Phân tích lợi ích và chi phí dự án nhà máy điện gió thanh phong tỉnh bến tre

PHỂN TệCH TÀI CHệNH ..... Phân tích mô ph ng Monte Carlo NPV kinh t .... Mô ph ng Monte Carlo NPV tài chính ..... Ch ng 5 phân tích tài chính và phân tích phân ph i... D án kh thi v tài

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan lu n v n này hoàn toàn do tôi th c hi n Các đo n trích d n và s li u s

d ng trong lu n v n đ u đ c d n ngu n và có đ chính xác cao nh t trong ph m vi hi u

bi t c a tôi Lu n v n này không nh t thi t ph n ánh quan đi m c a Tr ng i h c Kinh

t thành ph H Chí Minh hay Ch ng trình Gi ng d y Kinh t Fulbright

TP HCM, ngày 17 tháng 07 n m 2015

Tác gi

Nguy n Th Xuân An

L I C M N

Tr c h t, tôi xin g i l i c m n chân thành đ n các Th y đư tr c ti p giúp đ cho tôi

trong quá trình th c hi n đ tài Xin c m n Th y Lê Vi t Phú đư t n tình góp ý, khuy n

khích tôi hoàn thi n đ tài Xin c m n Th y Nguy n Xuân Thành đư đ nh h ng và ch

d n cho tôi ngay t nh ng bu i đ u th o lu n Seminar chính sách Xin c m n Th y

Hu nh Th Du đư dành nhi u th i gian gi ng gi i cho tôi hi u rõ h n v các v n đ trong

th m đ nh d án

K đ n, tôi xin g i l i c m n đ n t t c quý Th y Cô và cán b Ch ng trình Gi ng d y

Kinh t Fulbright đư mang l i cho tôi m t môi tr ng h c t p lỦ t ng v i nhi u ki n th c

b ích C m n t t c các anh ch b n bè khóa MPP6 đư cùng chia s và yêu th ng trong

th i gian h c t p t i ch ng trình

Cu i cùng, xin g i l i c m n đ n c quan và gia đình đư đ ng viên và t o đi u ki n thu n

l i cho tôi trong quá trình h c t p và hoàn thành lu n v n

TÓM T T

Nh m đ m b o ngu n cung ng đi n lâu dài và gi m thi u các tác h i đ n môi tr ng,

Chính ph ch tr ng s d ng n ng l ng tái t o nhi u h n n a, trong đó có đi n gió

ng th i, Chính ph c ng th hi n cam k t thúc đ y phát tri n đi n gió thông qua ban hành C ch h tr phát tri n các d án đi n gió v i nhi u u đưi v s d ng đ t, mi n

gi m thu nh p kh u, thu thu nh p doanh nghi p và bao tiêu ngu n đi n s n xu t ra v i

giá 7,8 cents/kWh Trong đó, EVN chi tr 6,8 cents/kWh, ngân sách tr c p cho EVN 1

cent/kWh thông qua Qu B o v Môi tr ng Vi t Nam

Tuy nhiên, đi n gió là l nh v c m i Vi t Nam và có chi phí đ u t r t cao nên vi c phát

tri n đi n gió g p ph i nhi u khó kh n nh : thi u s li u đo gió tin c y, thi u lao đ ng có chuyên môn, không có công ngh trong n c, c s h t ng kém, khó huy đ ng v n và

ch a có quy ho ch đi n gió đ y đ C ch h tr đư giúp gi m thi u nhi u r i ro cho các

d án đ u t phát tri n đi n gió nh : r i ro t giá, r i ro th tr ng, r i ro thay đ i chính

sách Các r i ro còn l i mà các d án có th g p ph i là r i ro th c hi n và r i ro chi tr c a

bên mua Do đó, dù s l ng d án đ ng kỦ đ u t nhi u nh ng ph n l n đ u d i hình

th c gi đ t và ch đ i đi u ch nh chính sách theo h ng có l i D án nhà máy đi n gió Thanh Phong là m t trong s đó

M c tiêu nghiên c u c a đ tài tài là xác đ nh tính kh thi c a d án trên c hai ph ng

di n kinh t và tài chính, t đó s góp thêm nh ng g i ý chính sách cho vi c đi u ch nh C

ch h tr phát tri n đi n gió phù h p v i b i c nh c a Vi t Nam

K t qu phân tích cho th y d án kh thi v kinh t v i NPV kinh t là 285,35 t đ ng

nh ng không kh thi v tài chính nên c n đ c Chính ph h tr đ c i thi n hi u qu tài

chính d án K t qu phân tích đ nh y xác đ nh các y u t nh h ng m nh đ n tính kh

thi tài chính d án là giá mua đi n, h s công su t, t ng m c đ u t và l m phát USD Theo đó, Chính ph có th t ng giá mua đi n t i thi u 10,38 cents/kWh đ giúp d án tr

nên kh thi v tài chính M t khác, phân tích phân ph i c ng ch ra Chính ph không nên

ti p t c tr giá cho đi n gió mà nên tính đ y đ giá mua đi n gió vào giá bán đi n đ khách hàng tiêu dùng đi n chi tr vì l i ích c a nhóm này r t l n ngay c khi chi tr toàn b cho giá đi n

Thông qua tình hu ng d án nhà máy đi n gió Thanh Phong và tình hình phát tri n đi n

gió hi n nay, đ tài đ a ra m t s khuy n ngh nh sau:

 V đi u ch nh C ch h tr phát tri n đi n gió: t ng giá mua đi n lên t 10,38 –

10,51 cents/kWh và b tr c p mua đi n gió cho EVN B sung n i dung Chính

ph b o lãnh chi tr cho EVN và đ a n i dung này vào H p đ ng mua bán đi n

 Kh c ph c các khó kh n trong đ u t phát tri n đi n gió thông qua các ho t đ ng

c th nh : công b k t qu đánh giá ti m n ng gió d i d ng b n đ tr c tuy n;

công b r ng rãi các quy ho ch đi n gió; xây d ng h t ng l i đi n phù h p v i các quy ho ch đi n gió; tìm ki m các ngu n v n vay u đưi; t ng d n t l n i đ a hóa và đ y m nh đào t o, nghiên c u v đi n gió

