Đánh giá mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ lớp 5 tuổi ở trường mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc (KL07321)

Là một giáo viên mầm non tương lai với những kiến thức, lý luận đã được tiếp thu trong quá trình học tập tại khoa GDTH, trường ĐHSPHN2 qua những kiến thức thực tế các kì kiến tập - thực

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

NGUYỄN THỊ THANH VÂN

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HÌNH THÀNH THÓI QUEN VỆ SINH THÂN THỂ CỦA TRẺ LỚP 5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON NGÔ QUYỀN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên nghành: Chăm sóc vệ sinh trẻ em

HÀ NỘI - 2015

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHOA GIÁO DỤC TIỂU HỌC

NGUYỄN THỊ THANH VÂN

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HÌNH THÀNH

THÓI QUEN VỆ SINH THÂN THỂ CỦA TRẺ LỚP 5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON NGÔ QUYỀN – VĨNH YÊN – VĨNH PHÚC

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên nghành: Chăm sóc vệ sinh trẻ em

Người hướng dẫn khoa học: ThS DƯƠNG THỊ THANH THẢO

HÀ NỘI - 2015

LỜI CẢM ƠN

Em xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc với

ThS Dương Thị Thanh Thảo, người đã tận tình hướng dẫn, động viên giúp

đỡ em trong suốt quá trình làm khoá luận

Em xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trường ĐHSP Hà Nội 2, các thầy cô Khoa Giáo dục tiểu học đã giúp đỡ em trong suốt quá trình học tập tại trường và tạo điều kiện cho em thực hiện khoá luận tốt nghiệp

Xin được cảm ơn sự hợp tác, giúp đỡ của ban giám thị, các thầy cô giáo cùng bạn bè, đồng nghiệp và các cháu ở lớp 5 tuổi B trường Mầm non Ngô Quyền - Vĩnh Yên - Vĩnh Phúc đã tạo điều kiện cho em khảo sát thực trạng và thực nghiệm sư phạm

Cuối cùng em xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè đã luôn nhiệt tình, giúp đỡ, động viên, quan tâm tiếp thêm niềm tin và nghị lực cho em trong suốt thời kì học tập, nghiên cứu và hoàn thành khoá luận

Trong quá trình nghiên cứu không tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế Kính mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà nội, ngày tháng năm2015

Người thực hiện

Nguyễn Thị Thanh Vân

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi với

sự hướng dẫn tận tình của ThS Dương Thị Thanh Thảo, những thông tin,

số liệu và kết quả trong khoá luận là hoàn toàn trung thực Đề tài cũng chưa được công bố trong bất kì một công trình khoa học nào

Hà nội, ngày tháng năm2015

Người thực hiện

Nguyễn Thị Thanh Vân

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu 3

4 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

5 Phạm vi nghiên cứu 3

6 Giả thuyết khoa học 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Đóng góp của đề tài 4

NỘI DUNG 5

CHƯƠNG 1 5

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 5

1.1 Cơ sở lý luận 5

1.1.1 Thói quen vệ sinh 5

1.1.2 Vệ sinh thân thể 6

1.1.3 Đặc điểm của trẻ 5 tuổi………8

1.2 Cơ sở thực tiễn 10

1.2.1 Khảo sát sự nhận thức của trẻ 10

1.2.2 Khảo sát việc thực hiện thói quen của trẻ 10

CHƯƠNG 2 11

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HÌNH THÀNH THÓI QUEN VỆ SINH THÂN THỂ CỦA TRẺ 5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON NGÔ QUYỀN 11

2.1 Mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi 11

2.1.1 Thói quen rửa mặt 11

2.1.2 Thói quen rửa tay 12

2.1.3 Thói quen đánh răng 13

2.1.4 Thói quen chải tóc 14

2.1.5 Thói quen mặc quần áo sạch sẽ 15

2.2 Biện pháp nhằm nâng cao mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ lớp 5 tuổi ở trường Mầm non Ngô Quyền 16

