Nghiên ciru tâc dung giân khi quân cüa lâ Hen, lâ Cà dôc duoc, Côc màn trên khi quân chuôt lang cô lâp.. Câc chât này së kich thich vào niêm mac duofng hô hâp làm cho khi quân bi co thât
Trang 1MUC LUC
Trang
1.1 - Vài nét vê moi liên quan giûra bênh hen và sur co thât
2.1- Nguyên vât lieu và phuxmg phâp nghiên curu 10
2.2.1 - Nghiên cüu thành phàn hôa hoc cüa la Hen 142.2.2 - Thir tac dung duçrc lÿ cüa câc cao long 27
TÀI LIEU THAM KHÀO
Trang 2Bênh hen cô liên quan dên su co thàt khi quan làm cho khô tho, ânh hucmg dên suc khoè và sire lao dông cüa nguôi bênh Nhân dân cô nhiêu kinh nghiêm trong viêc chûa tri chung bênh này Nguôi ta dùng cây cô xung quanh minh dé chüa tri, vf du: dùng la Hen, la và hoa Cà dôc duoc, Côc mân, la Tâo,
la Nhôt Tuy nhiên, viêc nghiên ciru vê màt khoa hoc dôi vôi tac dung chûa hen cüa câc vi thuôc này chua cô nhièu tài lieu de câp tôi Vi vây trong khoâ luân này chung tôi dât ra môt sô nôi dung nghiên cûu nhu sau:
1 Nghiên ciru tâc dung giân khi quân cüa lâ Hen, lâ Cà dôc duoc, Côc màn trên khi quân chuôt lang cô lâp
2 Nghiên ciru thành phàn hoâ hoc cüa lâ Hen
Trang 3PHÂN 1 - TÔNG QUAN1.1 - Vài nét vè moi lien quan giûa bênh hen vdi su co that khi quân:
Hen là mot nhôm nhiêu bênh, co chung hôi chung (khô tha, demi, tha
cô tiêng rît ) vcâ 3 dâc diëm: Viêm nhiêm, co thât và tàng tmh phân üng ducmg hô hâp do nhiêu nguyên nhân và nhiêu co chê' khâc nhau [7]
Ngudi ta thucmg chia thành 2 nhôm hen chmh: Hen di üng hay hen
“ngoai lai” và không di üng hay hen “ nôi tai”.[l 1]
+ Hen di ung: Dâc diêm chû yêu cüa hen di üng là con hen xuat hiên khi tiêp xüc vôi mot chât dâ làm cho bênh nhân mân câm Con khô thô cüng
cô thé xuât hiên muôn hon, dô vài già sau Co chê- bênh sinh cüa su co thât khi quân này hiên nay chua biêt rô
+ Hen nôi tai: Thuôfng gàp nhôm bênh này à tât câ moi trucmg hop
mà xét nghiêm sinh hoc can thân nhât cüng không phât hiên duoc vai trô cüa
“di üng” môt câch rô rêt
Nhîn chung, khi ducmg hô hâp bi câc yêu to kich thfch khâc nhau tac dông nhu: Câc yêu tô' gây di ûng, dâc biêt là câc châ't trung gian gây tiêt cholin Câc chât này së kich thich vào niêm mac duofng hô hâp làm cho khi quân bi co thât lai, dông thcd câc chât gây viêm làm cho khi quân bi phù nê, gây cân trô ducmg hô hâp dân dên tinh trang tâc nghên toàn bô hay mot phân:
Dô là mot hôi chüng cô nhüng con khô tha rît kich phât cô liên quan dên co chê' miên dich hay không, và cô thé phuc hôi ducrc giüa câc con
1.2 - Mot so vi thuoc chûra hen dùng trong nghiên cüru:
1.2.1 - La Hen: (Folium Calotropis).
