MỘT số vấn đề PHÁP lý về hợp ĐỒNG bảo HIỂM THEO LUẬT KINH DOANH bảo HIỂM

C hí nh vì vậy, ìmhiôn cLÍu nliữnc, vắn dồ lý luận và nlìữne quy l.uÇm \ ũn Thọc s ĩ khoa học ỉ uột... C ó thể tháy rằnc, thành phần của bên mua bảo hiểm rất da dạng... Tronc tất cả các

NGƯỜI IỊƯỎNG DẪN KIIOA HỌC:

TIẾN Sĩ NGUYỄN AM IIlỂư

H À N Ộ I 2 0 0 2

L Ờ I C Ả M ƠN

T ô i x in h ả )' t ỏ s ự k ín h tr ọ iií ì \ ả lò m ỉ b ic í on t o i Tháy uiá o T iến s ĩ

L u ậ t h ọ c N g u y ễ n A m H iể u d ã tận tâ m h ù ó ĩm chỉn \ à Lli úp i/o n h iố u ý k iổ n

q u ý báu t r o n z s u ố t t h à i g ia n t ô i th ự c h iệ n \ ả h o àn th ả n h bản l uận ỉ ’,7/7 nảv.

T ô i x in b à y tỏ lỏ n g b iế t ơn t ó i các T h ầ y íỊÌáo, C ô RÌíío d à n h iệ t tìn h iiin u iỉ d ạ y c h o ló p C no h ọ c L u ậ t k h o á 19 9 9 2 0 0 2, đ ã tm nQ b ị c h o c h ú n g t ô i

n h iề u k iế n th ú c vả HQUồn t à i liệ u th a m k h ả o p h o M Ị p h ú d ể h o à n th à n h bản

L u ậ n văn này.

N h â n d ãy, t ô i c ũ n g x in b ả v t ổ ỉò iì í i k ín h trọ n g và b ié t ơn \ ’ô hạn t ó i

B ổ, M ẹ và cá c anh, chị, em tr o n g g ia d in h và trâ n trọ n g cảm ơn L ã n h đạo c ơ quan, a n h c h ị e m đồns, lìíĩh iệ p , d à tạo d iề u k iệ n ch o t ô i c ả về I ậ t c h ấ t và tin h

th ắ n tro n (Ị s u ố t t h o i iìia n tlìe o h ọ c ló p C ao h ọ c vả h o à n th à n h L nận 1 'ăn.

H ọ c v iê n C ao h ọ c L u ậ t k h o d 1 9 9 9 - 2 0 0 2

H o à n g T ro n g I ỉ u y

C ô n g t ỵ c ổ p h ẩ n bảo h iể m P e tro l ịm e x

C h i n h á n h Thủa T h iê n H u ê

LỜI CAM ĐOAN

T ô i x in cam d o a/ 7 , L u ậ n văn " M ột sô vẩn dẻ pháp lý vổ hợp đồng bảo

h iể m th e o L u ậ t k in h d o a n h bẩo h iể m " đ iiọ c l ô i í/lự c h iệ n d ộ c lậ p \ ’ả d u ó i s ự

h ư ớ n g dẫn trự c tiổ p của Tiến s ĩ Luật h ọ c Nguyễn Am Hiểu - V ụ K in h tê -

D â n sự, B ộ Tu' p h á p .

L u ậ n văn n ả y k h ô n g sao c h é p b ắ t c ứ L u ậ n văn h a y c ỏ n a tr ìn h n g h iê n CIÍÌI khoa h ọ c n ả tì đ ã đ ư ợ c c ô im bõ trư ố c d iìy v ê dề lả i c ó Hen q u a n d é n L u ậ n văn.

H ọ c v iê n C ao h ọ c L u ậ t k h o ả 1 9 9 9 - 2 0 0 2

K h o a L u ậ t - Đ ạ i h ọ c Q u ố c G ia H à N ộ i

L u ậ n \v n Thục s ì khon học Luật

M Ụ C L Ụ C

P H Ẩ N M Ở D Ấ U 1/ T í n h c â p thiêt c ủa đề tài I

2 / P hạ m vi n e h i ôn cứu 5

3 / Dối tiiộng n g h iê n cứu 6

4 / Phũõnc, p h á p n uhiôn cứu .7

5 / T ì n h hình n a h i ê n c ứ u 8

6/ D ó n g g ó p k ho a học c ủa dề t à i 8

5/ Kct câu luận v ă n .9

Chương 1 : M Ộ T s ố V A N ĐẺ CI IƯN G V Ể IIỢ P D Ỏ N G B Ả O H I Ể M 1.1 K h á i n i ệ m h ợ p đ ồ n g b ả o h iế m 10

1.2 N h ữ n g đ ặ c đ i ể m , t í n h c h ẩ t c ủ a h ợ p đ ồ n g b ả o h i ể m 1.3.1 C h ủ t h ế c ủa hộ p đ ồ n g bảo hiểm 1 1 1.3.2 K h á ch the c ủa h ọp đ ồ n g bảo hiểm .14

1.3.3 Dổi tiione, c ủa h ộp d ồ n g hảo hiểm .14

1.3.4 I [ình thức h ợp d ồ n g bảo h iể m 15

1.3.5 Một số tính chai có bản của hộp d ồ n g hảo h i ể m .2 1 1.3 P h â n loại h ợ p đ ồ n g b ả o h i ể m 1.3.1 T h e o n g u ồ n g ốc p há t triển của ne,ành bảo h i ể m 23

1.3.2 T h e o p h ú ò n g thức triển khai 24

1.3.3 T h e o Luậl kinh d o a n h bảo hiểm 24

C h ư ơ n g 2 : N I I Ữ N G V A N Đ Ẻ P H Á P L Ý c ơ B A N V Ề H ộ p Đ Ô N G B A O Iỉ iỂ M 2.1 N ộ i d ư n g c ủ a h ộ p đ ồ n g b ả o h i ể m

Luận van Thọc s ì khan học Luật

2.1.1 D iề u k h o ả n lluiỏim l ệ 27

2.1.2 D i ề u kho ả n c hủ y ếu .27

2.1.3 D i e u kho ả n tuỳ nghi 29

2.2 G i a o k ế t hợ p d ồ n g bả o h i ể m 2.2.1 Khai háo vỏ dổi Uíộnụ hảo hiếm và các rủi r o 30

2.2.2 C h ắ p n hậ n h ảo hiểm 32

2.3 Q u y ề n v à n g h ĩ a v ụ c ủ a c á c b ê n 2.3.1 N a h ĩ a vụ của hôn m u a hả o hi ếm 2.3 ỉ 1 N g h ĩ a v ụ trả phí 34

2 3 1.2 Naliĩa vụ khai báo thay dổi mức tỉộ rủi ro 35

2.3.1.3 Ngliîu vụ llụie hiện an toàn, dề ph ò nu, , hạn ché tổn t h ấ t 37

2.3.1.4 Nghïïi vụ th ò nu háo sự kiện bả o hiếm và thiệt hại 40

2.3.2 Q u v ồ n của hên m u a b ảo hiếm 2.3.2.1 Q u y ề n dược hồi t h ư ở n g , dược trả tiền hảo h i ể m 41

2 3 2 2 Q u y ề n y êu cầu d o a n h n g h i ệ p h ảo hiếm giải thích các diều khoản, diều kiện bảo hi ểm và lựa c h ọ n d o a n h rmhi ệp hảo h i ế m 42

2.3.2.3 Q u y ề n y ê u c ầu sửa đôi, c h ắ m dứt hộp d ồ n g bảo hiếm 44

2.3.2.4 Q u y ề n c h u y ể n n h ư ợ n g h ọ p d ồ n g bảo h iể m 45

2.3.2.5 C á c q u y ề n k h á c 47

2.3.3 N g h ĩ a vụ của d o a n h n g h i ệ p bảo h iể m 2.3.3.1 N g h ĩ a vụ trả tiền bảo h i ể m h oặ c bồi t h ũ ò n g 48

2.3.3.2 N a h ĩ a vụ íiiải thích c h o bên m u a bảo hiểm các di ều kiện , diều k hoả n bảo h i ể m , q u y ề n và nuhĩa vụ c ủa bên m u a h ảo h i ế m 50

2 3 3.3 Níìhĩa vụ c ắ p dơn hảo hiểm , ũiấy chiine nhận hảo hiếm 51

ĩ.uựn 1,7/7 Thạc s ĩ khon học I.uột

2 3 3 4 N c h ĩ a vụ phổi hộp vdi hên m u a bảo hiểm giải quyết yêu cầu

c ủa nmíòi tluì b a 52

2.3 3 5 Cá c Níihĩa vụ k h á c 53

2 3 4 Q u y ề n của d o a n h n g h i ệ p bả o h i ế m

2.3.4.1 Q u y ề n thu phí bảo h i ể m 54

2 3.4 2 Q u y ề n y êu cầu bên m u a hảo h i ể m curm c ắ p thôníi tin 55

2.3 4 3 Q u y ề n tử chối, khấu trừ và hạn ché hồi tlníòng, trả tiền bảo hiểm 57

2.3 4 4 Q u y ề n v ê u cẩu bên m u a bảo h iể m á p d ụ n g các hiện p h á p

ho ặc theo t h oả t huận giữa các bên .64

2.4.1.2 C h a i n dúi h ọ p d ồ n g t r o n g t r ư ờn g h ộ p cá n hâ n tiiao kổl họp d o n e chổi , p háp

n hâ n hoặc c hủ i h ể khác c h ấ m dut m à h ộ p d ồ n g phải do chính cá nhân , p h á p nhân

đ ó thực h i ệ n .65

2.4.2 C h ấ m dứt h ộ p d ồ n g the o q u y d ị n h c ủ a Luật kinh d o a n h bảo hiểm

2.4.2.1 C h ắ m dứt h ọ p đ ồ n g b ảo h iể m do hèn m u a hảo hiểm k h ô n a còn q u y ề n lọiđược b ảo h i ể m 66

2.4.2.2 C h ắ m dứt h ọ p đ ồ n g t r o n g t r ư ờn g h ọ p bên m u a b ảo hi ểm k h ô n g d ó n g đủ phíbảo hiếm 67

2.4.2.3 C h ấ m dứt h ộ p đ ồ n g tronc, t r ư ờn g h ộ p hên m u a hảo hiểm khôim d o n e dủ phítron li thỏi üian ilia hạn đ ó n g phí 68

HoàtìQ Trọns Hity Khori / nC)C> - POPP

2-4.2.4 C h ắ m dut h ọ p d o n e do họ p d o n e bị din h chỉ thực h i ệ n 69

2 4 2 5 C h ấ m dúi h ộ p d ồ n g hảo h iể m d o bị huy b ỏ 71

2 5 H ợ p đ ồ n g b ả o h i ể m v ô h i ệ u 2.5.1 H ọ p done, hảo h iế m v ô hiệu th eo Luật kinh d o a n h bả o h i ể m 72

2.5 2 I [ọp done, hả o hiểm vô hiệu the o p h á p luật chunc vổ h ộ p d o n e 74

C h ư ơ n g 3 : T H ự C T I E N Á P D Ự N G V Ả M Ộ T s ổ K I E N n g h ị 3.1 T h ự c t i ễ n á p d ụ n g p h á p l u ậ t v ề h ợ p đ ồ n g b ả o h i ể m 3.1.1 P h á p luật vổ h ộ p d ồ n g bảo hi ểm t rũỏc khi L u ậ l kinh d o a n h bảo hi ểm có hiệu lực .77

3.1.2 T h ự c tiễn á p d ụ n g p h á p luật về h ộ p d ồ n g h ảo h iể m ironti hoạt đ ộ n g kinh d o a n h b ảo h i ể m 79

3.1.3 C á c trũỏne, h ộ p h ợp đ ồ n a v ô hiệu thưỏne, g ặ p 82

3.1.4 V ấ n dỏ hoa h ồ n g hảo h iế m và dại lý bảo h i ể m .83

3.2 K i ế n n gh ị h o à n t h i ệ n p h á p luật vổ h ợ p d ồ n g b ả o h i ể m 3.2.1 I linh thức hộ p d ồ n g b ảo hi ểm .85

3.2.2 N ộ i d u n g chủ y ế u của h ọ p d ồ n g bả o hiếm .87

3.2.3 T r ũ ò n g h ọ p h ộ p đ ồ n g v ô hi ệu do vi p h ạ m d i ề u k h o ả n c h ủ t h ể .89

3 2.4 V ấ n đề phát hi ện rủi ro t ă n g lên n h ũ n g hê n m u a b ả o h i ể m 90

3.2.5 K h ẩ u trừ tr ác h n h i ệ m bảo h iể m do lỗi c ủa hc n m u a bảo h iể m .91

3.2.6 Q u y đ ịn h về chi phí g i á m đ ị n h 91

3.2 7 V ấ n dề c h ắ m dứt h ộp d ồ n u khi dã x ảy ra sự kiện bảo h iế m 93

3.2.8 v á n dề hảo h i ể m t r ù ng 94

3 2.9 V a n dề phí hảo hi ểm 96

P H Ầ N K Ế T L U Ậ N 99

/.//.7/7 1,7/; Thiic s ĩ khon học L u ậ t

Hoàna Trọns Hiĩy Khoã 1 Pn9 -

200,-PHẦN MỞ ĐẦU

1/ T í n h c ấ p t h i ế t c ủ a dề tài :

Bảo hi ếm là hệ thốnc, các q u a n hệ kinh lổ phát sinh troim quá trình hình

t h àn h và su dụno q u ỹ bảo h i ể m c h o m ụ c dích hù d ắ p tổn thát đo các rủi ro uây ra,

