Hoàn thiện pháp luật về xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán ở việt nam

gia thị trường bằng những quy tắc chung nhất, đảm bảo được tính cưỡng chế thực thi cao nhất của Nhà nước.Việc hoàn thiện pháp luật xử lý v i phạm là một quá trình tổng hợp, trên cơ sở kế

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

K H O A LUẬT

BÙI T H A N H NGÀ

TRÊN THI TRƯỜNG CHÚNG KHOÁN Ở VIỆT NAM

CHUYÊN NGÀNH: LU Ậ T K IN H TẾ

M Ã SỐ: 60.38.50

LUÂN VẢN THAC SỸ LUẬT HOC

LỜI CAM ĐOAN

Tôi cam đoan Luận vãn này là cổng trình nghiên cứu của tôi và không irùng với lài liệu nào (lược công bố Những sớ liộu sử dụng trong

I

N C Ỉ Ư Ò I T H Ụ C I I I Ệ N I

Bùi Thanh Ngà

MỤC LỤC

M Ở ĐẨU

CHƯƠNG 1: M Ộ T SỐ VÂN ĐỂ c ơ BẢN VỂ PH Á P LU ẬT x ử• 參

LÝ VI PH ẠM TR ÊN T H Ị TRƯỜNG CHÚNG KH OÁ N

1.1 Khái niệm, đặc điểm pháp luật xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán

1.2 Hình thức và vai trò của pháp luật xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán1.3 Quy định của pháp luật về xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán của các nước và kinh nghiệm đối với V iệt Nam

ỉ 3.1 Quy định của pháp luật về xử lý vi phạm trên th ị trường chứng khoán của các nước

ỉ 3.2 M ột sổ nhận xét và bài học kinh nghiệm rú t ra trong quy định pháp luật về xử lý vi phạm trên th ị trường chứng khoán của các nước

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT x ử LÝ VI PHẠM TRÊN

THỊ TRƯỜNG CHÚNG KHOÁN Ở VIỆT NAM

2.1 Các hành vi vi phạm trên th ị trường chứng khoán

2.2 Thực trạng khung pháp luật xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán

ở V iệt Nam

2.2.1 Các hành vi vi phạm quy định tạ i Luật Chứng khoán

2.2.2 Thực trạng vi phạm và xử lý vi phạm pháp luật trên th ị trường chứng khoán V iệt Nam

2.2.3 Những vấn đề tồn tạ i của pháp luật về xử lý vi phạm trên th ị trường chứng khoán ở V iệt Nam

CHƯ ƠNG 3: H O À N T H IỆ N P H Á P L U Ậ T x ử L Ý V I P H Ạ M T R Ê N

3.3.1 Chỉnh sửa, b ổ sung các văn bản pháp ỉuật có liên quan

3.3.2 Hoàn thiện các văn bản pháp luật hiện hành về x ử lý vi phạm trên

tlìị trường chứng khoán ỏ Việt Nam

3.3.3 Kiến Hỉịhị hoàn thiện pháp luật xử lý vi phạm trên thị trường chứng

khoán ở Việt Nam

K Ế T LU Ậ N

D A N H M U C T À I L IÊ U T H A M K H Ả O

croo

Í

QTQ

?rsro

Ỗ、

3

MỞ ĐẦU

Thị trường chứng khoán (TTCK) là một kênh huy động và phân bổ vốn trung và dài hạn quan trọng phục vụ cho nhu cầu đầu tư và phát triển nền kinh tế quốc dân, có vai trò thiết yếu trong việc huy động, phân phối và kiểm soát vốn một cách có hiệu quả trong nền kinh tế hiện đại, đây là thị trường tài chính bậc cao, hoạt động với những thiết chế phức tạp và chặt chẽ Bên cạnh vai trò tích cực, thị trường cũng luôn tiềm ẩn những rủi ro do các hành vi đầu cơ，mua bán nội gián, thâu tóm, lũng đoạn thị trường… làm ảnh hưởng đến nền kinh tế quốc dân Để thị trường chứng khoán hoạt động có hiệu quả, đảm bảo sự công bằng, công khai và ổn định thì việc hoàn thiện pháp luật xử lý vi phạm cho TTCK hoạt động là yêu cầu cấp bách, là mục tiêu được Nhà nước quan tâm khi thiết lập TTC K ở Việt Nam Nhà nước quản lý các quan hệ xã hội, các chủ thể tham gia

th ị trường bằng pháp luật theo những quy tắc xử sự chung, mang tính bắt buộc

mà mọi chủ thể tham gia th ị trường phải tuân thủ

Thị trường chứng khoán V iệt Nam đã đi vào hoạt động được hơn 6 năm

Để tạo cơ sở pháp lý cho hoạt động của TTCK, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 161/2004/NĐ-CP ngày 07/9/2004 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩn h vực chứng khóan và thị trường chứng khoán Đây là hành lang pháp luật xử

lý v i phạm tạo m ôi trường thuận lợ i cho các tổ chức, cá nhân tham gia th ị trường Tuy nhiên, TTCK là một lĩnh vực mới mẻ, đội ngũ các nhà quản lý và điẻu hành thị trường chưa có nhiêu kinh nghiệm, công chúng chưa hiểu biết nhiều về TTCK và cũng chưa có thói quen đầu tư vào chứng khoán Do vậy, hoạt động của thị trường trong giai đoạn hiện nay đầy tính rủ i ro và rất dễ phát sinh tiêu cực, có thể gây ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế và đời sống xã hội

Để TTCK hoạt động ổn định, an toàn và hiệu quả cần phải xây dựng một nền tảng căn bản, vững chắc, hoàn chỉnh về pháp luật xử lý vi phạm cho TTCK hoạt động và nó có thể điều chỉnh toàn diện mọi hoạt động của các chủ thể tham

1 Lý do chọn đề tài

1

gia thị trường bằng những quy tắc chung nhất, đảm bảo được tính cưỡng chế thực thi cao nhất của Nhà nước.

Việc hoàn thiện pháp luật xử lý v i phạm là một quá trình tổng hợp, trên cơ

sở kế thừa các văn bản pháp luật xử lý vi phạm hiện hành về chứng khoán và TTCK, đúc kết kinh nghiệm thực tiễn hoạt động của TTCK V iệt Nam trong hơn

6 năm qua và dựa trên cơ sở ứng dụng một cách khoa học quá trình nghiên cứu kinh nghiệm về mặt lý thuyết cũng như thực tiễn hoạt động xây dựng pháp luật

xử lý vi phạm của các nước trên thế g iớ i vào hoàn cảnh và điều kiện cụ thể cùa

V iệt Nam

Xuất phát từ những lý do nêu trên và trước yêu cầu thực tiễn đặt ra, để kịp thời ngăn ngừa các hành vi vi phạm trên TTCK, tạo điều kiện cho thị trường hoạt động công bằng, công khai, minh bạch, bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của nhà đầu tư, việc nghiên cứu và hoàn thiện pháp luật về xử lý v i phạm nhằm phát hiện những mặt bất cập, hạn chế của hệ thống pháp luật về xử lý vi phạm trong lĩn h vực kinh tế mới phát sinh ở nước ta hiện nay là vấn đề cấp thiết

2 Tình hình nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu, học tập kinh nghiệm và qua hoạt động khảo sát xây dựng pháp luật xử lý vi phạm của các nước trên thế giới, qua học tập kinh nghiệm của các chuyên gia của một số tổ chức quốc tế như Ngân hàng phát triển châu Á (AD B), Ngân hàng Thế giới (WB), Tổ chức Hỗ trợ và phát triển quốc tế của Hoa Kỳ (USAID), Tổ chức K ỹ thuật Đức (G TZ ) về pháp luật xử lý vi phạm trên TTCK của các nước

Thị trường chứng khoán ờ V iệ t Nam còn non trẻ, trong khi đó hành lang pháp luật xử lý v i phạm cho thị trường hoạt động chưa hiệu quả Vãn bản pháp luật xử lý vi phạm để điều chỉnh hoạt động của TTCK ở nước hiện nay mới chỉ ở

mức N ghị định của Chính phủ, nên những bất cập và xung đột của các văn bản pháp luật xử lý vi phạm đã bộc lộ dẫn đến hoạt động của thị trường có những hạn chế nhất định Sự nghiên cứu xây dựng pháp luật xử lý vi phạm trên TTCK ở

V iệt Nam đánh dấu bước quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp luật xử

lý v i phạm nói chung và pháp luật xử lý vi phạm trên th ị trường chứng khoán

V iệt Nam

3 Mục đích nghiên cứu của luận văn

Là m ột công trình nghiên cứu có hệ thống, mục đích nghiên cứu của luận văn là làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn để xây dựng pháp luật xử lý vi phạm trên TTC K ở V iệ t Nam phù hợp với hệ thống pháp luật xử lý vi phạm của

V iệt Nam Để đạt được mục đích nêu trên, luận án nghiên cứu hành v i v i phạm trên TTCK ở trong nước và nước ngoài và đặt ra yêu cầu của việc hoàn thiện pháp luật xử lý vi phạm trên TTC K ở V iệ t Nam như sau:

- Phân tích và làm rõ các luận cứ về sự cần thiết xây dựng và hoàn th iệ n

pháp luật xử lý v i phạm trên TTC K ở V iệ t Nam góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về xử lý v i phạm nhằm phục vụ cho sự nghiệp công nghiệp hoá，hiện đại hoá đất nước và tiến trình hội nhập kinh tế của V iệ t nam;

- Đánh giá thực trạng pháp luật xử lý v i phạm trên TTC K ở V iệ t Nam, phân tích hệ thống các văn bản pháp luật về xử lý v i phạm trong lĩn h vực chứng khoán

và th ị trường chứng khoán hiện nay của V iệ t Nam, những vấh đề bất cập, xung đột giữa các văn bản pháp luật điều chỉnh trực tiếp về xử lý v i phạm trên TTC K với các văn bản pháp luật xử lý vi phạm khác và với thông lệ quốc tế;

- Thuyết m inh các căn cứ khoa học để xây dựng nội dung của pháp luật về

xử lý vi phạm gắn với thực tiễn hoạt động của TTC K V iệ t Nam, phù hợp với hội nhập kinh tế quốc tế và đảm bảo được tính ổn định, bền vững cuả pháp luật xử lý

v i phạm, khắc phục những bất cập, xung đột với các văn bản pháp luật xử lý v i phạm khác có liên quan đảm bảo tính cưỡng chế và thực th i của pháp luật xử lý

v i phạm, tạo điều kiện cho TTC K phát triển

4 Phương pháp đã tiến hành

Luận văn được thực hiện trên cơ sở vận dụng quan điểm cơ bản của Đảng và Nhà nước về phát triển kin h tế trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, nhằm

3

nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán, hình thành đồng bộ pháp luật quản lý nền kinh tế định hướng xã hội chủ nghĩa đặc biệt là pháp luật xử lý v i phạm trên TTCK ở V iệt Nam • Luận án cũng vận dụng những quan điểm, phương pháp luận cùa triết học, của lý luận chung về nhà nước và pháp luật, pháp luật của các nước về xừ lý vi phạm trên thị trường chứng khoán để làm cơ sở cho việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật xử lý v i phạm trên th ị trường chứng khoán ở V iệt Nam Đồng thời, Luận văn cũng vận dụng tổng hợp các phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và các phương pháp cụ thể như phân tích, tổng hơp, so sánh, diễn giải, quy nạp, tổng kết thực tiễn, thống kê , tiế n hành thu thập tài liệu thông qua các cuộc khảo sát, hội thảo của các chuyên gia trong nước và nước ngoài về pháp luật xử lý v i phạm trên TTC K để lý giải các vấn đề được đặt ra mà luận văn cần phải làm rõ.

