sӵ phát triӇn cӫa nӅn kinh tӃ thӃ giӟi

đã chӏu sӵ tác đӝng sâu sҳc cӫa mӝt loҥt nhӳng xu thӃ mӟi Đó là xu thӃ phát triӇn cách mҥng khoa hӑc và công nghӋ, quӕc tӃ hoá, toàn cҫu hoá đӡi sӕng kinh tӃ thӃ giӟi

và xu thӃ chuyӇn tӯ đӕi đҫu sang đӕi thoҥi giúp cho lӵc lưӧng sҧn xuҩt đưӧc quӕc tӃ hoá cao đӝ Thương mҥi quӕc tӃ phát triӇn mҥnh mӁ và ngày càng giӳ mӝt vai trò quan trӑng trong viӋc tăng trưӣng kinh tӃ thӃ giӟi Tәng kim ngҥch xuҩt khҭu hàng hoá cӫa thӃ giӟi đã tăng tӯ 50 tӹ USD trong đҫu nhӳng năm 50 lên hơn 5500 tӹ USD năm 1999; tӕc đӝ tăng trưӣng mұu dӏch thӃ giӟi tăng bình quân tӯ 1,2 đӃn 1,5 lҫn so vӟi tӕc đӝ tăng trưӣng kinh tӃ Đҫu tư đang trӣ thành trөc đӥ cho sӵ tăng trưӣng kinh

tӃ cӫa thӃ giӟi vӟi tӹ lӋ tăng trưӣng đҫu tư bình quân hàng năm cao hơn tӹ lӋ tăng trưӣng cӫa hҧng thương mҥi Các công ty xuyên quӕc gia ngày càng đưӧc nâng cao, ҧnh hưӣng to lӟn đӃn sӵ phát triӇn cӫa nӅn kinh tӃ thӃ giӟi; tҫm hoҥt đӝng mӟi cӫa các công ty xuyên quӕc gia đã thúc đҭy quӕc tӃ hóa sҧn xuҩt, quӕc tӃ hoá nӅn kinh tӃ thӃ giӟi phát triӇn nhanh chóng

Ngày nay, xu thӃ hoà bình, hӧp tác và phát triӇn đã trӣ thành xu thӃ lӟn phҧn ánh đòi hӓi, bӭc xúc cӫa các quӕc gia, dân tӝc vì sӵ phát triӇn kinh tӃ giӳa các nưӟc ThӃ giӟi đang xây dӵng nӅn kinh tӃ vӟi nhӳng chính sách hӧp tác, hӝi nhұp quӕc tӃ sâu rӝng, trong đó chú trӑng đӃn hiӋu quҧ và tăng sӭc cҥnh tranh cho các nӅn kinh tӃ

i toàn cҫu hoá đang trӣ thành xu thӃ khách quan thì yêu cҫu hӝi nhұp kinh tӃ quӕc tӃ ngày càng trӣ nên cҩp bách Toàn cҫu hoá kinh tӃ là mӝt xu thӃ mӟi cӫa quá trình phát triӇn kinh tӃ thӏ trưӡng, phҧn ánh trình đӝ phát triӇn cao cӫa nӅn sҧn xuҩt, phân công lao đӝng quӕc tӃ và viӋc quӕc tӃ hoá sҧn xuҩt trӣ nên phә biӃn Đһc điӇm quan trӑng cӫa toàn cҫu hoá là nӅn kinh tӃ thӃ giӟi tӗn tҥi và phát triӇn như mӝt chӍnh thӇ, trong đó nӅn kinh tӃ cӫa các quӕc gia chӍ là các bӝ phұn có quan hӋ tương tác lүn nhau, phát triӇn vӟi nhiӅu hình thӭc phong phú Bҩt kǤ mӝt quӕc gia nào khi tham gia vào kinh tӃ quӕc tӃ đӅu có thӇ thu đưӧc lӧi ích nӃu quӕc gia đó biӃt tұp trung vào sҧn xuҩt và xuҩt khҭu nhӳng sҧn phҭm thӇ hiӋn mӕi tương quan thuұn lӧi hơn vӅ mһt chi phí so vӟi các quӕc gia khác Do vұy, chӍ nhӳng quӕc gia nào bҳt kӏp xu thӃ này, biӃt tұn dөng thӡi cơ, vưӧt qua thách thӭc mӟi có thӇ đӭng vӳng và phát triӇn Quӕc gia nào không thӵc hiӋn hӝi nhұp tӭc là đã tӵ loҥi mình ra khӓi lӅ cӫa sӵ phát triӇn Nói cách khác, hӝi nhұp kinh tӃ quӕc tӃ đã trӣ thành mӝt tҩt yӃu khách quan

A T̯m quan tr͕ng cͯa h͡i nh̵p kinh t͇ qu͙c t͇ đã đưͫc ki͋m nghi͏m qua th͹c t͇, th͋ hi͏n ͧ s͹ tăng trưͧng kinh t͇ cͯa Vi͏t Nam

Thӵc tӃ cho thҩy nӅn kinh tӃ ViӋt Nam trưӟc đây yӃu kém, chұm phát triӇn Sau đó tư tưӣng đươc khai thông, Nhà nưӟc đã đӅ ra nhiӅu chính sách kinh tӃ mӟi phù hӧp vӟi tiӃn trình lӏch sӱ, đã góp phҫn lӟn vào sӵ phát triӇn kinh tӃ cӫa đҩt nưӟc Bҳt đҫu tӯ Đҥi hӝi Đҧng VI năm 1986, Đҧng và Nhà nưӟc chӫ chương phát triӇn nӅn kinh

tӃ thӏ trưӡng theo đӏnh hưӟng XHCN, cho phép tӗn tҥi nhiӅu thành phҫn kinh tӃ Tӯ

đó đӃn nay nӅn kinh tӃ ViӋt Nam ngày càng năng đӝng hơn NhiӅu đơn vӏ kinh doanh

có hiӋu quҧ, nhiӅu ngành nghӅ đҥt và vưӧt mӭc kӃ hoҥch đһt ra Lĩnh vӵc có thành tích ҩn tưӧng nhҩt là ngoҥi thương, vӟi kim ngҥch xuҩt khҭu tăng 10% năm 2002 gҫn gҩp đôi năm 2001 Đã có 20 mһt hàng xuҩt khҭu đҥt kim ngҥch xuҩt khҭu trên100 triӋu USD/ năm Năm 2002 kim ngҥch xuҩt khҭu hàng may mһc sang thӏ trưӡng Mӻ đҥt 900 triӋu USD, xuҩt khҭu thuӹ sҧn đҥt 2, 03 tӹ USD Hӝi nhұp đã làm tăng sӵ năng đӝng trong bҧn thân ngưӡi sҧn xuҩt, do đó, trong lĩnh vӵc nông nghiӋp cũng có nhiӅu triӇn vӑng, nhiӅu lĩnh vӵc mӟi đưӧc chú trӑng đҫu tư như nuôi thuӹ sҧn, năng suҩt lúa liên tөc tăng

Nưӟc ta ngày càng mӣ rӝng quan hӋ quӕc tӃ, điӅu đó là hӃt sӭc cҫn thiӃt và phù hӧp vӟi tiӃn trình phát triӇn cӫa lӏch sӱ, giúp chúng ta hҥn chӃ đưӟc nhӳng yӃy kém như đã kӇ trên Như vұy, có thӇ nói nӅn kinh tӃ nưӟc ta phát triӇn vưӧt bұc gҳn liӅn vӟi quá trình hӝi nhұp quӕc tӃ

II CҤNH TRANH TRONG GIAI ĐOҤN HIӊN NAY

1 Khái ni͏m v͉ c̩nh tranh:

- Theo các hӑc giҧ trưӡng phái tư sҧn cә điӇn: ³Cҥnh tranh là mӝt quá trình bao gӗm các hành vi phҧn ӭng Quá trình này tҥo ra cho mӛi thành viên trong thӏ trưӡng mӝt dư đӏa hoҥt đӝng nhҩt đӏnh và mang lҥi cho mӛi thành viên mӝt phҫn

xӭng đáng so vӟi khҧ năng cӫa mình´

- Qua thӡi gian và không gian các quan niӋm vӅ cҥnh tranh cũng khác nhau Theo tӯ điӇn kinh doanh Anh xuҩt bҧn năm 1992 thì cҥnh tranh đưӧc xem là

³sӵ ganh đua, sӵ kình đӏch giӳa các nhà kinh doanh trên thӏ trưӡng nhҵm tranh giành cùng mӝt loҥi tài nguyên sҧn xuҩt hoһc cùng mӝt loҥi khách hàng vӅ phía mình´

- Ӣ ViӋt Nam, đӅ cұp đӃn ³cҥnh tranh ´ mӝt sӕ nhà khoa hӑc cho rҵng cҥnh tranh là vҩn đӅ dành lӧi thӃ vӅ giá cҧ hàng hoá- dӏch vө và đó là phương thӭc đӇ dành lӧi nhuұn cao nhҩt cho các chӫ thӇ kinh tӃ Nói khác đi là dành lӧi thӃ đӇ hҥ thҩp các yӃu tӕ ³đҫu vào´ cӫa chu trình sҧn xuҩt kinh doanh và nâng cao giá cӫa ³đҫu ra´ sao cho mӭc chi phí thҩp nhҩt Như vұy, trên quy mô toàn xã hӝi, cҥnh tranh là phương thӭc phân bә các nguӗn lӵc mӝt cách tӕi ưu và do đó trӣ thành đӝng lӵc bên trong thúc đҭy nӅn kinh tӃ phát triӇn Mһt khác, đӗng thӡi vӟi tӕi đa hoá lӧi nhuұn cӫa các chӫ thӇ kinh doanh, cҥnh tranh cũng là quá trình tích luӻ và tұp trung tư bҧn không đӗng đӅu ӣ các doanh nghiӋp Và tӯ đó cҥnh tranh còn là môi trưӡng phát triӇn

mҥnh mӁ cho các chӫ thӇ kinh doanh thích nghi đưӧc vӟi điӅu kiӋn thӏ trưӡng

2 Sӭc cҥnh tranh, năng lӵc cҥnh tranh và các cҩp đӝ cӫa năng lӵc cҥnh tranh:

- îͱc c̩nh tranh: Nhìn chung khi xác đӏnh sӭc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp

phҧi xem xét đӃn năng lӵc và tiӅm năng sҧn xuҩt, kinh doanh Mӝt doanh nghiӋp đưӧc coi là có sӭc cҥnh tranh khi các sҧn phҭm thay thӃ hoһc các sҧn phҭm tương tӵ đưӧc đưa ra vӟi mӭc giá thҩp hơn sҧn phҭm cùng loҥi; hoһc cung cҩp các sҧn phҭm tương

tӵ vӟi các đһc tính vӅ chҩt lưӧng và dӏch vө ngang bҵng hoһc cao hơn Theo diӉn đàm cao cҩp vӅ cҥnh tranh công nghiӋp cӫa tә chӭc hӧp tác và phát triӇn kinh tӃ (OECD) cho rҵng: ³ Cҥnh tranh là khҧ năng cӫa các doanh nghiӋp, ngành, quӕc gia, khu vӵc trong viӋc tҥo ra viӋc làm và thu nhұp cao hơn trong điӅu kiӋn cҥnh tranh quӕc tӃ ´ Khái niӋm này đưӧc coi là phù hӧp nhҩt vì nó đưӧc sӱ dөng kӃt hӧp cho cҧ doanh nghiӋp, ngành, quӕc gia, phҧn ánh đưӧc mӕi liên hӋ giӳa cҥnh tranh quӕc gia vӟi cҥnh tranh cӫa các doanh nghiӋp, tҥo viӋc làm, tăng thu nhұp và mӭc sӕng nhân dân

- Năng l͹c c̩nh tranh: khҧ năng dành đưӧc thӏ phҫn lӟn trưӟc các đӕi thӫ

cҥnh tranh trên thӏ trưӡng, kӇ cҧ khҧ năng dành lҥi mӝt phҫn hay toàn bӝ thӏ phҫn cӫa đӗng nghiӋp

Năng lӵc cҥnh tranh có thӇ đưӧc phân biӋt thành bӕn cҩp đӝ: Năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia, cҩp ngành, năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp, cӫa sҧn phҭm hàng hoá Chúng có mӕi tương quan mұt thiӃt vӟi nhau, phө thuӝc lүn nhau Năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp bӏ hҥn chӃ khi năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia và cӫa sҧn phҭm doanh nghiӋp đó đӅu thҩp Vì vұy trưӟc khi đӅ cұp đӃn năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp, em xin đưӧc đӅ cұp sơ lưӧc đӃn năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia

và cӫa sҧn phҭm Còn năng lӵc cҥnh tranh cҩp ngành có mӕi quan hӋ và chӏu ҧnh hưӣng cӫa năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia và cӫa sҧn phҭm tương tӵ như năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp

Trong mӝt báo cáo vӅ tính cҥnh tranh tәng thӇ cӫa DiӉn đàn kinh tӃ thӃ giӟi (WEF) năm 1997 đã nêu ra: ³ năng cҥnh tranh cӫa mӝt quӕc gia là năng lӵc cҥnh tranh cӫa nӅn kinh tӃ quӕc dân nhҵm đҥt đưӧc và duy trì mӭc tăng trưӣng cao trên cơ

sӣ các chính sách, thӇ chӃ bӅn vӳng tương đӕi và các đһc trưng kinh tӃ khác´

Như vұy, năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia có thӇ hiӇu là viӋc xây dӵng mӝt môi trưӡng cҥnh tranh kinh tӃ chung, đҧm bҧo phân bӕ có hiӋu quҧ các nguӗn lӵc, đӇ đҥt và duy trì mӭc tăng trưӣng cao, bӅn vӳng Ӣ ViӋt Nam năng lӵc cҥnh tranh cҩp quӕc gia còn thҩp đӭng thӭ 75 trên 133 nưӟc (năm 2009)

Mӝt sҧn phҭm hàng hoá đưӧc coi là có năng lӵc cҥnh tranh khi nó đáp ӭng đưӧc nhu cҫu cӫa khách hàng vӅ chҩt lưӧng, giá cҧ, tính năng, kiӇu dáng, tính đӝc đáo

hay sӵ khác biӋt, thương hiӋu, bao bì« hơn hҷn so vӟi nhӳng sҧn phҭm hàng hoá cùng loҥi Nhưng năng lӵc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm hàng hoá lҥi đưӧc đӏnh đoҥt bӣi năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp SӁ không có năng lӵc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm hàng hoá cao khi năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp sҧn xuҩt, kinh doanh sҧn phҭm đó thҩp Ӣ đây cũng cҫn phân biӋt năng lӵc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm hang hoá

và năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp đó là hai phҥm trù khác nhau nhưng có quan hӋ hӳu cơ vӟi nhau Năng lӵc cҥnh tranh cӫa hàng hoá có đưӧc do năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp tҥo ra; nhưng năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp không chӍ

do năng lӵc cҥnh tranh cӫa hàng hoá quyӃt đӏnh mà còn phө thuӝc vào nhiӅu yӃu tӕ khác nӳa Tuy nhiên, năng lӵc cҥnh tranh cӫa hàng hoá có ҧnh hưӣng rҩt lӟn và thӇ hiӋn năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp

A Vai trò cӫa cҥnh tranh:

Cҥnh tranh có vai trò rҩt to lӟn và quan trӑng đӕi vӟi sӵ phát triӇn cӫa nӅn kinh

tӃ nói chung và cӫa bҧn thân mӛi DNVVN nói riêng Bҩt kǤ mӝt nӅn kinh tӃ nào cũng cҫn thiӃt phҧi duy trì sӵ cҥnh tranh Đӭng ӣ góc đӝ lӧi ích xã hӝi, cҥnh tranh là mӝt hình thӭc mà Nhà nưӟc sӱ dөng đӇ chӕng đӝc quyӅn, tҥo cơ hӝi đӇ ngưӡi tiêu dùng có thӇ lӵa chӑn đưӧc nhӳng sҧn phҭm có chҩt lưӧng tӕt, giá cҧ rҿ Chính vì vұy cҥnh tranh là đӇ bҧo vӋ lӧi ích cӫa ngưӡi tiêu dùng Đӭng ӣ góc đӝ doanh nghiӋp, cҥnh tranh sӁ là điӅu kiӋn thuân lӧi đӇ mӛi doanh nghiӋp tӵ khҷng đӏnh vӏ trí cӫa mình trên thӏ trưӡng, tӵ hoàn thiӋn bҧn thân đӇ vươn lên dành ưu thӃ so vӟi các đӕi thӫ cҥnh tranh khác

Trên thӏ trưӡng cҥnh tranh giӳa các doanh nghiӋp là cuӝc cҥnh tranh khӕc liӋt nhҩt nhҵm dành dұt ngưӡi mua, chiӃm lĩnh thӏ trưӡng tiêu thө, tҥo ưu thӃ vӅ mӑi mһt cho doanh nghiӋp nhҵm thu đưӧc lӧi nhuӝn lӟn nhҩt Cҥnh tranh buӝc các doanh nghiӋp phҧi sҧn xuҩt và cung ӭng nhӳng sҧn phҭm, hàng hoá, dӏch vө mà thӏ trưӡng cҫn đӇ đáp ӭng nhu cҫu ngày càng đa dҥng và phong phú cӫa khách hàng Cҥnh tranh thӵc chҩt là cuӝc chҥy đua không có đích, là quá trình mà các doanh nghiӋp đưa ra các biӋn pháp kinh tӃ đích thӵc và sáng tҥo nhҵm đӭng vӳng trên thương trưӡng và tăng lӧi nhuұn trên cơ sӣ tҥo ra ưu thӃ vӅ sҧn phҭm và giá bán thì phҧi tăng chҩt lưӧng sҧn phҭm và giá bán phҧi rҿ Muӕn vұy, mӛi doanh nghiӋp, nhҩt là DNVVN phҧi không ngӯng đưa tiӃn bӝ khoa hӑc kӻ thuұtvào sҧn xuҩt kinh doanh nhҵm nâng cao chҩt lưӧng sҧn phҭm và dӏch vө, bên cҥnh đó phҧi tӕ ưu hóa các yӃu tӕ đҫu vào cӫa sҧn xuҩt đӇ tӕi đa hoá thành quҧ cӫa sҧn phҭm Trong cơ chӃ thӏ trưӡng doanh nghiӋp nào cung cҩp hàng hoá, dӏch vө vӟi chҩt lưӧng tӕt nhҩt mà giá thành rҿ nhҩt thì sӁ chiӃn thҳng Chính vì vұy, cҥnh tranh sӁ loҥi bӓ các doanh nghiӋp chi phí cao trong sҧn xuҩt kinh doanh và khuyӃn khích, tҥo điӅu kiӋn cho các doanh nghiӋp có chi phí thҩp vươn lên

ĐӇ tham gia vào thӏ trưӡng doanh nghiӋp phҧi tuân thӫ quy luұt đào thҧi chon lӑc Cҥnh tranh buӝc các doanh nghiӋp phҧi tӵ nâng cao chҩt lưӧng cӫa chính mình, nâng cao trình đӝ kiӃn thӭc vӅ kinh doanh Do đó, cҥnh tranh là điӅu kiӋn rҩt tӕt đӇ đào tҥo ra nhӳng nhà kinh doanh giӓi Cҥnh tranh là đӝng lӵc cơ bҧn nhҵm kӃt hӧp

mӝt cách tӕi ưu nhҩt lӧi ích cӫa các doanh nghiӋp, lӧi ích cӫa ngưӡi tiêu dùng và lӧi ích cӫa xã hӝi Trưӟc đây, trong cơ chӃ tұp trung quan liêu bao cҩp, cҥnh tranh đưӧc coi là cá lӟn nuӕt cá bé, do đó không đưӧc khuyӃn khích Song hiӋn nay, cҥnh tranh

đã đưӧc nhìn nhұn theo xu hưӟng tích cӵc, tác dөng cӫa nó đưӧc thӇ hiӋn rҩt rõ ӣ sӵ phá sҧn cӫa mӝt sӕ doanh nghiӋp kinh doanh kém hiӋu quҧ và sӵ phát triӇn vưӧt bұc cӫa các doanh nghiӋp khác biӃt sӱ dөng hiӋu quҧ các yӃu tӕ cӫa quá trình sҧn xuҩt, kinh doanh