đ ả m bảo cho quá trinh tái s ản x uấ t điíọc thiioim x u y ê n và liên tục

Tronc, hệ thốns, lài c h í n h q u ố c nia, bảo hiếm clónti vai Irò của một Irunu

g ia n lài c hính, u ó p p h ầ n tậ p t r u n g và tích tụ vốn, thúc dẩv lái sản xuất mồ rộim,

n â n g cao V thúc dề phỏns, h ạ n elle tổn thất c ủa mọi t hành viên I r o n s xã h ộ i , ạ iúp các

t h àn h phan kinh tế t h a m 2,ia vào các lĩnh vực moi, rủi ro cao

T r o n s đòi s ó n g xã hội, h o ạ t đ ộ nu bảo h i ể m tníoc hết nhằ m khắc phục nhữ nu hậu q u ả c ủa rủi ro H ậ u q u ả c ủ a rủi ro có nhiều d ạ n c Illume, nhìn c h u n g tiều

c ó liên q ua n đe n k hí a c ạ n h tài c h í nh , phát sinh các k ho ả n chi phí, chi tiêu bal

t h úỏ n a I l o ạ t đ ộ n g bảo hi ểm là hoạt d ộ n g c u n g c ắ p các dịch vụ dặc hiệt đáp ứng

c ác d ả m bảo về tài c h í n h t rù dc các rủi ro thône q ua việc hồi thưònu, trả hảo hiểm

nh ún g mặt khác hoạt d ộ n g hảo h iểm v ề m ột khía cạnh khác còn có trách nhiệm

n c h i ê n cứu rủi ro, I h ố ng kê tai nạn, x ác đ ị n h n e u y c n nhân, tan suai và de ra các biện

p h á p n h ằ m k iể m soát, n g ă n n g ừ a h oặ c h ạ n che rủi ro

H o ạ t đ ộ n g k in h d o a n h b ảo h i ể m đã hình t hà nh và phát triển tại các q uốc gia cách dây h à n ẹ n g à n n ă m , x u ấ t p h á t UÏ nhiều ìmuồn liốc khác nhau nhũntí tập

t r u n e nhất là các rủi ro t h ư ơ n g mại b ằ n u d ư ò n a biến và rủi 10 hoả hoạn N ẹ à y nay

h oạ t đ ộ n g b ả o h i ể m kì lông n g ừ n g p h á t triển, trỏ thành ntiành dịch vụ d ó n g vai trò

q u a n trọne, t r o n e nền kin h tế c ủ a nhiều q u ố c e.ia trên thế ui(M V()i nhiổu loại hình da

d ạ n e , piionạ plui lliâm n h ậ p và o mọi lĩnh vực cún c uộc s ôn g \ ;'| tro ihành một nhu

/.//,7/7 r.7/7 'ỉ'học SĨ kh o n h ọ c ỈA iậ ỉ

c ầu khơne t h ể tliicu d ù ộ c c ủa c on 112,1101

(j V i ệ t N a m , hoạt tlộnu bảo h iể m ra (.lỏi mu ộ n lìõn nhieu so voi các miổc irên thổ gidi Th ỏi P há p t huộc dã c ĩ mộ t sổ hoạt d ộ n g hảo hiểm n h ii nc chí phục vụ

c h o các t h ú ĩ n e n h â n Phá p và naiíỏi n hà của binh lính Pluíp Tr úo c n ăm 1075, hoạt

d ộ n ụ kinh d o a n h b ảo hiểm tại m i ền N a m khá phát triển, cĩ k h o ả n u 50 c ơ n g ty và chi nhá n h b ảo h iể m t ro ng nước và n ú ổ c niiói hoạt d ộ n g voi nhiều imhi ộp vụ bảo hiểm Do dặc đ i ể m c ủa cĩ c he kin h lế nên ỏ miền Bắc, Bảo Việl là c ơ n u ly hảo hiểm nhà niíỏc duy nhất dại diện c ho n u à n h hảo hiểm Việt N a m , (lu ọc t hành lập theo

Q u y é l dịnh 1 7 9 /C P của I lội đ ố nu C h í n h phủ nuày 17 12.1964 Khi điiộe thành lập,

B ả o Việt chí h o ạ t d ộ n g t r o n g lĩnh vực phi nhàn thọ, chủ you là hảo h iế m h à n e liố xuất n h ậ p k hẩ u, hảo hiểm t hâ n tàu sau d ĩ moi don các nuhiộp vụ hảo hi ểm tai nạn lao đ ộ n a ( 1987), xe cơ giỏi ( 1 9 8 8 ) , học sinh ( 1991 ),

N g h ị đ ị n h 100/CP n gà y 18 12 1993 của Ch ín h phủ q uy d ị n h về hoạt

d ộ n g kinh d o a n h bảo hi ểm là m ĩ c lịch sử c h o p h é p xà hội hố hoạt d ộ n u bảo hiểm iheo hình lluíc kinh d o a n h vì m ụ c đí ch lọi nluiận và phá vỏ thơ dộc q u y ể n của Bảo Việt N e a y s au khi N g h ị Đ ị n h 1 00 /C P d ũ ộ c ban hành, các tổ cluíc hảo h iể m t huộc

n hi ều t h ả nh p h ầ n k in h tế lần lượt ra địi tạo n ên m ộ t thị t n ỉ ị n g sơi đ ộ n e C ác sản

p h ẩ m bảo h i ể m dược n g h i ê n c ứu m ỏ rộ n e về p h ạ m vi, dối t u ọ n c bảo h i ể m , các sản

p h ẩ m hảo h i ế m moi dược đu'a vào á p đ ụ n e , các diều k ho ả n , q u y tắc b ảo hi ểm d ầ n được h o à n thi ện v à p h ổ bi ến r ộ n g rãi Miện nay dã cĩ gần 20 c ơ n g ty bảo hi ểm v à tái

b ảo hi ểm được t h à n h lập tại V i ệ t N a m , trên 30 c ơ n g ty bảo hiểm và tái hảo hiểm nước na ồi dặ t v ă n p h ị n g tại V i ệ t N a m Trơna, lién trình hội n hậ p và phát triển kinh

lể -xã hội, d ự đ o á n lrono thỏi ũian tỏi, sổ Iiíộng d o a n h imhiệp hảo h iể m, tái hảo hiểm, mỏi ui ỏi h ảo hiếm t h à n h lập hoặ c d ă n e ký hoạt d ộ n e lại Việl n am sẽ cịn lă n ẹ

Ỉ.i/ậ ỉì \ ủ ĩĩ Thạc s ì khon học ỉ.u ậ t

Ỉ.ÍIỘII ivJ/7 Thọc s ì khon họ c ỉ.iũ ìt

c ao

Tn2n c ó sổ dúc kết nhìĩnu kinh nuliiộm Ir ona lịch su hoại dộnu, phát triển của n u à n h b ả o hi ểm Việt N a m và t h a m khảo kinh n a h i ệ m lập p há p của các míỏc,

N h à mióc ta biíỏc d ầu dã xây d ự n c có sỏ p há p lý tạo dieu kiện cho thị t r ú ỏn g hảo

hi ếm phát triển d ú i m luiỏna, viìa d ả m hảo sự kiếm tra uiám sát của Nhà niídc dổi voi hoạt cỉộne b ả o hiểm, vừa d ả m bảo lọi ích liộp p h á p của íloanh rmhiệp bảo hiểm và

n guỏi t h a m íiia bảo hiểm T u y nhiên, p h á p luật vỏ hảo hicm (Jeu là các văn bản p há p luật d ơn liàniì ỏ tlưói d ạ n g các Q u y ế t định, T h ô i m tư nôn thiêu lính hệ lliống và có lịiá trị p h á p lý cluia cao

C h í n h sự c an thiốl phải tạo ra một hành l a n e p há p lý v u n g mạ nh và phù hộp vói hoạt dộnc, n g à y c à n g phát triển của nuà nh kinh d o a n h bảo hiểm , thúc đẩv

n hu c ầ u xã hội hóa các q u a n hộ hảo h iể m, N h à nnoc dã han hành Luật kinh d oa n h bảo h i ể m niiày 2 2 1 2 2 0 0 0 , có hiệu lực lừ ìmày 01.4.2001

Sự ra dỏi c ủa Lu ật kinh d o a n h hảo hiểm là một bũỏc n s o ặ c lổn t r o ng quá trình tồn tại và phát triển c ủ a n uà n h hảo hiểm Việt n a m " D Ổ bảo vệ quyốn và lợ i ích hợp p h á p của t ổ chúc , cá nhún thnm aũì bảo hiểm ; dẩy m ạnh hoại ổ ộ n s k in h doanh bảo h iể m ; íió p phần thúc đ ẩ y và d u y tr ì sự p h á í triể n bổn vun a của nền k in h lê - x ã

h ộ i, ổn đ ịn h d o i su n s nhân dân ; tans, ciiỏne h iộ u ỉ ực quản l ý nhà nước d ố i v ó i hoạt CỈỘIĨQ k in h doanh bảo hiể m " (Lòi nói d ầ u của Luật kinh d o a n h bảo h i ể m )

L u ậ t kinh d o a n h bảo hiếm y ê u c ầu phải rà soát lại hệ t h u n e các v ă n bản

p há p luật c h u y ê n n g à n h đane, tồn tại d o n a thòi dỏi hỏi sự h ú ỏ n a dẫn và quy định chi tiết c ủ a n h u n g v ă n bản dù ổi luật Rãi rác t r o ng c ác v ă n bản c h u y ê n n e à n h b ảo hiểm

t rũck đ â y tồn tại các qu y đ ị n h trái vòi q u v dịnh tại Luật kinh d o a n h hả o hiếm; n a u ọ c lại có n h ừ n u q u y định tại L uậ t kinh d o a n h hảo hi ểm còn mans; tính khái q uá t cao rái

khó á p d ụ n g t r o n c thực té nếu k hô im có văn bản h ũ ổ n g dẫn cụ thể

CÔIIQ, cụ chủ y éu và quan trọim nhai đố thực hiện lioạl d ộ im kinh doanh bảo hiểm là h ọ p d ồ n g bảo hiểm Có thể nói rằim , hiện nay , t r ô n a lất cả các dụng

họ p đ ỏ n u vồ các lĩnh vực kinh tê - dân sự, h ộ p dô nu hảo hiếm có một sô liiộim khôYic, lồ vì nó đu ọc triển khai hầu k hắ p và di dổn tử nạ cá n hân và ỏ tất cả mọi lĩnh vực c ủ a dỏi sons, kinh tổ xã hội vdi nhiều sản p h ẩ m bảo hiểm da đ ạ n c Mỗi quốc gia, mỗi hi ệp hội hảo hiểm, mỗi c ò n u ty hảo hiểm xây đựim cho mình nlìữim

n g u y ê n tắc, q u y tắc, điều k hoả n bảo hiểm riênu và dặc hiệt là các mẫ u hộp donc, bảo

hi ểm, m ẫ u dcin bảo hiểm , s i ẩ y chứnc, nhận hảo hiếm riêng Chính sự cần thiết phải diều c hỉ nh các q u a n hộ rất plnỉc tạp và đa d ai m của hộp d ồ n u bảo hiếm, c ô n e cụ chủ

v ế u của h o ạ t độne, kinh d o a n h hảo hiểm, Luật kinh d o a n h bảo hiểm dã d ành trọn

C h ũ ó i m II vỏi 4 M ụ c và 45 Diều d ể quy dịnh nội d u n g và nhiìna, vắn dỏ pháp lý vè

h ộ p d ồ n g bảo h i ể m

M ộ t dặc đ iể m quan t rọng tronc, hoạt d ộ n g kinh d oa n h hảo hiểm tại Việt

N a m là các sản p h ẩ m bảo hi ểm Ihưòng là sự sao chép c ủa sản p h ẩ m hảo hiểm niỉoc neoài Các c h u y ê n vi ên hảo hiểm dược cu di tập huấn n a h i ệ p vụ tại các c ô n g ty bảo

h i ể m lon t rê n ihể giổi có q u a n hệ tái bảo hiểm hoặc liên d o a n h vổi d o a n h nuhiệp bảo h i ể m V i ệ t N a m , c ù n g vói sự diồu c hính k h ô n g kịp thỏi c ủa p h á p luật ncn các

d o a n h n g h i ệ p hảo h iể m dã có m ộ t thói q u e n á p d ụ n g tập q u á n bảo hi ểm midc neoài

v à di ều dó dà trỏ t hà nh một t h ô n g lệ Khi Luật kinh d o a n h bảo hiểm ra đời, các

d o a n h n g h i ệ p b ảo h i ể m v à nhắt là tại các chi n há n h, v ă n p h ò n g đại diện trực thuộc

d o a n h n g h i ệ p b ảo h iể m c h ùa q ua n t â m dúns, mức dế n việc nuhicn cứu á p d ụ n g dẫn

đ ến nhiều sai sót t r o n g q ua n hệ họ p d ồ n u bảo hiểm nói riênc và Ir onẹ hoạt độnc, kinh d o a n h b ảo hiếm C hí nh vì vậy, ìmhiôn cLÍu nliữnc, vắn dồ lý luận và nlìữne quy

l.uÇm \ ũn Thọc s ĩ khoa học ỉ uột

Luận vùn Thạc s ì khoa học Luật

dịnli c ủa Luậ t kin h d oa n h bảo hiểm nói c hu im và hộp tlồnu hảo hiểm Iron có sỏ dổi chiêu vói t hụ c tiễn á p d ụ n g và ngũỢc lại sò uiiìp hiếu sâu hôn ciôim thỏi phát hiện

n h ũ n ” đ iể m cluia hộp lý t r o ng Luật kinh d o a n h hảo hiểm d ể kiổn nehị hoàn thiện

p h á p l u ậ t

2 / P h ạ m vi n g h i c n c ứu c ủ a đề tài :

M ộ i d ặ c điếm của hoạt d ộ n g hảo h iể m t r o n c xu thố toàn c ầu hoá và hội

n h ậ p hiện na v là tính t h ố n g nhất Uíõim doi dã diìộc xác lập doi vòi kỹ thuật hảo

h iể m Irên thể uiỏi I loạt d ộ n g bảo hi ểm luôn g ắn liền voi hoạt d ộ n g lái hảo hiểm và

m ộ t số lĩnh vực h o ạ t d ộ n g bảo hi ểm luôn manc tính da q uốc uia nhu' hảo hiểm hàniì

k h ô n ” hảo h iể m h à n g hải .do dó, các tập đ o à n hảo hiểm lon tiều có p h ạ m vi hoạt

d ộ n g phủ k h ắ p I lie üidi và các c ô n g ty hảo hiểm có moi quan hệ chặt chõ voi nhau

vồ lĩnh vực h ộ p tác kinh d o a n h lẫn kỹ thuật n g h i ệ p vụ

Sự hình thành và phát triển của ngíinh bảo hiểm tại Việt N a m xuất phát

từ nlnìim y ê u c ầu của hoạt d ộ n g kinh lé Iront» lìíniĩ íiiai doạn lịch sứ nhất dịnh Cùne, với sự dổi moi c ó chc kinh té, hoạt d ộ n g hảo h i ể m dã m ổ rộ nu san ti nhiều lĩnh vực

C á c sản p h ẩ m b ảo hi ểm hầu hổi d ũộc thiết kế dựa trên n h u n a sản p h ẩ m dã tồn tại và