5 Những kết quả đạt được

- Luận văn nghiên cứu một cách có hệ thống lý luận về pháp luật xử lý v i phạm trên TTCK ở V iệ t Nam và làm cơ sở cho việc hoàn thiện hệ thống pháp luật xử lý v i phạm ở nước ta, với cách tiếp cận tổng hợp từ nhiều phương diện về cách quản lý TTC K của các nước trong khu vực và trên thế g iớ i trong bối cảnh của nền kinh tế th ị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta hiện nay

- Luận văn thu thập, phân tích một số quan điểm lý luận về xây dựng hệ thống pháp luật về xử lý v i phạm nói chung, đặc biệt chú trọng đến việc hoàn thiện pháp luật xử lý vi phạm trên TTCK ở V iệt Nam và tìm ra những hành v i vi phạm đạc trưng mà Bộ luật Hình sự, Pháp lệnh xử lý v i phạm hành chính và Luật Chứng khóan cần phải điều chỉnh từ góc độ xã hội, kinh tế, chính trị và sự phát triển của TTC K trong tương lai

- Luận văn chỉ ra những bất cập, xung đột giữa hệ thống pháp luật về xử lý

v i phạm trên TTC K ở nước ta với các hệ thống pháp luật khác để làm cơ sở chỉnh sửa các vãn bản pháp luật khác có liên quan

- Trên cơ sở làm sáng tỏ các hành vi vi phạm trên TTCK, luận vãn đã đề xuất những giải pháp chủ yếu mang tính lý luận và thực tiễn nhằm nâng cao hiệu

quả của việc hoàn thiện hệ thống pháp luật xử lý vi phạm trên TTCK ở V iệt Nam.

- Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần bổ sung, phát triển những vấn

đề lý luận của hệ thống pháp luật xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán, làm

cơ sở để nghiên cứu xây dựng các vãn bản quy phạm pháp luật về xừ lý vi phạm trên th ị trường chứng khoán ở V iệ t Nam

6 K ế t cấu của luận văn: Luận văn bao gồm phần mở đầu, nội dung của luận vãn gổm ba chương, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo

5

MỘT SỐ VẤN ĐỂ C ơ BẢN VỂ PHÁP LUẬT x ử LÝ VI PHẠM

TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

1-1 KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM PHÁP LUẬT x ử LÝ VI PHẠM TRÊN THỊ

TRƯỜNG CHÚNG KHOÁN

\a K h á i niệm:

Thị trường chứng khoán là nơi huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế quốc dân, hoạt động với những thiết chế phức tạp, luôn tiềm ẩn những rủ i ro có thể ảnh hường đến sự phát triển của nền kinh tế - xã hội của một đất nước do các chủ thể tham gia thị trường gây ra Trong hoạt động kinh doanh chứng khoán không tránh khỏi những mâu thuẫn, xung đột về lợ i ích giữa các chủ thể có thể xuất hiện những hành vi nguy hiểm xâm hại đến quyền và lợ i ích hợp pháp của các chủ thể khác, xâm hại đến sự phát triển bình thường của thị trường chứng khoán

V i phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán là hành vi trái pháp luật của cá nhân, tổ chức vi phạm các quy định của nhà nước vẻ chứng khoán và thị trường chứng khoán, xâm hại tới các quan hệ xã hội được pháp luật về chứng khoán xác lập và bảo vệ mà tuỳ vào tính chất, mức độ vi phạm có thể bị xử phạt hành chính, dân sự, xử lý kỷ luật hay truy cứu trách nhiêm hình sự Trường hợp gây thiệt hại vật chất thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật

b Đặc điểm của vi phạm pháp luật trên thị trường chứng khoán:

Giống như v i phạm pháp luật nói chung, v i phạm pháp luật trong lĩn h vực chứng khoán và th ị trường chứng khoán có các đặc điểm sau:

+ Hành vi xác định của con người (có thể là hành động hay không hành động);

Chương 1

+ Hành vi đó trái với các quy định của pháp luật chứng khoán, xâm hại tới các quan hộ xã hội được pháp luật chứng khoán bảo vệ;

+ Chủ thể thực hiện hành v i đó phải có lỗ i (có thể là lỗ i cố ý hoặc lỗ i vô ý);+ Chủ thể thực hiện hành vi trái pháp luật phải có năng lực trách nhiệm pháp lý

Bên cạnh những điểm cơ bản đó, các vi phạm pháp luật trên thị trường chứng khoán cũng có những điểm khác biệt được hình thành bởi tính đặc thù của thị trường chứng khoán

+ V ớ i tính chất là một lĩnh vực kinh tế phức tạp, luôn có phản ứng dây chuyền, các vi phạm trên th ị trường chứng khoán có thể xâm hại đến quyền và

lợ i ích hợp pháp của một số đông công chúng đầu tư, ảnh hưởng lớn đến sự ổn định của thị trường, do vậy, các chế tài đặt ra để xử lý đối với các chủ thể vi phạm về chứng khoán và th ị trường chứng khoán có mức độ nghiêm khắc hơn so với các vi phạm có tính chất tương đồng khác

+ Các hành vi vi phạm pháp luật vẻ chứng khoán và thị trường chứng khoán

sẽ gây thiệt hại cho nhà đầu tư tham gia đầu tư chứng khoán V í dụ trong trường hợp giao dịch nội gián, pháp luật các nước đều quy định cấm giao dịch nội gián Pháp luật Việt Nam quy định cấm những cá nhân, tổ chức tiếp cận với những thông tin nội bộ của tổ chức phát hành mà trực tiếp hay gián tiếp mua, bán chứng khoán trong khi tổ chức phát hành chưa công bố thông tin nội bộ ra công chúng

có thể ảnh hưởng đến giá chứng khoán nhằm thu được lợ i nhuận

+ Việc xác định hành v i vi phạm của các cá nhân, tổ chức trong giao dịch nội gián, đặc biệt là việc xác định “ những người liên quan ” biết được thông tin nội bộ và sử dụng thông tin nội bộ hoặc cung cấp thông tin nội bộ cho người khác để mua bán chứng khoán để đưa ra hình thức xử phạt phù hợp

Chứng khoán và thị trường chứng khoán với vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, thị trường chứng khoán không chỉ phát huy được nội lực của nền kinh tế mà còn thu hút được mạnh mẽ các nguồn vốn đầu

tư nước ngoài để thúc đẩy phát triển nền kinh tế Tuy nhiên TTCK luôn tiềm ẩn nhứng rủi ro có thể ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường của thị trường do

7

các hành vi giao dịch nội gián, mua bán khống, thao túng th ị trường,v.v Những hành vi này luôn tồn tại trên th ị trường chứng khoán và bị pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán cấm thực hiện Đây là dạng v i phạm mới phát sinh nên chế tài áp dụng đối với các vi phạm đó hiện chưa được quy định cụ thể trong Bộ Luật Hình sự để xử lý đối với các hành vi vi phạm này.

c Phản loại vi phạm pháp luật trên thị trường chứng khoán

Giống như vi phạm pháp luật nói chung, vi phạm pháp luật trong lĩn h vực chứng khoán và th ị trường chứng khoán có thể phân thành: vi phạm luật hành chính, v i phạm luật dân sự, v i phạm luật hình sự

V i phạm hành chính trong lĩn h vực chứng khoán và th ị trường chứng khoán

là những hành vi của cá nhân, tổ chức cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định quản

lý Nhà nước về chứng khoán và th ị trường chứng khoán mà chưa đến mức bị truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính

Tuỳ thuộc vào từĩig lĩnh vực hoạt động của thị trường chứng khoán mà có các loại vi phạm hành chính khác nhau kèm theo chế tài áp dụng riêng đối với từng loại vi phạm đó như： vi phạm trong lĩnh vực phát hành chứng khoán; vi phạm các quy định về niêm yết chứng khoán; kinh doanh, giao dịch chứng khoán; vi phạm các quy định về giấy phép hoạt động kinh doanh chứng khoán; vi phạm quy định đối với người hành nghề kinh doanh chứng khoán; về đăng ký, thanh toán bù trừ, lưu ký chứng khoán,v.v

V i phạm dân sự ưong lĩn h vực chứng khoán và thị trường chứng khoán là những hành vi trái pháp luật, có lỗ i，xâm hại tớ i những quan hệ dân sự giữa các chủ thể tham gia thị trường chứng khoán

V i phạm hình sự về chứng khoán và thị trường chứng khoán là những hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự do người có năng lực trách nhiệm hình sự gảy ra một cách cố ý hoặc vô ý，xâm hại đến hoạt động của thị trường chứng khoán, các quyền, lợ i ích họp pháp của các cá nhân, tổ chức khác

+ X ử lý hành chính:

Đ ối với mỗi hành v i vi phạm hành chính trong lĩn h vực chứng khoán và thị trường chứng khoán, chủ thể thực hiện hành vi vi phạm đó sẽ bị áp dụng một hình thức xử phạt chính và có thể bị áp dụng một hay nhiều hình phạt bổ sung, các biện pháp khắc phục hậu quả khác Việc xử lý vi phạm hành chính phải căn

cứ vào tính chất, mức độ vi phạm, nhân thân người vi phạm và những tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ để quyết định hình thức và biện pháp xử lý thích hợp