2.2.1 Thông qua hoạt động học tập 16

2.2.2 Thông qua hoạt động vui chơi 17

2.2.3 Thông qua chế độ sinh hoạt hàng ngày 17

2.2.4 Phối hợp với gia đình 18

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM KHOA HỌC 19

3.1 Mục đích thực nghiệm 19

3.2 Đối tượng thực nghiệm 19

3.3 Nội dung và phương pháp thực nghiệm 19

3.3.1 Thói quen rửa mặt 19

3.3.2 Thói quen rửa tay 21

3.3.3 Thói quen đánh răng 23

3.3.4 Thói quen chải tóc 26

3.3.5 Thói quen mặc quần áo sạch sẽ 27

3.4 Kết quả thực nghiệm 29

3.4.1 Thói quen rửa mặt 29

3.4.2 Thói quen rửa tay 30

3.4.3 Thói quen đánh răng 32

3.4.4 Thói quen chải tóc 33

3.4.5 Thói quen mặc quần áo sạch sẽ 34

36

TÀI LIỆU THAM KHẢO 38

Công tác giáo dục ngày nay càng được quan tâm, chú trọng Đặc biệt là bậc học Mầm non, bởi đây là bậc học nền tảng, nhằm hình thành cho trẻ những kiến thức, kĩ năng đầu tiên cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, thể chất, thẩm mĩ, và những kĩ năng cơ bản để trẻ học tiếp bậc học phổ thông Ở bậc học này, công việc của giáo viên không đơn thuần là việc dạy trẻ kiến thức mà còn chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ từng bữa ăn, giấc ngủ.Vậy nên việc chăm sóc vệ sinh cho trẻ là vô cùng cần thiết và quan trọng

Thói quen vệ sinh thân thể là một trong những bài học và yêu cầu cần thiết đối với người có văn hoá, văn minh, mà người lớn cần hình thành cho trẻ ngay ở giai đoạn tuổi mầm non Đồng thời, đây cũng là một trong những nhiệm vụ đặt ra hàng đầu của giáo dục mầm non để chăm sóc, bảo vệ sức khoẻ cho trẻ, nhằm nâng cao thể lực Giúp trẻ tránh được các bệnh truyền nhiễm, lây truyền, bệnh tật, đảm bảo sức khoẻ tốt cho trẻ, đồng thời phát triển nhận thức, hình thành thói quen giữ gìn vệ sinh thân thể cho bản thân, giúp trẻ

có thể tham gia các hoạt động khác như học tập, vui chơi, lao động, góp phần phát triển toàn diện nhân cách cho trẻ

2

Trên thực tế thói quen vệ sinh thân thể của trẻ chưa được tốt, trẻ chưa tự mình làm tốt công việc vệ sinh thân thể hoặc bố mẹ và người thân trong gia đình chưa cho trẻ hiểu rõ tầm quan trọng của việc vệ sinh thân thể trẻ chưa làm tốt và hình thành được các kĩ năng, kĩ xảo tự phục vụ

Giáo viên chưa cụ thể, chi tiết trong việc giáo dục vệ sinh thân thể, làm còn qua loa, chưa chú ý hướng dẫn trẻ thực hiện các hành động sao cho đúng

Do đó, trẻ còn vụng về trong các hành vi vệ sinh thân thể - hành vi tự phục

vụ, làm ảnh hưởng đến chất lượng giáo dục

Vì vậy, nếu làm tốt vấn đề chăm sóc vệ sinh thân thể cho trẻ sẽ giúp trẻ hình thành được những thói quen vệ sinh, tự phục vụ, giúp trẻ phát triển cơ thể một cách toàn diện

Là một giáo viên mầm non tương lai với những kiến thức, lý luận đã được tiếp thu trong quá trình học tập tại khoa GDTH, trường ĐHSPHN2 qua những kiến thức thực tế các kì kiến tập - thực tập tại trường Mầm non Xuân Hoà – Phúc Yên – Vĩnh Phúc, trường Mầm non Ngô Quyền –Vĩnh Yên –

Vĩnh Phúc, tôi nhận thấy việc nghiên cứu đề tài “ Đánh giá mức độ hình

thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi ở trường Mầm non Ngô Quyền –Vĩnh Yên –Vĩnh Phúc”, là một việc làm cần thiết và ý nghĩa cho

việc tích luỹ kinh nghiệm, kiến thức cho bản thân, đồng thời sẽ giúp trẻ hình thành được những kỹ năng, kỹ xảo vệ sinh thân thể

3

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi ở trường Mầm non Ngô Quyền

- Khách thể nghiên cứu: Thói quen vệ sinh thân thể của trẻ mầm non

4 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xác định cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đánh gía mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi

- Đánh giá mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi ở trường Mầm non Ngô Quyền được tiến hành theo 5 nội dung sau: Thói quen rửa mặt, thói quen rửa tay, thói quen đánh răng, thói quen chải tóc, thói quen

ăn mặc quần áo sạch sẽ

- Đề xuất những biện pháp để nâng cao mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi ở trường Mầm non Ngô Quyền

5 Phạm vi nghiên cứu

- Nghiên cứu thói quen vệ sinh thân thể cuả trẻ 5 tuổi

Địa điểm: Lớp 5 tuổi B trường Mầm non Ngô Quyền – Vĩnh Yên – Vĩnh Phúc

- Số lượng trẻ nghiên cứu: 30 trẻ

6 Giả thuyết khoa học

Nếu xác định được thực trạng của mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi, đồng thời đề ra những biện pháp giáo dục phù hợp thì

sẽ nâng cao chất lượng vệ sinh thân thể của trẻ

7 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu lí luận: Phân tích, tổng hợp tài liệu