ổ n định lử rất lâu trên thế giỏi dũọc h oà n thiện hỏi các hiệp hội hảo hi ểm lổn Trontỉ rất nhiều tài liệu, lý t huyết liên q ua n đến hoại dộng, bảo hiểm, có th ế c h ọn ra n h ữ n e tài liệu q u a n t r ọ ng , p h ù h ợp vói tình hình và xu h ư ó n g h o à n thiện, p há t triển c ủa nền kin h lể - xà hội V i ệ t n a m nói c h u n g và p h á p luật về kinh d oa n h bảo hiểm nói riêng Nhììno tài liệu c ủa liên đ o à n các c ô n g ty bảo h iể m P h áp dã phổi hộp với trường Đại học tài c h í n h ke t oá n xây d ụ n g làm tài liệu g i ả n g d ạy tro ne, các lóp Ass ur, các tài liệu về bảo h iế m c ủ a H ọ c viện bảo hiểm h o à i m ui a Anh, dại diện c ho tniònc phái

p h á p luật A n h - M ỹ .là n h ũì m lài liệu q ua n trọ 11Í1 cluọc tập tru im tham khảo dể chọn

l.u íịn văn Thạc s ì khoa học L u ậ t

ra n h ữ n g đ i ể m p hù hộp N h u n g q u a n t r ọ n g nhất vẫn là thực tiễn d a n g á p d ụ n g tại Việl N a m , c ác qu y tắc, diều k ho ả n hảo hiểm, các m ẫ u hộp d ồ n g bảo hiểm đ a n g dũỢc các d o a n h nejiiêp bảo hiểm sử d ụ n g là nhữne, tài liệu rắt phono, phú và kết tinh

c ủ a m ộ t q uá trình thực tiễn c ủa nhiều trường phái lý luận Các giáo trình về hảo

h i ể m c ủa các t rường Dại học hiện n ay c ũ n g được viết dựa trên có sỏ các lài liệu nước ns,oài két h ọ p với việc n gh iê n cứu dặc đ i ế m và xu h ũ d n g phát triển c ủa hệ

t h o n s p h á p luật Vi ệt N a m nói c h u n g và c h u y ê n n ạ h à n h hảo hiểm nói riêng

Lu ật kinh d o a n h bảo hiểm là một két quả của một quá trình n a h i è n CÚÌI lâu dài của các n hà n g h iê n cứu p há p lý, các c h u y ê n gia bảo hiểm qua rất nhiều lần

t rì nh d ự thảo, do dó tậ p t run g n g hi ê n cứu Luậ t kinh d oa n h bảo hiểm t r o n g mối quan

hệ vói các n g à n h luật kh ác liên q ua n là việc làm c ần t h i ế t

3/ Đ ố i t ư ợ n g n g h i ê n c ứu :

I lộp d ồ n g bảo h iể m là c ô n g c ụ c hủ y ếu thực hiện hoại d ộ n g kinh d oa nh bảo hiếm Truck’ dây, trong Nghị định sổ 100/CP n gà y 18.12.1993 dã g ộ p c h u n g

lio ạ t cỉộns k in h doanh bảo h iể m bao g ồ m cả h o ạ t d ộ im k in h doanh lá i bảo hiểm vả

ho ạt dộ ng trim s g ia n bảo h iể m (Điều 1 ) dẫn don q u a n n iệ m c ho r ằ n a họp d ồ n g kinh

d o a n h bảo hiểm bao g ồ m hợp d ồ n g b ảo hi ểm g ốc , h ộp d ồ n g lái bảo h iể m, họp đ ồ n g dại lý bảo hiểm, h ọ p d ồ n g môi giỏi bảo hiểm

Luật kinh d o a n h bảo hiểm dã tách h o ạ t đ ộ n g tái bảo h iể m và t rung gian bảo h i ể m ra khỏi hoạt đ ộ n g k i n h d o a n h b ảo h iể m, vì v ậ y họp d ồ n g bảo hi ểm đ ứn g độc lộp và trỏ t h à n h m ộ t chế định q u a n t rọng nhắt t ro ng L u ậ t kinh d o a n h bảo hiểm

Ch í n h vì iẽ đó, luận v ă n chỉ tậ p tr un g v à o n g hi ê n CÜU chế đ ịn h họp d ồ n g

bả o h i ể m với đ ú n g n g h ĩa c ủ a nó là h ọ p đ ồ n g b ảo hiểm cốc K h ỗ n e n g h i ê n cứu h ọp

đ ồ n g tái bảo hi ểm hoặ c hợp đ ồ n g dại lý bảo hiểm, h ọ p d ồ n g môi uidi bảo hiểm

ỉ.u ậ /1 văn Thạc s ĩ khoa học L uật

4 / P h ư ơ n g p h á p n g h i c n c ứu :

V di m ụ c dích nghiên CIÍII nhữne, d i ê m mỏi của Luật kinh d oa n h bảo

h i ể m, làm rõ n l i ữ n s v ắn dề lý luận tro n e n h u n g q u y định của Luật kinh d oa nh hảo

h i ể m trên c ó sổ dối c h iế u vói lliực liễn daim á p tl ụne d ế tim ra n h u n g uiải p há p

n h ằ m b ổ s u n a và hoàn thiện quá trinh dieu c hỉnh c ủa p h á p luật kinh doa nh hảo

h i ể m , c á c p h ũ ó n g p h á p n g h i ê n CÜU dược á p d ụ n g t r o n g đ ề tài n à y là :

- P h ư ơ n g p h á p két họ p lý luận voi thực tiễn: Do thực tiễn sinh d ộ n g của hoạt đ ộ im h ả o h i ế m hiện nay tại Việt N a m , n hiều sản p h ẩ m hảo hiểm d a n g diiộc triển khai là kcl q u ả c ủa n h ữn g quá trình lý luận dã dược c h u n g minh và chọn lọc

L u ậ t kinh d o a n h b ảo h iể m ra đòi trên cò sỏ nhu c ầu bức thiết cần phải d i ề u c hỉ nh và

q u ả n lý các q u a n hệ bảo hiếm đ a n g tồn tại Do dó, lấy thực tiễn p h o n g p h ú , da d ạ n g

đ ể c h ứ n g m i n h c h o lý luận và ngiíỢc lại là pl uíóng p há p n ghiê n eiíu x u y ê n suốt của luận v ă n

- P h ư ơ n g p h á p tổ n g kếl k inh n gh iệ m: Vói số lượng k h ổ n g lồ của h ọp

d ồ n g bảo h i ể m , c ác d o a n h n gh iệ p hảo hiểm chì đúc kết rất nhiều kinh n&hiộrn trong

q u a n hệ hợ p d ồ n g bảo hiểm T h ô n g q ua tìm hiếu n h u n e m ẫ u hộp done bảo lìiểm

d a n g á p d ụ n g v à kết q u ả giải q u yế t các tranh c h ấ p họp d ồ n g bảo hi ểm d ế tìm ra

n h ữ n g đ i ể m c ầ n là m rõ và điều c hính

- P h ư ơ n g p h á p p h â n tích, t ô n g họp, k h á i ’quát: Đê n ắ m v ữ n g cơ sổ lý luận

c ủ a Luậ t k i n h d o a n h bảo h iể m v à đặc biệt là chế đị nh họp đ ồ n g bảo h i ể m, luận văn

đ ã p h â n tích t ừ n g đ ặ c đ i ể m của q ua n hộ h ộp d ồ n g b ảo hi ểm, n h u n g đ i ề u kh oả n c ủ a

h ọ p đ ồ n c t h e o t ừ n g loại hình n gh iệ p vụ bảo hiếm đ ể khái q u á t t hà nh n h u n g n g u y ê n tắc c h u n g t r o n g q u á trình thiết lập, thực hiện và c h ấ m dứt h ọp dồng, các n g u y ê n tắc bồi thường, t rả tiền bảo h i ể m, n gu y ên tắc xử lý vi p h ạ m h ọp d ồ n o ,

Luận văn Thạc s ĩ khoa họ c Luật

- P h ư ơ n g p h á p so s ánh, dối chiếu: Đổ làm rõ hôn n h u i m q uy đ ị n h của Luật ki nh d o a n h h ảo hiếm vồ h ọp d ồ n g hảo hiếm, luận v ăn áp đụne, p h ú ó n g p h á p so

sánh v à đối c h i ể u các d ạ n g hộ p d ồ n g theo n h u ng n h ó m dối Uiộim bảo hiểm, so sánh

voi sự đ i ề u c h ỉ n h c ủ a p há p luật các nước và trong thực lổ d ể tim ra uiải p h á p tói Líu

5 Tình hìn h nghiên cứu :

Lu ật k in h d oa n h bảo h iể m vừa mới dược á p d ụ n g c h úa d ầy m ộ t n ă m , các

văn b ả n h ư ớ n ẹ d ẫ n c ủa C h í n h p h ủ , các Bộ c húa d ầ y đủ C h ũ a có các b áo cáo tổ ng

kết, đ á n h gi á liên q ua n đ ến tình hình áp d ụ n g p h á p luật về kinh d o a n h bảo

hiem.Tn.ioc đ â y dã có nhiều giáo trinh, lài liệu và c ô n g trình ìmhiên cứu dề tài này

n h ú n g ỏ g óc độ lý luận hoặc n g h i ê n cứu về quá trình hình thành, phát triển và thực

trạno á p d ụ n g p h á p luật về kinh d o a n h bảo hiểm t ro n g bối c ản h I.uật kinh d o a n h

bảo h i ể m c hưa ra dòi N g h i ê n cứu n h u n g vấn dề p h á p lý về hộp đồnsi hảo hiểm theo

Luật kin h d o a n h bảo hi ểm , theo học viên là c húa c ó c ô n g trình n ào được c ô n g hố

Vì v ậ y luận vă n m a n g tính mới v à c ó th ể có nhiều d ó n g g ó p Irons; lĩnh vực n ghi c n

c ứu L u ậ t kinh d o a n h bảo h i ể m

6 Đ ó n g g ó p k h o a h ọ c c ủ a đề lài:

L u ậ n v ă n tập t r u ng n g h iê n cứu mộ t sổ vắn dề p h á p lý về h ọ p đ ồ n g bảo hi ểm

theo luật k i n h d o a n h bảo h iể m từ góc độ thực tiễn á p d ụ n g và t r o n g q uá trình phát

triển c ủ a p h á p luật về bảo hiểm T r o n g quá trình di sâu p h â n lích các qui dịnh p h á p

luật về h ộ p d ồ n g b ả o h iể m m ộ t c á c h đầy dủ và chi tiết d ồ n g thòi liên hệ vdi thực

tiễn, l u ậ n v ă n có n h ữ n g d ó n g g ó p nh ư :

- T ì m ra n h ữ n g quy định p h á p luật còn m a n g tính khái quá t quá cao cần có

n l u ì n e lníne d ẫn cụ t h ể hôn d ể dỗ áp đụnii tronc, thực tế;

- N ê u ra n h ữ n g quy địn h k h ó á p d ụ n g tronc, thực tổ d o k h ôn » đ áp ling vổi có

Ị aộn \ ìín Thọc s ĩ khoíỉ họ c ỉ uột

chế thị t r ú ỏn g và tốc dộ phát triển c ủa c ô n g nghệ Ihônu tin t r o n c lĩnh vực kinh d o a n h vì q ua n hệ diiọc diều c hỉnh là q ua n hệ kinh doanh ;

- Dồ x u ấ t các eiải p há p e.óp p hầ n h ổ sung, hoàn thiện p h á p luật về hộ p donc, bảo h iể m

7 K ết cấu của luận văn :

N e o à i phan mỏ d ầu và phần kết luận, luận v ă n dược chia t hành ba chương:

+ C h ư ơ n g 1 : N h u n g vắ n đề chuno, về h ộ p d ồ n u hảo hiểm + C h u ô n g 2: N h u n g vắn dề p h á p lý cơ bản về h ọp d ồ n u bảo h i ể m + C h ư ơ n g 3: Th ự c liễn á p d ụ n g , kiến nghị giải p h á p hoàn thiện

Hoàng Trọns Huy Khoá / ‘>09 P002

h iể iìì p h ả i lỉónư p h i Ỉvỉo hiểm , doíinh n ç h iç p hảo /lic m p h ủ i in ỉ lie n N ỉo hiểm cho

n íìư ờ i th ụ Ỉỉtf()/m hoặc b ô i Ih iiỏ n a cho n m íỏ i d iíọ c bảo h ic m k h i \vẠ /V/ sụ kiộn bảo

h iể m Dịnli nuhĩa Uvn gầ n voi din'll nạhũi l;ũ Diỏu 571 của Bộ luật dân sự và clã

p h â n hiệt uiììa khái niệm bồi lluíỏim và Ira lien hảo h iể m c ù n u nhii khái niệm neũỏi

d ú ọ c hảo hiểm và ngúỏi thụ lníỏnu

T r o i m Nulìị đ ịn h sổ 100/CT im;ìy I 8 I 2 M W tlã nêu khái niệm kinh

d o a n h bả o h iế m " Ị lo ạ t dộna k in h doanh bảo h icm kì \'iệc doanh I§m /i/ộp hảo hiểm chắp nhận r ủ i ro trân cơ s ổ n a ư ỏ i d iiọ c biỉo h iể m cĩóim m ộ t khoán lie n a ọ i lủ p h í hảo

h iể m d ể doanh n ghiệp hảo hiể m b ổ i Ih iỉỏ n a h :iv í rả lie n biỉo /lie n t k h i x ả v ra triio n s họp thuộc trách nhiệm bảo hiểm H oạt c/ộnu k in h doanh Ixỉo hiểm hao nồm cả hoại

độ ng k in h donnh lá i bảo h iể m VÌ1 hoạt í/ộ/lự In/nQ ữian Ixío hiểm " ( f ) i ồ u l ) Khái

ni ệm này a ộ p c h u n g cả h oạ i dộim mỏi lìioi hảo hiểm, trunii íiian Ixio hiểm và tái bảo h iể m v à o hoạt tlộim kin h doa n h hảo h i ế m, Irong khi cló hoạt dộnii t r u ng ni an bảo hiểm và hoại tlộnụ môi iìidi hảo hicm kli ônu hao u ồ m việc c h ắ p nhận rủi ro mà

Luận I «7/7 Thục s ì khoa học ! MỘI

chí là nhìiim uiao dịch n h ằ m mục dích lọi n hu ận là hoa h ô n0 hảo hiếm; hoạt dộim tai hảo hi ếm là hoạt d ộ im kinh d oa n h nluíim cùnii kliôim tho u ộ p v ào kinh d o a n h

bả o h i ể m d o việc hai hoại ciộnu này lioiìn loàn khác nhau vỏ bản d i a l cả vỏ mặt nííhiệp vụ lẫn về mặt p h á p lý