Cây Hen côn cô tên khâc là Bong BÔng, Bàng Bien, Nam Tÿ Bà, Nguu Giâc Qua, Bông Bông Quÿ cô tên khoa hoc là Calotropis gigantea Asclepiadaceae [13,18]
Trang 4Cây Hen co nhiêu loài nhu: Calotropis procera R.Sr; Calotropis wallichii Wight; Calotropis heterophylla Wall; Asclepias procera Willd; Asclepias gigantea X Andrews.[13]
Ô nuôc ta, cây Hen co hai loài: Calotropis procera Brown
Calotropis gigantea (Willd)
Ho Thiên Lÿ: Asclepiadaceae
Loài Calotropis procera khâc vôi Calotropis gigantea à chô: Kich thuôc nhô hon, hoa cûng nhô hem và cô màu tim Loai này thucmg gàp à miên Trung
Viêt Nam Ngoài ra cèn cô ô Ai Dô, Trung Quôc, Ai Câp, Châu Phi [13]
Loài Calotropis gigantea hoa cô màu tràng Loài này moc hoang à miên Nam, miên Trung Ô miên Bàc thucmg cô à vùng ngoai thành Hà Nôi, luu vue
calotropagenin) Théo nghiên cûu truôc, dâ tim ra duoc trong lâ Hen à ngoai
thành Hà Nôi cô môt sô thành phân hoa hoc là: Alcaloid, glycosid tim, tanin
Và dâ tien hành phân lâp câc alcaloid và glycosid tim, qua dô tim duçfc ba vêt alcaloid và hai vêt glycosid tim.[13]
Trang 5Calotropagenin
Vê tac dung duroc lÿ: Dâ nghiên cun trên mot sô mat:
❖ Trên tim êch cô lâp: Co tac dung tâng truong lue tâm thu và giâm nhip tim rô rêt Vôi lieu dôc mot phân triêu tim chêt 6 thi tâm thu [18]
♦> Trên tim thô cô lâp: Vcfi lieu diêu tri chê' pham cô tac dung tâng suc co bôp tim, làm giâm nhip tim và tâng truong lue co tim Vôi liêu dôc gây ngîmg tim ô thi tâm thu [18]
❖ Trên diên tâm dô thô: Vôi liëu 0,3g/kg tiêm tmh mach và lg/kg uông dâ thé hiên khoâng RR dài ra, phûc hê QRS ngân lai, biên
dô sông R tâng cao và khoâng TP kéo dài ra Vôi liêu dôc xuât hiên nhip tim châm lai quâ mire dân dên hiên tuong Block nhï thât [18]
❖ Trên hê mach tai thô và trên hê mach êch dêu cô tac dung giân mach Ô nông dô thâp hon mot phân nghin cô tac dung gây co mach.[18]
❖ Trên huyê't âp mèo và thô: Vôi liêu diêu tri ché’ phâm cô tac dung làm tâng lue tâm thu, nhip tim châm lai Và thôi gian tâm truong kéo dài Vôi liêu dôc xuât hiên dâu hiêu ngô dôc nhu: Huyê't âp
ha dân, non do hê thân kinh phô giao câm bi kich thich [18]
❖ Trên khi quân chuôt lang cô lâp: Dich chiê't la Hen nông dô
1.10‘2% cô tac dung gây co thât nhe khi quân.[13]
Trang 6Ngoài ra, cdn cô tâc dung chûa ho tôt, tâc dung long dôm rô rêt
và không ânh huong dên thdi gian chây mâu cüa chuôt [13]
Vê công nàng - chu tri:
❖ Nhua mü cô tmh dôc, cô tâc dung gây nôn Nô duoc công nhân là
cô ich trong bênh ly nhe Dùng ngoài chüa thâp khôp, chûa vêt
❖ Hoa làm cho dê tiêu, kiên vi và bo, cüng côn dùng dé chüa henxuyên và chung îa chây.[l]
1.2.2 - Lâ Cà dôc dirçrc: (Folium Daturae).