 Chính ph nên xem xét đ n khuy n khích phát tri n đi n gió quy mô nh đ có th

khai thác tài nguyên gió hi u qu h n

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

TÓM T T iii

M C L C v

DANH M C T VI T T T viii

DANH M C B NG xi

DANH M C HÌNH VÀ H P xii

DANH M C PH L C xiii

CH NG 1 GI I THI U 1

1.1.B i c nh nghiên c u 1

1.1.1.Lý do hình thành d án 1

1.1.2.LỦ do hình thành đ tài 3

1.2.M c tiêu nghiên c u 4

1.3.Câu h i nghiên c u 4

1.4.Ph m vi nghiên c u 4

1.5 B c c lu n v n 5

CH NG 2 TỊNH HỊNH PHÁT TRI N I N GIÓ VI T NAM 6

2.1.Ti m n ng đi n gió 6

2.2.C ch h tr phát tri n các d án đi n gió 7

2.3.Tình hình các d án đ u t 8

2.4.Các khó kh n trong đ u t phát tri n đi n gió 10

2.5 c đi m th tr ng đi n gió Vi t Nam 11

CH NG 3 MÔ T D ÁN VÀ KHUNG PHÂN TÍCH 14

3.1 Mô t d án 14

3.1.1.Gi i thi u chung 14

3.1.2.Thông s v n hành nhà máy 15

3.2.Khung phân tích 17

3.2.1.Phân tích kinh t 17

3.2.2.Phân tích tài chính 18

CH NG 4 PHỂN TệCH KINH T 19

4.1 Phân tích kinh t 19

4.1.1.Các thông s đ u vào c b n 19

4.1.2.L i ích kinh t c a d án 19

4.1.2.1 L i ích kinh t t đi n 19

4.1.2.2.L i ích kinh t t gi m phát th i CO2 20

4.1.2.3.Các ngo i tác tích c c 20

4.1.3 Chi phí kinh t c a d án 22

4.1.3.1.Chi phí đ u t ban đ u 22

4.1.3.2.Chi phí ho t đ ng 22

4.1.3.3.Các ngo i tác tiêu c c 24

4.1.4.Ngân l u kinh t c a d án 26

4.1.5.K t qu phân tích kinh t c a d án 26

4.2.Phân tích r i ro kinh t d án 27

4.2.1.Phân tích đ nh y 27

4.2.2.Mô ph ng Monte Carlo 29

CH NG 5 PHỂN TệCH TÀI CHệNH 30

5.1.Phân tích tài chính 30

5.1.1.Các thông s đ u vào phân tích tài chính 30

5.1.1.1.L m phát và giá 30

5.1.1.2.Chi phí đ u t ban đ u 30

5.1.1.3.Chi phí ho t đ ng 30

5.1.1.4.Ngu n v n và chi phí s d ng v n 30

5.1.1.5 Thu và kh u hao 31

5.1.1.6.Doanh thu c a d án 32

5.1.2.Báo cáo thu nh p 32

5.1.3 Báo cáo ngân l u 32

5.1.4.K t qu phân tích tài chính 34

5.2.Phân tích r i ro tài chính d án 34

5.2.1.Phân tích đ nh y 35

5.2.2.Phân tích k ch b n 37

5.2.3.Phân tích mô ph ng Monte Carlo 37

5.3.Phân tích phân ph i 38

CH NG 6 K T LU N VÀ KHUY N NGH CHÍNH SÁCH 41

6.1 K t lu n 41

6.2.Khuy n ngh chính sách 41

6.2.1.V đi u ch nh C ch h tr phát tri n các d án đi n gió 41

6.2.2 Kh c ph c các khó kh n trong đ u t phát tri n đi n gió 43

6.2.3.Thêm m t h ng đi cho phát tri n đi n gió 44

6.3.H n ch c a đ tài 45

TÀI LI U THAM KH O 46

PH L C 52

DANH M C T VI T T T

ADB Asian Development Bank Ngân hàng Phát tri n châu Á

Phát tri n N ng l ng s ch Châu Á

CAPM Capital Asset Pricing Model Mô hình đ nh giá tài s n v n

CERs Certified Emission Reductions Ch ng ch gi m phát th i khí nhà

kính

CIF Cost, Insurance and Freight Giá bao g m c c phí và b o hi m

DSCR Debt Service Coverage Ratio T l an toàn tr n

EOCC Economic Opportunity Cost of

EVN Vietnam Electricity T p đoàn i n l c Vi t Nam

EVNGENCO2 Power Generation Corporation 2 T ng công ty phát đi n 2

EVNIC Vietnam Investment and Power

Construction Company

Công ty C ph n đ u t và xây d ng

đi n l c Vi t Nam

FEP Foreign Exchange Premium Phí th ng ngo i h i

GIZ The Deutsche Gesellschaft für

Internationale Zusammenarbeit C quan H p tác Phát tri n c

GWEC Global Wind Energy Council H i đ ng N ng l ng gió toàn c u

IMF International monerary Fund Qu Ti n t Qu c t

IRENA International Renewable Energy

NPV Net Present Vaulue Giá tr hi n t i ròng

OECD Organization for Economic

Co-operation and Development

T ch c H p tác và Phát tri n Kinh

t

PECC3 Power Engineering Consulting

Joint Stock Company 3

Công ty C ph n t v n xây d ng

đi n 3

TNHH Trách nhi m h u h n

DANH M C B NG

B ng 2.1 Tóm t t các k t qu nghiên c u đánh giá ti m n ng đi n gió Vi t Nam 6

B ng 2.2 Các khó kh n trong đ u t phát tri n đi n gió 10

B ng 2.3 Các r i ro trong đ u t phát tri n đi n gió 12

B ng 4.1 Vi c làm trong ngành đi n gió (trên b ) 21

B ng 4.2 T ng h p h s chuy n đ i giá kinh t CF 23

B ng 4.3 Giá tr hoán chuy n 28

B ng 5.1 T l l m phát VN và USD t n m 2012 – 2020 30

B ng 5.2 K t qu phân tích tài chính 34

B ng 5.3 Giá tr hoán chuy n 36

B ng 5.4 K t qu phân tích k ch b n 37

B ng 5.5 Phân tích phân ph i 39

DANH M C HÌNH VÀ H P

Hình 1.1 C c u ngu n đi n n m 2013 2

Hình 3.1 C u trúc d án 14

Hình 3.2 V trí d án 16

Hình 4.1 C c u chi phí ho t đ ng c a nhà máy đi n gió 23

Hình 4.2 S thay đ i m c đ âm thanh do turbine gió t o ra theo kho ng cách 25

Hình 4.3 Ngân l u kinh t d án 26

Hình 4.4 Phân tích đ nh y m t chi u c a NPV kinh t theo thay đ i giá kinh t c a đi n, giá kinh t c a CO2, HSCS và TM T 28

Hình 4.5 K t qu mô ph ng NPV kinh t 29

Hình 5.1 Ngân l u t ng đ u t (danh ngh a) 33

Hình 5.2 Ngân l u ch đ u t (danh ngh a) 33

Hình 5.3 Phân tích đ nh y m t chi u c a NPV t ng đ u t theo thay đ i giá đi n, HSCS, TM T và l m phát 36