I.uậl kinh d oa nh bảo hiểm tách hoại d ộ n g Irunu uian, mòi uioi bảo hiểm

và hoạt d ộn íi lái bảo hiếm ra khỏi hoại d ộ n g d o a n h bảo hiểm C iì nu c hí nh từ việc xác định khái niệm kinh d oa n h hảo hiểm dã đ ùa đốn việc xác địn h nội tlimẹ c ủ a họp

d ồ n g bảo h i ế m, phân định rõ sự khác biệt LŨìỉa h ộ p dồ nu hảo hiểm voi h ộp d ồ n g lái bảo hi ểm; h ọ p d ồ n g môi giỏi bảo hiểm và h ọp d ồ n g dại lý hảo hi ểm

h i ể m 1 00 % vốn niíổc ngoài Các d o a n h imhiộp hảo hiểm m u ố n tliiộc c ấp giấv phép

t h à nh lập và h o ạ i dộne, phải Ihoả mã n các diều kiện và q u y định c h ặ t chè nhu" : phải

được Bộ Tài c h í n h c ap giấy p hé p ; Phải có so v ốn diều lệ khône, t h ấ p hòn mức von

p h á p dinh; ngiiòi q u ả n trị, ngũỏi diều hành có nănti lực q uả n lý c h u y ê n m ôn , n g h i ệ p

vụ về bảo h i ể m ; c ó q u y tắc, diều khoản, hiểu phí , h oa h ồ n u bảo hi ểm của sản p h ẩ m báo h iể m dự kiốn tiến hành Nhii vậy các diều kiện trên dã tạo nên n ă n e lực c hủ thể

c ủ a d o a n h n a h i ệ p h í o hiểm, d ảm hảo c ho việc q uả n lý của nhà niidc và lọi ích của các bôn tro n u hoạt đ ộ n g kinh do an h bảo hiếm, vì dày là một loại hình kinh d o a n h

/ //.;//; 1.7/7 Thọc sì khon học / u.ìt

dịch vụ dặc biội, hìr.n t hành nên quỳ liền lệ tập Iruna., t na nu tính Irunu thực và tin Uiỏnu tnvệt dôi

C h ủ thể c òn lại của họp d ồ n u b;u> hiểm là bôn mu a hảo hiểm 7 tò

c h ứ c c á n h â n LỊŨÌO k é t h ọ p cĩâ n a h ả o h ic m \ ỏ i d o a n h n a h iệ p bảo h iể m vả íỉó im p h í

hảo hiểm Bên m ua bảo hiểm có the íỉò /ií! th ỏ i lủ n n iĩo i d iió c hảo hiểm hoăc n g ư ờ i ihụ hiiổnu " ( K h o ả n 6 Dieu 3 luật kinh d oa n h hảo hiểm), ỏ dây xuất hiện thòm hai

( K ho ả n 7 và 8 Dieu 3 Luật kinh d o a n h hảo hiểm )

C ó thể tháy rằnc, thành phần của bên mua bảo hiểm rất da dạng Quy định này nhằm m ỏ rộng phạm vi chủ thể của hên mua hảo hiếm, lắt cả l ổ chúc cá

n hân có n hu c ầu b ảo hiểm và có nliiĩnu q u y ề n lọi đ u ọ c hảo hiểm đề u c ó thế tro

t h à n h m ộ t h ô n t r o n g h ợ p d ồ I1Ü, h ả o h i ể m , nổiI k h ô n ụ t r ự c t i ế p CÌIÌO k c t v ẫ n c ó t h ể

I hô na qua m ộ t t r u ng gian c ó dầy ti ủ n ă n g lực chủ th ể d ể uiao kết h ộ p d ồ n g bảo hiểm Tất n h ic n , n ă n g lực c hủ thể của bên mua hảo hiểm phải đả m bảo các q u y dị nil

v ề năng lực chủ thể của cá nhân hoặc lơ cluíc theo quy định của pháp luật dân sự

N goà i ra, d ể dồ p h ò n g các trũònc, h ọ p trục lọi bảo hiếm, các rủi ro vồ mặt d ạ o đức

và lội ích k in h d o a n h của d o a n h n g h iệ p bảo h i ế m, p há p luật dã có một số h ạn chế về

n ă n g lực c h ủ t h ể c ủ a bên m u a hảo hiểm Dặc đ i ế m này diíộc chí rõ I r o n s b ảo hiểm

c o n neiíòi vì dối túỢng của họp d ồ n g bảo hiếm c o n nmíỏi là mội dổi liíọng dặc biệt,

dó là tuổi thọ, tính mạim, suc khoe và t;ii nạn c o n nmiỏi I lạn clic VC dộ tuổi diíộc

H on n o T rọ n s H u y - K h o á Ị 9 9 9 2 0 0 2

tham iiia b ả o h i ể m : tuỷ llico các imliiộp \ II h;?ut h i c m khác n hau có các h;m che khiíc nhau ví dụ nlui h ảo hiểm tai nạn con nmíỏi dộ luối du ọc tham eia bảo hic ni là lủ H> tien 70 nlu inu cĩìim tro nụ dộ tuổi Iiàv 1x1(1 hiểm sinh m ạ n u cá nhfin mổ rộ 1)11 don trên

70 tuổi nổu nu lí ỏi điíọe hảo hiểm dà tliani ui a Hảo hiểm liên tục il nhất lử năm 69 tuổi T r o n u bảo hiểm trộ c ắ p phẩu thuật- nằm viện, dộ tuổi diíọc iham uia tử 01 den

65 tuổi N u o à i ejỏi hạn vồ dộ tuổi, trong hảo hiếm con nmỉỏi còn uiỏi hạn vồ p hạ m

vi lành thố, lình Irạnu sức khoe của dổi Uíọnu t ha m uia ví dụ nhú loại Irìi các dổi

t ũ ộ n a bị t â m than, thẩn kinh, ph ong, u n g thu'; nmíỏi d a n u dieu trị bệnh, tluióim tậl hay n2.iiỏi bị tàn pho hoặc tluíóim tậl vĩnh vieil tử 50% trỏ lên Dieu can dề cập ỏ dây là các h ạ n c h é trên k h ô n u do quy dị nil của luật kinh d o a n h bảo hiếm n hú n g vẫn

có uiá trị pháp lý do diíỢc quy dị nil Ironu các qu y tac, dieu khoản của các c ô n e ly

hảo h iể m d ã đ ú ộ c Bộ Tài c hính phô c huẩn

Lu ật kinh d o a n h bảo hiểm hạn chế n ă n u lực của hèn mua hảo hi ểm về mặt q u a n hệ t ro i m q uy ề n lọi tÌLíọc hảo hiếm: " Hcn m aiì bảo hiểm c h ỉ có th ổ mua bảo hiểm cho nhữnu n a ú ò i sau dây : ữ) Bản thìin bân mua bảo ỉiic m ; b) Vơ, chồnữ, con, cha, m ẹ cihì bên m un bảo hiể m ; c )A n h, chị, cm ru ộ t; n m íỏ i có quan hệ n u ô i LỈiíone

và cấp dường; d ) N ỉìiỉờ i khác, nêu bôn m uiì Ivỉo hiểm có quyền lợ i có th ể dược bảo

h iế m " ( Đ i ế u 3 1 ) M ột hạn che khác manu, tính diều kiện dó là ý chí của ngũỏi d ũộc bảo h i ế m h o ặ c cha, mẹ, ngũỏi g i á m hộ của nuùỏi đó Ironc a iao két hộp d o n e cho triions, h ọ p c hố t " 1 K h i bôn mun bảo hiểm iiin o k ố l họp dồtm bảo hiểm con ngư ời cho tniỏnu h ọ p chét của ngư ờ i khúc th ì p h ả i dược n iỉơ ô i d ó dôna ý bằns VÙ1Ì bản, trong đ ó c h i r õ sô tiền bảo hiể m vả n m fà i thụ h u o n s

2 K h ô n g cỉược sin o k ế t họp cions bảo hiểm con n a iíỏ i cho triio n s họp chét của

n lnìnn n m ío i snu : n) N iiũ ỏ i d ú ò i ! s tuổi, í n ì in iỏ n a họp cha, me hoặc n m iỏ i uùím hộ

ỉ.tiận 1.7n Thục sì khtKì học ! 11 , 1 !

t h ưò nư hoặ c sổ tiền trả bảo hiểm cho naiiỏi diíọc h ảo hiếm hoặ c nmíỏi thụ h u o n s

K h á c h the của h ộ p d o n c bả o hiểm k h ô n u phải là bản thân dổi Uiộna hảo hiểm hoặc

d ả m bảo c h o sự an toàn của dổi tú ọnụ bảo hiểm m à chỉ là nhiìnii liiải p há p kinh lế

d ể khắc phục hậu q u ả thiệt hại N h ũ n g trôn mộ t aóe đ ộ nào đó, dổi Uiọnu bảo hi ếm

d ũộc đ ả m bảo an toàn t h ô n c qua các biện pháp dề phòi m, hạn chế tổn thất hoặc sự

c ảnh báo rủi ro mà d o a n h n ghi ệ p bảo hiểm thực hiện Sụ' bù ci il p các tổn thắt phát sinh eũim n h ằ m tái lập và đ ả m bảo tính thiiỏim x u y ê n liên tục c ủa các quá trình sinh

h o ạ t , sản xuất kinh d o a n h và các quá trình \ à hội khác

1.2.3 Đ ố i tư ợ ng c ủ a h ợ p d ồ n g hảo h i ể m :

Dổi tuọne, của h ọ p d ổ n u hảo hiểm là n h u n g dối Uiộim ỏ tronc, tình trạ n a chịu sự de do ạ c ủa rủi ro được bảo hiếm Dổi Uĩộng c ủa h ộ p d o n e hảo hiểm da sổ được phân t hành các n h ó m : C o n nmĩòi, lài sản, t rá ch n h i ệ m d â n sự nhúng k h ô n g phải tắt cả các thiệt hại c ủa các dổi t u ọ n c hảo hiểm dền t huộc p h ạ m vi trách n hi ệ m bảo hiếm N u u ồ n ũ,ốc p h á t sinh và tồn tại của hoạt d ộ n g hảo hiểm là sự tồn tại của

các rủi ro, da s ố c á c rủi ro đều dẫn đến các kêt quả nuoài dự đoán, kliône như mo n o

m u ố n và có thê g â y ra thiệt hại N h ũ n g Ihiệt hại k h ô n g phải là đói t ư ợ ne c ủa h ộp

d ồ n g hảo hiểm vì chí nh ững thiệt hại của dổi tượng do rủi ro diiỢc hảo hiểm a â y ra

mỏi liên q ua n dốn h ọp đ ồ n g bảo hiểm

Tại khoải 9 D i ề u 3 Luật kinh d oa nh b ảo hiểm uhi n hậ n " ọ u y c il lợ i ííược

bảo hiể m lả quyền sổ hữu, quyên ch iổ n i hữu, qu ycn su c/ụna, quyôn tủ i sản ; q u y Ún,

n a ỉiũ i vụ n u ô i diíoiiLi cắp diíỏne d ổ i v ò i d ố i Uíọnn d iíọ c hno hiểm ". Q u y ề n lọi ckíọc hảo h iế m k h ô n u phải là dối Uiọnu củit hộp clonu hảo hiểm ma chỉ là moi liên hộ uiiìii

bên mua b ảo hiểm vdi dối l úộ im bảo hiểm, hay nói cách khác là một Irong nliửnu

d i ề u k i ệ n d ế Irỏ t h àn h c h ủ t h ể h ọ p d onc , c ủ a bôn m u a h ả o h i ể m .

K h ô n a phải tất cả các dối Uiọne ỏ Irons, lình trạ ne chill sự dc dọa của rủi

ro d ũ ộ c bảo hiểm dều c ó lliể trỏ thành dổi Uiọna của hộp clồnu hảo hiểm Tronc tất

cả các sản phẩm hảo hiểm đều c ó các CỊIIV lắc, diều khoản LZ.ili rõ các dối t ũộnạ hị loại trù' V í dụ Irona hảo hiểm lài sản, lìànu hoá nói clninu dỏ 11 loại trìi các dổi liiộnii

như :Iiồn hạc , kim loại quý , đá quý, c h úi m khoán, s ổ sách kinh do an h, văn híinu,

lài liệu thiel ke l l o ặ c các dối Uíộng bị loại trử khônu uhi nhận Irone, quv tắc dieu

k h o ả n nhiinu p h á p luật q uy dịnh phải loại trù' n h ú : hànu hciá phi pháp như h à ng lậu,

h àn g lioá d o phạm tội mà có, hoặc hàng cam nhu' ma luý, vũ khí quân sự [ 3 2 1

0 ác dổi UíỢng chịu sự tie doa của rủi ro nlniim kliône thế trỏ thành dổi UiỢnu c ủ a h ọ p d ồ n g bảo hiểm do các rủi ro do d oạ dó khônu phải là rủi ro c ó thổ

d ược hả o hi ểm Rủi ro có the diíộe hảo hiểm bao giỏ c ũ n g m a n u các dặc d ie m : T ổ n

t hấ t n e ẫ u nhiên; Đ ị n h mức tài chính; Rủi ro tlồnii loại; C h í n h sách cô nu cộng P h á p luật k h ô n c c ho p h é p Ihoả t huận bảo h iể m các rủi ro nhũ: trách nhi ệm hành c hính,

t rá ch n h i ệ m vật c h ắ t t rong q ua n hệ lao đ ộn g, Irách n hi ệm hình sự, hoặc các rủi ro do

h à n h vi trái p h á p luật n h ư bị tai nạn do dua xc trái p hé p, do su dụ ne, rúọu bia, ma tuý

1.2.4 H ì n h thức c ủ a h ợ p đ ồ n g b ảo h i ể m

I l ộ p d ồ n g là c ô n g cụ tlìực hiện hoạt d ộ n g kinh d oa n h của d o a n h n a h i ệ p bảo h i ể m , do dó luôn diìộc hoàn thiện Ihco luíong dón uiản, nha nh c h ó n g và hiệu