Cà dôc duoc côn cô tên khâc là: Cà duoc, Cà diên, Man dà la Théo tài lieu thi Cà dôc duoc co nhièu loai khâc nhau nhu: Datura metel L.Solanaceae
cô loai cây hoa tràng hoàc loai cây cuông lâ tim, hoa cô dôm tim Hai loai này
cô moc à miên nui và dông bang Hoàc loai cây: Datura Stramonium
Solanaceae Cây này cô moc à vùng nui Mucmg Khuong - Lao Cai Nhîn
chung Cà dôc duoc phân bô' rông khàp nuôc ta Nô moc hoang và duoc trông
khâp noi ô Viêt Nam: Cô nhiêu à Hâi Duong, Vïnh Phü, Thanh Hoa, Nghê
An, Cao Bang, Thâi Blnh, Ninh Thuân Ngoài ra nô cüng phé bien à môt sô
Trang 7Vê thành phàn hoâ hoc: Hàu hét câc bô phân cüa cây dêu chûa
alcaloid, trong do alcaloid chînh là: Hyoscin (L-Scopolamin) Ngoài ra côn co atropin, hyoscyamin, norhyoscyamin Hàm lirong alcaloid thay doi tuÿ theo thôri kÿ sinh trucmg cüa cây và câch trông trot, châm soc (thircmg cao nhât vào lue cây sâp ra hoa).[ 18,24]
Vê tac dung diroc lÿ: Tac dung cüa Cà dôc diroc chmh là tac dung cüa
hyoscin và cüa atropin:
Atropin: Làm co vông cüa mât giân ra, nên dông tü giân Nhân càu det lai, âp lue mât tâng lên Su tiét nuôc bot, mo hôi, dich vi, dich ruôt ngùng lai Làm no khi dao khi khi dao bi co thât và phô giao câm bi kfch thfch,[18] Luc bînh thucmg atropin không tac dung Co tac dung làm giân nhu dông ruôt chô thuc nghiêm,[24] Lièu dôc: Atropin tac dông lên nâo làm say cô khi phât diên, hô hâp tâng, sot, cuô'i cùng thàn kinh trung uong bi ûc ché và tê liêt.[18]
Hyoscin: Cô tac dung gàn giông atropin, nhung làm giân dông tü trong thefi gian ngân hon Khâc vôi atropin là khi ngô dôc thi hyoscin ûc ché thân kinh nhiêu hon là kich thich Vî vây, hyoscin
❖
Trang 8duoc dùng trong khoa thàn kinh dé chüa con co giât cüa bênh Parkinson Phô'i hop vôi atropin dé chông say tàu xe, làm thuôc
cô tac dung diu thàn kinh [18] Mot sô tac giâ côn cho thây rang
Cà dôc duçfc côn cô tac dung giân co tron phé quân, làm hê't con hen [24] Ô Trung Quô'c côn dùng chê" phâm Cà dôc duoc gây tê trong phâu thuât Tac dung khâng khuan cüng hay duoc su dung
do thuôc cô tac dung iïc chê' Staphylococcus aureus và Bacillus subtilis [17,19]
Vê công nâng - chü tri:
> Dinh xuyên, dùng dô'i vôi hen phê' quân cô thé dùng hoa, la khô thâi nhô thành -soi cuô'n lai nhu diêu thuô'c la rôi hût, së cât duoc con hen (chî dùng cho nguôi lôn) [1]
> Giâm dau: Dùng tri bênh dau da dày, dau khôp dùng liêu 0,4g sàc uô'ng Hoàc dùng 12g sâc, xông và rua vào chô khôp bi dau.[l]
> Sât khuan: Chùa ràn càn, dùng quâ tuoi, giâ nât, dàp vào chô ràn càn, mun nhot hoàc chô bi châ'n thuong.[l]
1.2.3 - Côc mân: (Herba Centipedae).