Hình 5.4 K t qu mô ph ng NPV t ng đ u t 38

Hình 5.5 K t qu mô ph ng NPV ch đ u t 38

H p 1 C ch h tr các d án đi n gió 8

DANH M C PH L C

Ph l c 1 c đi m các ngu n cung đi n c a Vi t Nam 52

Ph l c 2 T ng quan tình hình phát tri n đi n gió trên th gi i 54

Ph l c 3 Danh sách các d án đi n gió Vi t Nam 56

Ph l c 4 T ng h p tình tr ng các d án đi n gió Vi t Nam 68

Ph l c 5 Quy trình đ u t d án đi n gió 69

Ph l c 6 H s chuy n đ i t giá h i đoái kinh t 70

Ph l c 7 Danh sách các nhà máy đi n mi n Nam 71

Ph l c 8 Tính h s chuy n đ i giá kinh t CF c a các h ng m c chi phí 71

Ph l c 9 Chi phí đ u t tài chính và kinh t 74

Ph l c 10 Ngân l u kinh t d án 75

Ph l c 11 Phân tích đ nh y c a NPV kinh t 76

Ph l c 12 Phân tích mô ph ng Monte Carlo NPV kinh t 77

Ph l c 13 B ng ch s giá 80

Ph l c 14 L ch n vay 81

Ph l c 15 Tính chi phí v n ch s h u theo mô hình CAPM gián ti p 82

Ph l c 16 L ch kh u hao 83

Ph l c 17 Báo cáo thu nh p 84

Ph l c 18 Báo cáo ngân l u tài chính 86

Ph l c 19 K t qu phân tích tài chính 90

Ph l c 20 Phân tích đ nh y c a NPV tài chính 91

Ph l c 21 Mô ph ng Monte Carlo NPV tài chính 93

Ph l c 22 Phân tích phân ph i 97

Ph l c 23 Chi phí l p đ t, giá thành s n xu t và giá mua đi n gió các n c 103

N ng l ng là m t trong nh ng ngu n l c c b n c a n n kinh t nên phát tri n n ng

l ng b n v ng là m i quan tâm hàng đ u c a các qu c gia, trong đó có Vi t Nam

Song hành cùng t ng tr ng kinh t , nhu c u tiêu th đi n n ng c a Vi t Nam đư gia t ng

liên t c trong th i gian qua i n th ng ph m t 51,4 t kWh n m 20061t ng lên 128,4

t kWh n m 20142

, v i t c đ trung bình là 12%/n m, v t quá kh n ng cung ng c a h

th ng đi n, b ng ch ng là vi c c t đi n luân phiên vào mùa khô và nh p kh u đi n t Lào

và Trung Qu c

Trong khi đó, ngu n cung đi n n ng c a Vi t Nam ch y u là th y đi n và nhi t đi n (than,

khí, d u) Hình 1.1 th hi n c c u ngu n đi n n m 2013 Làm th y đi n ph i m t r ng, đây là ngu n phát ph thu c hoàn toàn vào tình hình th y v n và các chuyên gia c ng d

báo r ng ti m n ng th y đi n s đ c khai thác h t trong vài n m t i3

Phát tri n nhi t đi n

gây ô nhi m môi tr ng, ph i nh p kh u than nên ph thu c vào giá than th gi i H n n a,

nh ng tài nguyên không tái t o nh than đá, d u m , khí thiên nhiên c ng s c n d n c

đi m t ng ngu n cung đi n c a Vi t Nam đ c phân tích t i Ph l c 1

Nh m đ m b o ngu n cung ng đi n lâu dài và gi m thi u các tác h i đ n môi tr ng,

Chính ph ch tr ng s d ng n ng l ng tái t o (NLTT) nhi u h n n a, trong đó có đi n

gió – ngu n n ng l ng đ c đánh giá là có nhi u ti m n ng Vi t Nam C th , Quy

ho ch phát tri n đi n l c qu c gia giai đo n 2011 – 2020, có xét đ n n m 2030 đ t m c tiêu đ a công su t đi n gió t m c không đáng k hi n nay lên kho ng 1.000 MW n m

2020 và kho ng 6.200 MW n m 2030, t c là chi m t tr ng t 0,7% n m 2020 t ng lên 2,4% vào n m 2030 trong t ng s n l ng đi n c n c4

Hình 1.1 C c u ngu n đi n n m 2013

(T ng công su t: 30.597 MW) Ngu n: T p đoàn i n l c Vi t Nam - EVN (2013, tr.32)

Chính ph c ng cam k t thúc đ y phát tri n đi n gió thông qua ban hành Quy t đ nh 37/2011/Q -TTg v C ch h tr phát tri n các d án đi n gió t i Vi t Nam (sau đây s

g i t t là “C ch h tr ”) quy đ nh c th các u đưi v s d ng đ t, mi n gi m thu nh p

kh u, thu thu nh p doanh nghi p (TNDN) và bao tiêu ngu n đi n s n xu t ra v i giá 7,8

cents/kWh Trong đó, EVN chi tr 6,8 cents/kWh và Nhà n c tr c p cho EVN 1

cent/kWh thông qua Qu B o v môi tr ng Vi t Nam (BVMTVN)5

ng th i, t n m

2000 đ n nay đư có 3 nghiên c u đánh giá tài nguyên gió do Ngân hàng Th gi i (World

Bank), EVN và B Công th ng th c hi n và công b , cho th y tài nguyên gió Vi t Nam

hoàn toàn có th phát tri n các d án đi n gió quy mô công nghi p

Chính sách h tr phát tri n đi n gió khá toàn di n và các đánh giá l c quan v ti m n ng

ngu n n ng l ng này đư thu hút nhi u nhà đ u t tham gia đ ng kỦ d án D án Nhà máy đi n gió Thanh Phong huy n Th nh Phú t nh B n Tre là m t trong s đó

và nhi t đi n khí Nhi t đi n d u FO

i n gió và các ngu n khác

1.1.2 Lý do hình thành đ tài

Sau khi C ch h tr phát tri n các d án đi n gió đ c ban hành thì s l ng d án đ ng

kỦ đ u t t ng lên đáng k n nay, c n c có 75 d án đi n gió đ ng ký v i t ng công

su t h n 7.475 MW Tuy nhiên, hi n t i ch có 3 d án đư đi vào v n hành th ng m i v i

t ng công su t khiêm t n 52 MW6 V i tình hình này, ch tiêu quy ho ch v phát tri n đi n

gió s khó đ t đ c Chính ph đư giao B Công th ng ti n hành nghiên c u, rà soát vi c

th c hi n C ch h tr đ đi u ch nh Quy t đ nh 37/2011/Q -TTg, thúc đ y ngành đi n

gió phát tri n

có c s cho các đi u ch nh chính sách phù h p, trong khuôn kh Ch ng trình h tr

n ng l ng tái t o t i Vi t Nam, C quan H p tác Phát tri n c (GIZ) và T ng c c N ng

l ng (tr c thu c B Công th ng) đư t ch c nhi u cu c h i th o đánh giá vi c th c hi n