* Hình thức xử phạt chính: pháp luật hầu hết các nước đều quy định áp dụng một trong hai hình phạt chính là phạt tiền hoặc cảnh cáo đối với hành v i v i phạm hành chính trên th ị trường chứng khoán

• Cảnh cáo

Hình phạt cảnh cáo chủ yếu được áp dụng đối với những hành v i v i phạm nhỏ, ít nghiêm trọng, vi phạm lần đầu, có nhiều tình tiết giảm nhẹ và gây thiệt hại không lớn cho các tổ chức, cá nhân khác

* H ình thức xử phạt b ổ sung:

Để xử lý triệt để các v i phạm, loại trừ các nguyên nhân, điều kiện tiếp tục vi phạm và hạn chế đến mức thấp nhất những hậu quả của hành vi v i phạm pháp luật chứng khoán có thể ảnh hưởng đến các tổ chức, cá nhân kinh doanh, đầu tư

d Hình thức xử lý các vi phạm trên thị trường chứng khoán

9

trên thị trường chứng khoán và ảnh hưởng đến sự ổn định chung của th ị trường chứng khoán, pháp luật các nước đều quy định áp dụng các hình phạt bổ sung và một số biện pháp khác song song với việc áp dụng hình phạt chính Đó có thể là các biện pháp như:

• Tước có thời hạn hoặc không có thời hạn quyền sử dụng các loại giấy phép liên quan đến chứng khoán và th ị trường chứng khoán như： giấy phép phát hành chứng khoán, giấy phép hoạt động bảo lãnh phát hành chứng khoán, giấy phép niêm yết chứng khoán, giấy phép hoạt động kinh doanh chứng khoán, giấy phép hoạt động lưu ký chứng khoán, giấy phép quản lý quỹ, chứng chỉ hành nghề kinh doanh chứng khoán và chứng chỉ hành nghề quản

lý quỹ Biện pháp này được áp dụng đối với các cá nhân, tổ chức vi phạm nghiêm trọng quy định về sử đụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề kinh doanh chứng khoán Trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, tổ chức, cá nhân vi phạm không được tiến hành các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề đó

• Tịch thu tiền, chứng khoán được sử dụng để vi phạm hành chính;

• Tịch thu toàn bộ các khoản thu từ việc thực hiện các hành vi v i phạm mà có

và số chứng khoán mua trái phép;

• Biện pháp khắc phục hậu quả: Trong xử lý v i phạm trên thị trường chứng khoán, có thể áp dụng một số biện pháp khắc phục hậu quả như：

• Buộc khôi phục lạ i đúng tỷ lệ an toàn theo quy định hoặc trạng thái ban đầu;

• Buộc huỷ bỏ hoặc cải chính những thông tin sai lệch，thất thiệt;

• Buộc bồi thường thiệt hại do vi phạm hành chính gây ra

+ X ử lý dán sự:

Việc xử lý các hành vi vi phạm dân sự trong lĩn h vực chứng khoán và thị trường chứng khoán được thực hiện thông qua Toà án dân sự

* Phán quyết trên cơ sở hợp đồng:

Phán quyết mà toà án đưa ra để xử lý đối với người vi phạm trước hết phải dựa trên cơ sở hợp đồng dân sự được ký kết bởi các bên Thông thường，khi ký kết hợp đồng (như hợp đồng mở tài khoản ký kết giữa công ty chứng khoán và khách hàng, hợp đồng môi giới chứng khoán giữa khách hàng và công ty chứng khoán,v.v) bên cạnh việc thoả thuận các điều khoản căn bản làm phát sinh quyền

và nghĩa vụ trong hợp đổng, các bên còn thoả thuận về các biện pháp áp dụng khi xảy ra tranh chấp hay khi một trong các bên vi phạm nghĩa vụ hợp đồng nhằm bảo vệ quyền lợ i đã được xác lập Do đó, kh i giải quyết vụ án, toà án sẽ cãn cứ vào biện pháp áp dụng đã được thoả thuận giữa các bên để đưa ra quyết định xử lý Hình thức xử lý có thể là phạt vi phạm hay là buộc bồi thường thiệt hại Trong trường hợp các bên không có thoả thuận về biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ thì toà án sẽ ra quyết định xử lý căn cứ vào các quy định pháp luật hiện hành

Buộc bồi thường thiệt hại

Bộ luật Dân sự năm 2005 quy định: 'T hiệt hại phải được bội thường toàn bộ

và kịp thời Các bên có th ể thoả thuận về mức bồi thường, hình thức bồi thường \

[Đ iều 605 khoản 1] Tuy nhiên, nếu các bên không thoả thuận được về việc bồi thường thiệt hại kh i v i phạm nghĩa vụ thì Toà án hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền khác thay đổi mức bồi thường

* Phán quyết theo quy định của pháp luật

Phán quyết về việc buộc bổi thường thiệt hại ngoài hợp đồng được toà án tuyên nếu một trong các bên vi phạm nghĩa vụ dân sự ngoài hợp đồng Cơ sở của trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là những quy định của pháp luật không có sự thoả thuận trước của các bên và được phát sinh trên cơ sở hành vi bất hợp pháp do lỗ i cố ý hoặc vồ ý Trách nhiệm dân sự ngoài hợp đồng được pháp luật quy định bất buộc thực hiện Trong lĩn h vực chứng khoán và thị trường chứng khoán, bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng có thể được áp dụng trong trường hợp Bồi thường thiệt hại do người của pháp nhân gây ra (Điều 618 Bộ

11

luật Dân sự 2005) trong khi thực hiện nhiệm vụ được pháp nhân giao (ví dụ như trường hợp đại diện giao dịch là người được thành viên của Sở giao dịch chứng khoán cử làm đại diện thực hiện nhiệm vụ giao địch tại Sở, do vô ý gây ra lỗ i trong kh i giao dịch do nhầm lẫn, sai sót trong việc đặt sai lệnh mua hoặc bán, loại chứng khoán, giá cả, số lượng trong quá trình nhận lệnh, xử lý lệnh hay trong quá trình chuyển, nhập lệnh vào hệ thống giao dịch của sở ) gây thiệt hại cho khách hàng Trong trường hợp này pháp nhân phải bồi thường thiệt hại và sau đó có quyền yêu cầu người có lỗ i phải hoàn trả lại khoản tiền mà pháp nhân

đã bồi thường theo quy định của pháp luật;

+ X ử lý hỉnh sự.

M ọ i hành vi phạm tộ i cấu thành tộ i phạm trong lĩn h vực chứng khoán và thị trường chứng khoán phải bị áp dụng các hình phạt nhất định được pháp luật quy định Hình phạt không chỉ nhằm trừng trị người phạm tộ i mà còn nhằm cải tạo, giáo dục ý thức tuân theo pháp luật, ngăn ngừa phát sinh các tội phạm m ới

Đ ối với tộ i phạm trong lĩn h vực chứng khoán, chỉ áp dụng một trong các hình phạt chính, đó là:

• Cảnh cáo hình phạt cảnh cáo được áp đụng đối với người phạm tộ i ít nghiêm trọng và có nhiều tình tiết giảm nhẹ nhưng chưa đến mức miễn hình phạt

• Phạt tiền xuất phát từ đặc thù của tộ i phạm chứng khoán là một trong các dạng tộ i phạm về kinh tế, loại tội phạm này sử dụng tiền hay chứng khoán làm phương tiện phạm tộ i nhằm thu được lợ i nhận hay tránh được các mất mát trong việc giao dịch chứng khoán một cách bất hợp pháp Do vậy, đây là hình phạt được áp dụng chủ yếu để xử lý các tộ i phạm trong lĩn h vực chứng khoán và th ị trường chứng khoán Mức phạt tiền đối với dạng tộ i phạm này được quyết định tuỳ thuộc mức độ nghiêm trọng của hành v i phạm tội

• Phạt tù hiện nay ở V iệ t Nam, hình phạt tù chủ yếu được áp dụng đối với những vi phạm nghiêm trọng, gây thiệt hại đến lợ i ích của số đông các nhà đầu tư hay ảnh hưởng xấu đến hoạt động của th ị trường chứng khoán như làm ngưng trệ một phần hay toàn bộ hoạt động thị trường Hình phạt tù ở các nước

thường quy định trong Luật Chứng khoán từ 3 đến 10 năm Tuy nhiên, có một

số nước như ở M ỹ có vụ án Enron gây hậu quả đạt biệt nghiệm trọng nên ngày 25/5/2006 Toà án của M ỹ tuyên phạt Jeffey S killing giám đốc điều hành của Enron 24 nãm 4 tháng tù [Bản tin ngày 23/10/2006 của Bộ Tư pháp Hoa

K ỳ www.usdoj.gov, Bản tin AP ngày 14/12/2006, Báo Tuổi trẻ đăng ngày 14/12/2006]

Kèm theo hình phạt chính, người phạm tội có thể bị áp dụng một hoặc nhiều hình phạt bổ sung như：

xử lý hình sự đối với các tội phạm về chứng khoán Ở M ỹ, việc xử lý hình sự được quy định trong Luật Chứng khoán nãm 1934 và Luật về các giao dịch nội gián năm 1984 Ở A u s tra lia ，chế tài hình sự áp dụng cho tội danh buồn bán nội gián, một tội phạm điển hlnh trong lĩn h vực chứng khoán được quy định trong Luật công ty năm 1991 Ở A nh, trách nhiệm hình sự được quy đinh trong Đạo luật về tư pháp hình sự năm 1993 và trong đạo luật về các giao dịch nội gián năm

1985 Ngoài ra, ở các nước thuộc hệ thống án lệ, việc xử lý vi phạm pháp luật trên thị trường chứng khoán còn được căn cứ vào các quyết định xét xử của toà án hay quyết định xử lý hành chính của cơ quan quản lý Nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán đối với các vụ việc trước đây mà có tính chất và mức độ tương tự