- Phương pháp nghiên cứu thực tiễn: Điều tra, thực nghiệm, thống kê, tổng kết kinh nghiệm

5

NỘI DUNG CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 1.1 Cơ sở lý luận

1.1.1 Thói quen vệ sinh

Thói quen vệ sinh được hình thành từ kĩ xảo Vì vậy, để xác định khái niệm “Thói quen vệ sinh” và hiểu được quá trình hình thành thói quen vệ

sinh này ở trẻ cần tìm hiểu về khái niệm kĩ xảo

+ Kĩ xảo là những hành động tự động hoá, nhưng trong quá trình hình thành nhất thiết phải có sự tham gia của ý thức Trong quá trình hoạt động kĩ xảo cần được củng cố và hoàn thiện

Kĩ xảo được hình thành và củng cố qua 3 giai đoạn:

Giai đoạn I: Trẻ hiểu cách làm Trẻ cần phải hiểu mỗi hành động gồm

những thao tác nào? Các thao tác đó diễn ra theo trình tự nào? Cách tiến hành mỗi thao tác cụ thể ?

Giai đoạn II: Hình thành kĩ năng Trẻ biết vận dụng các tri thức đã có để

tiến hành một hoạt động cụ thể nào đó, đòi hỏi sự tập trung chú ý, có sự nỗ lực ý chí và biết vượt qua khó khăn

Giai đoạn III: Hình thành kĩ xảo Trẻ biết biến các hành động ý chí thành

các hành động tự động hoá bằng cách luyện tập nhiều lần giảm tối thiểu sự tham gia của ý thức vào hành động

+ Thói quen vệ sinh: Thói quen thường dùng để chỉ những hành động

của cá nhân được diễn ra trong điều kiện ổn định về thời gian, không gian và quan hệ xã hội nhất định Thói quen có nội dung tâm lí ổn định và thường gắn với nhu cầu cá nhân Khi trở thành thói quen mọi hoạt động tâm lí thường trở nên cố định, cân bằng và khó loại bỏ [3 ]

6

1.1.2 Vệ sinh thân thể

Là những hành động hướng tới việc vệ sinh thân thể, đã được tự động một phần trên cơ sở hình thành các định hình động lực bền vững (thực chất là các phản xạ có điều kiện) trên vỏ não nhờ quá trình lặp lại thường xuyên

có hệ thống [3]

Các tiêu chí đánh giá thói quen vệ sinh của trẻ ở trường mầm non

Theo Bloom, mục tiêu giáo dục con người thường thực hiện trên ba lĩnh vực: Nhận thức, Kĩ năng, Thái độ

Trong giáo dục, việc đánh giá không chỉ nhằm mục đích xác định kết quả giáo dục đã đạt được, mà cần phải quan tâm đến những tiến bộ đã đạt được ở trẻ sau một thời gian nhất định, phát hiện những khó khăn của trẻ, đánh giá sự phù hợp của nội dung và việc sử dụng các biện pháp giáo dục

Do vậy, khi đánh giá thói quen văn hoá vệ sinh của trẻ Cần phải tìm hiểu mức độ nhận thức và thực hiện của trẻ để có thể tìm ra những tác động giáo dục phù hợp với chúng

Các tiêu chí được xác định phải bao quát được mọi khía cạnh của vấn đề đánh giá, phải độc lập với nhau nhưng lại cho phép có thể kiểm tra nhiều tiêu chí cùng một lúc

 Các tiêu chí đánh giá sự nhận thức:

- Nhận biết được hành động vệ sinh

- Biết được các yêu cầu của hành động vệ sinh

- Hiểu được cách thể hiện hành động vệ sinh

- Hiểu được ý nghĩa của hành động vệ sinh

 Các tiêu chí đánh giá việc thực hiện:

- Tính tự giác của hành động

- Tính đúng đắn của hành động

- Mức độ thành thạo của hành động

Loại trung bình (3 điểm): Có biết về hành động, biết các yêu cầu đối với hành động trong một số tình huống quen thuộc, chưa hiểu ý nghĩa của hành động

Loại yếu (2 điểm): Có biết về hành động, nêu ra các yêu cầu của hành động không phù hợp với tình huống cụ thể

Loại kém (1 điểm): Không biết các hành động văn hoá vệ sinh

b Thang đánh giá việc thực hiện

Loại tốt (5 điểm): Thực hiện đúng các yêu cầu của hành động, thực hiện một cách tự giác, thể hiện thái độ đúng, thực hiện thành thạo

Loại khá (4 điểm): Thực hiện đúng các yêu cầu của hành động, tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc, có thể hiện thái độ đúng, thực hiện tương đối thành thạo