C ch h tr đ i v i đi n gió và tham v n các bên liên quan Có nhi u lý do làm cho các

d án đi n gió ch m tri n khai đ c đ a ra nh giá mua đi n th p, khó ti p c n ngu n v n,

đi u ki n gió không đ t yêu c u Trong đó, đ i v i các nhà đ u t , giá mua đi n gió th p là

nguyên nhân chính làm các d án ch a th th c hi n đ c7

Theo nghiên c u c a GIZ t i 3 d án đi n gió đang ho t đ ng, chi phí xây d ng trung bình

là 2.000 USD/kW8 Su t đ u t này cao h n nhi u so v i các ngu n đi n khác (xem Ph

l c 1) M c dù giá bán đi n cho EVN là 7,8 cents/kWh, cao h n giá đi n EVN bán l bình

quân9nh ng d án v n không bù đ p đ c chi phí Do đó, C ch h tr c n đi u ch nh theo h ng t ng giá mua đi n V n đ đ t ra ti p theo là c n t ng giá bao nhiêu và ngu n

chi tr cho giá mua đi n t ng thêm t đâu Vi c này r t quan tr ng, quy t đ nh tính kh thi

và hi u qu c a chính sách N u giá mua đi n m i không đ h p d n các nhà đ u t thì

các d án đi n gió v n d m chân t i ch nh hi n nay N u giá mua đi n quá cao thì đ ng ngh a v i vi c mang ngu n tài nguyên s n có c a qu c gia chuy n thành l i nhu n v t

tr i cho các nhà đ u t , đ ng th i gây áp l c thêm cho ngu n chi tr N u t ng giá bán đi n

đ bù đ p cho giá mua đi n gió thì s nh h ng đ n sinh ho t và s n xu t c a ng i dân

N u dùng ngân sách đ ti p t c tr c p thì có th làm thâm h t thêm ngân sách h n h p c a

Vi t Nam

Nh v y, đi n gió có l i vì là ngu n n ng l ng s ch và góp ph n đ m b o ngu n cung

đi n b n v ng trong t ng lai Tuy nhiên, l i ích này có đ bù đ p chi phí mà n n kinh t

b ra khi mà su t đ u t quá cao c ng v i nhi u u đưi, tr c p nh v y hay không? tài

s tr l i cho câu h i này thông qua nghiên c u tình hu ng d án nhà máy đi n gió Thanh

Phong t i t nh B n Tre

1.2 M c tiêu nghiên c u

M c tiêu c a đ tài là xác đ nh tính kh thi c a d án trên c hai ph ng di n kinh t và tài

chính Tính kh thi v kinh t cho bi t vi c th c hi n d án có làm t ng phúc l i qu c gia

hay không, làm c s cho quy t đ nh can thi p c a Chính ph là nên khuy n khích hay h n

ch d án Tính kh thi v tài chính th hi n s c h p d n c a d án đ i v i nhà đ u t Trên c s đó, đ tài s góp thêm nh ng g i ý chính sách cho vi c đi u ch nh C ch h

tr phát tri n đi n gió phù h p v i b i c nh c a Vi t Nam

1.3 Câu h i nghiên c u

th a mãn m c tiêu trên, đ tài c n tr l i 3 câu h i sau:

1 D án có kh thi v kinh t không?

2 D án có kh thi v tài chính không?

3 N u d án ch kh thi v kinh t thì Chính ph c n can thi p nh th nào đ thúc

đ y tri n khai d án ?

1.4 Ph m vi nghiên c u

Ph m vi nghiên c u c a đ tài t p trung vào 2 n i dung chính là th m đ nh tài chính và

th m đ nh kinh t d a trên các s thông s k thu t do T ng công ty C ph n t v n xây

d ng đi n 3 (PECC3) đ xu t trong Báo cáo đ u t và các s li u đ c công b hi n hành Ngoài ra, đ các g i Ủ chính sách đ a ra phù h p v i b i c nh th c t , lu n v n m r ng

thêm n i dung phân tích tình hình phát tri n đi n gió Vi t Nam c ng nh tác đ ng c a

C ch h tr hi n t i đ i v i d án đi n gió

1.5 B c c lu n v n

Lu n v n có 6 ch ng

Ch ng 1 gi i thi u c s hình thành d án và đ tài, đ a ra m c tiêu nghiên c u, câu h i

nghiên c u và ph m vi th c hi n

Ch ng 2 phân tích tình hình phát tri n đi n gió Vi t Nam

Ch ng 3 mô t chi ti t d án nhà máy đi n gió Thanh Phong và trình bày khung phân tích

s d ng trong phân tích tài chính và kinh t

Ch ng 4 phân tích hi u qu kinh t c a d án

Ch ng 5 phân tích tài chính và phân tích phân ph i

Ch ng 6 là k t lu n và đ a ra các khuy n ngh chính sách

CH NG 2 TÌNH HÌNH PHÁT TRI N I N GIÓ VI T NAM

Ch ng 2 s khái quát b c tranh đi n gió Vi t Nam, t ti m n ng gió, c ch h tr đ n

tình hình th c hi n các d án đ u t c ng nh nh ng khó kh n mà các d án g p ph i

2.1 Ti m n ng đi n gió

S c gió là “nguyên li u” quan tr ng nh t đ s n xu t đi n gió, các s li u đo gió tin c y s

t ng đ an toàn cho các tính toán tài chính c a d án C n c có kho ng 150 tr m khí

t ng th y v n có th c hi n đo gió, các s li u này có tính dài h n và r ng kh p c n c

nh ng không phù h p vì đ cao đo ch 10m và đ c đ c 4 l n/ngày, trong khi s li u c n cho đánh giá ti m n ng đi n gió t t nh t là đ c đo t 60 – 100 m và có b c m bi n ghi

nh n su t 24 gi /ngày

Hi n nay đư có 3 nghiên c u đánh giá tài nguyên gió do World Bank (2001), EVN (2007)

và B Công th ng (2011) th c hi n và công b Các k t qu đ c tóm t t t i B ng 2.1

B ng 2.1 Tóm t t các k t qu nghiên c u đánh giá ti m n ng đi n gió Vi t Nam

Ph ng pháp (m) cao đi n (MW) Ti m n ng Phơn b ánh giá

và Bình

Thu n

Ph m vi kh o sát nh , có th

b qua nh ng khu v c ti m

Các k t qu cho th y Vi t Nam có th phát tri n đi n gió quy mô công nghi p Tuy nhiên,

s khác bi t quá l n trong các k t qu ch ng t các s li u trên ch a th t s tin c y, ch

mang tính tham kh o D án N ng l ng gió GIZ (GIZ h p tác cùng B Công th ng) đư

th c hi n m t ch ng trình đo gió đ cao 80m, áp d ng theo các quy chu n châu Âu, nên các d li u gió đ c k v ng là đáng tin c y h n Tuy nhiên, d li u này ch a công b , ch

s d ng n i b trong GIZ và B Công th ng

Hi n nay, các nhà đ u t ph i t l p tháp đo gió đ đánh giá chính xác h n s c gió t i đ a