Tóm lҥi, cҥnh tranh là đӝng lӵc phát triӇn cӫa hӋ thӕng doanh nghiӋp nói chung và cӫa tӯng DNVVN nói riêng, là công cө hӳu hiӋu cӫa Nhà nưӟc đӇ điӅu tiӃt các hoҥt đӝng kinh doanh trên thӏ

 Các chiӃn lưӧc cҥnh tranh cơ bҧn:

Đôi khi mӝt doanh nghiӋp có thӇ theo đuәi rҩt nhiӅu chiӃn lưӧc và coi tҩt cҧ các chiӃn lưӧc đó là mөc tiêu cơ bҧn cӫa mình, mһc dù điӅu này rҩt hiӃm có khҧ năng thӵc hiӋn Vì viӋc thӵc hiӋn bҩt cӭ mӝt chiӃn lưӧc nào cũng đӅu đòi hӓi tâm huyӃt cӫa toàn doanh nghiӋp và nhӳng sҳp xӃp, tә chӭc hưӟng vào thӵc hiӋn nó rҩt dӉ bӏ phân tán nӃu doanh nghiӋp cùng mӝt lúc theo đuәi nhiӅu mөc tiêu Các chiӃn lưӧc cҥnh tranh cơ bҧn mà doanh nghiӋp có thӇ theo đuәi là:

ChiӃn lưӧc nhҩn mҥnh chi phí yêu cҫu viӋc xây dӵng mҥnh mӁ các điӅu kiӋn vұt chҩt, kӃt hӧp đưӧc giӳa quy mô và tính hiӋu quҧ, theo đuәi viӋc giҧm chi phí tӯ kinh nghiӋm KiӇm soát chһt chӁ chi phí trӵc tiӃp và chi phí gián tiӃp, tӕi thiӇu hoá các chi phí vӅ nghiên cӭu và phát triӇn, chi phí bán hàng, chi phí quҧng cáo«

ViӋc đҥt đưӧc mӭc chi phí thҩp thưӡng đòi hӓi phҧi có thӏ phҫn tương đӕi cao hoһc nhӳng lӧi thӃ khác ĐiӅu đó cũng đòi hӓi viӋc thiӃt kӃ sҧn phҭm phҧi thuұn tiӋn cho viӋc sҧn xuҩt, duy trì nhiӅu loҥi sҧn phҭm có liên quan đӇ trҧi đӅu chi phí và phөc

vө đưӧc tҩt cҧ các nhóm khách hàng cơ bҧn Thӵc hiӋn chi phí thҩp thưӡng đòi hӓi viӋc đҫu tư vӕn ban đҫu lӟn Thӏ phҫn cao, đӃn lưӧt nó, có thӇ tҥo ra tính kinh tӃ cao trong quá trình mua nguyên vұt liӋu,« làm giҧm chi phí hơn nӳa Vӏ trí chi phí khi đã đҥt đưӧc sӁ cho phép làm tăng tӹ lӋ lӧi nhuұn và như vұy có thӇ tái đҫu tư vào nhӳng phương tiӋn mӟi, máy móc hiӋn đҥi đӇ duy trì lӧi thӃ vӅ chi phí

ChiӃn lưӧc nhҩn mҥnh chi phí đôi khi có thӇ làm thay đәi lӟn mӝt ngành nơi

mà nӅn móng lӏch sӱ cӫa cҥnh tranh có kiӇu khác và các hang cҥnh tranh chưa chuҭn

bӏ tӕt vӅ mһt nhұn thӭc và kinh tӃ đӇ thӵc hiӋn nhӳng bưӟc cҫn thiӃt cho viӋc tӕi thiӇu hoá chi phí

ChiӃn lưӧc này làm khác biӋt hoá sҧn phҭm, dӏch vө cӫa doanh nghiӋp tҥo ra điӇm đӝc đáo riêng đưӧc thӯa nhұn trong tòan ngành Các phương pháp khác biӋt hoá sҧn phҭm đưӧc thӇ hiӋn dưӟi nhiӅu hình thӭc: Sӵ điӇn hình vӅ thiӃt kӃ hoһc danh tiӃng sҧn phҭm, công nghӋ sҧn xuҩt, đһt tính cӫa các sҧn phҭm, dӏch vө khách hàng«

Tuy nhiên, chiӃn lưӧc này không cho phép doanh nghiӋp bӓ qua yӃu tӕ chi phí, mһc

dù chi phí không phҧi là mөc tiêu chiӃn lưӧc cơ bҧn

Khác biӋt hoá sҧn phҭm, nӃu đҥt đưӧc, sӁ là chiӃn lưӧc tҥo khҧ năng cho doanh nghiӋp thu đưӧc tӹ lӋ lӧi nhuұn cao hơn mӭc bình quân bӣi vì nó tҥo nên mӝt vӏ trí chҳc chҳn cho doanh nghiӋp trong viӋc đӕi phó vӟi các lӵc lưӧng cҥnh tranh khác Khác biӋt hoá tҥo nên sӵ tin tưӣng cӫa khách hàng vào nhãn hiӋu, dӁ dүn đӃn khҧ năng ít biӃn đӝng hơn vӅ giá cҧ Nó làm tăng tӹ lӋ lӧi nhuұn vì thӃ tránh đưӧc sӵ cҫn thiӃt phҧi tҥo ra mӭc chi phí thҩp

DӉ dàng giҧm bӟt quyӅn lӵc cӫa ngưӡi mua vì hӑ thiӃu nhӳng điӅu kiӋn đӇ so sánh Sӵ khác biӋt hoá sҧn phҭm sӁ thuұn lӧi hơn khi phҧi đương đҫu vӟi sҧn phҭm thay thӃ

Thӵc hiӋn chiӃn lưӧc khác biӋt hoá sҧn phҭm đôi khi có thӇ loҥi trӯ khҧ năng đҥt đưӧc thӏ phҫn cao vì tính riêng biӋt không đi liӅn vӟi thӏ phҫn cao Tuy nhiên thӵc hiӋn chiӃn lưӧc này nhiӅu khi đã thӵc hiӋn sӵ đánh đәi vӅ chi phí nӃu chiӃn lưӧc này yêu cҫu nhӳng hoҥt đӝng đòi hӓi chi phí cao

ChiӃn lưӧc trӑng tâm hoá là sӵ tұp trung vào mӝt nhóm ngưӡi cө thӇ, mӝt bӝ phұn trong các loҥi hàng hoá hoһc mӝt vùng thӏ trưӡng nào đó ChiӃn lưӧc này khác hai chiӃn lưӧc trên ӣ chӛ nó đưӧc xây dӵng xoay quanh viӋc phөc vө thұt tӕt mӝt thӏ trưӡng mөc tiêu và nhӳng chính sách kèm theo đӅu đưӧc phát triӇn theo tư tưӣng này ChiӃn lưӧc dӵa vào tiӅn đӅ cho rҵng doanh nghiӋp có thӇ phөc vө mӝt thӏ trưӡng chiӃn lưӧc hҽp cӫa mình mӝt cách tích cӵc và hiӋu quҧ hơn các đӕi thӫ cҥnh tranh KӃt quҧ là doanh nghiӋp có thӇ đҥt đưӧc sӵ khác biӋt hoá qua viӋc đáp ӭng tӕt hơn nhu cҫu cӫa mӝt đӕi tưӧng cө thӇ hoһc đҥt đưӧc mӭc chi phí thҩp hơn hoһc đҥt đưӧc

cҧ hai

3 Các yӃu tӕ ҧnh hưӣng :

Theo M.E Porter thì có 5 yӃu tӕ tham gia quyӃt đӏnh cưӡng đӝ cҥnh tranh, đó là:

Trưӟc hӃt các đӕi thӫ cҥnh tranh hiӋn tҥi trong ngành quyӃt đӏnh tính chҩt và mӭc đӝ tranh đua nhҵm giành giұt lӧi thӃ trong ngành mà mөc đích cuӕi cùng là giӳ vӳng và phát triӇn thӏ phҫn hiӋn có, đҧm bҧo có thӇ có đưӧc mӭc lӧi nhuұn cao nhҩt

Sӵ cҥnh tranh cӫa các đӕi thӫ hiӋn tҥi có xu hưӟng làm tăng cưӡng đӝ cҥnh tranh và làm giҧm mӭc lӧi nhuұn cӫa ngành Có nhiӅu hình thӭc và công cө cҥnh tranh đưӧc các đӕi thӫ sӱ dөng khi cҥnh tranh trên thӏ trӡng, ví dө như cҥnh tranh vӅ giá hoһc cҥnh tranh vӅ chҩt lưӧng sҧn phҭm Trên thӵc tӃ, các đӕi thӫ khi cҥnh tranh vӟi nhau thưӡng sӱ dөng công cө cҥnh tranh tәng hӧp, trên cơ sӣ cҥnh tranh vӅ giá vӟi các hình thӭc và công cө cҥnh tranh khác như : chҩt lưӧng sҧn phҭm cùng vӟi áp dөng sӵ khác biӋt vӅ sҧn phҭm, marketing«

Thưӡng thì cҥnh tranh trӣ nên khӕc liӋt khi ngành ӣ giai đoҥn bão hoà, hoһc suy thoái, hoһc có đông các đӕi thӫ cҥnh tranh bҵng vai phҧi lӭa vӟi các chiӃn lưӧc kinh doanh đa dҥng và do nhӳng rào cҧn kinh tӃ làm cho các doanh nghiӋp khó tӵ do

di chuyӇn sang ngành khác ĐӇ có thӇ bҧo vӋ khҧ năng cҥnh tranh cӫa mình, các doanh nghiӋp cҫn phҧi thu thұp đӫ thong tin cҫn thiӃt vӅ các đӕi thӫ cҥnh tranh chính

có sӭc mҥnh trên thӏ trưӡng và tình trҥng ngành đӇ làm cơ sӣ hoҥch đӏnh chiӃn lưӧc