13

Ở V iệ t Nam , tuỳ thuộc vào tính chất của từng loại v i phạm mà việc xử lý đối với các vi phạm đó được căn cứ theo các vãn bản quy phạm pháp luật khác nhau như： Pháp lệnh xử lý v i phạm hành chính và Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩn h vực chứng khoán và thị trường chứng khoán (đối với các vi phạm hành chính) và các văn bản hướng dẫn liên quan; Luật dân sự (đối với các

vi phạm dân sự) Riêng đối với các vi phạm hình sự trong lĩn h vực chứng khoán,

Bộ luật Hình sự V iệ t Nam 1999 chưa có bất kỳ tội danh nào quy định trực tiếp cho các vi phạm trên th ị trường chứng khoán mà hiện chỉ có thể truy cứu trách nhiệm hình sự đối với các tộ i phạm trên thị trường chứng khoán trên cơ sở áp dụng chế tài dành cho một số tộ i danh trong lĩnh vực kinh tế Đây chỉ là một giải pháp trước mắt, mang tính chất tạm thời, về lâu dài, Bộ luật Hình sự cần bổ sung các tội đanh về chứng khoán nhằm ngăn ngừa và xử lý đối với dạng tội phạm này hoặc có thể đưa pháp luật xử lý vi phạm trên TTCK ở V iệt Nam vào các luật chuyên ngành (ví dụ Luật Chứng khóan)

1 2 2 Vai trò của pháp luật về xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán

^ 1 Pháp luật xử lý vi phạm về chứng khoán là cơ sỏ giữ vững sự ổn định, an toàn cho hoạt động của thị trường chứng khoán; bảo vệ quyền9 lợi ích của

các tổ chức và cá nhân tham gia thị trường, giáo dục ý thức tôn trọng và tuân thủ pháp luật về chứng khoán của mọi cá nhán, tổ chức,

Pháp luật xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán có các quy phạm điều chỉnh hành vi xử sự của các chủ thể tham gia thị trường, cấm các chủ thể đó thực hiện các hành vi xâm phạm đến trật tự an toàn trong hoạt động của thị trường, xâm hại đến lợ i ích của Nhà nước, của các tổ chức và cồng dân khác Pháp luật đặt ra các chế tài để áp dụng đối với các hành vi vi phạm nhằm răn đe, phòng ngừa và trừng trị đối với nhũng chủ thể thực hiện các hành vi vi phạm đó, từ đó có thể nâng cao ý thức tôn trọng và tuân thủ pháp luật về chứng khoán của các cá nhân, tổ chức

ị) Pháp luật về xử lý vi phạm trên thị trưởng chứng khoán là yếu tố cơ bản tạo môi trường ôn định cho sự phát triển của thị trường chứng khoán, thiết lập

và mở rộng các hoạt động đầu tư, kinh doanh chứng khoán trên thị trường.

Trong hoạt động kinh doanh chứng khoán, không thể tránh khỏi việc xuất hiện các hành v i nguy hiểm xâm hại đến sự ổn định và phát triển bình thường của thị trường chứng khoán Các hành vi vi phạm đó thường gây ra các phản ứng dây chuyền, tác động xấu đến hoạt động chung của th ị trường chứng khoán như làm ngưng trệ toàn bộ hoạt động của thị trường, tình trạng “ đóng băng” giá chứng khoán kéo dài hay giá cả chứng khoán biến động thất thường,v.v; làm giảm lòng tin của người đầu tư đối với th ị trường, vì vậy, pháp luật xử lý vi phạm về chứng khoán đóng một vai trò rất quan trọng trong việc bảo vệ sự an toàn, ổn định cho thị trường Bên cạnh đó, xử lý v i phạm trên th ị trường chứng khoán còn là giải pháp tối ưu và quan trọng nhất nhằm tạo tâm lý ổn định, yên tâm cho các tổ chức, cá nhân đầu tư, kinh doanh vào th ị trường chứng khoán, từ đó thu hút đông đảo các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước tham gia thị trường

T hị trường chứng khoán là nơi các chứng khoán được giao dịch giữa người mua

và người bán Cũng giống như các loại th ị trường khác, tham gia vào thị trường chứng khoán ít nhất gồm ba loại chủ thể là các công ty niêm yết (đóng vai trò là người cung cấp chứng khoán); các nhà đầu tư (giữ vai trò là người cầu chứng khoán và các công ty chứng khoán) và các tổ chức trung gian khác (có vai trò

m ôi giới và kinh doanh)

1.3 QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LỊỊẬT VỂ x ử LÝ VI PHẠM TRÊN TTCK CỦA MỘT s ố NƯỚC VÀ KINH NGHIỆM Đối VỚI VIỆT NAM

1.3.1 Quy định của pháp luật về xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán của các nước

a Thái Lan

Năm 1992，Thái Lan ban hành Luật chứng khoán và giao dịch chứng khoán [B.E 2535] (sau đây gọi tắt là Luật B.E 2535) Luật B.E 2535 quy định cụ thể các v i phạm phải phạt tiền và vi phạm phải bị xử phạt tù hay vừa bị phạt tù vừa bị

15

phạt tiền Cơ quan xét xử các vụ vi phạm trên thị trường chứng khoán Thái Lan

là Ưỷ ban xét xử thuộc Uỷ ban Chứng khoán Thái Lan (SEC) Uỷ ban xét xử gồm 3 thành viên là các viên chức có thẩm quyền do Bộ trưởng Bộ Tài chính bổ nhiệm, trong đó có một người là nhân viên điều tra theo Luật tố tụng hình sự [Luật B.E 2535 Điều 125] Trên cơ sở quy định về hình phạt tại Luật B.E 2535,

Ưỷ ban xét xử xem xét hành vi vi phạm và đưa ra hình thức xử lý Đ ối với trường hợp xử phạt tiền, vụ án được coi là xoá bỏ ngay khi bị can đã thanh toán tiền phạt theo quyết định của Uỷ ban xét xử trong thời hạn quy định, còn đối với trường hợp xử phạt tù hay vừa bị phạt tù vừa bị phạt tiền, bị can chỉ được xoá án sau khi th i hành xong các hình phạt do Toà án tuyên theo quy định của Luật Hình sự

Luật giao dịch chứng khoán Thái Lan xác định hành vi vi phạm trong từng lĩnh vực và hình thức xử lý đối với các v i phạm đó V í dụ như trong lĩnh vực phát hành chứng khoán, hành vi vi phạm các quy định về chào bán chứng khoán mới, chào bán chứng khoán ra công chúng, các quy định về chứng chỉ trái phiếu công

ty và phát hành trái phiếu công ty có bảo đảm, về đăng ký và chuyển nhượng, quy tắc lập sổ đăng ký người sở hữu chứng khoán thì bị phạt tiền với số tiền không quá 500.000 bath hay bị phạt tù với thời gian chấp hành hình phạt không quá 2 năm hay vừa bị phạt tiền vừa bị phạt tù [Luật Chứng khoán và giao dịch chứng khoán Thái Lan năm 1992 (B.E 2535] Các hành v i vi phạm giao dịch chứng khoán không công bằng, v i phạm các quy định về mua chứng khoán để thâu tóm doanh nghiệp, lũng đoạn thị trường v.v được quy định là các vi phạm nghiêm trọng và bị xử lý về hình sự

Tương ứng với mỗi hành vi vi phạm có một hình phạt nhất định, nếu là phạt

tù thì không quá 3 năm, còn nếu là phạt tiền thì 500.000 baht Tuy nhiên, Luật giao dịch chứng khoán Thái Lan quy định áp dụng các hình phạt rất nghiêm khắc đối với các hành vi vi phạm của những người giữ những chức vụ nhất định (Giám đốc, người quản lý hay người điều hành hoạt động của pháp nhân tham gia TTC K) như hành vi lừa đảo công chúng bằng cách đưa ra những thông tin giả

hoặc che đậy sự thật mà đáng ra phải thông báo cho công chúng hay có nhữnghành v i làm sai nhiệm vụ và gây thiệt hại cho lợ i ích của pháp nhân, chuyển đổi không trung thực tài sản của pháp nhân thành tài sản của m ìiìh hay của người khác; ăn cắp, làm thiệt hại, phá huỷ，làm giảm giá trị, mất tác dụng của tài sản

mà pháp nhân có nhiệm vụ nắm giữ, bảo quản với mục đích gây thiệt hại cho công chúng; thực hiện sai các chế độ về kế toán, sổ sách chứng từ v.v Những người này bị xử phạt tù từ 5 đến 10 năm và b ị phạt tiền từ 500.000 baht đến1.000.000 baht

K h i có bất cứ dấu hiệu hay chứng cứ nào cho thấy có hành vi vi phạm pháp luật, viên chức có thẩm quyền được quyền tịch thu hoặc tịch biên tài liệu hoặc các chứng từ có liên quan đến việc vi phạm pháp luật để thanh tra hay tiến hành

tố tụng Trong trường hợp có bằng chứng là người vi phạm pháp luật có thể tẩu tán tài sản của mình, SEC có quyền tịch thu hoặc tịch biên tài sản của người đó Trong trường hợp có cơ sở để nghi ngờ người đó sẽ trốn ra khỏi Vương quốc Thái Lan, trên cơ sở đề nghị của SEC, Toà án hình sự có quyền cấm người đó rời khỏi Vương quốc Thái Lan Đặc biệt trong trường hợp khẩn cấp, ƯBCK có quyền ra lệnh tạm thời cấm người đó không được đi ra khỏi vương quốc trong thời hạn không quá 15 ngày cho đến kh i Toà án hình sự có lệnh khác

Như vậy có thể thấy rằng UBCK Thái Lan được trao thẩm quyền khá rộng trong việc xử lý các v i phạm liên quan đến chứng khoán và giao dịch chứng khoán Thẩm quyền của cơ quan này không chỉ dừng lạ i ở các hoạt động quản lý hành chính, xử lý v i phạm theo thủ tục xử lý hành chính mà còn cho phép cơ quan này tham gia trực tiếp vào các thủ tục tố tụng hình sự

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯNG TÂM THÔNG TIN THƯ VIỆN

17 Ĩ ^ L Ũ / m 1

Đầu tư nãm 2005，Luật Doanh nghiệp nãm 2005 v.v thì Hàn Quốc cũng có các luật điều chỉnh về chứng khoán và các hoạt động kinh doanh, giao dịch trên thị trường chứng khoán là Luật Thương mại, Luật Tín thác đầu tư chứng khoán, Luật Kiểm toán độc lập của công ty cổ phần và Đạo luật chứng khoán và Giao dịch chứng khoán M ỗi luật chứa đựng các quy phạm điều chỉnh về các nội dung khác nhau liên quan đến chứng khoán.