đi m đ u t , làm t ng chi phí th i gian (ít nh t 12 tháng) và tài chính, gi m s c h p d n

c a các d án đi n gió

2.2 C ch h tr phát tri n các d án đi n gió

Phát tri n NLTT nói chung và đi n gió nói riêng là xu h ng chung mà các qu c gia đang

h ng đ n đ đ m b o ngu n cung đi n n ng b n v ng và gi m thi u tác đ ng đ n môi

tr ng Tham kh o tình hình phát tri n đi n gió trên th gi i t i Ph l c 2 Tuy nhiên, chi

phí đ u t cho đi n gió r t l n, mà giá đi n trên th tr ng c nh tranh thì ch a ph n ánh

nh ng l i ích môi tr ng và xã h i c a ngu n đi n s ch này nên ngày càng có ít các d án

đi n gió Do đó, c n có s can thi p c a Chính ph thông qua các chính sách u đưi đ bù

đ p cho các l i ích ch a đ c tính vào trong giá đi n tài chính

Quy t đ nh 37/2011/Q -TTg v C ch h tr phát tri n các d án đi n gió t i Vi t Nam

có nhi u u đưi v s d ng đ t, huy đ ng v n, thu , phí và quan tr ng nh t là quy đ nh

EVN ph i mua toàn b l ng đi n s n xu t ra thông qua H p đ ng mua bán đi n m u th i

h n 20 n m v i giá 7,8 cents/kWh C th các u đưi đ c tóm t t t i h p 1

12 Vietnam Ministry of Industry and Trade (2011, tr.15)

H p 1 C ch h tr các d án đi n gió13

2.3 Tình hình các d án đ u t

Vi t Nam b t đ u quan tâm phát tri n đi n gió quy mô l n t cu i nh ng n m 1990, thông

qua xây d ng và phê duy t các d án đ u tiên nh nhà máy đi n gió Tu Bông 1 – Khánh

Hòa (1996, 10 MW), đi n gió Tu Bông 2 – Khánh Hòa (1998, 20MW), đi n gió Ph ng

Mai – Bình nh (1998, 30 MW), đi n gió B ch Long V (2000, 0,8 MW), đi n gió c a

Tùng (2001, 20 MW)14, đi n gió LỦ S n (2007, 10 MW)15

Trong đó, d án đi n gió B ch

Long V khánh thành vào tháng 8/2004 nh ng v n hành ch a đ n 2 n m thì ng ng ho t

đ ng, do sau khi h t th i gian b o hành, b ph n k thu t c a Vi t Nam không n m đ c

công ngh , thi t b h h ng không th s a ch a16

Các d án còn l i đ u không tri n khai

ch y u do không th a thu n đ c giá bán đi n v i EVN

13 Có tham chi u đ n các v n b n pháp lu t liên quan đ c đ c p trong Quy t đ nh 37/2011/Q -TTg

14 V M nh Hà (2007)

15 BTK (2007)

16 Trang tin đi n t ngành đi n (2008)

Giai đo n phát tri n d án

1 Huy đ ng v n: nhà đ u t đ c huy đ ng v n d i các hình th c pháp lu t cho phép; u đưi theo quy đ nh hi n hành v tín d ng đ u t c a Nhà n c

Sau khi C ch h tr phát tri n các d án đi n gió đ c ban hành thì s l ng d án đ ng

kỦ đ u t t ng lên đáng k n nay, c n c có 75 d án đ ng kỦ 18 t nh v i t ng công

su t kho ng 7.475 MW, trong đó có 20 d án c a nhà đ u t n c ngoài ho c liên doanh

v i n c ngoài17

Ninh Thu n và Bình Thu n đ c xem là th ph đi n gió c a c n c

v i s d án đ ng kỦ m i t nh l n l t là 21 và 16 d án Danh sách các d án c th

xem t i Ph l c 3

Tuy nhiên, hi n t i ch có 3 d án đư đi vào v n hành th ng m i là đi n gió Tuy Phong

(30 MW), Phú Quý (6 MW) và B c Liêu (16 MW) v i t ng công su t là 52 MW Sau khi

nhà máy đi n gió B c Liêu hoàn thành giai đo n 2, b sung thêm 83 MW trong 1-2 n m

s p t i thì công su t đi n gió c n c c ng ch m i đ t 135 MW Các d án còn l i đa s

đ u d i d ng d án đ u t hay đư kh i công nh ng ph i gián đo n vì nhi u lý do nh ch

t ng giá mua đi n, ch a s p x p đ c v n, thay đ i thi t k M t s khác thì ch đ u t rút

lui do nh n th y giá đi n ch a th t s h p d n hay k t qu đo gió không đ t yêu c u Ngoài

ra, t i đ o Tr ng Sa còn có h th ng đi n lai ghép n ng l ng gió – m t tr i do T p đoàn

D u khí Vi t Nam (PVN) tài tr , v n hành t n m 2009 v i công su t phát đi n kho ng 6,2

MWh/ngày Tình tr ng c a các d án đi n gió đ c t ng h p t i Ph l c 4

i v i 3 d án đang v n hành th ng m i, m i d án đ u có thu n l i đ c thù Ch đ u t

c a d án đi n gió Tuy Phong là Công ty c ph n NLTT Vi t Nam do m t s thành viên

c a Vi n N ng l ng sáng l p nên có chuyên môn nh t đ nh trong l nh v c đi n gió, d

dàng n m b t công ngh h n Ngoài ra, d án s d ng tháp gió s n xu t trong n c, giúp

ti t ki m đ c 30% chi phí so v i tháp gió nh p kh u18

D án đi n gió Phú Quý đ c mua

đi n v i giá cao h n vì ngoài đ o19 H n n a, quy mô d án nh , t ng v n đ u t n m

trong kh n ng thu x p c a PVN D án đi n gió B c Liêu thì đ c vay v n u đưi t

Ngân hàng xu t nh p kh u Hoa K và giá bán đi n là 9,8 cents/kWh vì xây d ng trên bi n

2.4 Các khó kh n trong đ u t phát tri n đi n gió

Tuy đi n gió nh n đ c s h tr l n t chính sách nh ng do đây là m t ngành m i Vi t

Nam nên v n v p ph i nh ng tr ng i nh t đ nh t s ch a s n sàng c a các l nh v c h

tr , huy đ ng v n đ n quy ho ch ngành B ng 2.2 trình bày tóm t t các khó kh n này