HiӇu biӃt đӕi thӫ cҥnh tranh tiӅm ҭn luôn có ý nghĩa quan trӑng đӕi vӟi các doanh nghiӋp vì sӵ xuҩt hiӋn cӫa các đӕi thӫ mӟi, đһc biӋt khi các đӕi thӫ này có khҧ năng mӣ rӝng sҧn xuҩt và chiӃm lĩnh thӏ phҫn, sӁ làm cҥnh tranh trӣ nên khӕc liӋt và không әn đӏnh ĐӇ hҥn chӃ sӵ đe doҥ các đӕi thӫ tiӅm ҭn, các doanh nghiӋp thӡng duy trì và không ngӯng nâng cao các hàng rào bҧo vӋ hӧp pháp, đһc biӋt là vӅ công nghӋ Trong quá trình hӝi nhұp kinh tӃ khu vӵc và quӕc tӃ hiӋn nay, các công ty xuyên quӕc gia hoһc các công ty nӟc ngoài có tiӅm lӵc tài chính và công nghӋ đáng kӇ thӵc sӵ là đӕi thӫ ³nһng ký´ đӕi vӟi các doanh nghiӋp kinh doanh trong nưӟc là nhӳng doanh nghiӋp có tiӅm lӵc rҩt hҥn chӃ và sӭc cҥnh tranh thҩp

Đӕi vӟi các doanh nghiӋp thì mӑi viӋc chӍ có ý nghĩa khi tiêu thө đưӧc sҧn phҭm và có lãi Chính vì vұy, sӵ tín nhiӋm cӫa khách hàng luôn là tài sҧn có giá trӏ quan trӑng cӫa doanh nghiӋp và doanh nghiӋp có đưӧc là do doanh nghiӋp biӃt cách thoҧ mãn tӕt hơn các nhu cҫu và thӏ hiӃu cӫa khách hàng so vӟi các đӕi thӫ cҥnh tranh khác Ngưӡi mua luôn muӕn trҧ giá thҩp vì vұy sӁ thӵc hiӋn viӋc ép giá, gây áp lӵc đòi chҩt lưӧng cao hơn hoһc đòi đưӧc phөc vө nhiӅu hơn đӕi vӟi doanh nghiӋp khi có điӅu kiӋn, điӅu này làm giҧm lӧi nhuұn cӫa doanh nghiӋp ĐӇ hҥn chӃ bӟt quyӅn thương lưӧng cӫa ngưӡi mua, các doanh nghiӋp cҫn phҧi phân loҥi khách hàng hiӋn tҥi và tương lai cùng vӟi các nhu cҫu và thӏ hiӃu cӫa hӑ làm cơ sӣ đӏnh hưӟng cho kӃ hoҥch marketing và chiӃn lưӧc kinh doanh nói chung

Ngưӡi cung ӭng các yӃu tӕ đҫu vào luôn muӕn thu nhiӅu lӧi nhuұn, vì vұy hӑ

có thӇ đe dӑa tăng giá hoһc giҧm chҩt lưӧng sҧn phҭm đһt mua, nhҵm làm giҧm lӧi nhuұn cӫa doanh nghiӋp khi hӑ có điӅu kiӋn, ví dө trong trưӡng hӧp ngưӡi cung ӭng

có lӧi thӃ vӅ nguӗn nguyên vұt liӋu hoһc sҧn phҭm cӫa ngưӡi cung ӭng là vұt tư đâù vào quan trӑng cӫa khách hàng Trong thӵc tӃ, các doanh nghiӋp luôn phҧi ӭng phó mӝt cách thӡng xuyên đӃn nguӗn cung ӭng ngay trong nӝi bӝ doanh nghiӋp, có thӇ đó

là lӵc lưӧng lao đӝng, đһc biӋt vӟi nhӳng lao đӝng có trình đӝ cao vì khҧ năng thu hút

và giӳ đưӧc các nhân viên có năng lӵc là mӝt tiӅn đӅ quan trӑng đҧm bҧo sӵ thành công cӫa doanh nghiӋp

Các sҧn phҭm thay thӃ luôn có thӇ có tác đӝng lӟn đӃn mӭc đӝ lӧi nhuұn tiӅm năng cӫa ngành, nhҩt là nhӳng sҧn phҭm có chu kǤ sӕng ngҳn như máy tính, đӗ điӋn

tӱ«Vì phҫn lӟn các sҧn phҭm thay thӃ là kӃt quҧ cӫa quá trình thay đәi công nghӋ, nên thưӡng có ưu thӃ vӅ chҩt lưӧng và giá thành sҧn phҭm, mһc dù giá thành ban đҫu

có thӇ cao hơn so vӟi các sҧn phҭm hiӋn có bán trên thӏ trưӡng BiӋn pháp chӫ yӃu sӱ dөng đӇ hҥn chӃ sӵ tác đӝng cӫa sҧn phҭm thay thӃ là tăng cưӡng đҫu tư cho R&Doanh nghiӋp, đәi mӟi công nghӋ, nâng cao trình đӝ quҧn lý« nhҵm giҧm giá thành và nâng cao chҩt lưӧng sҧn phҭm hoһc tăng cưӡng tính đӝc đáo khác biӋt cӫa sҧn phҭm

Phҫn 2: THӴC TRҤNG KHҦ NĂNG CҤNH TRANH CӪA CÁC DOANH NGHIӊP VIӊT NAM HIӊN NAY

I ĐÁNH GIÁ TӘNG QUÁT TÌNH HÌNH HӜI NHҰP QUӔC Tӂ CӪA VIӊT NAM:

1 Môi trưӡng cҥnh tranh quӕc tӃ cӫa ViӋt Nam:

Môi trưòng cҥnh tranh quӕc tӃ cӫa ViӋt Nam không ngӯng đưӧc mӣ rӝng, vӟi các hình thӭc hӧp tác kinh tӃ vӟi các nưӟc khác, tham gia vào các tә chӭc phi Chính phӫ Năm 1995 tham gia hӧp tác Á-ÂU (ASEM) vӟi tư cách là thành viên sáng lұp, năm 1999 là thành viên chính thӭc cӫa APEC, ViӋt Nam đã cam kӃt gia nhұp WTO năm 2005, gia nhұp ASEAN/AFTA năm 2006; có quan hӋ kinh tӃ vӟi trên 160 quӕc gia và lãnh thә trên thӃ giӟi« NhiӅu tә chӭc nưӟc ngoài đã tҥo điӅu kiӋn thuұn lӧi cho ViӋt Nam vӟi nhiӅu hình thӭc: cho vay vӕn, hӛ trӧ vӅ khoa hӑc công nghӋ« Hàng hoá ViӋt Nam chҩt lưӧng đưӧc nâng cao, có khҧ năng và có cơ hӝi chiӃm lĩnh đưӧc nhiӅu thӏ trưӡng mӟi

Bên cҥnh sӵ hӛ trӧ cӫa các tә chӭc quӕc tӃ, ViӋt Nam cũng phҧi cam kӃt thӵc hiӋn các điӅu khoҧn cӫa các hiӋp đӏnh Thӵc hiӋn cҳt giҧm thuӃ quan đӕi vӟi các sҧn phҭm xuӕng còn 0.5% theo chương trình ưu đãi thuӃ quan hiӋu lӵc chung (AFTA), tuyên bӕ các danh mөc hàng hoá cҳt giҧm thuӃ ngay (IL), danh mөc hàng hoá loҥi trӯ hoàn toàn (GEL), danh mөc loҥi trӯ tҥm thӡi (TEL) Tә chӭc thương mҥi thӃ giӟi (WTO) đưa ra mӝt bӝ các luұt lӋ và quy tҳc tương đӕi phӭc tҥp nhҵm mөc tiêu đưa ra mӝt môi trưӡng kinh doanh, cҥnh tranh quӕc tӃ ngày càng tӵ do, thuұn lӧi, bình đҷng giӳa các quӕc gia thành viên, nhưng hiӋn nay các doanh nghiӋp ViӋt Nam đang chӏu thiӋt thòi khi thâm nhұp thӏ trưӡng các nưӟc thành viên cӫa WTO vì ta chưa phҧi là thành viên cӫa WTO APEC yêu cҫu tuân thӫ 9 nguyên tҳc cơ bҧn và thӵc hiӋn 4 chương trình hoҥt đӝng chӫ yӃu: kӃ hoҥch hành đӝng quӕc gia (IAP), kӃ hoҥch hành đӝng tұp thӇ (CAP), hӧp tác kinh tӃ kӻ thuұt (ECOTECH), các sáng kiӃn hӧp tác mӟi«

Kinh tӃ ViӋt Nam hiӋn nay ngày càng phө thuӝc nhiӅu hơn vào nӅn kinh tӃ thӃ giӟi đưӧc đo bҵng ³đӝ phө thuӝc mұu dӏch đӕi ngoҥi´ Đӝ phө thuӝc mұu dӏch đӕi ngoҥi cӫa nưӟc ta năm 1995 khoҧng 65%, năm 2000 tăng lên 100% Đӝ phө thuӝc xuҩt khҭu tương ӭng tăng tӯ 26% lên 48% và chӍ sӕ nhұp khҭu tӯ 39% lên 52%

2 Môi trưӡng kinh doanh, cҥnh tranh trong nưӟc :

Nhìn chung, môi trưӡng kinh doanh cҥnh tranh trong nưӟc đã đưӧc cҧi thiӋn, môi trưӡng cҥnh tranh trong nưӟc đã dҫn hình thành qua hơn 10 năm đәi mӟi, song còn nhiӅu ách tҳc, bҩt cұp, chưa đáp ӭng đưӧc nhu cҫu hӝi nhұp kinh tӃ quӕc tӃ, do vұy chưa trӣ thành đӝng lӵc thúc đҭy viӋc nâng cao năng lӵc cҥnh tranh cӫa các doanh nghiӋp trong điӅu kiӋn hӝi nhұp Theo đánh giá cӫa WEF tӯ năm 5 trӣ lҥi đây cho thҩy, năng lӵc cҥnh tranh quӕc gia cӫa ViӋt Nam vào loҥi yӃu kém so vӟi các nưӟc trên thӃ giӟi, xӃp thӭ 49/53 nưӟc năm 1999, 53/59 nưӟc năm 2000, và 62/75 nưӟc năm 2001 Năng lӵc cҥnh tranh quӕc gia yӃu kém là hұu quҧ cӫa môi trưӡng kinh doanh, cҥnh tranh trong nưӟc chưa thuұn lӧi Nhưng đӃn nay nhà nưӟc đã có mӝt vài thay đәi vӅ cơ chӃ chính sách làm cho các doanh nghiӋp có điӅu kiӋn phát triӇn nhҩt đӏnh