Theo quy định của Luật chứng khoán và giao dịch chứng khoán Hàn Quốc, Uỷ ban chứng khoán Hàn Quốc (SEC) được tiến hành các cuộc điều tra khi SEC nghi ngờ hay được thông báo về hành vi v i phạm pháp luật, về các giao dịch không cổng bằng SEC có quyền điều tra người có liên quan đến giao dịch

bị nghi vấn [Điều 128 Luật Chứng khoán Hàn Quốc] v.v nhưng SEC không có thẩm quyền xử lý những người có liên quan đến giao dịch bất hơp pháp K hi hành vi vi phạm thuộc vi phạm hình sự nghiêm trọng, SEC chuyển giao cho Toà

án các bằng chứng liên quan là kết quả của các cuộc điều tra của SEC để xử phạt Tuỳ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của v i phạm mà bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay dân sự với hình phạt áp dụng có thể là phạt tiền hay phạt tù hoặc xử phạt đồng thời vừa bị bỏ tù vừa phải nộp phạt Trường hợp v i phạm không nghiêm trọng, SEC có thể áp dụng hình phạt hành chính thông qua quyết định của mình, ví dụ như SEC có thể ra quyết định cảnh cáo các v i phạm nhẹ,

xử phạt các đối tượng vi phạm bằng cách hạn chế việc phát hành các chứng khoán của các công ty, yêu cầu các cống ty vi phạm tiến hành xử lý kỷ luật hay cách chức các cán bộ lãnh đạo, giám đốc của công ty đó

Các điều khoản về xử phạt vi phạm trên thị trường chứng khoán được quy định từ Điều 208 đến Điều 215 Chương X I Luật chứng khoán và giao dịch chứng khoán Cũng giống như Luật chứng khoán và giao dịch chứng khoán Thái lan, Luật chứng khoán Hàn Quốc quy định mức phạt cao nhất được áp dụng là không quá 3 năm (đối với phạt tù) và không quá 20 triệu won (đối với phạt tiền) [N ghị định số 15312 ngày 22 tháng 3 năm 1997 thi hành luật chứng khoán và giao dịch chứng khoán Hàn Quốc]

Các điều khoản xử phạt kép được áp dụng nếu đại diện của pháp nhân phạm các tội nêu trong các Đ iều 208 đến Điều 212 liên quan đến công việc kinh doanh của pháp nhân hoặc cá nhân Các giao dịch không cồng bằng trên thị trường bao gồm các hành v i như giao dịch nội gián, thao túng giá, giao dịch giả tạo theo Luật chứng khoán Hàn Quốc, phải chịu trách nhiệm hình sự và phải bồi thường cho các bên bị thiệt hại trong các giao dịch đó Phạt vi phạm nếu lợ i nhuận thu được hoặc tổn thất tránh được đem nhân lên 3 lần, không vượt quá 20 triệu won, hoặc phạt một lượng tiền hơn gấp 3 lần lợ i nhuận hoặc tổn thất đó.

Ngoài ra các cán bộ, nhân viên hoặc cổ đông chính (là người sở hữu 10% hoặc hơn tổng số cổ phiếu của một công ty hoặc là người kiểm soát công ty) thu được lợ i nhuận trong việc mua hoặc bán chứng chỉ cổ phiếu của công ty đó trong vòng 6 tháng bắt buộc phải hoàn trả lại khoản lợ i nhận đó cho cổng ty Luật chứng khoán Hàn Quốc cũng quy định cấm thực hiện thao túng giá và các giao dịch giả tạo, giao dịch khống trên th ị trường

Tuy nhiên việc quy đinh các hình phạt với các mức áp dụng như trên sẽ gây khó khăn cho cồng tác xét xử • Việc áp dụng hình phạt như thế nào trong một vụ án hình sự, xử phạt tù, phạt tiền hay xử phạt đồng thời cả xử phạt tù và phạt tiền đêu phụ thuộc nhiều vào ý chí chủ quan của người xét xử Nhằm đảm bảo ngăn chặn, răn đe và trừng tr ị thích đáng các hành v i v i phạm pháp luật chứng khoán, pháp luật cần quy định cụ thể những trường hợp nào th ì b ị xử tù, trường hợp nào thì áp dụng hình phạt là phạt tiền Đ ối với hình phạt tù, mức phạt

áp dụng từ thấp đến cao phải căn cứ vào các tình tiết tăng nạng hay giảm nhẹ trong vụ án Trong việc áp dụng hình phạt phải đảm bảo nguyên tắc, không lấy hình phạt tiền thay thế cho phạt tù kh i đã có đù các căn cứ để phạt tù

c Hoa Kỳ

U ỷ ban Chứng khoán M ỹ (viết tắt là SEC) là một cơ quan độc lập của Chính phủ M ỹ, được thành lập theo H iến pháp vào năm 1934 để thi hành các luật chứng khoán liên bang M ột trong những vai trò quan trọng của SEC là giám sát

th ị trường chứng khoán và hành vi của các chuyên gia chứng khoán để chống lại

19

các sai phạm trong việc mua bán chứng khoán, thao túng th ị trường và các hành

vi làm tổn hại đến lòng tin của nhà đầu tư Theo quy định của Luật chứng khoán năm 1934 (Luật 1934) và Luật cưỡng chế lừa đảo chứng khoán và Giao dịch nội gián năm 1988 (Luật 1988)，SEC có nhiệm vụ điều tra các dấu hiệu vi phạm luật giao dịch chứng khoán SEC có quyền xét hỏi, phỏng vấn và yêu cầu đưa ra sổ sách, báo cáo và các tài liệu khác, v.v để điều tra Trong trường hợp đương sự không chấp hành, SEC có thể yêu cầu toà án liên bang cưỡng chế thi hành SEC xem xét các chứng cứ để đánh giá vi phạm và đưa ra chế tài áp dụng Tuỳ tính chất, mức độ vi phạm mà vụ việc có thể được giải quyết theo thủ tục hành chửứi, dân sự hay hình

sự K hi chứng cứ cho thấy có sự vi phạm luật, luật pháp M ỹ quy định SEC có thẩm quyền giải quyết vụ việc theo thủ tục dân sự và thủ tục xử lý hành chính

a) Thủ tục dân sự

Văn phòng Tư pháp là đầu mối giải quyết tất cả các vụ kháng án, tố tụng của SEC liên quan tới Luật chứng khoán hay vụ kiện Uỷ ban và cán bộ Uỷ ban Văn phòng này có nhiệm vụ tiến hành điều tra, đại diện cho SEC trong quá trình khởi

tố Văn phòng Tư pháp chỉ đạo và giám sát toàn bộ việc tố tụng dân sự theo Bộ luật phá sản và tất cả việc tố tụng khác Văn phòng Tư pháp cũng đại diện cho SEC trong tất cả các vụ kháng án tại toà phúc thẩm, đệ trình báo cáo và tham gia tranh luận thay mặt cho SEC và cũng có thể yêu cầu một toà án địa hạt của M ỹ ban hành lệnh cấm các hoạt động vi phạm luật hay quy định khác của SEC

Nếu một cá nhân v i phạm Luật 1988，SEC có thể áp dụng hình phạt dân sự đối với cá nhân đó Mức phạt tiền có thể lên đến 1 triệu USD hoặc gấp ba lần số

lợ i nhuận kiếm được hay khoản lỗ tránh được tính trên giá th ị trường của chứng khoán [Luật Chứng khoán năm 1934 của M ỹ, Luạt cưỡng chế lừa đảo chứng khoán và giao dịch nội gián năm 1998]

b.Thủ tục xử lý hành chính

Luật 1934 quy định SEC có quyền sử dụng các giải pháp hành chính để giải quyết vụ việc theo thủ tực hành chính như: phạt tiền, yêu cầu ngừng hoặc đình chỉ tư cách thành viên của Sở giao dịch hay Hiệp hội người giao dịch thị

trường OTC; từ chối, đình chỉ hoặc rút đơn người đăng ký làm nhà m ôi giới giao dịch hoặc khiển trách hay sa thải cá nhân Đ ối với các vi phạm hành chính ít nghiêm trọng, Sở giao dịch chứng khoán có thẩm quyền phạt tiền với mức phạt không quá 5.000 USD đối với bất kỳ đối tượng nào có liên quan, bất luận đó là thành viên của Sở, cá nhân đầu tư hay nhân viên làm việc tại Sở Còn các vi phạm có tính chất nghiêm trọng, phức tạp, do Ban xét xử của SEC giải quyết.

Trên cơ sở xem xét các báo cáo và các chứng cứ thu thập được, SEC sẽ đưa ra quyết địnhxử phạt vi phạm Cá nhân, tổ chức kinh doanh chứng khoán nếu không đồng ý với quyết định của SEC có quyền yêu cầu Toà án phúc thẩm xem xét lạ i và quyết định của toà án phúc thẩm là quyết định cuối cùng, các bên liên quan phải có trách nhiệm th i hành quyết định đó Quyết định ban đầu của cán bộ

xử lý và quyết định của SEC phải được công bố ra công chúng

c Chê tài hình sự

Các chế tài hình sự được áp dụng để xử lý các hành v i v i phạm pháp luật nghiêm trọng, gây thiệt hại lớn cho các cá nhân, tổ chức kinh doanh chứng khoán khác SEC có thể gửi Bộ Tư pháp các kết quả điều tra làm bằng chứng để truy tố tội phạm Bộ Tư pháp có thể đưa ra chứng cứ trình lên Bồi thẩm đoàn

Các hình phạt hình sự đối với những v i phạm trong giao dịch chứng khoán được gia tăng trong Luật sửa đổi, bổ sung năm 1934 K h i một cá nhân bị kết tội

cố ý v i phạm luật chứng khoán liên bang hay cố ý thực hiện việc tuyên truyền thông tin sai lệch và không đúng với các tài liệu đã đăng ký hoặc trốn tránh, không chấp hành những yêu cầu về tài liệu đăng ký như luật định có thể b ị phạt đến 1 triệu USD, hoặc bị kết án tù không quá 10 nãm hoặc cả hai hình phạt trên (trừ trường hợp vụ Enron Toà án M ỹ xử phạt Jeffey sk illin g là 24 năm 4 tháng tù

do Toà án tổng hợp hình phạt từ các hành v i v i phạm khác) Mức phạt tiền cao nhất là 2,5 triệu USD đối với một thể nhân Bất cứ người nào có được thông tin nội bộ mà thực hiện giao dịch mua hoặc bán chứng khoán vào cùng thời điểm và với cùng một loại chứng khoán đều bị khởi kiện về giao dịch nội gián Thời hạn khởi kiện có thể kéo dài 5 năm sau ngày diễn ra giao dịch nội gián Những tổn