Lu ậ n văn Thạc s ì khoa họ c L uật

q u ả về mặ t hình thức hộp dồng Do hình thức c ủ a h ộp d o n c hảo hiểm liên q ua n dến các nội dune, c ủa họp d ổ n u nên c hú trọ ne n ghi ê n cứu hình thiíc họp dồ nu hảo hiểm

sẽ a i ú p hiểu rõ về các q ua n hệ h ộp d ồ n g hảo h i ể m t ro ng thực lổ

11ộp done, bảo h i ể m là một loại hộp d ồ n g dặc biệt, một p hầ n do đặc thù

c ủ a k h ác h t h ể và dối tượ ng c ủa họp dồng, thỏi íìian hiệu lực của họp donc, có thể tồn tại t r o ng m ộ t k h o ả n g thòi gian rất dài, nội d u n a của h ọ p d o n e khá phúc tạp bao g ồ m

n h i ề u diều k h o ả n , q u y tắc, v ì v ậ y h ầ u h ết p h á p l uật c á c 1UÍỔC đ ề u q u y đ ị n h h ì n h thức

h ọ p đ ồ n g phải t h ể hiện dưổi d ạ n g v ă n bản H o ạ t đ ộ n g hảo hi ểm đ ũộc thực hiện trên

cơ sỏ q uy luật lay số đ ô n g bù số ít, do dó so lượng hộp d ồ n g t hưò ng rất lổn, rất

n hi ều sản p h ẩ m bảo h iể m có thể dược triển khai c h o một dối t ượng hảo hiểm nên

h ọ p d ồ n g b ảo h iể m rất đa dạng B ê n c ạn h đó, h ộ p đ ồ n g bảo hiểm t h ư ò n g m a n g tính

k h u ô n m ẫ u và gia nhập, da số các h ọ p d ồ n g hảo h iể m gốc dược tái hảo hiểm nên hình thức c ủ a h ộ p d ồ n g chỉ có th ể là văn bản moi c ó thể q u ả n lý và làm cờ sỏ cho hoạt d ộ n g nhượno, tái bảo h iể m

T h e o 1 Liât kinh d o a n h hảo hiểm "H ọ p dona biỉo hiểm p h ả i dược lập thành văn bản B ằ n s chứns QÌao k é t h ọ p ổồnn hảo hiểm lả QÌấv chiíim nlìận bảo h iể m,

dơn bảo h iể m, diện báo , te le x , ta x và các h ình thức khác do pháp lu ậ t q u y d ịn h " ( Đ i ề u 14) N h ữ v ậy luật kinh d o a n h bảo h iể m c ũ n g n h ú q u y định tại Đ i ề u 574 của

B ộ luật d â n sự đ ều q uy định hình thức c ủa họp d ồ n g hảo hi ểm phải b ằ n g v ăn bản "

H ọ p dồng bảo hiể m p h ả i được lập thảnh văn bản G iấ y c ln ĩim nhận hảo hiể m hoặc

Đ ơ n bảo h iể m lủ bằng chứng g ia o k é t hợp dồ na bảo hiể m

T r o n g thực tế họp đ ồ n g bảo hi ểm c ó hình thức rắt phức tạp Mỗi sản

p h ẩ m bảo h iể m được s o ạ n thảo sẵn t hà nh n h u n g quy tắc, dieu k h o ả n hảo hiểm ( Đ i ề u k h o ả n là bộ phận hoặ c p hầ n b ổ sunc của q uy lắc, k h ô n u dộc lập m à chỉ là sản

I.uận \ iin Thạc sì khoa học Luật

p h ẩ m phụ c ó t hể k èm theo m ộ t sản p h ẩ m bảo hiểm chính Ví dụ :Diều k hoả n hảo

h iể m c h i ế n t r a n h dinh c ô n g chỉ dược bảo hiếm k èm theo d ơn bảo h i ể m h à n g lioá hoặ c t hâ n l àu .) t r o ng đó ghi n h ậ n g ầ n nh ư dầy đủ các nội d u n g liên q u a n đến sản

p h ẩ m bảo h i ể m dó, bên m u a bảo hiểm trên có sỏ k huôn m ẫ u dó c h ắ p t h u ậ n hoặc lựa

c h ọ n m ộ t t r o n g các diều kiện đã n êu sẵn d ế giao kết hộp d ồ n g C ác t h ô n g tin về bên

m u a b ả o h i ể m , dối t ượ ng bảo hiểm, só tiền bảo h i ể m, thời hạ n hiệu lực bảo h i ể m và

c ác lựa c h ọ n , b ổ s u n g dược ghi nhận trên m ẫ u y ê u cầu bảo hiểm Do lính c h ắt phải trả liền c ủ a h ọ p đ ồ n g bảo h i ể m m à d oa nh n g h iệ p bảo hi ểm có thê ký m ộ t v ăn bản

c h ấ p n h ậ n b ả o h iể m ghi n h ậ n hiệu lực thoả t h u ậ n tạ m thời t r o ng thòi gi an c hò bên

m u a bả o h i ế m trả phí bảo hi ểm đ ể c ấ p giấy c h ứ n g nhận bảo h iể m h oặ c đơn bảo

h i ể m c h í n h thức D o a n h n g h i ệ p bảo hi ểm c ũ n g có thê c ắ p giấy c h ứ n g n hậ n bảo

h i ể m h oặ c đ ơ n bảo h i ể m n g a y trên cơ sỏ sự tín n h i ệ m ho ặc bản c a m kết trả phí của

b ê n m u a b ả o h iể m G i ấ y c h ứ n g n h ậ n b ảo hi ểm hoặc đơn bảo h i ể m được x e m là b ằ n g

c h ứ n g c ủ a v i ệ c giao kết h ợp đ ồn g, ho ặc Irong m ộ t điều kiện nào dó các diện báo ,

telex, fax, về y ê u c ầu bảo h iể m và c h ấ p nhận bảo hi ểm c ũ n g được x e m là b ằ n g

c h ứ n g g ia o kế t C ác giấy tờ nêu trên chỉ là b ằ n g c h ứ n g giao kết h ộ p d o n e c hứ hản thân nó c h ú a phải là hợ p đồng V ạ y n h ư thế nà o là h ợp đ ồ n g hảo h iể m ? đ ể trả lời

c â u hỏi n ày trước hết c ầ n tìm hiểu về các văn bản đặc thù của hợp d ồ n g bảo h iể m

đ ó là d ơn h ả o h i ể m và giấy c h ứ n g nhận b ảo h iể m

K h á i ni ệm v à sự khác n ha u giữa giấy c h ứ n g n hận bảọ-tiũểm và dơn hảo

Luận vãn Thạc sĩ khoa học Luật

k ý ké t họp d ô n g 2 ) Trước k h i cấp đơn bảo h iể m, n g ú ỏ i bảo hiểm c ó n sỉù a vụ cấp cho n m íỏ i cỉúọc bảo hiể m g iấ y chứng nhận vé việc k ý két họp dune, nêu n m iỏ i d ó c ó yêu cảu ( D i ề u 203 Bộ luật h à n g hải Việt na m 1990)

T h a m k h ả o m ộ t số tài liệu và c h u y ê n gia bảo hi ểm có thế hiếu sự p hân biệt dó n h ư s au :

Vào thủa sơ k h a i của bảo hiểm , n s ú ò i ta p h ả i viết la v m ồ i dơn bảo hiểm riê n g ỉẻ và cấp cho n gư ờ i dược bảo hiểm , c ù n g v ố i th ò i n i an, D ie u n à y n g à y càns trổ nôn kc m thực tô , do đ ó dơn bảo hiể m tiê u chuẩn dược in sần N hữ ng dơn n à y c ó

n h ũn g c h ỗ trô n e dô n g ư ờ i bảo hiể m diền vào những c h i tiế t của họp done, ỉ lìn h thức dơn bảo h iể m m a n g tính liệ t k ê n ả y c u ố i cùng đ ã lạo ra phư ơng thức cho lo ạ i dơn ta

s ứ dụ na n g à y n a y, đ ó lả bảng tóm tắt lìỢp cỉổim bảo hiể m . [ I ; 7 1 ]

N ln i vậy, đơn bảo hiểm là bản t óm tắl h ọ p đ ồ n g bảo hiểm k h u ô n m ẫ u in

s ẵ n c á c đ i ể m c h í n h c ủ a h ợ p đ ồ n g , q u y t ắc d ư ợ c á p d ụ n g , p h ẩ n q u a n tr ọ n g n h ấ t của

đơn bảo h iể m lả các diều k litìả n chính Phần n ả y q u y đ ịn h p hạm v i bảo hiểm nêu

m ộ t Ciích ch ín h xá c những s ì công ty bảo hiểm cam k ế t thực hiện [ l ;74j Ng o ài ra

t r o n g d ơn c ò n nêu r ỗ rằng c ó các d iể n i lo ạ i tr ù và diễn dạt c h ú HQ tro n g những dieu

kh o ản dơn g iả n và các ghi n h ớ n g ư ò i đ iiọ c bảo hiể m p h ả i tuân theo m ọ i d iề u khoản của dơn bảo hiểm P h ả i k h a i báo cho cône tv bảo hiểm bât c ứ nhũng thay đ ổ i quan trọ n g nào vê r ủ i ro T lu ỉ tục áp dụng k h i c ó k h iê u nại Đ ô n hảo hiểm (I ns ur an c e

P o l i cy ) chỉ c ó c h ữ ký đơ n p h ư ơ n g c ủ a d o a n h n g h i ệ p bảo hi ểm là mộ t bộ p h ậ n của

h ợ p đ ồ n g b ảo h i ể m và chỉ có giá trị khi k è m theo giáy y ê u c ầu bảo hiểm có c h ữ ký

c ủ a hên m u a bảo h i ể m ( S ỏ dĩ k h ô n g sử d ụ n g tiêu ngu họ p đ ồ n g hảo hi ểm ( I n s u r a n c e C o n t r a c t ) là do v ă n bản dó k h ổ n g có đủ c hữ ký c ủa cả hai bên ), vì vậy

n g a y tù dầu m ố i dơn bảo hiểm đểu c ó m ộ t đoạn văn dược s ọ i lả phẩn m ổ dầu , về

G i ấ y c h u n g n h ậ n bảo h iể m th ườ n g k h ô n g c ó các d ặc đ i ể m c ủ a đ ơn b ảo

h i ể m nê u trên dây, chỉ ghi nhận n h ữ n g t h ô n g tin c ơ bản n hấ t về h ó p d ồ n g d ể và á p

d ụ n g c h o c á c n g h i ệ p v ụ m a n g tính bắt b uộc vì n ó k h ô n g n h ữ n g là b ằ n g c h ứ n g giao kct bảo h i ể m m à còn m a n g tính h à n h c h í n h p h á p lý x ác nhộn b ê n m u a b ả o h iể m đã thực h i ệ n n g h ĩ a vụ đói với c ộ n g đồng D ố i v ớ i nh ữ ng lĩn h vực p h á p lu ậ t q u y đ ịn h bảo h iể m b ắ t buộc, th ô n g tìuiờ n g lu ậ t ỏ n ơ i d ó y ê u cẩu p h ả i c ó m ộ t g iấ y chứng nhận d ể c lu in g m in h h ọ p đồ ng bảo h iể m đang c ó h iệ u lự c C hú n g ta c ó thê bắt buộc lá i xe p h ả i m ang theo các văn kiệ n họp đ ồ n g bảo h iể m vào m ọ i lú c m ọ i n ơ i

n h u n g n h ư vậ y sẽ rắ t p h iề n to á i vì văn kiện h ọ p d ồ n s c ó t h ể c ó rắ t n h iề u tra n g và nhiề u k íc h c ỏ Thay thê vào d ó , ta yêu cẩu c ô n g tỵ bảo h iể m cấp m ộ t g iấ y chung nhận bảo h iể m dê chứng m in h rằ n g lìọ p đồng bảo h iể m da ns h iệ u lự c và ta d ã tuân

th ủ các q u y đ ịn h của p h á p ỉu ậ t [ ì ; 78]

Nhu' vậy, h ọ p đ ồ n g bảo h i ể m th ườ n g là m ộ t tậ p h ộ p n h i ề u v ă n bản t ro n g

đó d ơ n h o ặ c g i ấ y c h u n g n hậ n bảo h i ể m, y ê u c ầ u b ả o h iể m c ủ a bê n m u a bả o h i ể m

c ù n » với q u y t ắc , đ i ề u k h o ả n b ả o h i ể m v à c á c p h ụ lục, tài liệu liên q u a n k h á c , là c á c

bộ p h ậ n c ủ a h ộ p d ồ n g tạo t hà nh m ộ t v ăn kiện h ụ p d ồ n g h o à n c h ỉ n h

ỉ uận văn Thọc sl khoa học Luật

Luận văn Thạc sì khoa học Luật

T r o n g thực tế, hình tluíc của họp done, bảo h iể m tluíòne, m a n g tính kết

h ọ p theo dổi tư ợ ng bảo hiểm M ột dối l ũ ọ n g hả o hiểm ví vụ xe ôtô t h ũ ỏ n g được bảo

hi ểm với n h i ề u n g h i ệ p v ụ n h ư bảo hi ếm vật c hắt xe, hảo h iể m trách n hi ệ m dân sự chủ xe dối voi n a ũ ỏi thu ba, bảo hiểm tai nạn lái phụ xc và ngiíỏi trên xe, hảo hiểm trách n h i ệ m d ân sự đói vói h à n g lioá trên xc hoặ c dối vdi hành k h ác h trên xe v.v

v ề n g u y c n tắc mỗi n gh iệ p vụ bảo hiểm diíọc g ia o kết m ộ t họp d ồ n g và giấy c h ứ n g

n hậ n riêng, nếu á p d ụ n g n h ư vậy q ua n hệ hả o hiểm sẽ rất phức tạp và g ây nhiều

p h i ề n toái t r o n g v i ệ c Ill'Ll till h ọ p d ồ n g c ủ a c ả hai ph ía Vì v ậ y , t h ô n g t l u i ò n g h ọ p

d ồ n g bảo h i ể m m a n g tính kết h ọp tất cả các n g h i ệ p vụ của c ù n g mộ t dối tượ ng hảo

h i ể m và các d o a n h n g hi ệ p bảo hi ểm c ũ n g t h ư ò n g phân loại h ộp d o n e tlico dối tượng bảo hiểm t r o n g q u á trình kinh doa n h n h ú h ọp d ồ n g kết hợp bảo hiểm xe cơ giới, hợp

d ồ n g bảo h i ể m tà u thuyề n, h ọp d ồ n g bảo h i ể m xây d ự n g - lắp d ặ t