- VӅ chính sách: Trưӟc đây (trưӟc năm 1989) vӟi nguyên tҳc nhà nưӟc đӝc quyӅn ngoҥi thương, toàn quӕc chӍ có mӝt vài công ty lӟn trӵc thuӝc bӝ ngoҥi thương, lúc đó đưӧc quyӅn xuҩt khҭu ĐӃn nay có nhiӅu quy đӏnh mӟi cho phép mӣ rông quyӅn xuҩt nhұp khҭu trӵc tiӃp cho các cơ sӣ làm hàng xuҩt khҭu thuӝc mӑi thành phҫn kinh tӃ TiӃp đó là xoá bӓ toàn bӝ chӃ đӝ cҩp giҩy phép kinh doanh xuҩt khҭu, bãi bӓ thӫ tөc phê duyӋt xuҩt khҭu đӕi vӟi mӝt sӕ doanh nghiӋp

- Sӕ lưӧng các doanh nghiӋp xuҩt hiӋn ngày càng nhiӅu vӟi nhiӅu loҥi sҧn phҭm hàng hoá và dӏch vө đa dҥng, nhiӅu doanh nghiӋp vӯa và nhӓ có hàng xuҩt khҭu Trong đó sӕ lưӧng doanh nghiӋp vӯa và nhӓ chiӃm 87% trong tәng sӕ doanh nghiӋp, 99% trong tәng sӕ doanh nghiӋp tư nhân, 97,38% tәng sӕ hӧp tác xã, 94,72% trong tәng sӕ các công ty trách nhiӋm hӳu hҥn, 42,37% trong tәng sӕ các công ty cә phҫn, 65,88% trong tәng sӕ các công ty Nhà nưӟc

- Các thành phҫn kinh tӃ có sӵ chuyӇn đәi, khu vӵc tư nhân có xu hưӟng tăng nhanh hơn các khu vӵc khác:

- So sánh tương quan lӧi thӃ cҥnh tranh cӫa các loҥi hình doanh nghiӋp vӟi 12 tiêu chí đưӧc lӵa chӑn đӇ nghiên cӭu, trong đó quy đӏnh pháp lýthuұn lӧi nhҩt đưӧc đánh giá là A, thuұn lӧi ӣ mӭc trung bình là B, kém thuұn lӧi nhҩt là C Trong sӕ 12 tiêu chí đưӧc lӵa chӑn, doanh nghiӋp Nhà nưӟc có 6 tiêu chí xӃp loҥi A, chiӃm 50%, bӕn tiêu chí xӃp loҥi B (chiӃm 33,3%) và chӍ có 2 tiêu chí xӃp loҥi C (16,7%) Doanh nghiӋp có vӕn đҫu tư nưӟc ngoài (FDI) có 5 tiêu chí xӃp loҥi A (chiӃm 41,7%), 6 tiêu chí xӃp loҥi B (chiӃm 50%), mӝt tiêu chí xӃp loҥi C (8,3%) Trong khi đó khu vӵc doanh nghiӋp dân doanh chӍ có 3 tiêu chí xӃp loҥi A (25%), mӝt tiêu chí xӃp loҥi B

(8,3%), còn lҥi 8 tiêu chí xӃp loҥi C (66,7%)

II THӴC TRҤNG NĂNG LӴC CҤNH TRANH CӪA CÁC DOANH NGHIӊP VIӊT NAM TRONG NӄN KINH Tӂ TOÀN CҪU

Khҧ năng cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp đưӧc thӇ hiӋn bҵng khҧ năng bù đҳp chi phí sҧn xuҩt kinh doanh, duy trì đưӧc lӧi nhuұn và đưӧc đo bҵng thӏ phҫn hàng hoá

và dӏch vө cӫa doanh nghiӋp trên thӏ trưӡng

1 Thӵc trҥng năng lӵc cҥnh tranh cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam

1.1 Chi phí :

ĐӇ mӝt sҧn phҭm đӃn tay ngưӡi tiêu dùng cҫn có các loҥi chi phí sau: chi phí nguyên vұt liӋu, nhân công, máy móc thiӃt bӏ (chi tài sҧn cӕ đӏnh), chi quҧn lý, chi bán hàng, quҧng cáo, phân phӕi và dӏch vө tương ӭng«Trong đó chia thành chi phí đҫu vào và chi phí trung gian, cҧ hai loҥi này đӅu có xu hưӟng tăng giá

Trong mӝt điӅu tra mӟi đây cӫa phòng thương mҥi và công nghiӋp ViӋt Nam vӟi hơn 300.000 doanh nghiӋp cho thҩy các doanh nghiӋp này chӍ đҥt 2,85 điӇm (theo thang điӇm tӯ 1 đӃn 5) cho khҧ năng cҥnh tranh vӟi các đӕi thӫ nưӟc ngoài Đһc biӋt

so vӟi năm 1999, thang điӇm vӅ sӭc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp tҥi thӏ trưӡng trong nưӟc tăng tӯ 2,9 đӃn 3,2 điӇm trong năm 2002 Rõ ràng sӵ vӳng tin cӫa các doanh nghiӋp này chӍ thӵc sӵ mҥnh mӁ tҥi thӏ trưӡng vӟi nhӳng đӕi thӫ quen thuӝc

Hҫu hӃt các doanh nghiӋp ViӋt Nam chӫ yӃu phҧi nhұp khҭu nguyên vұt liӋu cho sҧn xuҩt Ngay cҧ các sҧn phҭm xuҩt khҭu và các sҧn phҭm có sӵ tăng trưӣng cao trong nhiӅu năm qua như: hàng dӋt may, da giày, chӃ biӃn thӵc phҭm và đӗ uӕng, sҧn phҭm thép và kim loҥi màu, Ô tô, xe máy, hàng điӋn tӱ, sҧn phҭm nhӵa cũng phө thuӝc nhiӅu vào nguӗn nguyên liӋu, bán thành phҭm nhұp khҭu NhiӅu nhóm sҧn phҭm có tӹ trӑng chi phí cho nguyên vұt liӋu chiӃm trên 60% giá thành sҧn phҭm như: giҩy in, giҩy viӃt, phôi thép và thép cán, lӕp xe các loҥi ViӋc nhұp khҭu vӟi sӕ lưӧng lӟn nguyên vұt liӋu cũng sӁ gây tác đӝng trӵc tiӃp tӟi tính chӫ đӝng cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam trong viӋc lұp kӃ hoҥch kinh doanh và tӟi giá thành do phө thuӝc vào biӃn đӝng giá cҧ nguyên liӋu nhұp khҭu, biӃn đӝng tӹ giá hӕi đoái Ngoài

ra, viӋc phҧi nhұp khҭu các nguyên liӋu phөc vө sҧn xuҩt trong nưӟc cũng sӁ làm phát sinh thêm nhiӅu khoҧn chi phí khác như, chi phí vұn chuyӇn, chi phí các thӫ tөc hҧi quan, chi phí cҧng, chi phí bҧo hiӇm

Cũng theo cuӝc điӅu tra trên có tӟi 29% doanh nghiӋp trong sӕ 300.000 doanh nghiӋp vүn sӱ dөng trên 40% nguyên, phө liӋu nhұp khҭu, thұm chí có ngành còn sӱ dөng tӟi 70-80% nguyên, phө liӋu nhұp khҭu Chi phí đҫu vào cӫa các doanh nghiӋp cao hơn 30-50% so vӟi các đӕi tác ASEAN, cao hơn 50% so vӟi mӭc trung bình cӫa thӃ giӟi Chi phí đҫu vào có xu hưӟng tăng theo thӡi gian, tăng 33,4% tӯ năm 1996 đӃn nay Vì vұy tӍ lӋ giá trӏ gia tăng trong hàng hoá xuҩt khҭu cӫa các doanh nghiӋp ӣ ViӋt Nam đưӧc đánh giá thҩp Trong xu thӃ giҧm giá hàng hoá xuҩt khҭu công nghiӋp cӫa thӃ giӟi, viӋc giӳ thӏ trưӡng trong nưӟc và mӣ rӝng thӏ trưӡng cho hàng xuҩt khҭu cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam đӭng trưӟc thách thӭc lӟn

Chi phí trung gian cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam cũng cao hơn mӭc trung bình cӫa các doanh nghiӋp khác thuӝc các nưӟc trong khu vӵc Chҷng hҥn cưӟc điӋn thoҥi quӕc tӃ đang ӣ mӭc rҩt cao so vӟi các nưӟc trong khu vӵc, nӃu lҩy Nhұt Bҧn làm ví dө là điӇm gӑi đӃn thì cưӟc tӯ ViӋt Nam cao gҩp 3,5 lҫn so vӟi Inđônêxia, gҩp

3 lҫn so vӟi Thái Lan và gҩp 10 lҫn so vӟi Xingapo, chi phí vұn hành cҧng đҳt gҩp hai lҫn ӣ Băng Cӕc Theo thӡi gian, chi phí trung gian cũng tăng Theo sӕ liӋu thӕng kê mӟi đây cho thҩy tiӅn công tăng 75%, thuӃ sӱ dөng đҩt tăng 90,9%, ngoҥi tӋ tăng 20,2%, xăng dҫu tăng 42,8%, nưӟc tăng 130%, điӋn tăng 37,5% Chi phí dӏch vө hҥ tҫng phөc vө sҧn xuҩt công nghiӋp như: điӋn, viӉn thông, cҧng biӇn, vұn tҧi ӣ ViӋt Nam cũng đưӧc đánh giá là cao hơn mӭc trung bình cӫa các nưӟc trong khu vӵc Chҷng hҥn, cưӟc viӉn thông quӕc tӃ ViӋt Nam cao hơn so vӟi các nưӟc trong khu vӵc

tӯ 80% - 50% (Thái Lan, Malaixia, Inđônêxia, Singapo), cưӟc vұn tҧi đưӡng biӇn container cao hơn 40% - 50% so vӡi Malaixia và Singapo Theo thӕng kê sơ bӝ, ngoài các khoҧn chi phí cho dӏch vө vұn tҧi và chi phí thông thưӡng khác, mӝt doanh nghiӋp trong quá trình xuҩt nhұp khҭu hàng hóa qua đưӡng biӇn hoһc đưӡng hàng không phҧi chӏu thêm khoҧng 20 loҥi phí khác, vӟi cách tính phí cũng khác nhau ӣ mӛi cҧng và mӛi đҥi lý vұn tҧi (ví dө như: phí đҥi lý, phí dӥ hàng, phí nâng hҥ và chuyӇn bãi container, phí lưu kho bãi ) Tҩt cҧ các khoҧn chi phí này đӅu có ҧnh hưӣng rҩt lӟn tӟi chi phí sҧn xuҩt, giá thành sҧn phҭm và sӭc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm cũng như doanh nghiӋp