Côc mân là loai thân mêm, cô nhiêu tên khâc nhau nhu: Cuc mân, Cô the, Thach hô tuy, Nga bât thuc thâo, Dia hô tiêu, Câu tu thâo, Cây trâm chân, Côc ngôi, Thanh minh thâi [18,17,25]
Côc mân cô tên khoa hoc là: Centipeda minima L Asteraceae (Ho Cüc) Côc mân moc ô nhiêu noi trên nuôc ta nhu: Hâi Hung, Hà Bàc, Thâi
Blnh, Hà Nôi (Tù Liêm) và à câc nuôc cô khi hâu nhiêt dôi nhu: Trung
Quôc, Ài Dô [1,15,17,18]
Vê thành phân hoâ hoc:
Trang 9Khi nghiên cuu vé thành phân hoa hoc trong cây Côc man, à Nhât
ngirài ta dâ phât hiên trong toàn cây Côc man cô Taraxasterol, Taraxasteryl acetat, Amidiol [16,17,19,25]
Arnidiol
Ô Trung Quôc nguôi ta dâ tim ra trong toàn cây Côc mân cô tinh dàu, sterol, coumarin, saponin triterpenic, acid amin, acid hüu co Sterol dâ cô hai chât duoc xâc dinh công thirc, dô là: Stigmasterol và Taraxasterol.[17,19,25]
Stigmasterol
Vê tâc dung diïçrc lÿ:
Dâ cô nhiêu nghiên cuu và dâ chung minh duoc Côc man cô tâc dung giâm ho và long dôm rô rêt Ngoài ra, Côc man côn cô tâc dung sinh hoc là khâng khuan rat tôt, cô tâc dung lên cà truc khuân mü xanh (Pseudomonas aeruginosa) [19,25] Côn tâc dung giân khi quân chua cô tài lieu nào nôi tôi
Vè công nâng - chu tri:
Trang 10Théo Y hoc Co truyên, toàn cây thu hâi khi cô hoa, bô tap chât, phoi khô cô tac dung nhuân phé chi khâi, bînh xuyën, dieu trung îch khi, khû phong trûf thâp, luong huyét, ha âp, dùng dé diêu tri viêm khi quân mân tmh,
ho xuyën, phong thâp dau nhuc, và chûng cao huyét âp [1,18,25] Ô nuôc ta theo kinh nghiêm dân gian cüng dâ dùng Côc mân de chûa bênh Dé chûa ho
cô thé dùng Côc mân sâc lây nuôc uông Khi trè em bi ho gà cüng cô thé dùng Côc mân phô'i hop vôi Chua me dât giâ nhô vât lây nuôc cho uông Ngoài mue dich dùng Côc mân de chûa ho là chü yéu, nguài ta côn dùng Côc mân dé chüa dau mât do viêm loét giâc mac, viêm müi di üng, viêm müi mân tmh và chûa mot sô câc bênh ngoài da (dây là tac dung khâng khuan cüa thành phàn hoa hoc coumarin cô trong vi thuôc này).[19,25]
Trang 11PHÂN 2 - THÜC NGHIÊM VÀ KÊT QUÂ2.1 - Nguyên vât liêu và phuong phâp nghiên cûu:
2.1.1 - Nguyên vât liêu:
2.1.1.1 - La Hen: (Folium Calotropis)
Thu hâi la bânh té cua cây Hen (Calotropis gigantea R.Br) moc hoang à
vùng Bàc sông Duông vào thâng 7-10 nàm 2002 Dùng vâi am lau sach long
và phân trâng à mât sau la, nia sach dé râo nirac, phoi tâi rôi thâi nhô, tiép tue
phoi dén khô, sau dô tan thành bôt thô.[l,2,24]
Trang 122.1.1.2 - Lâ Cà dôc duoc: (Folium Daturae)
Thu hai lâ Cà dôc duoc (loài Datura metel Solanaceae) tai Hai Duong (lue cây sâp ra hoa) thâng 7/2002 Rua sach, sau dô dem phoi khô hoàc sây ô nhiêt dô duôi 50°C dén khô [1,2,24]
Ânh 2: Cây Cà dôc dixac (Datura metel Solanaceae)
2.1.1.3 - Côc mân: (Herba Çentipedae)
Thu hai toàn cây tai Thâi Bînh vào thâng 12/2002 và thâng 1/2003 Sau khi thu hai, rira sach dât cât, phoi khô hoàc sây khô.[1,2,24]
Trang 13Ânh 3: Cây Côc mân (Centipeda minima Asteraceae)
2.1.1.4 - Cao long 1:1 cüa vi la Hen, la Cà dôc duoc, Côc mân (Trang 27) 2.1.2 - Phuong phâp nghiên cufu:
2.1.2.1 - Nghiên cufu thành phàn hoa hoc cüa la Hen:
♦> Dinh tinh ong nghiêm 1 sô thành phàn hoa hoc trong la Hen [5]
❖ Sàc kÿ lôp mông alcaloid, glycosid tim.[5,12]
❖ Dinh luong alcaloid - glycosid tim - tanin bang phuong phâp cân [2,4,6,12]
2.1.2.2 - Tac dung giân khi quân:
Tien hành thü dua trên phuong phâp nghiên cuu tâc dung duoc lÿ giân khi quân cüa Trung thâo duoc cüa Trung Quôc [26]
❖ Nguyên tâc cüa phuong phâp thü:
Trang 14Khi khi quân co, long khi quân hep lai së dây côt nuôc lên cao và nguac lai Dânh giâ tâc dung cüa câc vi thuôc dôi vôi su co giân cüa khi quân theo chièu cao côt nuôc cüa dung eu do.