B ng 2.2 Các khó kh n trong đ u t phát tri n đi n gió

b t l i, không th tri n khai d án ho c ph i t ng chi phí đ gia c

D ng Các s n ph m đ u xu t kh u

21 Nh tr ng h p d án đi n gió B ch Long V trình bày m c 2.3 D án đi n gió Tuy Phong đư ph i c

k s , nhân viên k thu t sang c đào t o

22 5 turbine gió đ u tiên c a d án Tuy Phong đư m t 2 tháng đ v n chuy n t c ng Phú M v Tuy Phong

Khó kh n Di n gi i

Ch a có quy

ho ch đi n gió

i u này d n đ n 3 tr ng i M t là, ch đ u t ph i m t thêm th i gian và chi phí đ làm th t c xin b sung d án vào quy ho ch

đi n l c thì m i đ c c p phép đ u t Quy trình đ u t d án đi n

gió miêu t chi ti t t i Ph l c 5 Hai là, xung đ t trong s d ng

đ t khi vùng có ti m n ng gió đ c s d ng cho m c đích khác đư

đ c quy ho ch tr c23

Ba là, không có d đ nh v s xu t hi n

c a các nhà máy đi n gió nên không có quy ho ch các tuy n đ u

n i, đi m đ u n i thu n l i Khi đó, d án có th ph i đ u n i vào các tr m xa, t ng chi phí xây d ng đ ng dây

t ng chi phí đ u t

2.5 c đi m th tr ng đi n gió Vi t Nam

D a vào b i c nh cung c u đi n n ng Vi t Nam và tình hình phát tri n đi n gió hi n nay,

24 Cho đ n nay ch có d án đi n gió Phú L c (Bình Thu n) c a EVN đ c c p tín d ng t KfW Ngân hàng

th ng m i và ngân hàng phát tri n trong n c có kh n ng c p tín d ng cho các d án đi n gió h n ch vì

v n vay cao và l i vay b ng ngo i t M t d án quy mô nh nh đi n gió Thanh Phong (30MW) thì c n vay

đ n h n 40 tri u USD – con s này cao h n c v n đi u l m t s ngân hàng Vi t Nam

Th hai, cung v đi n gió còn r t khiêm t n Do không có s c nh tranh v giá gi a các

nhà máy đi n gió25nên l ng cung đi n gió càng t ng thì các nhà đ u t càng có l i do đúc k t đ c nhi u kinh nghi m, các ho t đ ng h tr càng hoàn thi n h n, N u giá than

và d u ngày càng t ng nh hi n nay thì chi phí s n xu t nhi t đi n c ng t ng lên, làm cho giá thành c a đi n gió tr nên r h n nhi t đi n do không t n phí nhiên li u

Th ba, có u đưi s n xu t thông qua mi n gi m thu , phí và tr c p cho bên mua

Th t , t n t i nhi u r i ro trong đ u t phát tri n đi n gió, m t s r i ro đư đ c gi m thi u qua chính sách.Các r i ro này đ c mô t trong b ng 2.3

B ng 2.3 Các r i ro trong đ u t phát tri n đi n gió

R i ro t giá

Các d án vay ngo i t nh ng EVN chi tr ti n đi n b ng VN nên

d án s có nhi u r i ro khi t giá bi n đ ng m nh, nh h ng đ n

kh n ng tr n Giá bán đi n cho EVN đ c đi u ch nh theo bi n

đ ng t giá VN /USD nên s h n ch đ c r i ro này

R i ro th

tr ng

EVN bao tiêu l ng đi n s n xu t ra v i giá c đ nh và đi n gió không dùng nhiên li u nên tránh đ c nh ng bi n đ ng v giá bán

và giá nguyên li u đ u vào

R i ro th c hi n Gió th c t th p h n d báo, chi phí phát sinh nhi u

R i ro chi tr

c a bên mua

Khi EVN g p nh ng khó kh n tài chính, không th chi tr ho c chi

tr ch m i u này là có kh n ng vì EVN đ c quy n mua mà tình

hình EVN l hàng ch c ngàn t đ ng m i n m và s n hàng tri u USD đ đ u t l i đi n

R i ro thay đ i

chính sách c cam k t b ng h p đ ng mua bán đi n th i h n 20 n m

R i ro chính tr Các nhà đ u t n c ngoài th ng quan tâm đ n r i ro này nh ng ch a đ c đ c p đ n trong các chính sách liên quan đ n đi n gió

25 Theo Quy t đ nh 86/Q - T L ngày 30/12/2013 v Ban hành Quy trình đ ng kỦ tham gia th tr ng đi n, các nhà m áy đi n gió không b t bu c ph i tham gia th tr ng phát đi n c nh tranh.

Tóm t t n i dung ch ng 2

Ch ng 2 đư khái quát b c tranh đi n gió Vi t Nam, t ti m n ng gió, c ch h tr

đ n tình hình th c hi n các d án đ u t và phân tích nh ng khó kh n mà các d án

g p ph i nh : thi u s li u gió tin c y, thi u công ngh , thi u lao đ ng có chuyên môn,

c s h t ng kém và ch a có quy ho ch đi n gió Do đó, dù s l ng d án đ ng kỦ

đ u t nhi u nh ng ph n l n đ u d i hình th c gi đ t và ch đ i đi u ch nh chính

sách theo h ng có l i

Quá trình phân tích c ng nh n d ng đ c các r i ro trong đ u t phát tri n đi n gió,

m t s r i ro đư đ c gi m thi u b ng c ch h tr nh : r i ro t giá, r i ro th tr ng,

r i ro thay đ i chính sách; còn l i là r i ro th c hi n và r i ro chi tr c a bên mua

Nh ng khó kh n và r i ro phân tích phía trên s là c s đ đ a ra nh ng g i Ủ đi u

ch nh chính sách phù h p

CH NG 3 MÔ T D ÁN VÀ KHUNG PHÂN TÍCH

N i dung c a ch ng 3 là gi i thi u v d án nhà máy đi n gió Thanh Phong và khung

phân tích s d ng trong phân tích kinh t , tài chính d án

3.1 Mô t d án

3.1.1 Gi i thi u chung

Nhà máy đi n gió Thanh Phong là d án do Công ty C ph n n ng l ng s ch Thanh

Phong làm ch đ u t , d ki n xây d ng t i xã Th nh H i huy n Th nh Phú t nh B n Tre,

nh m cung c p cho ph t i t nh B n Tre và khu v c đ ng b ng sông C u Long Công su t

thi t k c a d án là 60 MW, chia làm 2 giai đo n Lu n v n ch th c hi n phân tích cho giai đo n 1 c a d án có quy mô 29,7 MW v i 11 turbine và t ng m c đ u t (TM T) d

gió Thanh Phong

Ngu n tài nguyên gió

D án này hình thành t n m 2013 và đ c y ban nhân dân t nh B n Tre c p gi y ch ng

nh n đ u t tháng 9/2014 Theo ti n đ d ki n, d án s kh i công vào gi a n m 2015 sau

khi hoàn t t công tác đ n bù và gi i phóng m t b ng

Khu v c xây d ng d án là d i đ t ven bi n phía B c xã Th nh H i có di n tích kho ng