Ngoài ra còn thêm các khoҧn tiӅn tiêu cӵc phí khác cũng làm tăng chi phí trung gian cӫa các doanh nghiӋp NӃu đӕi chiӃu vӟi bҧng chi phí đҫu tư cӫa các nưӟc trong khu vӵc thì chi phí trung gian tҥi ViӋt Nam tương đӕi cao

1.a C̩nh tranh v͉ giá:

Tӯ năm 1996 đӃn nay, tӹ lӋ tăng giá đҫu ra là 22,82%, tӹ lӋ tăng này còn thҩp Nhӳng năm qua, các doanh nghiӋp ViӋt Nam vүn chiӃm mӝt thӏ phҫn ít ӓi trên thӏ trưӡng, chӫ yӃu là cҥnh tranh trong nưӟc Doanh nghiӋp ViӋt Nam kinh doanh chӫ yӃu là các mһt hàng tiêu dùng như lương thӵc, thӵc phҭm, đӗ uӕng, giày dép«HiӋn nay, giá cҧ các mһt hàng này có xu hưӟng giҧm

Đӕi vӟi mӝt sӕ mһt hàng xuҩt khҭu, giá cҧ thҩp hơn nhiӅu so vӟi giá thӏ trưӡng thӃ giӟi Đây không phҧi do các doanh nghiӋp ViӋt Nam hҥ thҩp giá đӇ cҥnh tranh mà không thӇ bán đưӧc cao hơn hoһc bҵng so vӟi các doanh nghiӋp nưӟc ngoài Trong cùng mӝt thӡi điӇm, cùng phҭm cҩp, chҩt lưӧng, cùng thӏ trưӡng nhưng giá cҧ hàng hóa cӫa ta lҥi thưӡng thҩp hơn Sӵ mҩt giá này do nhiӅu nguyên nhân, trong đó phҧi

kӇ đӃn uy tín, chҩt lưӧng và hiӋu quҧ quҧn lý bán hàng cӫa doanh nghiӋp Các hàng hóa thuӝc loҥi này thưӡng là do tұn dөng đưӧc ưu thӃ vӅ sӕ lưӧng lao đӝng và giá lao đӝng rҿ, ví dө như gҥo Chҩt lưӧng gҥo ViӋt Nam ngày càng tăng HiӋn nay ViӋt Nam

là nưӟc xuҩt khҭu gҥo lӟn đӭng thӭ hai trên thӃ giӟi, vӟi sӕ lưӧng lӟn nhưng gҥo ViӋt Nam vүn chưa đưӧc ưa chuӝng tӟi mӭc có thӇ tăng giá so vӟi các nưӟc khác

1.A Ch̭t lưͫng:

HiӋn nay các doanh nghiӋp ViӋt Nam có mӝt sӕ mһt hàng đҥt chҩt lưӧng cao không thua kém gì hàng ngoҥi nhұp mà lҥi có giá thҩp so vӟi nhӳng hàng hóa cùng loҥi do nưӟc ngoài cung cҩp như vҧi, giày dép«ĐiӅu này làm cho ngưӡi tiêu dùng phҩn khӣi, yên tâm, tӵ hào Đây là đӝng lӵc quan trӑng đӇ thúc đҭy các nhà sҧn xuҩt

không ngӯng hoàn thiӋn, nâng cao chҩt lưӧng sҧn phҭm«tăng khҧ năng cҥnh tranh, thúc đҭy kinh tӃ phát triӇn mӝt cách mҥnh mӁ bӅn vӳng

Tuy nhiên, còn không ít sӕ sҧn phҭm hàng hóa cӫa doanh nghiӋp giá thành cao

mà chҩt lưӧng kém, không әn đӏnh, nhiӅu khi mang tính chҩt như mӝt thӫ đoҥn lӯa dӕi khách hàng Nhӳng lô hàng sҧn xuҩt lҫn đҫu thì chҩt lưӧng không thua kém gì hàng ngoҥi nhұp nhưng nhӳng lô hang vӅ sau chҩt lưӧng kém dҫn, hư hӓng nhanh, điӅu đó khiӃn cho không ít ngưӡi tiêu dùng nghi ngӡ chҩt lưӧng hàng hóa cӫa các doanh nghiӋp này Chúng ta dӉ dàng nhұn thҩy điӅu này trong mӝt sӕ mһt hàng trong tiêu dùng sinh hoҥt hàng ngày thưӡng gһp như linh kiӋn ӕc vít (thuӝc loҥi linh kiӋn đơn giҧn dùng khoҧng 3 đӃn 5 tháng thì hoen gӍ«) đӃn các sҧn phҭm công nghӋ cao như nhiӅu máy móc, đӝng cơ do mӝt sӕ doanh nghiӋp ViӋt Nam chӃ tҥo đӅu không bӅn, hay hư hӓng, tӕn kém nhiên kiӋu; xe máy lҳp ráp trong nưӟc chҩt lưӧng chưa әn đӏnh Ngoài ra còn nhӳng sҧn phҭm hàng hóa mà các doanh nghiӋp ViӋt Nam chưa thӇ sҧn xuҩt đưӧc mà có sҧn xuҩt đưӧc thì cũng chưa thӇ cҥnh tranh trên thӏ trưӡng như các thiӃt bӏ, linh kiӋn dùng trong xӱ lý kӻ thuұt cao«

HiӋn nay ta nhұn thҩy rҵng tәng kim ngҥch xuҩt khҭu hàng hóa cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam có tăng nhưng vүn không thӇ nói là khҧ năng cҥnh tranh cӫa hàng hóa cӫa hӑ tăng ĐiӅu này thӇ hiӋn rõ ӣ cơ cҩu mһt hàng xuҩt khҭu chӫ yӃu là nguyên liӋu thô và hàng gia công chӃ biӃn, tӹ lӋ xuҩt khҭu trӵc tiӃp chưa nhiӅu Do vұy phҫn giá trӏ gia tăng thҩp và phҧi chӏu nhiӅu thua thiӋt vӅ lӧi nhuұn Năm 2001 tӹ lӋ dҫu thô xuҩt khҭu chiӃm 25%, tӹ lӋ hang xuҩt khҭu qua chӃ biӃn có giá trӏ, chҩt lưӧng cao rҩt thҩp ĐiӅu đó chӭng tӓ chӫ yӃu vүn chӍ là phát triӇn theo chiӅu rӝng, tăng cưӡng khҧ năng khai thác tài nguyên đӇ xuҩt khҭu Các sҧn phҭm cӫa doanh nghiӋp ViӋt Nam có đһc điӇm là: yӃu tӕ tư bҧn vӕn trong cҩu thành sҧn phҭm thҩp, hàm lưӧng tri thӭc và công nghӋ trong sҧn phҭm không cao, chӫ yӃu dӵa vào yӃu tӕ lao đӝng (gҥo, thuӹ sҧn) hoһc điӅu kiӋn tӵ nhiên, chҩt lưӧng sҧn phҭm chưa thӵc sӵ có ưu thӃ rõ rӋt trên thӏ trưӡng thӃ giӟi, năng suҩt lao đӝng thҩp Tính đӝc đáo cӫa sҧn phҭm không cao, trӯ sӕ ít sҧn phҭm mang đұm bҧn sҳc tӵ nhiên và văn hóa đһc thù như hàng thӫ công

mӻ nghӋ các sҧn phҭm khác còn lҥi hҫu như luôn đi sau các nưӟc khác vӅ kiӇu dáng, tính năng, thұm chí nhiӅu sҧn phҭm tiêu dùng và công nghiӋp lҥc hұu so vӟi thӃ giӟi nhiӅu thӃ hӋ, giá trӏ gia tăng sҧn phҭm trong tәng giá trӏ cӫa sҧn phҭm nói chung còn thҩp hơn nhiӅu so vӟi mӭc trung bình cӫa thӃ giӟi

Mӝt trong nhӳng nguyên nhân cơ bҧn cӫa tình trҥng trên là nhiӅu doanh nghiӋp chưa áp dөng mӝt hình thӭc quҧn lý chҩt lưӧng hӧp lý, chúng ta thưӡng nhìn nhұn và khai báo sai sӵ thұt, chưa thұt sӵ chú trӑng đi sâu vào hiӋu quҧ, chҩt lưӧng công viӋc Mӝt nguyên nhân nӳa là sӵ bӟt xén trong các dӵ án đҫu tư, các nhân viên trong doanh nghiӋp cӕ tình khai báo tăng chi phí đӇ thu lӧi cho cá nhân

2 Thӵc trҥng vӅ các yӃu tӕ nguӗn lӵc cҩu thành năng lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp ViӋt Nam :

Khoa hӑc và công nghӋ luôn là vҩn đӅ cӕt lõi cӫa mӝt doanh nghiӋp ĐiӅu kiӋn thiӃt bӏ công nghӋ sӁ quyӃt đӏnh tӟi năng suҩt, chҩt lưӧng sҧn phҭm, giúp cho các doanh nghiӋp nâng cao sӭc cҥnh tranh trên thӏ trưӡng