Trong mô hinh thf nghiêm co dùng hai loai chât thü tucmg dôi
diën hinh cho su co giân cüa ca tron khi quân, dô là:
+ Adrenalin 0,005%: Gây giân ea tretn khi quân
+ Acetylcholin 0,0025%: Gây co c a tron khi quân
Dung eu thuc nghiêm gôm: Bô chiêt Soxhlet, nôi câch thuÿ, cân phân ti'ch, côc cân (dinh luçfng), mây on nhiêt Ugo-basile cüa Italia (thü tâc dung co giân khi quân), kim bam, và câc dung eu khâc
Mô hinh thuc nghiêm, duge bô tri nhu sa dô 1
❖
Trong dô:
1 Khoâ giü mao quân
2 Thuôc chia vach (mm)
6 Khi quân chuôt lang cô
7 Ong mao quan chü U
A /
8 Ong nuôi khi quân
9 Van thay dich nuôi
Sa dô 1: Mô hinh thuc nghiêm thü tâc dung co giân khi quân
♦> Xü lÿ kêt quâ: Theo phueng phâp thông kê sinh hoc [20]
Trang 152.2 - Ket quâ và nhân xét:
2.2.1 - Nghiên cüru thành phân hôa hoc cüa lâ Hen:
2.2.1.1 - Dinh tînh ong nghiêm thành phân hôa hoc cüa lâ Hen:
a Dinh tînh alcaloid:
Lây khoâng 3g bot thô lâ Hen, cho vào binh non dung tfch 100ml Thêm 40ml dung dich H2S04 10% Dun soi 2 phüt Loc lây dich cho vào binh gan 250ml Kiém hôa dich loc bâng 5ml NH4OH 25% Chiét alcaloid bâng cloroform (5 ml x 3 lân) Gôp câc dich chiét Dem lâc vôi H2S0410% (5ml x 2 lân) Gôp câc dich chiét nuôc acid Cho vào 3 ông nghiêm: lml/1 ong nghiêm Tién hành câc phân üng dinh tmh:
♦> Ông nghiêm 1 : Thuôc thû Mayer: Tao tua trâng Phân üng duong tînh
♦> Ong nghiêm 2\ Thuôc thir Bouchardat: Tao tua dô nâu Phân ung
Lây khoâng 2g bôt thô lâ Hen Thêm 20ml nuôc c â t Dun soi nhe trong
2 phut Loc lây dich cho vào ông nghiêm Làc theo chiêu doc trong 5 phüt, thây tao bot De yên 15 phüt, thây côt bot vân côn Cho 3 giot H2S04dàc, thây côt bot tan hét Bot tao thành không phâi do saponin Phân üng âm tînh
So bô két luân trong lâ Hen không cô saponin (Bâng 1)
Trang 16c Dinh tmh acid hüu c a:
Lây khoâng 3g bôt thô la Hen cho vào côc co mô Thêm 20ml nuôc cât Dun sôi 5 phüt Loc lây dich làm phân ûng:
Lây 1ml dich loc cho vào ong nghiêm Thêm khoâng lOmg bôt Na2C 03, không thây bot khi noi lên Phân ûng âm tmh
Sa bô két luân trong la Hen không cô acid hûu co (Bâng 1)
d Dinh tînh tanin:
Lây khoâng 3g bôt thô la Hen cho vào côc cô mô Thêm 20ml nuôc cât Dun sôi 5 phüt Loc lây dich làm phân ûng:
Cho dich loc vào 3 ông nghiêm, lml/1 ông nghiêm
♦> Ông 1: Cho thêm 2 giot thuôc thù FeQ3 5%, tao tüa màu xanh
den Phân ûng duong tmh
♦> Ong 2: Cho thêm 2 giot thuôc thu gelatin 1%, tao tüa bông Phân
♦> Phân ûng Cyanidin: Cho vào ông nghiêm 1ml dich chiét Thêm
mot ît bôt Mg kim loai Nhô tùng giot HC1 dàc (5 giot) Không thây dung dich chuyën sang màu dô Phân ûng âm tmh
♦> Phân ûng vâi Idem:
> Nhô 1 giot dich chiét lên giây loc Ho khô rôi dé lên miêng lo NH4OH dâc (dâ duçfc mô nüt), không thây màu vàng cüa dich chiét tâng lên Phân ûng âm tmh
Trang 17> Cho vào ong nghiêm nhô 1ml dich chiét Thêm 3 giot dung dich NaOH 10%, thây xuât hiên tüa vàng Thêm 1ml nuôc cat, thay tua không tan Phân ûng âm tînh.