Loại trung bình (3 điểm): Thực hiện đúng các yêu cầu của hành động, tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc hoặc khi có mặt của giáo viên, có cố gắng thể hiện thái độ đúng, thực hiện chưa thành thạo

Loại yếu (2 điểm): Trong những tình huống quen thuộc, khi được giáo viên nhắc nhở, có cố gắng thực hiện một số yêu cầu đối với hành động, nhưng thể hiện thái độ không đúng

Loại kém (1 điểm): Không thực hiện hành động văn hoá vệ sinh [3]

8

1.1.3 Đặc điểm của trẻ 5 tuổi

Trẻ như một thực thế tích hợp và trẻ cũng sống, lĩnh hội kiến thức trong một môi trường mà ở đó tất cả các yếu tố tự nhiên - xã hội và khoa học đan quyện, hoà quyện vào nhau thành một thể thống nhất cho nên sựu phát triển tâm – sinh lí của trẻ em cũng diễn ra trong một khối thống nhất, chúng đan xen, thâm nhập, hoà quyện vào nhau Muốn giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ cần dựa vào đặc điểm tâm – sinh lí của bản thân trẻ để việc giáo dục đạt hiệu quả cao, giúp hoàn thiện bản thân trẻ

- Đặc điểm tâm lí

+ Bước qua giai đoạn khủng hoảng của trẻ lên 3 và bắt đầu hình thành ý thức bản ngã Trẻ tư duy độc lập hơn, không cần thao tác trực tiếp với đồ vật quá nhiều, ở trẻ hình thành tư duy trực quan hình tượng rõ nét

+ Trẻ mong muốn làm được những việc như người lớn nhưng bản thân trẻ lại chưa đủ khả năng để thực hiện, lúc này trẻ có nhu cầu chơi trong nhóm bạn Trẻ 5 tuổi bắt đầu có ý thức chan hoà với bạn cùng chơi Biết tuân thủ luật chơi, chia sẻ đồ chơi Biết thiết lập mối quan hệ rộng rãi và phong phú với bạn cùng trang lứa, nếu ở độ tuổi trước chỉ 2 bạn chơi đóng vai mẹ - con, nhưng đến độ tuổi này các bạn cùng hợp nhau lại để chơi trò gia đình với các vai, ông, bà, bố, mẹ, con Vì thế ở lứa tuổi này tâm tư của trẻ được bộc lộ ra ngoài, người lớn dễ dàng biết trẻ đang vui hay đang buồn, giai đoạn này đời sống tình cảm của trẻ được phong phú và sâu sắc hơn và trẻ thường tỏ ra quan tâm, an ủi nguời khác

+ Trẻ có khả năng lao động tự phục vụ cho bản thân và mong muốn giúp

đỡ cho người khác, hoà nhập với cộng đồng, vui chơi đoàn kết với bạn bè, biết thể hiện tình cảm với mọi người xung quanh một cách đúng mực

+ Trẻ biết nói câu dài, nói lời hay, thích ca hát, nghe hát, nghe nhạc, biết bộc lộ cảm xúc trước vẻ đẹp trước các sự vật, hiện tượng xung quanh

9

+ Trẻ đã biết yêu cái thiện, gét cái ác, thích tưởng tượng Do vậy trẻ thường rất thích những câu chuyện cổ tích, và thích “ bịa” những câu chuyện giả mà như thật để kể cho mọi người

+ Trẻ đã xuất hiện ý thức về nhận biết giới tính

- Bé gái ở độ tuổi này ý thức được rằng mình là gái, sau sẽ trở thành một người như mẹ Từ đó, bé gái lấy hình tượng của người mẹ để làm mẫu chỉ dẫn cho mình, học cách đối xử, và học cách nội trợ của mẹ

- Bé trai cũng ý thức được sau này lớn lên sẽ là trai Vì thế mà từng động tác, cử chỉ bé đều cố gắng làm giống như bố Đương nhiên khi nhu cầu tự tích luỹ ở một mức độ nào đó cũng bắt chước luôn cả hành động cử chỉ cả cha, lẫn

mẹ, cho nên qua con trẻ có thể nhìn thấy hình ảnh của cả cha lẫn mẹ [5]

- Đặc điểm sinh lý

Sự phát triển cơ thể trẻ diễn ra chậm hơn giai đoạn trước về số lượng Chiều cao trung bình hàng năm tăng được từ 5-8 cm, cân nặng trung bình hàng năm tăng từ 1-1,5kg Có sự thay đổi rõ rệt về chất lượng phát triển + Hệ tiêu hoá ngày càng hoàn thiện, quá trình hình thành men tiêu hoá được tăng cường, sự hấp thụ thức ăn ngày càng tốt hơn

+ Hệ thần kinh ngày càng phát triển, khả năng hoạt động của các tế bào thần kinh tăng lên, quá trình cảm ứng ở võ não phát triển, trẻ có thể tiến hành hoạt động trong thời gian lâu hơn