Trong nhӳng năm qua do sӭc ép cӫa thӏ trưӡng hӝi nhұp quӕc tӃ, nhiӅu doanh nghiӋp đã có nhӳng đәi mӟi, nhiӅu máy móc thiӃt bӏ và công nghӋ mӟi đưӧc chuyӇn giao tӯ các nưӟc công nghiӋp phát triӇn Song tӕc đӝ đәi mӟi công nghӋ và trang thiӃt

bӏ còn chұm, chưa đӗng đӅu và chưa theo mӝt đӏnh hưӟng phát triӇn rõ rӋt HiӋn vүn còn tӗn tҥi đan xen trong nhiӅu doanh nghiӋp các loҥi thiӃt bӏ công nghӋ tӯ lҥc hұu, trung bình đӃn tiên tiӃn, do vұy đã làm hҥn chӃ hiӋu quҧ vұn hành thiӃt bӏ và giҧm mӭc đӝ tương thích, đӗng nhҩt giӳa sҧn phҭm đҫu vào, đҫu ra Theo đánh giá cӫa Bӝ KH&CN thì đәi mӟi công nghӋ thuӝc loҥi năng lӵc yӃu nhҩt cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam

Sӵ lҥc hұu vӅ công nghӋ và kӻ thuұt sӁ tҥo ra chҩt lưӧng sҧn phҭm thҩp và không әn đӏnh làm cho doanh nghiӋp khó khăn trong viӋc lӵa chӑn mһt hàng kinh doanh, hҥn chӃ khҧ năng cҥnh tranh bҵng giá (giá thành các sҧn phҭm trong nưӟc cao hơn các sҧn phҭm nhұp khҭu tӯ 20% - 40%)

Phҫn lӟn các doanh nghiӋp nưӟc ta đang sӱ dөng công nghӋ tөt hұu so vӟi mӭc trung bình cӫa thӃ giӟi 2 - 3 thӃ hӋ 80% - 90% công nghӋ nưӟc ta đang sӱ dөng là công nghӋ ngoҥi nhұp Có 76% máy móc, dây chuyӅn công nghӋ nhұp thuӝc thӃ hӋ

1950 - 1960, 75% sӕ thiӃt bӏ đã hӃt khҩu hao, 50% là đӗ tân trang Rҩt nhiӅu doanh nghiӋp ngoài quӕc doanh đang sӱ dөng máy móc, thiӃt bӏ do các doanh nghiӋp nưӟc ngoài đã thҧi bӓ Tính chung cho các doanh nghiӋp, mӭc đӝ thiӃt bӏ hiӋn đҥi chӍ có 10%, trung bình 38% lҥc hұu và rҩt lҥc hұu 52% Đһc biӋt ӣ khu vӵc sҧn xuҩt nhӓ, thiӃt bӏ ӣ mӭc lҥc hұu và rҩt lҥc hұu chiӃm 75% Ngoài ra còn có sӵ khác biӋt vӅ trình

đӝ kӻ thuұt giӳa các khu vӵc kinh tӃ, doanh nghiӋp vӯa và nhӓ thҩp hơn nhiӅu so vӟi các doanh nghiӋp nhà nưӟc, doanh nghiӋp có vӕn đҫu tư nưӟc ngoài« Khҧ năng đәi mӟi công nghӋ lҥi rҩt hҥn chӃ Thӡi kǤ 1991- 2000 các doanh nghiӋp chӍ trang bӏ lҥi 14% thiӃt bӏ (bҵng 10% giá trӏ thiӃt bӏ cӫa các doanh nghiӋp có vӕn đҫu tư nưӟc ngoài đưӧc xây dӵng trong cùng mӝt thӡi kǤ) Trình đӝ cơ khí hóa, tӵ đӝng hóa dưӟi 10%, hao mòn hӳu hình tӯ 30-50% và đáng ngҥc nhiên là 38% ӣ dҥng thanh lý vүn đưӧc sӱ dөng, các công nghӋ lҥc hұu, trung bình, tiên tiӃn đan xen nhau trong mӝt dây chuyӅn sҧn xuҩt

Nguyên nhân cӫa tình trҥng trên là do chúng ta thiӃu vӕn cho sҧn xuҩt kinh doanh, chҩt lưӧng và hiӋu quҧ cӫa chuyӇn giao công nghӋ còn hҥn chӃ do thiӃu lӵa chӑn kӻ thuұt tӕi ưu và công nghӋ nguӗn, đһc biӋt là giá trӏ phҫn mӅm và giá trӏ chuyӇn giao bí quyӃt công nghӋ còn thҩp (tӹ lӋ 17% tәng đҫu tư, trong khi cho biӃt là 83%) So vӟi Trung Quӕc, hàng hóa Trung Quӕc tràn vào ViӋt Nam rҩt nhiӅu vӟi giá

cҧ thҩp, chҩt lưӧng hàng hóa ӣ mӭc có thӇ chҩp nhұn đưӧc Đó là do công nghӋ cӫa

hӑ cao hơn hҷn chúng ta, chӫ yӃu là nhұp khҭu tӯ châu Âu, Mӻ, Nhұt Bҧn nơi đưӧc coi là có công nghӋ thiӃt bӏ nguӗn, còn chúng ta chӫ yӃu nhұp tӯ châu á Nhìn chung, theo kӃt quҧ điӅu tra cӫa 24 công ty Nhұt Bҧn tҥi 10 nưӟc ASEAN cho thҩy nӃu đánh

giá theo thang điӇm 10 thì trình đӝ khoa hӑc và công nghӋ cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam ӣ ViӋt Nam chӍ đһt 3,5 điӇm đӭng trên ba nưӟc là Myanma (3,4 điӇm), Lào (3,0 điӇm), Campuchia (2,6 điӇm) ĐiӅu đó thӇ hiӋn trình đӝ khoa hӑc công nghӋ cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam ӣ mӭc thҩp trong tương quan so sánh vӟi các nưӟc khác

a a V͙n:

Không nҵm ngoài khó khăn chung cӫa đҩt nưӟc, các doanh nghiӋp ViӋt Nam cũng cҫn phҧi giҧi quyӃt mӝt vҩn đӅ nan giҧi đó là thiӃu vӕn HiӋn nay có đӃn 55% doanh nghiӋp thiӃu vӕn, viӋc huy đӝng vӕn tӗn tҥi dưӟi nhiӅu hình thӭc khác nhau vӕn tӵ có, vӕn vay bҥn bè, ngưӡi thân, vay ngân hàng, và các nguӗn vӕn khác

Các doanh nghiӋp có thӇ tӵ tài trӧ cho hoҥt đӝng sҧn xuҩt, kinh doanh cӫa mình Trên thӵc tӃ khҧ năng tӵ tài trӧ là kém vì đa sӕ nhân dân ViӋt Nam là nghèo, ít

có khҧ năng tӵ tích luӻ đӇ bҳt đҫu mӝt doanh nghiӋp nhӓ Mӝt minh chӭng cho rҵng vӕn chung bình cӫa doanh nghiӋp sau 10 năm luұt doanh nghiӋp ra đӡi là 1.2 tӹ đӗng năm 2001 và 1.5 tӹ đӗng năm 2002 Khҧ năng tӵ tài trӧ cӫa ngân quӻ còn bҳt nguӗn

tӯ lӧi nhuұn thu đưӧc, trên thӵc tӃ doanh nghiӋp ít có khҧ năng khai thác nguӗn này mӝt cách triӋt đӇ do lӧi nhuұn không nhiӅu và trình đӝ văn hoá thҩp, thiӃu kӻ năng quҧn lý hành chính doanh nghiӋp

Doanh nghiӋp có thӇ vay nӧ tӯ bên ngoài đӇ tăng tӹ lӋ sinh lӡi vӟi các hình thӭc như vay nӧ ngân hàng, mua trҧ góp hay tín dөng thuê mua cӫa các công ty cho thuê tài chính«Nhưng mӭc rӫi ro cao, tӹ lӋ thuұn vӟi khӕi lưӧng vay nӧ, trong nhiӅu trưӡng hӧp rӫi ro không trҧ đưӧc nӧ đã dүn tӟi phá sҧn

Sӕ liӋu cӫa Tәng cөc Thӕng kê cho thҩy, tính đӃn ngày 01/01/2004, cҧ nưӟc có 72.012 doanh nghiӋp thӵc tӃ hoҥt đӝng vӟi tәng sӕ vӕn là 1.724.558 tӹ đӗng (nӃu quy đәi ra đô la Mӻ (thӡi điӇm năm 2003) thì quy mô vӕn cӫa các doanh nghiӋp ӣ ViӋt Nam chӍ tương đương vӟi mӝt tұp đoàn đa quӕc gia cӥ trung bình trên thӃ giӟi) Trong đó doanh nghiӋp Nhà nưӟc chiӃm 59,0/% tәng vҩn cӫa doanh nghiӋp cҧ nưӟc (1.018.615 tӹ đӗng), doanh nghiӋp ngoài quӕc doanh chiӃm 19,55% (337.155 tӹ đӗng), doanh nghiӋp có vҩn đҫu tư nưӟc ngoài chiӃm 21,44% tәng vӕn các doanh nghiӋp cҧ nưӟc (868.788 tӹ đӗng) Xét riêng đӕi vӟi mӛi doanh nghiӋp, vӕn cӫa tӯng doanh nghiӋp rҩt nhӓ (năm 2004, bình quân mӛi doanh nghiӋp là 23,95 tӹ đӗng), trong đó sӕ doanh nghiӋp có quy mô dưӟi 0,5 tӹ đӗng có 18.790 doanh nghiӋp (chiӃm 26,09% tәng sӕ doanh nghiӋp), doanh nghiӋp có quy mô vӕn tӯ 0,5 đӃn 1 tӹ đӗng là 12.954 doanh nghiӋp (chiӃm 17,99%), sӕ doanh nghiӋp có vӕn tӯ 1 tӹ đӗng đӃn 5 tӹ đӗng là 24.737 doanh nghiӋp (chiӃm 34,35%), sӕ doanh nghiӋp có vӕn tӯ 5 đӃn 10 tӹ đӗng là 5.496 doanh nghiӋp (chiӃm 7,63%), sӕ doanh nghiӋp có sӕ vӕn tӯ 10 đӃn 50

tӹ là 6.648 doanh nghiӋp (chiӃm 9,23%), sӕ doanh nghiӋp có sӕ vӕn tӯ 50 đӃn 200 tӹ đӗng là 2.491 doanh nghiӋp (chiӃm 8,46%), sӕ doanh nghiӋp có vӕn tӯ 200 đӃn 500

tӹ đӗng là 586 doanh nghiӋp (chiӃm O,81%), sӕ doanh nghiӋp cӑ vӕn trên 500 tӹ đӗng là 310 doanh nghiӋp (chiӃm 0,48% tәng sӕ)