462 ha, ch y u là đ t nuôi th y s n qu ng canh, tr ng hoa màu, dân c s ng r i rác Trong

đó, di n tích chi m đ t có th i h n là 6 ha, di n tích đ t s d ng trong th i gian xây d ng

là 7 ha

Trong khuôn kh án Quy ho ch phát tri n đi n gió t nh B n Tre giai đo n 2013 – 2020,

có xét đ n 2030, m t c t đo gió đư đ c l p đ t t i xã Th nh H i, huy n Th nh Phú t nh

B n Tre K t qu đo chu k 1 n m c a tháp gió này cho th y đ cao 76 m, t c đ gió

trung bình tháng c a khu v c này t 5,0 – 9,7 m/s, trung bình n m là 6,4 m/s S li u th c

t này cho th y đây là khu v c kh thi đ xây d ng nhà máy đi n gió quy mô l n

3.1.2 Thông s v n hành nhà máy

D án d ki n s d ng turbine ECO 122-2700 c a hãng Alstom (Pháp), công su t 2,7 MW Chi u cao tháp gió là 100m, mua t các nhà s n xu t trong n c

S n l ng đi n tính toán trung bình là 9.212,5 MWh/turbine/n m V i t l kh d ng c a

turbine là 95%, sau khi lo i b các b t đ nh trong tính toán (10%), t n th t do chuy n hóa

đi n n ng (2%) thì s n l ng th c t c nhà máy c kho ng 84.816 MWh/n m ng v i h

s công su t (HSCS) là 32,6% Ngu n đi n b sung này g n 10% s n l ng đi n th ng

ph m t nh B n Tre n m 2014

H s phát th i c a l i đi n Vi t Nam hi n nay là 0,5657 t n CO2/MWh26 D án s n xu t

đi n “s ch” nên s ti t gi m đ c 47.980 t n CO2 phát th i vào không khí m i n m

26 Trung tâm B o v t ng ô-dôn, C c Khí t ng Th y v n và Bi n đ i khí h u (2015, tr.14)

3.2 Khung phân tích

3.2.1 Phân tích kinh t 27,28

Hi u qu kinh t c a d án đ c đánh giá theo ph ng pháp phân tích l i ích và chi phí

gi a có và không có d án D án s đ c xem xét trên quan đi m toàn b n n kinh t và

ngân l u kinh t d án b ng t ng l i ích tr t ng chi phí

M c tiêu c a chính sách khuy n khích phát tri n đi n gió là thay th cho nhi t đi n than

nh p kh u29 Vào mùa khô, trong khi th y đi n ho t đ ng c m ch ng vì thi u n c thì

EVN ph i huy đ ng toàn b các ngu n cung t nhi t đi n, ngay c nh ng t máy có chi

phí s n xu t cao nh t và t ng lai ph i đ u t thêm nhi u d án nhi t đi n than n a đ đ m

b o nhu c u đi n ngày càng t ng30 Vào mùa m a, th y đi n l i đ c u tiên phát đi n t i

đa do chi phí th p, các nhà máy nhi t đi n đ c đi u đ v i t l th p gây lãng phí công

su t và các chi phí c đ nh N u có d án, đi n gió s n xu t ra s thay th m t ph n nhi t

đi n than d ki n đ u t ây chính là l i ích kinh t c b n c a d án Ngoài ra, khi thay

th nhi t đi n than, d án còn giúp n n kinh t tránh đ c các chi phí xã h i c a CO2 và

nh ng t n th t s c kh e c a ng i dân do đ t than Nh v y, t ng l i ích kinh t c a d án

s b ng l i ích t đi n và các ngo i tác tích c c mà d án mang l i

T ng chi phí kinh t g m chi phí đ u t kinh t , chi phí ho t đ ng kinh t và các ngo i tác

tiêu c c mà d án t o ra Các chi phí theo giá tài chính đ c quy đ i sang giá kinh t thông

qua h s chuy n đ i giá kinh t (CF) Các ngo i tác tích c c và tiêu c c mà d án t o ra s

đ c l ng hóa thành ti n

Tiêu chí dùng đ đánh giá là giá tr hi n t i ròng NPV và su t sinh l i n i t i IRR M t d

án kh thi v kinh t khi NPV kinh t không âm và IRR kinh t l n h n ho c b ng chi phí

v n c a n n kinh t

27

Belli, Anderson, Barnum, Dixon & Tan (2002, ch ng 3)

28 Jenkins & Harberger (1995, ch ng 3 - 4)

29 Phát bi u c a ông Lê Tu n Phong – Phó T ng c c tr ng T ng c c N ng l ng t i H i th o l y ý ki n v các n i dung đ xu t s a đ i Quy t đ nh s 37/ 2011/Q – TTg, trích trong V ng Th y (2015)

30 S đ đi n VII xác đ nh nhi t đi n than s chi m kho ng 48% t ng công su t l p đ t c n c vào n m

2020 và 51,6% vào n m 2030 Trích trong Th t ng Chính ph (2011a, tr.5)

3.2.2 Phân tích tài chính31

Lu n v n th c hi n phân tích tài chính d án theo ph ng pháp chi t kh u ngân l u và d a

trên tiêu chí NPV Ngân l u th hi n l i ích ho c chi phí x y ra t i các th i đi m khác nhau trong vòng đ i d án Ngân l u đ c chi t kh u đ đ a các l i ích và chi phí này v cùng

m t th i đi m đ t đó có th tính toán đ c giá tr l i ích ròng mà d án t o ra D án kh

thi v tài chính khi NPV tài chính không âm

Hi u qu tài chính c a d án đ c xem xét trên hai quan đi m:

 Quan đi m t ng đ u t : đánh giá hi u qu tài chính c a c d án (ch đ u t và

ngân hàng) nên NPV đ c chi t kh u v hi n t i theo chi phí v n bình quân c a d án Ngân l u ròng theo quan đi m t ng đ u t b ng l i ích tài chính tr chi phí tài chính Trong đó, l i ích tài chính đ n t doanh thu bán đi n và tín ch gi m phát th i (CERs) Chi

phí tài chính bao g m chi phí đ u t , chi phí ho t đ ng và thu ây c ng là c s đ ngân

hàng xem xét tài tr v n cho d án

 Quan đi m ch đ u t : đánh giá hi u qu c a đ ng v n mà nhà đ u t b ra nên

NPV đ c chi t kh u v hi n t i theo chi phí v n ch s h u (CSH) ây là c n c đ nhà

đ u t quy t đ nh ch n hay bác b d án Ngân l u ròng theo quan đi m ch đ u t b ng: Ngân l u ch đ u t = Ngân l u t ng đ u t + V n vay - Lãi vay, n g c