+ Hệ cơ xương hoàn thiện dần, các mô cơ ngày càng phát triển , cơ quan điều khiển vận động được tăng cường…Do vậy, trẻ có thể tiến hành hoạt động đòi hỏi sự phối hợp khéo léo của tay, chân, thân (chạy, nhảy, vẽ, nặn, cắt, dán )

+ Cơ quan phát âm cũng phát triển và hoàn thiện dần ở giai đoạn này, ngôn ngữ đóng vai trò quan trọng trong việc điều khiển hành vi của trẻ [3,6]

- Đặc điểm bệnh lý

10

Bệnh tật của trẻ ở giai đoạn này giảm đi rõ rệt, các bệnh về đường tiêu hoá ít gặp hơn, tuy nhiên trẻ hay mắc các bệnh về đường nhiễm khuẩn do tiếp xúc như viêm phế quản, các bệnh dị ứng, hen, thấp, mề đay…[3]

1.2 Cơ sở thực tiễn

Để đánh giá thói quen vệ sinh thân thể của trẻ, chúng tôi đã sử dụng nhiều phương pháp thu thập thông tin: Phỏng vấn trao đổi với trẻ, quan sát hành vi của trẻ trong các hoạt động hàng ngày, tạo tình huống giáo dục Đồng thời, kết hợp với giáo viên và phụ huynh để biết thêm thông tin về trẻ Kết quả thu được sẽ được xử lý bằng toán thống kê

1.2.1 Khảo sát sự nhận thức của trẻ

Được tiến hành riêng với từng trẻ Người kiểm tra tạo tâm trạng thoải mái cho trẻ dễ hoà vào công việc sắp thực hiện bằng các câu chào, hỏi thăm trẻ Khi trẻ thoải mái, sẵn sàng mới giới thiệu công việc Người kiểm tra đặt

ra các câu hỏi để xác định trẻ biết gì về các thói quen vệ sinh thân thể:

- Tại sao cần phải làm việc đó?

- Cách làm việc đó như thế nào?

- Khi nào cần phải làm việc đó?

1.2.2 Khảo sát việc thực hiện thói quen của trẻ

Được thực hiện bằng cách quan sát hoạt động và sinh hoạt hàng ngày của trẻ tại trường mầm non

Mỗi loại thói quen cần tạo điều kiện cho trẻ thực hiện ít nhất 3 lần Nếu không có cơ hội quan sát đủ số lần, người kiểm tra tạo ra các tình huống cho trẻ tự giải quyết, ngoài ra, kết quả khảo sát còn được xem xét thêm thông qua trao đổi với giáo viên và phụ huynh

11

CHƯƠNG 2 ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ HÌNH THÀNH THÓI QUEN VỆ SINH THÂN THỂ CỦA TRẺ 5 TUỔI Ở TRƯỜNG MẦM NON NGÔ QUYỀN 2.1 Mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi

2.1.1 Thói quen rửa mặt

Qua nghiên cứu thói quen rửa mặt ở trẻ lớp 5 tuổi trường Mầm non Ngô Quyền, chúng tôi thu được kết quả thể hiện qua bảng 2.1

Bảng 2.1 Kết quả hình thành thói quen rửa mặt của trẻ

Nhận thức: Trẻ ở độ tuổi này đã biết nhận thức về thói quen rửa mặt,

trẻ đã nhận thức được rửa mặt là thói quen hàng ngày, trước khi ngủ dậy, đi học, khi mặt bẩn chúng ta phải rửa mặt Tuy nhiên số trẻ đạt loại tốt chỉ chiếm 33,3% hiểu cách thể hiện, hiểu ý nghĩa của hành động Nhưng đa số trẻ đạt loại khá chiếm 53,3% là có biết về hành động, biết các yêu cầu đối với hành động đó, hiểu cách thể hiện hành động trong một số tình huống quen thuộc, hoặc khi được giáo viên gợi ý, 3,3% số trẻ đạt trung bình là có biết về hành động, biết các yêu cầu đối với hành động, và hiểu cách thể hiện hành động trong một số tình huống quen thuộc, chưa hiểu ý nghĩa của hành động Không có trẻ nào bị yếu, nhưng số trẻ không biết các hành động văn hoá vệ sinh chiếm 10%