Như vұy, có thӇ thҩy đҥi đa sӕ các doanh nghiӋp đang hoҥt đӝng trong tình trҥng không đӫ vӕn cҫn thiӃt, đã ҧnh hưӣng không nhӓ đӃn hiӋu quҧ kinh doanh cũng như năng lӵc cҥnh tranh cӫa các doanh nghiӋp trên thӏ trưӡng trong nưӟc và quӕc tӃ Đây là điӅu đáng lo khi các chính sách - bҧo hӝ cӫa Nhà nưӟc đӃn năm 2006 hҫu như không còn nӳa vì theo lӏch trình giҧm thuӃ quan cho khu vӵc mұu dӏch tӵ do ASEAN

- AFTA Khi đó, các doanh nghiӋp ViӋt Nam sӁ dӉ dàng bӏ các tұp đoàn lӟn cӫa các nưӟc trong khu vӵc đánh bҥi

Nhӳng khó khăn trong viӋc tiӃp cұn các nguӗn vӕn cӫa các doanh nghiӋp là rҩt lӟn, trong khi vӕn tӗn đӑng còn nhiӅu trong các nguӗn và viӋc huy đӝng vӕn trong dân vào đҫu tư sҧn xuҩt, kinh doanh chưa đưӧc cҧi thiӋn Các doanh nghiӋp Nhà nưӟc đưӧc ưu đãi hơn vӅ vӕn trưӟc hӃt là đưӧc cҩp vӕn ban đҫu tӯ ngân sách, cҩp đҩt xây dӵng cơ sӣ sҧn xuҩt, kinh doanh Còn các doanh nghiӋp ngoài Nhà nưӟc, doanh nghiӋp có vӕn đҫu tư nưӟc ngoài chӫ yӃu dӵa vào vӕn tӵ có cӫa cá nhân Vӟi khҧ năng tiӃp cұn nguӗn vӕn hҥn chӃ, các doanh nghiӋp có tình trҥng phә biӃn là chiӃm đөng vӕn lүn nhau, làm lây nhiӉm rӫi ro giӳa các doanh nghiӋp

Ai cũng cho rҵng nguӗn nhân lӵc là nhân tӕ mang lҥi lӧi thӃ cҥnh tranh cho các doanh nghiӋp ViӋt Nam trong đó có doanh nghiӋp ViӋt Nam, song hiӋn nay nhân tӕ con ngưӡi cӫa nưӟc ta vүn chӍ dҥng tiӅm năng hoһc chӍ có lӧi thӃ vӅ sӕ lưӧng do lao đӝng phҫn lӟn là lao đӝng phә thông Sӕlưӧng lao đӝng lӟn nhưng chҩt lưӧng lao đӝng thҩp

Tӯ năm 1996 đӃn nay, sӕ lưӧng lao đӝng làm viӋc trong các doanh nghiӋp ViӋt Nam liên tөc tăng

Năm 2002, sӕ lưӧng lao đӝng làm viӋc trong các doanh nghiӋp Phân bӕ lao đӝng giӳa các ngành không đӗng đӅu, lao đӝng trong công nghiӋp chiӃm tӹ trӑng cao nhҩt 2.119.228 ngưӡi, chiӃm 45.63% lao đӝng trong ngành thưӧng mҥi dӏch vө là 1.737.824 ngưӡi chiӃm tӹ trӑng 37.42%, lao đӝng trong các ngành khác là 786.792 ngưӡi chiӃm 16.94%

- Sӵ cҥnh tranh khӕc liӋt cӫa quá trình hӝi nhұp đòi hӓi các chӫ doanh nghiӋp phҧi có kiӃn thӭc cao, năng lӵc quҧn lý giӓi mӟi có thӇ thành đҥt trong kinh doanh Mӛi mӝt chӫ doanh nghiӋp phҧi biӃt thu thұp, đánh giá các loҥi thông tin kinh tӃ, kӻ thuұt, biӃt đӅ ra nhӳng quyӃt đӏnh sáng suӕt, kӏp thӡi, đúng đҳn Đӗng thӡi chӫ doanh nghiӋp phҧi biӃt quҧn lý, giám sát, điӅu khiӇn công viӋc cӫa nhӳng ngưӡi lao đӝng làm viӋc cho mình mӝt cách hӧp lý«

Trên thӵc tӃ đӝi ngũ chӫ doanh nghiӋp ӣ ViӋt Nam cho thҩy hӑ có rҩt nhiӅu bҩt cұp so vӟi đòi hӓi cӫa quá trình hӝi nhұp Mӝt sӕ các chӫ doanh nghiӋp chӍ có trình

đӝ hӑc vҩn trung hӑc cơ sӣ (40- 45%), mӝt sӕ có trình đӝ trung hӑc phә thông, cao đҷng và đҥi hӑc (35- 40%), còn mӝt bӝ phұn đáng kӇ có trình đӝ tiӇu hӑc (10- 15%) thұm chí cá biӋt có ngưӡi chưa đӑc thông viӃt thҥo ChӍ rҩt ít chӫ doanh nghiӋp (2- 3%) cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam đưӧc đào tҥo kiӃn thӭc quҧn lý chính quy, mӝt

sӕ (20- 30%) đưӧc tұp huҩn ngҳn hҥn (dưӟi 6 tháng), còn đҥi bӝ phұn chӍ quҧn lý doanh nghiӋp cӫa mình bҵng kinh nghiӋm Đây là mӝt điӇm yӃu rҩt lӟn và là mӝt khó khăn giҧm hiӋu quҧ sҧn xuҩt kinh doanh cӫa các doanh nghiӋp ViӋt Nam

- Tri thӭc và trình đӝ tay nghӅ cӫa ngưӡi lao đӝng đóng vai trò rҩt quan trӑng đӕi vӟi sӵ tӗn tҥi và phát triӇn cӫa các doanh nghiӋp Nhӳng ngưӡi có tri thӭc, tay nghӅ cao, kӻ năng thành thҥo, lao đӝng lành nghӅ sӁ sӱ dөng tӕt các loҥi thiӃt bӏ công nghӋ tiên tiӃn, làm ra nhӳng sҧn phҭm đҽp, có chҩt lưӧng vӟi năng suҩt và hiӋu quҧ cao

Đӝi ngũ lao đӝng hiӋn có trong các doanh nghiӋp phҫn đông có trình đӝ hӑc vҩn thҩp: trung hӑc cơ sӣ 40- 45%; tiӇu hӑc và chưa biӃt chӳ 10- 25%; sӕ có trình đӝ hӑc vҩn trung hӑc phә thông, cao đҷng và đҥi hӑc 25- 35% Tình trҥng yӃu kém còn cao hơn ӣ các vùng nông thôn, sӕ lao đӝng chưa qua đào tҥo bình quân chiӃm 60- 70% Năm 2002, tӹ lӋ lao đӝng đang làm viӋc đã qua đào tҥo chӍ chiӃm 22,2% tәng sӕ lao đӝng xã hӝi, có đӃn 74% lao đӝng thӫ công, 25% lao đӝng cơ khí, 1% tӵ do Do trình đӝ như vұy nên sӕ công nhân có khҧ năng điӅu hành, đӭng máy trong các dây truyӅn tӵ đӝng là cӵc kǤ khan hiӃm, hiӋu quҧ sӱ dөng thiӃt bӏ thҩp (chӍ bҵng 68- 75% công suҩt thiӃt kӃ)

So sánh vӟi các nưӟc khác trên thӃ giӟi ta thҩy năng suҩt lao đӝng trong các doanh nghiӋp ӣ ViӋt Nam kém xa so vӟi các doanh nghiӋp nưӟc ngoài như Nhұt Bҧn, Hӗng Công, Singapore Mӝt ngưӡi làm nghӅ ngoҥi thương ӣ doanh nghiӋp nưӟc ngoài có thӇ đàm phán, ký kӃt hӧp đӗng ngoҥi thương và triӇn khai các công đoҥn tӯ

A đӃn Z như xác đӏnh giá cҧ, nhu cҫu thӏ trưӡng, mӣ hoһc kiӇm tra L/C, hӧp đӗng bҧo hiӇm thuê tàu, sӱ dөng vi tính« trong khi đó đӇ làm đưӧc nhӳng viӋc như trên, doanh nghiӋp nưӟc ta phҧi sӱ dөng 4 đӃn 5 ngưӡi và phҧi qua nhiӅu khâu tác nghiӋp ӣ các phòng, ban chuyên môn

NhiӅu ý kiӃn cho rҵng, lao đӝng là mӝt lӧi thӃ cҥnh tranh cӫa ViӋt Nam bӣi chi phí lao đӝng rҿ, trình đӝ dân trí cӫa lao đӝng ViӋt Nam cao, có truyӅn thӕng lao đӝng cҫn cù, ham hӑc hӓi, khéo tay, nhanh trí, Nhưng chúng ta phҧi nhìn nhұn rҵng chi phí lao đӝng tuy rҿ nhưng năng suҩt lao đӝng chӍ ӣ mӭc trung bình và thҩp (trên 60%), chӫ yӃu lҥi là lao đӝng thӫ công, tác phong lao đӝng công nghiӋp còn kém Do

đó nӃu so sánh lao đӝng ViӋt Nam vӟi lao đӝng các nưӟc trong khu vӵc thì có thӇ nói đây là điӇm yӃu cӫa ViӋt Nam

Khҧ cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp đưӧc thӇ hiӋn bҵng khҧ bù đҳp chi phí sҧn xuҩt kinh doanh, trì đưӧc... cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm hàng hoá lҥi đưӧc đӏnh đoҥt bӣi lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp SӁ khơng có lӵc cҥnh tranh cӫa sҧn phҭm hàng hoá cao lӵc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp sҧn xuҩt, kinh doanh. .. cҥnh tranh, lӵc cҥnh tranh cҩp đӝ cӫa lӵc cҥnh tranh:

- ỵͱc c̩nh tranh: Nhìn chung xác đӏnh sӭc cҥnh tranh cӫa doanh nghiӋp

phҧi xem xét đӃn lӵc tiӅm sҧn xuҩt, kinh