C h í n h hìn h thức kết h ợp t r o ng thực tế c ủ a h ộp d ồ n g bảo hiểm dã nảy sinh các viỉdng m ắ c về việc xác dịnh q ua n hộ của lidp đ ồ n g , c h ủ th ể giao k ế t , hình thức

h ọp d ồ n g , q u a n hệ tó t ụ n g Lấy ví d ụ trône, mộ t h ọp d ồ n u hảo hiểm xe ôtô của

m ộ t d o a n h n g h i ệ p kinh d o a n h vận tải h à n h k h á ch , đói voi d o a n h n g h i ệ p bảo h i ể m sẽ

p h á t sinh c á c q u a n hệ n h ư sau : q ua n hệ vdi c h ủ xe t ro ng hảo h i ể m vật c h ấ t xe là

q u a n hệ kinh tế ; q u a n hệ voi lái xe và phụ xe t r o n g bảo h iể m tai nạn lái p h ụ xe là

q u a n hệ d â n sự; q u a n hệ với h àn h k h á c h trên xe t ro ng bảo hiểm tai nạn h à nh k há ch trên xe là q u a n hệ d â n sự ; q u a n hệ vói c h ủ xe trong bảo h iế m t rá ch n h i ệ m d â n sự doi vói h à n h k h á c h là q u a n hệ kinh tế ; q u a n hệ vỏi chủ xc t r o ng bảo h i ể m trách

n h i ệ m d ân sự đói với người t hứ ba là q u a n hệ k in h tế .Chưa kể đ ế n n h u n g q u a n hệ

tố t ụ n g liên q u a n c ác q u a n hệ trên khi x ảy ra s ự kiện bảo h iể m, chỉ x e m xét ổ giai

đ o ạ n thiết lập h ọ p đ ồ n g dã thấy nhiều phức tạp T r o n g giắy yêu c ầu bảo h i ể m bao

Luận vàn Thọc s ì khoa họ c L u ậ t

g ồ m các t h ô n g tin liên q ua n đến các đói tương t rê n sẽ do chủ th ể nào ký tên đại diện

y ê u c ầ u hay m ọ i ngũỏi có liên q u a n cùnti phải ký C hủ d o a n h n g hi ệ p chỉ được y ê u

c ầu bảo h i ể m tài sản, trách n h i ệ m d â n sự của c h ủ d oa nh n g hi ệ p đói với n g ũ ờ i thứ ha

v à dối vói h à n h k h á c h ; c h ủ d o a n h n g hi ệ p k h ô n g c ó q u y ề n y ê u cầu hảo h iể m tai n ạn

lái phụ xe h o ặ c tai nạn hành k há ch vì k h ô n g có q u y ề n lội ilúọc hảo hi ểm ( hả o hi ểm

tai n ạn là n g h i ệ p vụ bảo h i ể m trả c h o ngúỏi điiọc hảo hiểm d ồ n g thòi phải là ngũòi

bị thiệt hại tính m ạ n g , sức k h oẻ ) T r o n g bảo h i ể m tai nạn hành k h á ch ( h à n h k h á c h

tự m u a b ảo h i ể m c ho m ì n h và phí bảo hiểm được tính t r o ng giá vé ) h à n h k há ch có

phải ký tên v à o niắy y êu c ầu bảo hiểm dê h ọp d ồ n g có hiệu lực k h ô n g ? T ò vé xe

c ó in h à n g c h ừ " n à n h k h á ch đã dược bảo hiểm " có phải đ ồ n s thỏi là g iấ y c h ứ n g

n h ậ n h ảo h i ể m ho ặc đơ n bảo h iể m k h ô n g ? C á c c â u hỏi này vần c h ư a được giải

q u yế t m ộ t c á c h Ihoả d á n g

1.2.5 M ộ t số tính chất cơ bản của hợp đ ồ n g bảo hiểm

Đ ê n ắ m rò h ơn về họp d ồ n g b ảo hi ểm c ũ n g nên x e m xét q u a m ộ t số tính

c hất và đ ặc đ i ể m cơ bản c ủ a h ọp đ ồ n g bảo h i ể m đ ể p hâ n biệt với các hợ p d ồ n g d â n

s ự , kinh tế k h á c :

- T í n h s o n g v ụ : Ha i b ên t r o n g h ọ p d ồ n g bảo h iể m d ề u có n ghĩ a v ụ đói với nhau, tính c h ấ t n à y n gà y c à n g thể hiện rõ khi h o ạ t đ ộ n g bảo h iể m dã trỏ t h à nh h oạ t

đ ộ n g kinh d o a n h v à t r o n g môi t rường c ạ n h tranh Khi Bảo V i ệ t là d o a n h n g h i ệ p b ảo

h i ể m d u y n hắ t, b ê n m u a bảo h i ể m phải t h a m g i a bảo h i ể m n h ư m ộ t n g h ĩ a v ụ phải

thực h i ệ n t h e o chỉ tiêu p h á p lệnh, sự lựa c h ọ n g ầ n n h ư k h ô n g được đặ t ra và b ên

m u a bảo h i ể m t hư ờ n g ỏ thế y ế u hơn Miện nay, n g h ĩa vụ c ủa d o a n h n g h i ệ p b ảo h iế m

đ ã d ú ọ c q uy đ ị n h rô n h ư nghĩa vụ trả tiền bảo h iể m hay bồi th ườ n g k ịp thòi đ ú n g

thời h ạ n q u y đị nh; n ghĩ a vụ phối h ợp voi bên m u a bảo hi ểm giải q u yế t y ê u cầu dòi

I.uận văn Thọc s ì khoa học l.u ậ l

bồi th ườ n g c ủ a ng ũò i thứ ba, nghĩa vụ g i á m định thiệt hại và c hị u chi phí gi ám định

T í n h t ư ơ n g t h u ậ n : [ l ộ p d ồ n g bảo hiểm d ũộc giao két trên c ô sỏ sự thoả thuận íiiĩỉa hai hên, n h ũ n g sự thoả t huậ n này dôi lúc k h ô n u có imhĩa là hình d ắ n g tuyệt dối d o m ộ t số n g h i ệ p vụ hảo h iể m hắt buộc , p h á p luật dã q uy dịn h về quy tắc, biểu phí, s ố tien bả o hi ểm do dó sự Ihoả t hu ận giữa hai bên chỉ m a n g tính tiiõng dối N g o ài ra h ọp d ồ n g bảo hiểm t h ư ờ n g m a n s tính k h u ô n m ẫ u n ê n sự thoả thuận của bòn m u a hảo h i ể m c ũ n g n ằ m t r o ng giói h ạn nhắt định

- T í n h k h u ô n m ẫ u : N h ư dã đề c ậ p ỏ trên, hầu như các diều k h o ả n c h u n g của

h ọ p d ồ n g đ ề u được d ũ a ra bổi d o a n h n g h i ệ p bảo h i ể m, sự lựa c h ọn c ó t h ể có 0 một

số diều k h o ả n nhắ t đ ịn h và bên m u a b ảo hiếm chỉ có thê lán t hà nh khi m u ố n t ha m gia bảo h i ể m , vì lý (Jo này nên h ọ p d ồ n g bảo h i ể m cỏn m a n g tính gia nhập T u y nhiên, h ộ p đ ồ n g h ảo h iể m v ẫ n m a n g tính thoả t hu ận vì ngúòi th am gia bảo hiểm dã

c h ấ p n hận nội d u n g h ọ p đ ồ n g và tự n g u y ệ n ký két

- T í n h d â n SƯ -kinh tế h ỗ n h ợ p : T h e o p h á p luật Việt nam, c ă n cú v ào thành

p h ầ n c h ủ t h ể v à m ụ c đích giao kết h ọ p d ồ n g dê s ắp xế p q u a n hệ dó là q u a n hộ dân

sự hay q u a n kệ kin h tế, việc s ắp x ế p này rất q u a n t rọ n g khi phát sinh tố tụng M ộ t so

h ọp d ồ n g b ả o h i ể m luôn m a n g lính dân sự t hu ần tuý n h ũ h ọ p đ ồ n g bảo lìiểm con người, n h ư n g t r o n g h ợp d ồ n g bảo h iể m tài sản, trách n h i ệ m dân sự n h i ề u lúc khó

p h â n đ ị n h t h u ộ c q u a n hệ d â n sự ha y q u a n hệ kinh tế N ế u c ăn c ứ v à o P h á p lệnh hợp

d ồ n g kinh tế, khi b ê n m u a b ảo h iể m là các c hủ t h ể kinh d o a n h ký kết h ợp d ồ n g

n h ằ m m ụ c đ í c h đ ả m b ảo cho hoạt đ ộ n g kinh d o a n h n h ằ m mục đích lợi n h u ậ n có thê được x e m là h ự p đ ồ n g kinh tế

Luận vãn Thọc s ĩ khan học I.uật

1.3 P H Â N L O Ạ I IỈỢP ĐồNCi BA O IĩIỂM v à c á c l o ạ i I lỢ P Đ ồ N G BAO

H I Ể M T I I E O L U Ậ T K I N H D O A N I I BẢ O I I l Ể M

v ỏ i khối lượng lỏn và da d ạ i m c ủa lìộp d ồ n g hảo hiếm, việc p hâ n loại

hộp đ ồ n g k h ô n g n h u n g là mối q ua n tâm của p h á p luật n hằ m dieu c hỉnh các q ua n hệ

bảo h iể m m à c òn là mói q u a n tâm của các nhà ngliicn ciíu và thậm chí cả d oa n h

n g h i ệ p bảo h iể m t r o ng v iệc q uả n lý rủi ro và d iề u h à nh hoạt d ộ n g kinh doa n h T h e o

n h u n g c ô s ỏ p h à n loại khác nhau, họp đ ồ n e hảo hiểm có n h ữ n c c ác h phân loại khác

n ha u :

1.3.1 Theo ng u ồ n gốc p h át triển của ngành bảo hiểm :Một số quan điểm

c h o r ằ n g x u ấ t p h á t từ các rủi ro lỏn t r o ng hoạt d ộ n g th ươ n g mại b ằ n g d ư ỏ n g h à ng

hải ( B ả n h ọ p d ồ n g c ô nhắt c ò n Ill'll giữ được ph át hành tù' n h ữn g thoả thuận m u a bán

d ư ò n g biển tại G e n e s - Italia n ăm 1397; T ổ c h ức b ảo h i ể m Ll oyd ra đòi n ă m 1720

và tồn tại d ế n na y), các h o ạ t d ộ n g bảo h iể m kh ác (phi h à n g hải) là n hững n g h iệ p vụ

m ỏ r ộ n g lừ h ảo h i ể m h à n g hải do dó đã phân loại t hà nh bảo hiếm hàng hải và bảo

h iể m phi h à n g hải C á c h p h â n loại này hiện nay v ẫ n tlúỢc các d o a n h n g h i ệ p bảo

h i ể m á p d ụ n g trong, hoạt đ ộ n g q u ả n lý tại d o a n h n g hi ệ p và các hộp d ồ n g tái bảo

hi ểm

C ũ n g theo n g u ồ n gốc phát triển và iý t huyết c ô bản của bảo h i ể m người

ta c òn p h â n n g à n h b ảo h iể m t hành bảo hiểm n h â n thọ và bảo h iể m phi nhân thọ C ó

sỏ p h á t s inh và tồn tại c ủ a bảo h i ể m và các n g u y ê n tắc hoạt đ ộ n g dều dựa trên yếu

tố rủi ro n h ư n g sự ra đời của bảo h i ể m n hâ n thọ đ ã b ổ s u n g cho lý t h uy ế t này vì

ngoài c ác rủi ro đượ c bảo hiểm (sản p h ẩ m c h í n h và sản p h ẩ m phụ), hảo h iể m nhân

thọ c ò n là m ộ t h ìn h thức tiết ki ệm và m a n g tính t ương hổ Tr cn co' sỏ kỹ thuật

n g h i ệ p v ụ ( Kỹ thuậ t p hâ n chia , kỹ thuật tồn tích ) c ũ n g phân thành hảo hi ểm phi

HoẳỉìS Trọng H uv Khoá 1909 2002 2 3

n hâ n thọ và b ảo h iể m n hân thọ

1.3.2 T h e o p h ư ơ n g thức tri ển khai: T r o n g mộ t sổ nuhiộp vụ n hằ m m ụ c đích b ảo vệ lọi ích c ô n g cộnu, và an toàn xà hội, h ộ p done, hảo hiểm m a n g tính bắt buộc "B ả o h iể m bùi buộc lả lo ạ i bảo hiểm i/o p h á p lu ậ t q u y d ịn h VC d iê u k iệ n hảo hiểm , mức p h í biỉo hiểm , sô liề n bảo hiểm lô i th iề u mà tò chức, cá nhân tham a ici bảo hiểm vả doanh nghiệp bảo hiểm c ó nahhi vụ thực hiện " ( khoả n 1 Dieu 8 luật kinh d o a n h bả o h i ể m) " B ộ lả i chính ban hành các q u y lắc , diều khoản bảo h iể m,

mức p h í bảo hiểm , sô tiên bảo hiểm tô i thiểu d ô i v ó i íứnư b ạ i n ghiệp vụ bảo hiể m bắt b u ộ c ” ( K h o ả n 1 D iề u 18 Níihị định 4 1 / 2 0 0 1/ ND -C P ngày 0 1 8 2 0 0 1 ) Cá c loại hình hảo hi ểm khác gọi là bảo hi ểm lự ng uyệ n, k h ô n g hắt buộc phải t h a m gia và

d o a n h n g h i ệ p bảo h i ể m có t h ể s o ạ n thảo q uy tắc, điều k ho ả n, biểu phí d ể đ ă n g ký

h oặ c trình B ộ Tài c h í n h phê c h u ẩ n

1.3.3 P hân loại theo luật kinh doanh bảo hiểm: Căn cứ vào đói tượng bảo

h i ể m " Các h ạ i họp đổ ng bảo hiể m bao g ồ m : n) ỊỊ ộ p d im s bảo hiể m con ngư ờ i ; b)

H ọ p donc bảo h iể m tả i sản; c ) I lọ p dồníỉ bảo hiểm íních nhiệm dân s ự " ( K h o ả n 2

Đ i ề u 12) C á c h p h â n loại này dựa trên n h u n g d ặ c d iể m c ủa dổi tií ọna hảo hi ểm

m a n a tính khái q u á t cao và p h ù h ọ p voi các hoạt d ộ n g n g h i ệ p vụ c ủ a d o a n h n g h i ệ p bảo h i ể m c ả về p h ư ơ n g di ện bán sản p h ẩ m b ả o h iể m, q u ả n lý rủi ro c ũ n g như

phương p h á p hồi thường, trả bảo h i ể m

T r o nu b ảo h i ể m c on người, đối tượ ng bảo hi ểm là tuổi thọ, tính m ạ n g , sức k h oe và tai n ạn c o n ngũởi k h ô n g th ể đ ịn h giá b ằ n g tiền hoặc t ha y thế được,

n goài ra c on n s ũ ò i c òn có các mối q u a n hệ n hân thân phi tài sản, do đó p h á p luật có

n h u n g q uy (.lịnh c h ặ t c hẽ dổi voi hên m u a bảo hi ểm, yêu c ầ u d ó n g phí hả o hi ểm, vắn