21

thất được tuyên bố trong những phiên toà thường dựa trên lợ i nhuận thu được hoặc tổn thất tránh được của người có thông tin nội bộ.

d Trung Quốc

Trung Quốc lục địa ngoài lãnh thổ Hồng Kong, là một trong những nước

có thị trường chứng khoán m ới phát triển Trung Quốc ban hành Luật chứng khoán vào ngày 29/12/1998, khác với như Luật chứng khoán của M ỹ hay Thái Lan, Luật chứng khoán Trung Quốc không quy định cụ thể về trách nhiệm hình

sự đối với các hành v i v i phạm pháp luật chứng khoán Nếu hành v i vi phạm cấu thành tội phạm sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Luật Hình

sự đối với các tộ i quy định tại Ơiương m Tiết 4 từ Điều 67 đến Điều 77 Cơ quan Giám quản Chứng khoán của Quốc V ụ viện nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật chứng khoán nghi ngờ có liên quan đến phạm tội, phải chuyển vụ án đến cơ quan tư pháp để xử lý

Theo Điều 167 Luật chứng khoán Trung quốc quy định, cơ quan giám quản chứng khoán của Quốc vụ viện trong khi tiến hành giám sát, quản lý thị trường chứng khoán được quyền điều tra, xử lý các hành v i v i phạm pháp luật Các điều khoản về xử phạt vi phạm được quy định tại Chương 11 “ Trách nhiệm pháp luật”

từ Điều 175 đến Điều 210 [Luật chứng khoán ngày 29/12/1998 của Trung Quốc] • Căn cứ vào kết quả điều tra và tuỳ thuộc vào mức độ v i phạm, cơ quan giám quản chứng khoán của Quốc vụ viện hay cơ quan được Quốc vụ viện uỷ quyền ra quyết định xử phạt đối với các hành v i vi phạm Luật chứng khoán Trung quốc quy định các hình phạt đó là:

- Cảnh cáo

Trách nhiệm pháp lý này được áp dụng trong các vi phạm pháp luật về phát hành chứng khoán (như hành vi phát hành chứng khoán mà chưa được phê chuẩn; tạo các vãn bản phát hành giả để huy động vốn; vi phạm các quy đinh của pháp luật về bảo lãnh phát hành chứng khoán); về chế độ công bố thông tin (không công bố thông tin hoặc các thông tin công bố có sự giả tạo); vi phạm các quy định của pháp luật về tổ chức sàn giao dịch chứng khoán phi pháp; hành vi

mua, bán khống chứng khoán cho khách hàng của các công ty chứng khoán [Luật chứng khoán ngày 29/12/1998 của Trung Quốc]

- Tị ch thu các khoản thu phi pháp

- Các biện pháp khác như： đình chỉ hoặc huỷ bỏ giấy phép hành nghề; thu hồi, huỷ bỏ giấy phép hoạt động của công ty

Nhìn chung, việc xử lý vi phạm theo Luật chứng khoán Trung Quốc được thực hiện trên cơ sở đảm bảo tuân thủ m ột số nguyên tắc:

- Quyết định xử phạt phải căn cứ trên kết quả điều tra của cơ quan giám quản chứng khoán của quốc vụ viện và phải được công bố công khai;

- Nếu cán bộ Nhà nước vi phạm các quy định của Luật chứng khoán phải bị

xử lý hành chính theo quy định của pháp luật hành chính; Cán bộ của cơ quan giám quản chứng khoán vi phạm các quy định của Luật chứng khoán sẽ bị xử phạt nặng hơn;

- Trách nhiệm bồi thường dân sự và nộp tiền phạt là trách nhiệm đổng thời Nếu tài sản không đủ để bồi thường và nộp tiền phạt thì thực hiện trách nhiệm bồi thường dân sự trước

- Quyết định xừ phạt của cơ quan giám quản chứng khoán của Quốc vụ viện hay cơ quan được Quốc vụ viện uỷ quyền không phải là quyết định chung thẩm Nếu đương sự không chấp nhận với quyết định đó có thể yêu cầu xem xét lại hay trực tiếp khởi kiện tới Toà án

、 e Nhật Bản

Nhật Bản có một lịch sử phát triển th ị trường chứng khoán trên 100 năm Sau chiến tranh thế giới thứ II, năm 1947 Nhật Bản ban hành Luật chứng khoán

23

và giao dịch chứng khoán Không giống như pháp luật về chứng khoán của Trung quốc hay Thái Lan,v.v là các quy định về xử lý vi phạm được tập trung tại một chương, Luật chứng khoán Nhật Bản quy định cụ thể từng hành vi vi phạm

và hình thức xử lý các hành vi vi phạm được quy định trong các chương của Luật theo từng lĩnh vực hoạt động bằng các biện pháp xử lý hành chính, dân sự hay hình sự Nếu hành vi vi phạm cấu thành tội phạm sẽ bị xử lý theo quy định tại Chương X I Luật chứng khoán Điều 17 quy định, bất kỳ người nào cố ý xúi giục người khác mua cổ phiếu thông qua việc sử dụng thông cáo phát hành có chứa đựng sự gian dối phải chịu trách nhiệm bồi thường cho người đã mua cổ phiếu này [Luật số 25 năm 1948 về chứng khoán và Sở giao dịch chứng khoán Nhật Bản (sửa đổi năm 1992] Khoản tiền được bồi thường được xác định trên cơ sở xác định giá cổ phiếu đang lưu hành vào thời điểm đưa ra yêu cầu bổi thường thiệt hại Luật cũng quy định cấm các công ty chứng khoán là thành viên của Sở giao dịch tiến hành các hành vi lừa đảo thông qua việc giao dịch chứng khoán khống trên thị trường K hi một thành viên vi phạm quy định này, Sở giao dịch chứng khoán sẽ áp dụng hình thức phạt tiền trong không quá 6 tháng, hay khai trừ thành viên này ra khỏi Sở giao dịch Bất kỳ người nào thực hiện các hành vi gây rối thị trường với mục đích đánh lừa người khác vé vấn đề kinh doanh chứng khoán bằng cách tạo ra một vỏ bọc tình hình kinh doanh chứng khoán năng động, chỉ số hoặc các lựa chọn chứng khoán được yết thị trên th ị trường chứng khoán như: bán chứng khoán với giá cao nhằm gây rố i thị trường mà không có mục đích chuyển nhượng, đưa hoặc phổ biến tin đồn thất thiệt về một loại chứng khoán nào đó, thông đồng với người khác để tiến hành mua, bán cùng một loại chứng khoán trên thị trường,v.v [Điều 159] phải có trách nhiệm bồi thường Trách nhiệm bồi thường thiệt hại có hiệu lực trong thời hạn 1 nãm kể từ ngày người khiếu nại phát hiện ra hành vi vi phạm hay trong vòng 3 năm kể từ khi hành v i vi phạm đó được thực hiện [Luật số 25 năm 1948 về chứng khoán và Sở giao dịch chứng khoán Nhật Bản (sửa đổi năm 1992]

Các biện pháp xử lý hành chính được đảm bảo thi hành bởi Toà án Điều

192 quy định nếu toà án cấp quận nơi bị cáo cư trú thấy cần thiết và khẩn cấp

phải bảo vệ người đầu tư có thể xử lý người có hành v i vi phạm phải chấm dứt hoặc dừng ngay hành v i vi phạm đó K hi cần thiết phải điều tra một trường hợp xem như là phạm tội, Ưỷ ban giám sát giao dịch chứng khoán có thể thẩm vấn người bị tinh nghi, khám xét giữ đồ vật của người bị tình nghi [Luật chứng khoán Nhật Bản năm 1992 Điều 210].

Các hành vi vi phạm Luật chứng khoán nếu cấu thành tội phạm sẽ bị xử lý hình

sự theo quy định tại Chương X I của Luật này Các hình phạt hình sự được áp dụng

là phạt tiền và phạt tù hay cả hai hình phạt ưên Luật chứng khoán Nhật Bản quy định có 11 dạng tội phạm trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán:

• Tội phạm thực hiện hành v i v i phạm pháp luật nhằm khống chế giá chứngkhoán và tạo ra một th ị trường bất hợp pháp được áp dụng ở mức cao nhất của khung hình phạt là 3 năm tù (đối với phạt tù) và 3 triệu yên (đối với phạt tiền) hoặc cả hai hình phạt trên [Luật chứng khoán Nhật Bản năm 1992]

- Tội phạm phát hành chứng khoán không đăng ký

- Tội phạm tiến hành những hoạt động kinh doanh bị cấm

- Tội phạm cung cấp hoặc công bố những thông till không đúng sự thật

- Tội phạm kinh doanh bên ngoài Phòng kinh doanh chứng khoán, không qua thị trường chứng khoán

- Tội phạm hối lộ quan chức và nhân viên Sở giao dịch chứng khoán

- Tội phạm tiết lộ các bí mật.• r • • •

- Tội phạm sử dụng bản thông cáo phát hành bất hợp pháp, các v i phạm nghĩa

vụ báo cáo và từ chối chấp hành kiểm tra,v.v

- Tội phạm vi phạm nghĩa vụ thông báo

- Tội phạm không báo cáo theo quy định cửa pháp luật chứng khóan

- Tội phạm là nhân chứng chuyên môn thực hiện hành vi vi phạm đã quy định

K h i cần thiết phải điều tra một trường hợp nghi ngờ là phạm tội, bất kỳ quan chức nào của Uỷ ban Giám sát Giao dịch Chứng khoán có thể thẩm vấn, khám xét hay tạm giữ đồ vật của người bị tình nghi sau kh i được phép bằng văn bản của toà án nhân dân cấp quận Toà án nơi Ưỷ ban đặt trụ sở có thể tiến hành

25

kiểm tra hoặc khám xét nhà của người bị tình nghi và bắt giữ đồ vật có liên quan đến vi phạm.