12

Thực hiện: Ở giai đoạn này trẻ đã biết tự phục vụ bản thân, làm những

công việc như người lớn nhưng trẻ mới chỉ dừng lại ở khả năng nhận thức hành động, còn khả năng thực hiện các hành động chưa được tốt, 10% số trẻ đạt loại tốt, biết thể hiện đúng yêu cầu của hành động, thực hiện tự giác, thể hiện thái độ đúng và tương đối thành thạo, 36,67% trẻ đạt loại khá tự giác thực hiện trong một tình huống quen thuộc, có thể hiện thái độ đúng, thực hiện tương đối thành thạo, 43,3% số trẻ đạt trung bình tự giác thực hiện hành động trong một số tình huống quen thuộc hoặc khi có mặt của giáo viên, thực hiện chưa thành thạo, 3,3% số trẻ đạt loại yếu, có cố gắng thực hiện yêu cầu với hành động, nhưng thể hiện thái độ không thoải mái, 6,67% số trẻ bị kém, không thực hiện hành động văn hoá vệ sinh

2.1.2 Thói quen rửa tay

Kết quả thu được về thói quen rửa tay thể hiện ở bảng 2.2

Bảng 2.2 Kết quả hình thành thói quen rửa tay cho trẻ

Nhận thức: Trẻ ở độ tuổi này nhận thức về thói quen rửa tay còn chậm,

và thường do gia đình nhắc nhở trẻ rửa tay, trẻ đạt loại tốt chỉ chiếm 10% là biết rõ các yêu cầu đối với hành động đó, hiểu cách thể hiện, hiểu ý nghĩa của hành động Phần lớn trẻ đạt loại khá 66,67% hiểu cách thể hiện hành động trong một số tình huống quen thuộc, có thể hiểu được ý nghĩa của hành động khi được giáo viên gợi ý, 6,67% số trẻ đạt loại trung bình là hiểu cách

13

thể hiện hành động trong một số tình huống quen thuộc, chưa hiểu ý nghĩa của hành động, 3,3% số trẻ đạt loại yếu, đưa ra các hành động không phù hợp với tình huống cụ thể, 13,3% số trẻ bị kém, không biết các hành động văn hoá vệ sinh

Thực hiện: Trẻ ở độ tuổi này khả năng thực hiện các thói quen còn

chậm Chỉ 6,67% số trẻ đạt loại tốt là thực hiện hành động một cách tự giác, thể hiện thái độ đúng, thực hiện thành thạo, 33,3% số trẻ đạt loại khá biết tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc, có thể hiện thái

độ đúng, thực hiện tương đối thành thạo Số trẻ trung bình chiếm tỉ lệ cao tới 40% , tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc hoặc khi có mặt của giáo viên, cố gắng thể hiện thái độ đúng, nhưng thực hiện chưa thành thạo 6,67% số trẻ đạt loại yếu, cố gắng thực hiện một số yêu cầu, nhưng thể hiện thái độ không đúng 13,3% số trẻ bị kém, không thực hiện hành động văn hoá vệ sinh

2.1.3 Thói quen đánh răng

Kết quả thu được về thói quen đánh răng thể hiện qua bảng 2.3

Bảng 2.3 Kết quả hình thành thói quen đánh răng cho trẻ

hiện 0/30 0 7/30 23,3 15/30 50 7/30 23,3 1/30 3,3

Kết quả bảng 2.3 cho ta thấy mức độ hình thành thói quen đánh răng của trẻ đạt được là:

Nhận thức: Trong giai đoạn này khả năng nhận thức về thói quen đánh

răng của trẻ đã được nhận thức từ lứa tuổi trước, nhưng không có trẻ nào đạt

Thực hiện: Tỉ lệ trẻ đạt loại khá chiếm 23,3% Phần lớn số trẻ đạt loại

trung bình chiếm 50 %, tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc hoặc khi có giáo viên gợi ý Số trẻ đạt loại yếu chiếm tỉ lệ cao 23,3% có cố gắng thực hiện một số yêu cầu đối với hành động, nhưng thể hiện thái độ không đúng 3,3% số trẻ bị loại kém

2.1.4 Thói quen chải tóc

Kết quả thu được về thói quen chải tóc thể hiện trong bảng 2.4

Bảng 2.4 Kết quả hình thành thói quen chải tóc cho trẻ

Nhận thức: Từ những độ tuổi trước, trẻ đã có ý thức về thói quen chải

tóc, biết khi nào cần chải tóc, chải tóc để làm gì, nhưng số trẻ đạt loại tốt chỉ chiếm 16,67%, hiểu cách thể hiện, hiểu ý nghĩa của hành động Số trẻ đạt loại khá chiếm tỉ lệ cao tới 70%, hiểu cách thể hiện hành động trong một số tình huống quen thuộc, hoặc khi có sự gợi ý của giáo viên Không có trẻ nào đạt loại yếu, nhưng số trẻ đạt loại kém chiếm 6,67% không biết các hành động văn hoá vệ sinh