♦> Phân ûng vâi dung dich FeCl3 5%:
Cho vào ông nghiêm nhô 1ml dich chiêt Thêm 3 giot FeCl3 5%, thây xuât hiên tüa xanh den Phân ûng duong tmh
Sa bô kê't luân trong lâ Hen không cô flavonoid (Bang 1)
f Dinh tînh anthraglycosid (phân ûng Boctrager):
Lây khoâng 3 g bôt thô lâ Hen cho vào binh non dung tich 100ml Thêm 40ml H2S04 10% Dun sôi câch thüy 15 phüt De nguôi, loc Dich loc cho vào binh gan Lâc vôi 5ml ether ethylic Thêm 3ml dung dich NaOH 10% thây lôp nuôc không cô màu dô sim Phân ûng âm tmh
Sa bô kêt luân trong lâ Hen không cô anthraglycosid (Bâng 1)
Sa bô kê't luân trong lâ Hen cô chûa duông khü (Bâng 1)
h Dinh tînh coumarin:
Lây khoâng lg bôt thô lâ Hen cho vào ông nghiêm lôn Thêm 10ml ethanol 90° Dun sôi câch thüy 5 phüt Loc nông lây dich làm thl nghiêm:
♦> Phân ûng mâ - dông vông lacton:
> Birôc 1: Cho vào 2 ông nghiêm, môi ông 1ml dich chiê't
- Ông 1: Cho thêm 0,5ml dung dich NaOH 10%
- Ong 2: Giü nguyên
Trang 18> Birac 2: Dun câ 2 ông nghiêm dên soi, sau dô dé nguôi Quan sât thây:
/ v '
- Ong 1 : Không cô màu vàng
- Ong 2: Vân trong
> Buôc 3: Thêm vào 2 ông nghiêm, môi ông 2ml nuôc cât Lâc
dêu Quan sât thây không cô su tao tua à ông 2 Phân ung âm tmh
♦> Phân ûng diazo hôa:
Cho vào ông nghiêm nhô 1ml dich chiét Thêm vào dô 2ml dung dich NaOH 10% Dun soi câch thüy, de nguôi Nhô 3 giot thuôc thü diazo Quan sât, không thây cô màu dô gach Phân üng âm tînh
Sa bô két luân trong la Hen không cô coumarin (Bâng 1)
i Dinh tinh glycosid tim:
Lây khoâng 5g bot thô lâ Hen cho vào binh non dung tfch 100ml Thêm 50ml nuôc cât Sàc trong 2 giô Gan dich chiêt vào côc cô mô 100ml Thêm vào dich chiêt 3ml chi acetat 30%, loai chï thùa bâng dung dich Na2S04 10%,
dé lâng Loc 2 lân qua giây loc Chuyén toàn bô dich chiét vào binh gan Chiêt bâng cloroform (10ml x 3 lân)
Gan lôp cloroform, chuyén dich chiét vào 4 ông nghiêm nhô, khô Bôc hoi trên nôi câch thüy dên khi côn lai càn Can dem thü câc phân ûng sau:
❖ Phân üng Liebermann:
Hôa tan càn bâng 0,5ml anhydrid acetic Lâc dêu Nghiêng thành ông nghiêm 45° Thêm 0,5ml H2S04 dâc theo thành ông nghiêm Mât tiêp xüc giûa 2 lôp chât long thây xuât hiên 1 vông tim dô Lâc nhe, lôp chât long phia trên cô màu xanh nhat Phân ung duong tmh
❖ Phân ung Baljet:
Hôa tan càn bâng 0,5ml ethanol 90° Làc dêu Nhô tùng giot thuôc thü Baljet vùa pha (acid picric:NaOH 10% = 1:9) thây xuât hiên màu dô da