1.3.2 Mót sô nhân xét và bài học kinh nghiệm rú t ra trong quy định pháp luật về xử iý vi phạm trên thị trường chứng khoán của các nước

Để bảo vệ quyền, lợ i ích hợp pháp của các nhà đầu tư, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về chứng khoán, bảo đảm sự an toàn, ổn định cho hoạt động của thị trường chứng khoán, các quốc gia khi ban hành các văn bản quy phạm pháp luật về chứng khoán và th ị trường chứng khoán đã đặt ra các quy định pháp lý về xử lý v i phạm trên thị trường chứng khoán Do mỗi nước có một lịch sử hình thành và phát triển thị trường chứng khoán, có hệ thống pháp luật và các điều kiện kinh tế - xã hội khác nhau nên các quy định về hình thức xử lý, mức phạt, thẩm quyền xử phạt và thủ tục xử lý đối với các vi phạm trên thị trường có những điểm giống và khác nhau cơ bản Việc nghiên cứu và rút ra những đặc điểm chung đó với mục đích tham khảo để xây dựng các quy định pháp lý về xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán V iệt Nam

Cấp độ vàn bản pháp lý vê xử lý vỉ phạm trên thị trường chứng khoán: Hầu

hết các quốc gia đều đặt các quy định về xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán trong vãn bản có hiệu lực pháp lý cao nhất là luật Việc quy định như vậy

có các ưu điểm là:

+'Nâng cao tầm quan trọng của các quy định này trong việc xây dựng và bảo vệ sự an toàn, ổn định cho hoạt động của thị trường, bảo vệ quyền và lợ i ích của các chủ thể tham gia th ị trường, tạo được lòng tin cho các tổ chức, cá nhân khi tham gia kinh doanh, đầu tư trên thị trường chứng khoán

+ Đảm bảo ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm trên TTCK

Tuy nhiên, không phải tất cả các hình thức xử lý v i phạm đều đựợc quy định trong Luật chứng khoán Nếu như đối với Thái Lan, Nhật Bản hay M ỹ，v.v hình thức xử phạt hình sự với các chế tài được quy định ngay trong Luật chứng khoán thì đối với Trung quốc, hành vi v i phạm pháp luật về chứng khoán cấu thành tội phạm sẽ bị xử lý theo Luật hình sự Trung Quốc Hai cách làm luật này đểu có

những ưu điểm và hạn chế nhất định Tuy nhiên, hiện nay cách thức quy định trách nhiệm hình sự ngay trong Luật chứng khoán đang dẩn chiếm ưu thế và được áp dụng tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Các loại vỉ phạm pháp luật trên thị trường chứng khoán và trách nhiệm pháp

lý đôi vói các chủ thể thực hiện hành vi vi phạm:

Pháp luật vé chứng khoán của các nước thường quy định có bốn loại vi phạm pháp luật, đó là, vi phạm hành chính; vi phạm dân sự; vi phạm kỷ luật và

vi phạm hình sự Tương ứng với mỗi hành vi vi phạm và mức độ nguy hiểm của mỗi hành vi, các chủ thể thực hiện hành vi vi phạm phải chịu trách nhiệm pháp

lý nhất định như trách nhiệm hành chính, trách nhiệm dân sự, trách nhiệm kỷ luật và trách nhiệm hình sự

Trách nhiệm hành chính được cơ quan quản lý Nhà nước áp dụng đối với hình phạt chính là cảnh cáo hay phạt tiền Ngoài ra còn áp dụng thêm một số hình phạt bổ sung như đình chỉ hoặc huỷ bỏ giấy phép hành nghề; thu hồi, huỷ

bỏ giấy phép hoạt động của công ty; yêu cầu ngừng hoặc đình chỉ tư cách thành viên của Sở giao dịch; từ chối, đình chỉ hoặc rút đơn người đăng ký làm nhà m ôi giới giao dịch,v.v Các biện pháp hành chính thường được sử dụng trong trường hợp các bên liên quan là thành viên của Sở giao dịch hay Hiệp hội chứng khoán hoặc là người môi giới giao dịch

Trách nhiệm bồi thường dân sự được quy định khi hành vi v i phạm pháp luật gây thiệt hại đến lợ i ích hợp pháp của các chủ thể khác phải nộp tiền phạt Nếu tài sản không đủ để đồng thời bồi thường và nộp tiền phạt thì thực hiện trách nhiệm bồi thường dân sự trước

Biện pháp kỷ luật khiển trách hay sa thải cá nhân là trách nhiệm pháp lý

do những người có thẩm quyền trong cơ quan quản lý Nhà nước về chứng khoán

áp dụng đối với các cán bộ, nhân viên của mình khi họ vi phạm pháp luật về chứng khoán Pháp luật các nước đều quy định theo hướng không áp dụng nhiều hình thức xử lý kỷ luật đối với một hành vi vi phạm Trong trường hợp có nhiều hành vi vi phạm thì chỉ áp dụng kỷ luật đối với hành vi vi phạm nặng nhất

27

Trách nhiệm hình sự là loại trách nhiệm pháp lý nghiêm khắc nhất do Toà

án áp dụng đối với những người có hành vi phạm tội Hình phạt được áp dụng thường là phạt tù hay phạt tiền hoặc tổng hợp cả hai hình phạt Việc áp dụng hình phạt phụ thuộc vào tính chất và mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội Mục đích của hình phạt không chỉ nhằm trừng phạt hay ngăn ngừa hành vi phạm tội mà còn để bảo vệ quyền và lợ i ích hợp pháp của người đầu tư Hình phạt tiền được coi là hình phạt hiệu quả nhất đối với các tội phạm trong lĩn h vực chứng khoán và thị trường chứng khoán Hầu hết pháp luật của các nước đều xây dựng được khung hình phạt tố i đa đối với các vi phạm về chứng khoán mà không quy định các tinh tiết tăng nặng, giảm nhẹ vào trong Luật

Thẩm quyền xử lý vi phạm trong lĩnh vực chứng khoán của cơ quan quản lý Nhà nước vê thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán là một lĩnh vực kinh tế rất phức tạp Những vi íphạm trên thị trường có khả nãng gây ảnh hưởng dây chuyền rất cao tác động xấu đến sự an toàn, ổn định chung của th ị trường Do đó, pháp luật các nước đều quy định giải quyết các vụ việc vi phạm pháp luật về chứng khoán với thủ tục nhanh, gọn theo hướng mở rộng tối đa thẩm quyền xử lý vi phạm của cơ quan quản lý Nhà nước về chứng khoán Biện pháp chế tài hình sự với thủ tục điều tra, xét xử của các cơ quan tư pháp như Viện kiểm sát, Toà án，v.v chỉ được áp dụng trong các vụ án nghiêm trọng và gây hậu quả lớn Mặc dù là cơ quan quản lý 'Nhà nước trong lĩnh vực chứng khoán song thẩm quyền của cơ quan này không chỉ dừng lại ở các hoạt động quản lý hành chính, xử lý vi phạm theo thủ tục xử lý hành chính mà hầu hết các nước đều cho phép cơ quan này tham gia trực tiếp vào các thủ tục tố tụng hình sự V í dụ như SEC (Ưỷ ban chứng khoán Hàn Quốc), SEC (U ỷ ban chứng khoán M ỹ) hay COB (ư ỷ ban chứng khoán Pháp) được tiến hành các cuộc điều tra; lục soát, tịch thu tang vật (trực tiếp hay được sự phê chuẩn của toà án); thẩm vâứi đương sự; đề nghị truy tố bị can và đưa ra bằng chứng kết tội hoặc tham dự vào quá trình tranh luận trước toà

X ử lý vi phạm-cưỡng chế thực thi pháp luật:

Cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thực hiện quyền lực Nhà nước tiến hành

xử lý các vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và TTCK nhằm ngăn ngừa và xử lý các hành vi vi phạm của các chủ thể có thể xảy ra trên thị trường

Các hình thức xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực chứng khoán và

TTCK bao gồm: xử lý kỷ luật;bổi thường dân sự, phạt vi phạm hành chính và

truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuỳ thuộc vào từng quốc gia khác nhau mà áp dụng các biện pháp xử lý v i phạm trên th ị trường khác nhau nhưng đều sử dụng các biện pháp trừng phạt về kinh tế là chủ yếu, tuy nhiên đối với các vi phạm pháp luật có tính chất nghiêm trọng thì cũng bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Vi Các hành vi bị cấm

Luật Chứng khoán các nước đều có quy định cấm thực hiện đối với một số hành vi mang tính chất đặc thù của TTCK như: Giao dịch nội gián, lũng đoạn thị trường Tuỳ vào từng nước với mức độ phát triển khác nhau của th ị trường mà một số hành vi có thể bị cấm thực hiện tại nước này nhưng lại được phép thực hiện tại nước khác, ví dụ: ở M ỹ việc bán khống được phép thực hiện nhưng được đạt dưới sự giám sát chặt chẽ của Ưỷ ban Chứng khoán Hoa OKỳ, Nhật Bản cấm hoạt động bán khống, nhưng tại V iệt Nam hoạt động bán khống được thực hiện theo quy định của Luật Chứng khóan

Tóm lại tuỳ thuộc vào pháp luật chứng khoán và thị trường chứng khoán của các nước mà mỗi nước có những quy định khác nhau về các hành vi hạn chế trên TTCK và biện pháp xử phạt khác nhau nhằm ngăn ngừa các hành vi vi phạm gây ra những ảnh hưởng xấu đối với thị trường từ phía các nhà đầu tư

29

THỤC TRẠNG PHÁP LUẬT x ử LÝ VI PHẠM TRÊN THỊ

TRƯỜNG CHÚNG KHOẮN Ở VIỆT NAM

2.1 c人c VI PHẠM TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN VÀ HÌNH THỨC x ử

LÝ VI PHẠM

Các hành v i v i phạm pháp luật trên th ị trường chứng khoán rất đa dạng xảy ra trong mọi lĩnh vực hoạt động của th ị truờng chứng khoán như: phát hành chứng khoán, niêm yết chứng khoán, giao dịch chứng khoán, đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán, cồng bố thông tin, kinh doanh, dịch vụ chứng khoán của các tổ chức, cá nhân tham gia th ị trường chứng khoán

Các hành vi vi phạm pháp luật trên th ị trường chứng khoán bao gồm:

a Hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động phát hành chứng khoán

Các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động phát hành chứng khoán bao gồm:

- Hồ sơ xin cấp giấy phép phát hành có những thông tin không chính xác, sai lộch, không đầy đủ trong bản cáo bạch hoặc có những sự kiện m ới phát sinh ảnh hưởng đến nội dung cuả hồ sơ đã nộp mà tổ chức phát hành không báo cáo xin sửa đổi, bổ sung hồ sơ xin cấp giấy phép phát hành chứng khoán;

- Sử dụng các thông tin ngoài bản cáo bạch để thăm dò th ị trường trên các phương tiện thông tin đại chúng trước khi được phép phát hành chứng khoán

ra cồng chúng;

- Phân phối chứng khoán trước kh i thực hiện việc công bố phát hành, cung cấp bản cáo bạch;

- Các tổ chức phát hành, đại lý phát hành, tổ chức bảo lãnh phát hành v i phạm các quy định của pháp luật về phân phối chứng khoán;

- Phát hành chứng khoán không theo đúng nội dung đãng k ý phát hành về: số lượng, chủng loại chứng khoán, thời hạn phát hành chứng khoán;

- Thông báo phát hành chứng khoán trên các phương tiện thông tin đại chúng không đúng nội dung, thời hạn và thời gian quy định;

Chương 2

- Đăng ký phát hành nhưng không công bố rõ ràng các thông tin về quyền biểu quyết, quyền đăng ký mua chứng khoán, quyền chuyển đổi chứng khoán, các quyển khác cho các cổ đông và người đầu tư；

- Không có tổ chức trung gian tài chính tham gia bảo lãnh phát hành đối với trường hợp cổ phiếu phát hành có tổng giá trị theo mệnh giá vượt 10 tỷ đồng;

- Phát hành thêm cổ phiếu ra công chúng để tăng vốn, trả cổ tức, cổ phiếu thưởng hoặc phát hành chứng khoán riêng lẻ khi chưa làm thủ tục đăng ký phát hành thêm cổ phiếu;

- Tổ chức bảo lãnh phát hành, tổ chức tư vấn phát hành, tổ chức kiểm toán độc lập, người ký báo cáo kiểm toán xác nhận báo cáo tài chính của tổ chức phát hành không đúng sự thật;

- Tổ chức bảo lãnh phát hành thực hiện bảo lãnh phát hành tổng giá trị chứng khoán vượt quá tỷ lệ quy đinh của pháp luật (thông thường là 30% vốn tự có cuả tổ chức bảo lãnh phát hành);

- Thực hiện bảo lãnh phát hành chứng khoán khi chưa có giấy phép hoạt động bảo lãnh phát hành;

- Tổ chức phát hành không thực hiện chế độ báo cáo định kỳ hàng quý, năm về tình hình tài chính và hoạt động kinh doanh theo quy định của pháp luật

b Hành vỉ vi phạm pháp luật trong hoạt động niêm yết chứng khoán

Các hành vi v i phạm pháp luật trong hoạt động niêm yết chứng khoán bao gồm:

- Hồ sơ xin cấp phép niêm có những sự kiện mới phát sinh ảnh hưởng đến nội dung của hồ sơ đã nộp mà không báo cáo; thông tin sai lệch hoặc che dấu sự thật;

- Tổ chức phát hành thêm cổ phiếu nhưng không làm thủ tục đăng ký niêm yết

bổ sung theo quy định của pháp luật;

- Tổ chức niêm yết thực hiện việc tách, gộp cổ phiếu khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp nhận;

- Tổ chức niêm yết không chấp hành đầy đủ các quy định về thời gian, nội dung và phương tiện công bố thông tin đối với giấy phép niêm yết được cấp;

31

- V i phạm cam kết về việc nắm gữi cổ phiếu; chuyển nhượng cổ phiếu; chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán;

- Tổ chức niêm yết thực hiện tách, gộp cổ phiếu không báo cáo cơ quan cóthẩm quyền về các nội dung liên quan đến việc tách, gộp cổ phiếu;

- Tổ chức phát hành chứng chỉ quỹ đầu tư chứng khoán ra công chúng không làm thủ tục đăng ký niêm yết;

- Tổ chức niêm yết không công bố việc niêm yết theo quy định của pháp luật;

- Tổ chức niêm yết đăng ký niêm yết tại thị trường chứng khoán nước ngoàikhông báo cáo cơ quan có thẩm quyền

c Hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động giao dịch chứng khoán

Các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động giao dịch chứng khoán bao gồm:

- Pháp nhân lấy danh nghĩa cá nhân để mở tài khoản mua bán chứng khoán;

- V i phạm các quy định của pháp luật về việc mở tài khoản giao dịch chứng khoán;

- Công ty chứng khoán nhận lệnh giao dịch chứng khoán của khách hàng ngoài trụ sở, chi nhánh, phòng giao dịch, đại lý;

- V i phạm quy định về ký quỹ tiền mua chứng khoán;

- V i phạm về giao dịch nội gián từ việc sử dụng thông tin nội bộ; tiết lộ, cung cấp thông tin nội bộ hoặc tư vấn cho người khác để thực hiện việc mua bán chứng khoán trên cơ sở thông tin nội bộ cho chính mình hoặc cho người có liên quan đến việc mua bán chứng khoán đó;

- Thực hiện giao dịch chứng khoán mà không thay đổi quyền sở hữu chứng khoán;

- Thông đồng để thực hiện việc mua hoặc bán chứng khoán nhằm tạo ra cung cầu hoặc giá cả giả tạo;

- V i phạm về thao túng th ị trường tham gia hoặc lô i kéo người khác liên tục mua, bán thao túng giá chứng khoán;

- Tạo dựng, truyền bá thông tin sai sự thật, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới các hoạt động giao dịch chứng khoán;

- Tuyên truyền thông tin sai sự thật khiến người khác hiểu sai về tình hình tài chính, tình hình hoạt động của tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết gây ảnh hưởng đến giá chứng khoán, làm cho giá chứng khoán dao động bất thường trên th ị trường;

- Tuyên truyền thông tin sai sự thật khiến người khác mua hoặc bán chứng khoán ồ ạt với khối lượng lớn gây biến động th ị trường;

- Bán chứng khoán mà không sở hữu chứng khoán vào thời điểm giao dịch;

- V i phạm các quy định về giao dịch nội bộ, giao dịch cổ phiếu quỹ, giao dịch thâu tóm tổ chức niêm yết do pháp luật quy định

Trong các vi phạm pháp luật về giao dich chứng khoán trên thị trường chứng khoán thì giao dịch long đoạn thị trường và giao dịch nội gián bằng cách sử dụng thông tin nội bộ thường hay xảy ra nhất và gây thiệt hại nghiêm ưọng nhất Theo Luật Chứng khoán và giao dịch chứng khoán của M ỹ quy định - Thông tin nội

bộ là những thông tin chưa được phổ biến hoặc chưa được tiếp cận công khai và người nắm thông tin nội bộ bao gồm các quan chức, giám đốc và các cổ đông lớn (nắm giữ từ 10% cổ phần trở lên)

d Hành vi vỉ phạm pháp luật trong hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán

Các hành vi vi phạm pháp luật trong hoạt động đăng ký, lưu ký, bù trừ và thanh toán chứng khoán bao gồm:

- Cho mượn chứng khoán trên tài khoản của khách hàng hoặc dùng chứng khoán của khách hàng để cầm cố;

- V i phạm quy định về thời gian xác nhận số dư chứng khoán, chuyển giao quyền sở hữu chứng khoán, sửa chữa chứng từ, giả mạo chứng từ trong thanh toán, chuyển giao chứng khoán gây thiệt hại vật chất cho khách hàng;

- V i phạm chế độ bảo quản lưu trữ chứng khoán, chế độ lưu gữi chứng khoán gốc về đăng ký, thanh toán, lưu gữi chứng khoán;

- Không cung cấp đầy đủ, chính xác, kịp thời danh sách người nắm gữi chứng khoán và tài liệu có liên quan cho tổ chức phát hành có chứng khoán đăng ký, lưu ký;

33

- V i phạm chế độ đăng ký thông tin chứng khoán, người sở hữu chứng khoán

và đăng ký chuyển quyền sở hữu chứng khoán;

- Không cung cấp đầy đủ, chính xác và kịp thời cho Ngân hàng chỉ định thanh toán các chứng từ cần thiết để thực hiện thanh toán tiền liên quan đến các giao dịch;

• Không quản lý tách biệt chứng khoán lưu ký của từng khách hàng và quản lýtách biệt chứng khoán lưu ký của khách hàng với chứng khoán của chính thành viên lưu ký;

一 Ngân hàng giám sát bảo quản tài sản của quỹ đầu tư trái với điều lệ quỹ,không tách biệt tài sản của quỹ đầu tư chứng khoán với tài sản khác hoặc không tách biệt tài sản của quỹ đầu tư này với tài sản của quỹ đầu tư khác;

- Ngân hàng giám sát bảo quản tài sản v i phạm hợp đồng quản lý giám sát trong đầu tư chứng khoán đã ký kết với cồng ty quản lý quỹ;

- Ngân hàng chỉ định thanh toán không thanh toán tiền đầy đủ và đúng hạn cho các giao dịch chứng khoán đã thực hiện; không tuân thủ chế độ thông tin, báo cáo và bảo mật thông tin theo quy định của pháp luật; không cung cấp đầy đủ các chứng từ cần thiết để thực hiện việc thanh toán tiền cho các giao dịch chứng khoán

đ Hành vỉ vi phạm pháp luật về công bố thông tin, báo cáo trong hoạt động chứng khoán

Các hành vi vi phạm pháp luật về công bố thông tin, báo cáo trong hoạt động chứng khoán bao gồm: tổ chức phát hành, tổ chức niêm yết, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ không thực hiện chế độ cồng bố thông tin kịp th ờ i，chính xác theo đúng quy định của pháp luật, tiế t lộ những thông tin chưa được phép công bố, công bố thông tin sai sự thật, thay đổi những thông tin đã công bố

mà không báo cáo theo quy định của pháp luật

+ T ổ chức phát hành, tổ chức niêm yết không công bố các thông tin về quyền biểu quyết, quyền đăng ký mua chứng khoán, quyển chuyển đổi chứng khoán và các quyền khác cho tất cả các cổ đông biết; không công bố công khai

về sở hữu cổ phẩn của các thành viên H ội đồng quản trị, Ban Giám đốc, cổ đổng