đề y ê u cầu n a u oi tluí ba bồi hoàn và dặc hiệt là k h ô n g dặt ra vấn dề uía trị hảo hiểm

Luận I'«7/7 Thọc s ì khoa học Ị.u ộ t

Hoàng Trọng H uy - Khoá ỉ 999 - 2002

/ (lận I ,7/7 Thọc s ĩ khoa học l.u ậ t

k h ô n g dặt ra vắn dồ hảo hiếm t rù ng , trên uiá trị hoặc dưdi giá u i

I lộp d ồ n g bảo hiểm tài sản đ úộc luậl kinh d oa n h hảo hiểm dieu c hính sâu

về p h ũ ó n g diện dỏ p h ò n g Irục lội bảo hiểm n hằ m d ả m bảo ổn định và (.lạo chic xã hội C ác q u y đ ị n h n hằ m xác định giá trị tài sản và sổ tien hảo hiểm, ngăn c h ặn các

n gu v cố trục lợi bảo hi ểm t h ô n g llníòng nhu' hảo hiểm đuoi giá trị, hảo hi ểm trên giá trị và hảo h iế m trùng, đ ồ n g thòi gắ n kết trách n h i ệ m c ủ a c hủ lài sản k h ô n g dược từ

bỏ tài sản đ úọc bảo hiểm, có nụhĩa vụ C1111U c ắp t hô n g tin ve thay dổi mức độ rủi 10 được bảo hi ểm và thực hiện n h ữn g biện p há p an loàn dối vdi tài sản được hảo hiểm Bên c ạn h dó, d o a n h n g h i ệ p hảo hiểm có q u y ề n kiểm tra các diều kiện đ ả m bảo an toàn c ho dối Uíọim bảo hi ếm hoặc k h u y ến nghị, yêu c ầu nmíỏi điỉọc hảo hiểm áp

d ụ n g các hiện p h á p dề p hò ng , hạn chế tổn thất; c ó q u y ề n y ê u cầu c h u y ể n q u y ề n y êu cầu bồi h o à n

I lộp d ồ n g bảo lìiểm trách n h i ệ m d ân sự luôn có giỏi hạn mức trách n h iệ m

d o d o a n h n g h i ệ p hảo hi ểm k h ổ n g t h ế liíọnu (.lịnh được mức d ộ và sổ lần tổn thất tối

da c ó th ể xảy ra Q u a n hệ giữa d o a n h n g h iệ p h ả o hiểm và bôn mua hảo h iể m là q u a n

hệ h ọp d ồ n g , n h ũ n g q u a n hộ giữa bên m u a bảo hi ểm với nmíỏi thú ha bị thiệt hại là

q u a n hệ n goài h ọ p dồng Giữa hai mói q u a n hộ này chỉ có sự liên q u a n khi có y êu

c ầ u c ủa n h ữ n g c h ủ thể theo q u y đ ịnh " Trách nhiệm của doanh ìm hiệp c h ỉ p h á t sinh nêu n g ư ờ i th ú ba yêu cầu ngư ờ i dược bảo h iể m b ồ i thưởng th iệ t h ạ i " ( K h o ả n 1

Đ i ề u 53) ; " Theo yêu cầu của n gư ờ i dược háo hiểm , doanh im h iệ p bảo hiểm c ó th ể

h ồ i thường trực tiế p cho 17 eu ( ti th ú ba b ị th iệ t h ạ i " ( Đ i ề u 5 7 ) Tr á c h n hi ệ m d â n sự phá t sinh Ihiíỏno liên q u a n đ e n yếu tố lỗi t rong mối q ua n hệ nhân quả vói thiệt hại

q u y đị nh tại Bộ luật d â n sự, tuy n hiên Ir ong mộ t số t n í ỏ n e hộp chủ sỏ lum ho ặc

ng ũỏ i c h i ế m Inìu su (Jims, n g uồ n nmiy hi ểm c ao dộ phải bồi t luiỏne thiệt hại n g a y cả

khi kliônti c ó lỗi, hoặc khi ngũỏi bị Ihiệt hại c ũ n g có lỗi thì ngiíỏi uâv thiệt hại chỉ phải bổi llniỏnu liiõng ứng vòi mức dộ lỗi của mình Q u a đó có th ể I lift y rằ ng l lách

n hi ệm dâ n sụ là một dổi lining hảo liiểm dite biệt liên q ua n đe n lỗi của hôn mun hảo hiểm, n h ú n g lỗi ỏ dây phải là lỗi vô ý íiùy Ihiột hại cho nmíỏi tlìii ha, cần phân hiệt voi lỗi c ủa hèn mu a hảo hiếm vi p h ạ m các q u y dinh tại h ộp clone, hảo hiểm hoặ c lỗi của ngũỏi ckíọc bảo h iể m g ây thiệt hại c ho c hí nh bản thân hôn m u a bảo hiểm

T rong trư ờng họp bôn dược bảo hiể m cò V d ể x ả y ra th iệ t h ụ i th ì bên hảo /ìic m

k h ô im p h ả i í n ỉ tien bảo h iể m ; nổu do lỗ i \ ô V của n e ư à i dược bảo hiểm th ì bên bảo

h iể m k h ô n g p h ả i trả m ộ t phần tiền bảo hiểm liio n s ihìíì v ớ i m ức t ỉ ộ lỗ i củíì bân dược bảo h iể m " ( K h o ả n 3 Đ i ề u 580 Bộ luật dâ n sự) Vậy, trách n hi ệm dàn sự được hảo

h i ể m k há c voi trách n h i ệ m d â n sự theo luật dân sự

/ //<7/7 Vil i l Thọc SÌ khoa học I.uật

C h ư ơ n g II NIIỮNG VẤN ĐỂ PHẤP LÝ c ơ BAN VÊ IlỢP Đ ồ N G BAO HIEM

2.1 N Ộ I D Ư N G C Ủ A IIỢ P Đ ồ N G B Ả O HI ỂM

Cũna, nhữ các q ua n hệ h ụp d o n g ckìn sự và kinh lè khác, nội dune CỈU1

h ọ p d o n e b ả o h iể m bao g ốm toàn hộ n h ữ n e v ắ n dồ hai h ên tlioả t huận, thể hiện

q u y ề n và ìmhĩa v ụ c ủ a các bên t r o ng q ua n hệ h ọp clồnu Nội d u n g của hộp d ồ n g hảo

h i ể m dược t h ể hiện ỏ ha loại diều k ho ản :

2.1.1 Đ i ề u k h o ả n t h ư ở n g lệ là những diều khoản mà nội tiling dã diíọc

p h á p luật q u y dịnli, nếu c ác bên k h ô n g nhi nhận vào h ọ p d ồ n g vẫn mặc nhiên dược thừa n h ậ n , nế u ghi n hậ n v à o h ọp d ồ n g thì k h ô n g dược thoả t h u ậ n trái vói quy định

dó T r o n g h ộ p d ồ n g bảo h i ể m d iề u k ho ả n thiíỏng lệ thưỏníi k h ô n g d uọ c dồ c ậ p đến

d o bả n thân h ọ p d o n g dã khá p hức tạp và mục đích kinh d o a n h dòi hỏi sự đõ n giản

và hiệu quả T u y nhiên m ộ t di ều khoả n tluíỏng lộ mà liiiu hổi các h ộ p d ồ n g bảo

h i ể m đ ề u ghi n hậ n đó là q u y đ ị n h về khai báo tổn thất và thủ tục, hồ sơ yêu c ầ u bồi

t h ư ò n g ho ặ c trả b ả o hiểm C á c diều k ho ả n này n h ằ m mục đ í c h hiĩổng dẫn c ho bên

m u a b ả o h iể m và tránh t ra nh c h ắ p

2 1 2 Đ iều k h o ả n chủ y ế u là những điều khoản quan trọng nhất của họp

đ ồ n g m à bắt b u ộc các b ê n phải ghi nhận, n ế u k h ô n g h ợp d ồ n g có thể v ô hiệu

K h o ả n 1 Đ iề u 13 L u ậ t kin h d o a n h bảo hiểm q u y địn h : H ọ p donc, bảo hiểm phải có các nội d u n g s a u d â y :

a) Tên, địa c h ỉ của doanh n g hiệ p bảo hiểm , bôn m ua bảo hiểm , n s ú ò i dược bảo h iể m hoặc n gư ờ i thụ ln íỏ n s ;

b ) D ố i tư ợns bảo h iể m ;

c ) Sô tie n bảo h iể m, a i á t r ị tà i sản dược bảo h iể m d ô i v ó i bảo h iể m lủ i

Luận 1,7/7 Thạc s ĩ khoa học I.uột

san;

d ) Phạm v i bảo h iể m, dieu kiện hảo hiểm , dieu khoản bảo h iể m ;

e) D ie u khoản lo ạ i trứ Irắch nhiệm bảo h iể m ;

/) T h ỏ i hạn bảo hiểm

a ) M ứ c p h í bảo hiểm , p ỉu ió n a thức íỉó im p h í bảo h iể m ;

h ) T h ò i hạn, phương th ú i' trả lie n bảo hiểm hoặc b ổ i thường ;

i) Cúc q u y đ ịn h về iiiẫ i q u yế t tranh chấp

k ) N íìả y, th á n g, năm g ia o két họp d o n g

N c u t h a m k hả o tắt cả các quv tắc của các d o a n h n ghi ệ p bảo hiểm, hầuhét các điều kho ả n của q uy tắc đ ều clníiì dựns, các nội d u n ạ diiộc q u y định trên ngoại trù' nội (June, của diổm a) , d i ể m 0 , đi ểm k) Các diều khoản t r o n g q uy tắc

t h ư ỏ n g rất chi tiết và c hặt chõ do c h ú n g tlũỢc xây d ựn g trên cõ sỏ n g h iê n cứu các

qu y tắc c ủa c á c c ô n g ty, hiệp hội bảo hiếm dã tồn tại lâu nă m Irên thể gioi, nhất là

c ác q u y tắc về bảo hi ểm hàng hải Dieu 18 Ng hị địn h 4 2 / 2 0 0 1 / N D C P n gà y

01 8.2001 q u y định " 2 ) Đ ố i v ó i các sản phẩm bảo hiểm nhân thọ, hảo hiể m sức

kh o e và bảo h iể m la i nạn con ngúòi, doanh n a hiệ p bảo hiểm p h ủ i luân th ủ các q u y tắc đ iề u khoản, biểu p h í bảo h iể m được B ộ Tài chính p h ê chuẩn 3 ) D ố i v ó i sản phẩm bảo h iể m khác, doanh n ghiệp bảo hiểm p h ả i dănQ k v v ó i B ộ Tài chính q u y tắc, d iê u khoản, b iể u p h í bảo hiể m tn iỏ c k h i úp d ụ im theo hưứns dẫn của B ộ Tải chính 4 ) T ro n g trư ờng họp doanh n g hiệ p bảo h iể m giao k é t hợp đ ổ /iíỉ bảo hiể m

k h ô n g theo q u y tắc diều khoản, biểu p h í dã dúọc B ộ Tải chính phê chuẩn hoặc đã đăng k ý v ó i B ộ T à i chính th ì doanh n g hiệ p bảo h iể m p h ả i b ồ i U nions th iệ t h ạ i ph ất sin h cho bôn m ua bảo h iể m vả bên m ua hảo hiểm k h ô n g c ó trách nhiệm n ộ p p h í hảo

h iể m " Q u a các q u y đ ịn h trên và thực tổ áp d ụ n g có thê xác đ ịn h q u y tắc, điều

k hoả n hảo h iể m là có sỏ c ủa h ộp d ồ n g và mantỉ tính p h á p lý nhii mộ t k huôn mầ u

họp d ồ n g bảo hiểm (vì điíộc á p dụ nu, tlniỏim x uyê n và k h ô i m lliay dổi) và m a n g tính

q uy p hạ m khi dã chiệc Bộ Tài c hí nh ban hành, phô c h u ẩn ho ặc dã dă im kv voi Bộ tài

chính D ồ n g thỏi c ũ n g có the xác định du ọc nội d u n g c h ủ you của quy tắc, diều

k hoả n hảo hiếm mà p h á p luật quy dinh

2.1 3 Đ i ề u k h o ả n íuỳ ngh i là n h u i m thoả lluiận khác tuỳ llico dieu kiện, khả n ă n g và nlui c ầu của các bên Luật kinh d o a n h bảo h iể m quv định " họp dồim

bảo hiểm c ó the c ó cúc n ộ i d im<2 k liá c do cúc bôn thoủ thuận " ( K h o ả n 2 Diều 13)

Các diều k ho ả n luỳ nghi này th ườ ng là các dieu kho ản ve imíc m i ễ n hổi lluiỏnu,

mức k hẩu trừ (các mức này c à n g lỏn, phí bảo hiểm c àim d ả m ) ; lựa c h ọ n nói thanh

toán hồi thiiỏno ho ặc trả tiền bảo hi ểm t huận liộn (chi nhá nh hảo hi ếm, dại lý hảo

hi ểm .); thỏi hạn trả tiền hảo hiểm hoặc hồi tluíỏnu; llioả thuận vổ đón vị íiiám

dịnh klii x ảy ra tổn thái

Qiui phân tích các quy dịnlì về nội dunii của hộp d ổ n u hảo hiểm, kổl hộp

vỏi các q u y dị nil về hình thức h ọ p d ồ n g hảo hiểm (phân lích ỏ cluiónu I ) có th ể thấy

tliíộc sự pliiíc lạp c ủa v ấn dồ h ợp d ồ n g Irong lioạl d ộ n g kinh tloanh hả o hiểm Thật

vậy, các d o a n h n g h i ệ p bảo h iể m d a n g rất lúng l ú n g vói các q u y định trên, lý do như

sau :