15

Thực hiện: Trẻ đã nhận thức được về thói quen chải tóc, nhưng về khả

năng thực hiên của trẻ còn lóng ngóng, chưa thành thạo 6,67% số trẻ đạt loại tốt thực hiện một cách tự giác, thể hiện thái độ đúng, thực hiện thành thạo 30% số trẻ đạt loại khá biết tự giác thực hiện trong một số tình huống quen thuộc, thể hiện tương đối thành thạo Số trẻ đạt mức trung bình chiếm tỉ lệ 36,67%, biết thực hiện trong một số tình huống quen thuộc hoặc khi có gợi ý của giáo viên, thực hiện chưa thành thạo, 20% số trẻ đạt loại yếu có cố gắng thực hiện một số yêu cầu đối với hành động, nhưng thể hiện thái độ không đúng, 6,67% số trẻ đạt loại kém

2.1.5 Thói quen mặc quần áo sạch sẽ

Kết quả thu được về thói quen mặc quần áo sạch sẽ thể hiện ở bảng 2.5

Bảng 2.5 Kết quả hình thành thói quen mặc quần áo sạch sẽ của trẻ

Nhận thức: Đa số trẻ ở độ tuổi này đều có nhận thức về thói quen mặc

quần áo sạch sẽ, nhận thức được khi nào cần mặc, thay quần áo, mặc như thế nào? Nhưng số trẻ đạt loại tốt hiểu cách thể hiện, hiểu ý nghĩa của hành động chiếm 16,67% Đa số trẻ đạt loại khá hiểu cách thể hiện hành động trong một

số tình huống quen thuộc, hoặc khi có sự gợi ý của giáo viên chiếm 56,67%

Số trẻ đạt loại trung bình chiếm 6,67% 10% số trẻ bị yếu và tương đương với

số trẻ đạt loại kém

Thực hiện: Khả năng thực hiện thói quen của trẻ còn kém, số trẻ đạt loại

tốt chỉ chiếm 6,67% biết thực hiện một cách tự giác, thể hiện thái độ đúng,

16

thực hiện thành thạo 36,67% số trẻ đạt loại khá, tự giác thực hiện trong một

số tình huống quen thuộc, thực hiện tương đối thành thạo Số trẻ đạt loại trung bình chiếm 33,3% biết thực hiện trong một số tình huống quen thuộc hoặc khi

có mặt của giáo viên, thực hiện chưa thành thạo 10% số trẻ đạt loại yếu và 13,3% số trẻ đạt loại kém, không thực hiện hành động văn hoá vệ sinh

Kết luận chung: Qua quá trình nghiên cứu về việc hình thành thói

quen vệ sinh thân thể, chúng tôi đánh giá trẻ đã biết làm chủ yếu ở mức độ khá và trung bình, tỉ lệ tốt chiếm số lượng ít, vẫn còn rất nhiều trẻ đạt ở mức yếu, kém

2.2 Biện pháp nhằm nâng cao mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ lớp 5 tuổi ở trường Mầm non Ngô Quyền

Qua việc đánh giá mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ lớp 5 tuổi ở trường Mầm non Ngô Quyền, chúng tôi đã đề ra một số biện pháp nhằm nâng cao mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể

2.2.1 Thông qua hoạt động học tập

Việc giáo dục thói quen vệ sinh không nên tiến hành trên một tiết học riêng biệt, mà phải tiến hành dưới phương thức lồng ghép, tích hợp vào các tiết học ở các mức độ khác nhau (liên hệ, lồng ghép, tích hợp) thực ra việc liên hệ, lồng ghép, tích hợp không có sự khác nhau về bản chất mà chỉ là sự khác nhau về mức độ đưa các nội dung giáo dục vệ sinh vào tiết học

Đối với trẻ 5 tuổi, do các trẻ đã biết được các yêu cầu của hành động

vệ sinh, hiểu được các hành động, nên việc giáo dục thói quen vệ sinh chủ yếu là việc thực hiện hành động vệ sinh Do đó, nói chung các thói quen vệ sinh thân thể được lồng ghép phụ thuộc vào nội dung cụ thể của hoạt động học tập, cần tránh các biện pháp khai thác hoạt động học tập một cách máy

mó, quá sơ sài, mang tính hình thức hoặc quá tải làm rối loạn nội dung chính của hoạt động học tập

17

2.2.2 Thông qua hoạt động vui chơi

Vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo và nó có vai trò quan trọng đối với việc hình thành nhân cách trẻ nói chung, giáo dục thói quen vệ sinh nói riêng Bởi vì, chơi là quá trình trẻ học làm người, trải nghiệm những xúc cảm tình cảm, hành vi của con người qua các vai khác nhau Do vậy, những yếu tố đạo đức xuất hiện ngay trong bản thân trẻ một cách tích cực chứ không phải dưới lời nói trìu tượng và nó có tác dụng hình thành động cơ đúng cho trẻ Trò chơi nào cũng bao gồm hai mặt: Kĩ thuật ( bao gồm các thao tác – lôgíc của hành vi vai chơi ) và động cơ chơi ( tức là ý) Như vậy, mong muốn được đóng các vai khác nhau sẽ thôi thúc trẻ cố gắng thực hiện tốt vai, nghĩa

là thực hiện cái ý nghĩa của trò chơi Việc thoả mãn nhu cầu chơi đã kích thích trẻ tích cực thực hiện tốt vai Tham gia vào trò chơi là quá trình trẻ tiếp nhận tri thức một cách tự nhiên, không bị ép buộc Do vậy, khi chơi trẻ có thể lĩnh hội tri thức, kĩ năng và tạo được những xúc cảm, tình cảm nhất định

 Nội dung giáo dục thói quen vệ sinh phụ thuộc vào chủ đề chơi (các chủ đề: “ Gia đình”, “ Cửa hàng bách hoá”, “ Trường học”, “ Bệnh viện”) Dựa vào chủ đề chơi và mức độ hình thành thói quen của trẻ có thể xác định nội dung giáo dục vệ sinh trong trò chơi của trẻ

2.2.3 Thông qua chế độ sinh hoạt hàng ngày

Tổ chức chế độ sinh hoạt chính là tổ chức cuộc sống của trẻ và bằng chính cuộc sống đó mà giáo dục trẻ em Do vậy, cần phải tổ chức cuộc sống của trẻ như một chỉnh thể, nhằm phát triển trẻ theo phương hướng và mục tiêu

mà xã hội đòi hỏi Hơn nữa, cuộc sống của trẻ luôn vận động và phát triển, nên những gì giáo dục trẻ phải mới mẻ, thân thiết với cuộc sống hiện tại và cần thiết cho tương lại của chúng

 Nội dung giáo dục thói quen vệ sinh trong cuộc sống hàng ngày phụ thuộc vào nội dung hoạt động và sinh hoạt của trẻ Muốn xác định nội

18

dung giáo dục cụ thể cần phân tích cuộc sống trẻ thành hệ thống các hoạt động, các mối quan hệ Từ đó, phân tích thành việc làm, các cách cư xử và các thao tác, cử chỉ…

2.2.4 Phối hợp với gia đình

Việc giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ chỉ có thể đạt hiệu quả nếu có sự phối hợp giáo dục giữa gia đình và nhà trường

 Trao đổi thường xuyên với gia đình được tiến hành trong thời gian đón và trả trẻ Có thể sử dụng các biện pháp trao đổi với gia đình như: Thông báo cho gia đình biết tình hình của trẻ ở lớp và qua gia đình có thể nắm được hành vi của trẻ ở nhà Từ đó tìm ra biện pháp tác động đến trẻ có hiệu quả, tìm hiểu điều kiện sống của trẻ nhằm đáp ứng các yêu cầu giáo dục

 Tổ chức các cuộc họp gia đình vào các kì họp đầu năm, giữa năm và cuối năm nhằm: Trao đổi với trẻ về nội dung, biện pháp giáo dục trẻ ở trường

và cùng thảo luận để tìm biện pháp khắc phục, định hướng những nội dung giáo dục tiếp theo

Tổ chức chuyên đề giáo dục thói quen vệ sinh cho gia đình nhằm nâng cao hiểu biết của gia đình về việc giáo dục vệ sinh cho trẻ, học tập kinh nghiệm điển hình về giáo dục thói quen vệ sinh cho trẻ, cùng trao đổi về các nội dung và biện pháp giáo dục trẻ

19

CHƯƠNG 3 THỰC NGHIỆM KHOA HỌC 3.1 Mục đích thực nghiệm

Trên cơ sở lí luận và thực tiễn, chúng tôi đã đề xuất ra một biện pháp nhằm nâng cao mức độ hình thành thói quen vệ sinh thân thể của trẻ 5 tuổi ở trường Mầm Non - Ngô Quyền - Vĩnh Yên - Vĩnh phúc Do đó, mục đích thực nghiệm là để kiểm chứng tính đúng đắn của giả thuyết khoa học và khẳng định tính khả thi của biện pháp đã đề xuất

3.3 Nội dung và phương pháp thực nghiệm

3.3.1 Thói quen rửa mặt

Để trẻ thực hiện tốt thói quen này, chúng tôi tiến hành giáo dục trẻ thông qua các hoạt động sau:

 Thông qua hoạt động học tập

Giờ học với chủ đề: Bản thân

Đề tài: Bài hát: “ Vì sao con mèo rửa mặt”

Chúng tôi lồng ghép giáo dục thói quen rửa mặt cho trẻ thông qua hoạt động đàm thoại, tìm hiểu nội dung bài hát, khi phân tích nội dung bài hát cần tích hợp nhắc lại thói quen rửa mặt cho trẻ

- Các con ơi, bạn mèo trong bài hát có chăm chỉ rửa mặt không?

- Nếu không rửa mặt bạn mèo sẽ bị làm sao?