- G i ấ y c h ứ n g nhận bảo h iể m, đó n b ảo hiểm, d iệ n háo, telex, fax và các hình thức khác d o p h á p luật q uy dịn h chỉ là b ằ n g cluíne, g i a o két h ộp dồiiR cluỉ bản

thân nó c h ù a phải là họp đồng H ộ p đ ồ n g bảo h i ế m phải b ao g ồm các diều khoả n

chủ y ếu (đà nêu ỏ p h ầ n 2.1.2) m à tắt cả các g iắ y tỏ trên dồu k h ô n g đ á p u n g dũộc,

thậm chí kcl h ộp tắt cả các văn bản dó lại vẫn có thể c h úa d ầy tlủ do c ác diều khoản

về p h ạ m vi, dieu kiện, diều k ho ản bảo h i ể m và dieu kho ả n loại Irìí bảo hiếm tluíỏnii

H oàna T rọn s H u y k h o á I 'iW - 2 0 0 2 '

/ uận I V//? Thọc s ĩ kh o a h ọ c / u ộ t

/ mil) IV?/; Thịĩc s ĩ khnn học í.uật

rắt (.lài Rà soát các quy định hiện nay chúa có văn bản p há p luật nào qu y định quy tắc bảo hiểm là m ộ i phần k h ô n g thể tách rỏi khỏi h ộ p d ồ n u hoặc các dieu kho ản dà đúọc uhi n h ậ n lại quy tắc kliông nhất thiết phải d ũa và o hộp d o n c nêu k h ô n g có tlioả lluiận khác (n ế u quy dịnh n h ú vậy các dieu k ho ả n chủ veil trỏ t hành dieu khoản tluíỏnu, lệ ) T h ự c tổ hoạt đ ộ n g kinh d o a n h hảo h iể m có rất nhiỏu dịch vụ nhỏ, lẻ Ví

dụ nhu' hảo h i ể m mộ t chiếc xe m á y chẳnc hạn, néu phải lập mội hộ họ p d ồ n g voi

d ầy dủ nội d u n u q u y định sò trổ thành quá phức tạp; hoặc nếu dính k èm hộ quy tắc

n h ú dà dề c ậ p trèn sẽ k h ô n g m a n u tính kinh té

2 2 G I A O K Ế T I I Ợ P Đ ồ N G B A O H I E M

2 2.1 K h a i báo v ề dói t ư ợ n g b ả o h i ể m v à c ác rủi ro

C ó sỏ d ầ u tiên c h o việc giao kct họp d o n u là de nuhị c ủa hên m u a hảo hiểm T h ô n g t h ư ỏ n g dề nghị này được thực hiện q u a việc trả lỏi các câu hỏi hoặc khai báo c ác t hổ nu, tin về đói tiicỊng bảo hiểm t rong các mầ u in sằn làm cơ sỏ cho thon t huận s au này và là hộ phận của h ộp d ồ n g nếu gi ao hot đ úọc thực hiện Nôi

d u n g các m ầ u khai bá o th ườ n g sao c hó p lại nội d u n g c ủa uiííy c luínc nhộn hảo hiểm, giắy yê u c ầ u c ò n c ó thể có các văn bản b ổ Sling luý theo ìmliiệp vu, ví dụ sô dồ nhà

và các cô nu trình xâv dựnii troim hảo hiểm lion hoạn, girív kluii háo súc klioẻ tro I1Í1 bảo hiểm n h â n thọ hoặ c vậ n dơn t r on g hảo hiểm vận c h u y ể n h à n g hoá và dặc hiệt là các q u y đ ị n h bắ t b u ộ c c ủ a luật kinh d o a n h bảo h iể m n h ũ văn bản d ồ n g ý c ủ a ngúỏi

dược hảo h i ể m trone, giao két họp d ò n g hảo hiểm c on n ẹũ òi c ho t r ú ỏ n e h ộ p chết;

v ă n b ả n dona, V c ủ a ch a, m ẹ h o ặ c n gũ ò i g i á m h ộ t r o n g g i a o kết h ộ p d ổ i m h ả o h iể m

c o n ng ũò i c h o t r ư ờ n g họp c h ết của ngũòi dũỏi 18 tuổi T ừ các mẫ u khai háo này cho

p h é p d o a n h n g h i ệ p bảo h i ể m đ ánh giá đ ũ ộc rủi ro yê u cầu hảo hiểm và là c ó sỏ dể hình Ihành c á c diều kiện ricnti của h ộp d o n e (ìkí y y êu cầu k h ô n e thổ coi là có sỏ

rà nu buộc hên m u a bảo hiểm voi d oa n h nuliiệp hảo hiểm Dieu 1.121-2 Bộ luật b ả o hiếm của C ộni i ỉioà Ph áp uhi nhận " ( lin y \ r u cíìti hảo h icm khôna nì nu buộc cả

n a iio i d ư ợ c hiỉo h iể m lẫn n íỉũ ỏ i biỉo h iể m " ị 2 ; 6 | Q u a d ây iliấy r ằ im liiấv y ê u Lầu

hảo hiểm và eìríy cluing, n hận bảo hiểm chí là h ằ n g cluing giao kcl hộp d ồng D o a n h niihiệp hảo hiểm k h ò n g thể chỉ nhận tliíọc yell c ấ u báo hiểm kì có ihổ c ắ p dón b ả o

h iể m dc rồi dùi phí bảo hi ếm nếu dơn hảo liiểm k h ô n g d úọ c hên m u a hảo h iế m

c h ắ p n h ậ n

1 uật kinh d o a n h bảo hiểm qu y dịnlì " Bôn mun hiỉo hiểm có ìiiỉh ũ ì vụ kê

k h a i d ầ y d ủ tru n g íh.ực m ọ i c h i tiổ í liê n quan cỉổn họp dồn a bảo hiểm theo y ẽ u câ u của doanh n g h iệ p bảo h iể m " Dicin h khoả n 2 D i ề u 18) ; "D oanh im h iộ p bảo h iể m

c ó q uyên ve il cảu bên m ua bảo hiểm cu im cấp d ầ y d ủ , trim a thực các th ô n g tin liê n quan Jen việc üicio k ổ l vả thực hiện họp dôna h iỉtì hiể m " ( D i ể m b k h o ả n 1 Diều I 7 )

Đ i ể m d á n g c h ú ý ỏ qu y định này là việc thực hiện ne hĩa vụ c u n g c á p

t h ô n g tin c ủ a hên m u a bảo hiểm t r o ng giai đ oạn thiết lập h ọ p d ồ n g bảo hiểm chỉ c ăn

cứ t h e o y ê u c ầu c ủ a d o a n h n ghi ệ p bảo hiếm, c ác t h ô n g tin khác khônii diíỢc d o a n h

n g h i ệ p b ảo h iể m y ê u cầu c u n g cắp, bên m u a bảo hiểm k h ô n g có nghĩa vụ phải cuno, cấp N h ư v ậ y , n g h ĩa vụ n ày là n gh ĩa vụ c ó d i ề u kiện Cá c loại họp d ồ n g khác n h a u luật c ỏ n c ó n h u n g q u y đ ịn h riêng n h ư q u y tlịnh về khai háo tuổi t r o n c bảo h i ể m

n h â n thọ ( Đ i ề u 34), khai báo mối q u a n hệ của người m u a bảo hi ểm dối vói ngũòi dượ c h ả o h i ể m t r o n g b ảo h iể m c on ngũòi ( Di ề u 3 1 ) N h ữ n g t h ô n g till phải khai b áo

do luật q u y định c h u n g c h o cả ba loại h ọ p d ồ n g là đói tượng c ủa hộp d ồ n g và số tiền bảo h i ể m

Cliổ tài d â n sự diiộc dặt ra t r o ng luật kinh d o a n h hảo hi ếm do vi p h ạ m nluìim q u y định vo khai h áo Ihôim tin t r o n g thiol lập h ộp tlốnu n h ũ :

l/o à n đ / n v ii! //n \ K lu x i /90Ợ 2002 ' \

- Bên bảo hi ểm sẽ mắt phí hảo hiểm d ã trả va doa n h n ghi ệ p hảo hiểm có

q u y ề n ciìnli c h ỉ t h ực h i ệ n h ộ p c l o n e khi b ôn m u a h ả o h i ể m " cô V cunti c;íp lhôn 12 tin

s a i sự l/iiỊt nhằm aiiìo kổí hộp dồim N ỉo hicm dc dược tn ỉ lie n hảo hiểm hoặc í/iíọc

b ồ i lln íỏ n a " { điểm a k ho ả n 2 Diều 19)

- D o a n h n ghi ệ p hảo hiếm phả i bồi lluíỏng thiệt hại và hên m u a bảo hiểm

c ó q u y ề n d i n h c h ỉ ill ực h i ệ n h ộ p d ồ n g khi d o a n h n g h i ệ p h ả o h i ể m c ố V c u n g c ấ p

thôn a tin sai sự lliật n h ằ m giao két họ p d ồ n u bảo hiểm ( kh oả n 3 Dieu 19)

- T r o n s t n í ò n g hộp lỗi vô ý của hên m u a hảo hiểm tro ne, c u n g c ắp th ông

tin về n a u y ê n tắc hộp d ồ n g sẽ diiọc tính lại Iiuíc phí bảo hiểm ( tr onu hảo hiếm nhân

thọ) , hoặ c d o a n h n ghi ệ p bảo hiểm chỉ bồi t h ư ò n g hảo hiểm theo giá trị thực tổ,

t he o lỷ lộ giữa số tiền bảo hi ểm và giá trị thực tế c ủ a dối tiíọng hảo hiểm ( bảo hiểm

trên giá trị, h ả o hiểm đuổi giá trị hoặc bảo hiểm t r ù n g dối vỏi bảo hiểm lài sản ) C ó

t h ể p h â n t h à n h hai t rường h ộ p căn c ứ vào thỏi đ i ế m pluít hiện sự k h ô n g c hí nh xác

của t h ô n g tin

// Phát hiện trước khi xảy ra thiệt hại : D o a n h nụliiệp hảo h i ể m có t hể duy

trì bảo h i ể m b ằ n ụ c ác h tă ng phí hảo hi ểm, 11011 bên mua hảo hiểm kh ôn u chắp nhận

có t h ể h u ỷ bỏ hợp d ồ n g và m ấ t m ộ t k h o ả n phí bảo h iể m

# Phát hiện sau khi xảy ra thiệt hại : K h o ả n bồi t h ũ ò n e c ủa d o a n h n ghi ệ p

sẽ g i ả m di t h e o m ộ t tỷ lệ tư ơ ng ứng do việc á p d ụ n g quy tắc lỷ lệ phí (tỷ lệ giữa số

phí dã trả và so phí phải trả )

2 2.2 C hấp n h ận bảo hiểm

H ợ p d ồ n g bảo hiểm dược giao két khi d o a n h n g h iệ p bảo hiểm trả lòi chấp

n h ậ n dề ìmhị bảo h i ể m c ủa bên m u a b ảo h iế m và hai bên thoả t huận x o n g về nội

d u n g cơ b ản c ủa h ọp dồng D o a n h n g h iệ p bảo hi ểm có thổ sè c áp imay cho b cn mua

/ Ilận 1.7/; Thạc s ì khoa học / /ự /

Luận \\ĩn Thạc s ì khon học ỉ l ậ t

hảo hi ểm v ă n bản c h ấ p n hậ n bảo hiểm tạm thỏi hoặc giấy c h ứ n g nhận hảo hiểm

" Kh ai báo c h ấ p nhận: Nmí òi chíọc bảo hiểm C(í thể cần n e a y một đ ả m bảo Chính vì

lẽ dó luật p h á p , t r o n g Diều LI 12-3 c ủa B ộ luật bảo hiểm Cộnti hoà Phá p qu y dịnh

rằ nu Iriíỏc khi phát hành h ộp d o n e , (.lảm hảo có thổ c h ấp nhận neay, kliônu cồn lliủ tục nào k há c, ngiíỏi dược b ảo hiểm chỉ cần trả phí, ntuíỏi hảo hiếm c ắ p ngay khai háo c h ấ p nhậ n Khai háo c h ấ p nhận có thỏi hạn hạn ché, 10 niiàv, 20 imày, thỏi uian

c ần llìiổt d ẻ llìièt lập h ộ p đ ồ n u hảo hi ểm " ị 3; 6 I

Q u y d in h tại D iề u 6 Ng hị đ ịnh số 115 / 1 9 9 7 / N D C P n gà y 17.12.1997

c ủa C h í n h p h ủ vé c h é dộ bảo hiếm hắt buộc trách n hiệm dâ n sự c hủ xe có íiioi

" G iá y c/n ỉn a nhận bảo hiểm hì hằns chiína Ấ r kết họp tỉònự hảo hiểm trách nhiệm dân sự CỈUÌ c h ủ xe cơ g ió i " Qu y dịnh nàv còn thiểu m ộ t hên của h ọp d ồ n g dó là

y ê u cầu của h ê n m u a bảo hi ểm nên Q u y ế t tlịnli số 2 9 9 / 1 9 9 8 / Q D T C ntùiy 16.3.1998

c ủ a Bộ t n í ỏ n g Bộ Tài c h í n h h ũ ỏ n g d ần thi hành N g hị định trôn dã hổ Slum tại P i c II3

n h ú s au " Cìiáy Chuns nhận biỉo hiểm do donnh îm h iç p bảo hiểm cắp theo yêu cẩu của n s ỉiíô i d iiọ c hảo hiể m ìà hằn lĩ clnínu k v ké t hợp dổim biỉo h icm u iih ch ủ xc cơ QÌoi v ó i doanh n g hiệ p bảo hiể m Nhu' vậv p h á p lnột c h ấ p nhận hình tluíc dơn giản

c ủa h ọp d ồ n g b ảo h i ể m là bằne, c h ứ n g giao két h ộ p dồng Luật kinh d o a n h bảo hiểm

c ỏ n t h u a n h ậ n h ì n h t h ứ c d ơ n g i ả n h ô n , c h ỉ c ầ n '' k h i có Ixìna chung doanh nghiệp

bảo h iể m chì chắp nhận bảo hiểm , và bên m un bảo hiể m dã đó ng p h í " (Điều 15) thì t rá ch n h i ệ m hảo h iể m đã phát sinlì T h e o q u y địn h này, chỉ c ần bên m u a bảo

h i ể m thực h iệ n trả phí bảo hi ểm (có hoá dơn thu phí của d o a n h n n h i ệ p bảo hi ể m)

k h ô n g đòi hỏi phải c ó v ă n b ản yê u c ầu bảo hiểm, h ọp đồno, dã có hiệu lực

C á c d o a n h n g h i ệ p bảo h i ể m v ần biết rằn ti, p h á p luật c h ắ p n h ậ n hình thức

dõ n bảo h i ể m, e i ắ y c h u n a nhận bảo hi ểm và y êu c ầu bảo hiểm , nluine dó mỏi chỉ