Tóm t t n i dung ch ng 3

31 Jenkins & Harberger (1995, ch ng 3 - 4)

Ph n đ u c a ch ng gi i thi u v d án đi n gió Thanh Phong t i t nh B n Tre v i các thông tin c b n nh : công su t 29,7 MW, s n l ng 84.816 MWh/n m, TM T 1.267,4

t đ ng, trong đó v n vay là 70%,

Ph n sau c a ch ng trình bày khung phân tích s s d ng trong th m đ nh kinh t , tài

chính d án Hi u qu kinh t c a d án đ c đánh giá theo ph ng pháp phân tích l i

ích và chi phí gi a có và không có d án, d a trên tiêu chí NPV và IRR Phân tích tài chính d án theo ph ng pháp chi t kh u ngân l u và d a trên tiêu chí NPV

CH NG 4 PHÂN TÍCH KINH T

Ch ng này s xem xét tính kh thi v kinh t c a d án trên quan đi m toàn b n n kinh

t K t qu phân tích s làm c s cho quy t đ nh can thi p c a Chính ph là khuy n khích

hay h n ch d án

4.1 Phân tích kinh t

4.1.1 Các thông s đ u vào c b n

D án d ki n kh i công gi a n m 2015 nên lu n v n gi đ nh n m 2015 là n m 0 và th i gian phân tích là 20 n m D án xây d ng trong vòng 1 n m nên n m 2016, nhà máy ch

phát đi n th ng m i đ c kho ng 40% s n l ng hàng n m

Phân tích kinh t d án đ c tính toán b ng n i t (VN ) theo giá th c n m 2015

T giá h i đoái tài chính c a lu n v n l y theo giá bán ngo i t c a Ngân hàng Ngo i

th ng Vi t Nam ngày 01/04/2015 là 21.610 đ ng/USD và 23.284 đ ng/EUR

H s chuy n đ i t giá h i đoái kinh t đ c tính b ng ph ng pháp thâm h t ngo i t

theo s li u c a ADB giai đo n t 2002 – 2013 cho k t qu là 1,03 và phí th ng ngo i h i

(FEP) b ng 3,4% Cách tính đ c trình bày t i Ph l c 6

Theo Nguy n Phi Hùng (2010), chi phí v n kinh t c a Vi t Nam là 8% Lu n v n s dùng

chi phí v n này làm su t chi t kh u kinh t (EOCC) trong phân tích d án

4.1.2 L i ích kinh t c a d án

4.1.2.1 L i ích kinh t t đi n

L i ích kinh t t đi n b ng giá đi n kinh t nhân v i s n l ng đi n t o ra Phát tri n đi n

gió nh m thay th cho nhi t đi n than nh p kh u nên giá kinh t c a đi n gió s b ng chi

phí s n xu t c a đi n than nh p kh u Theo tính toán c a GIZ, giá đi n bình quân quy d n

(LCOE) c a nhà máy nhi t đi n than nh p kh u là 7,56 cents/kWh32

M c giá này s đ c

áp d ng làm giá đi n kinh t trong phân tích kinh t d án

32 GIZ (2014, tr.24)

4.1.2.2 L i ích kinh t t gi m phát th i CO2

CO2 là m t trong nh ng khí nhà kính tác đ ng tiêu c c đ n bi n đ i khí h u toàn c u L i

ích này s b ng giá kinh t c a CO2 nhân v i kh i l ng CO2 mà nhà máy ti t gi m đ c

Giá kinh t c a CO2 hay chi phí xã h i c a carbon (social cost of carbon - SCC) đ c đo

l ng b ng nh ng thi t h i mà n n kinh t ph i ch u khi có thêm 1 t n CO2 phát th i vào khí quy n Có nhi u công trình nghiên c u đư công b v SCC Theo Stern, SCC trung

bình là 85 USD/t n CO233 Còn theo Chris Hope & David Newbery (2007) và William Nordhaus (2011) thì SCC vào kho ng 12 USD/t n CO234,35 N u s d ng giá tr cao nh t s

d d n đ n khu ch đ i l i ích kinh t c a d án N u s d ng giá tr th p nh t s đánh giá

quá th p tác đ ng c a bi n đ i khí h u đ i v i phát tri n kinh t - xã h i c a Vi t Nam,

trong khi Vi t Nam đ c xem là m t trong nh ng qu c gia d b t n th ng b i bi n đ i

khí h u nh t36 Do đó, lu n v n s l y giá tr trung bình là 48,5 USD/t n CO2 làm giá kinh

t c a CO2 trong th m đ nh kinh t d án

4.1.2.3 Các ngo i tác tích c c

S có m t c a d án giúp n n kinh t gi m đ c chi phí t n th t đi n n ng truy n t i do rút

ng n kho ng cách truy n t i Nhu c u tiêu th đi n t i mi n Nam chi m kho ng 50% so

v i c n c37nh ng công su t đ t ch kho ng 34% công su t đ t c n c38nên không đáp

ng đ nhu c u đi n n i mi n, ph i huy đ ng đi n t mi n B c và mi n Trung qua đ ng

dây 500kV B c – Nam Xem danh sách các nhà máy đi n mi n Nam t i Ph c l c 7 Kho ng cách truy n t i xa nên t n th t đi n n ng trên đ ng truy n cao, m c t n th t đi n

n ng truy n t i trung bình c a Vi t Nam là 2,49%39 Trong khi đó, m t d án đi n đ u n i

tr c ti p vào l i đi n mi n Nam ch t n th t đi n n ng truy n t i kho ng 1,43%40 Nh

36 The Australian Foundation for the Peoples of Asia and the Pacific (2014)

37 Nguy n Anh Tu n, Nguy n M nh C ng (2014, tr.1)

38 EVN (2013, tr.28 – tr.31) và c p nh t c a lu n v n đ n tháng 5/2015

39 Thu n Nhiên (2014)

40 T ng công ty C ph n xây d ng đi n Vi t Nam (2015)

v y, d án s giúp ti t ki m đ c m t l ng đi n n ng t n th t do truy n t i b ng kho ng

1,06% s n l ng đi n c a d án

Quá trình thành l p d án đ u t , xây d ng và v n hành nhà máy s t o thêm nhi u vi c làm cho ng i lao đ ng, k c có k n ng và không có k n ng S vi c làm trong ngành

n ng l ng gió m t s n c đ c C quan NLTT Qu c t (IRENA) c tính nh sau:

B ng 4.1 Vi c làm trong ngành đi n gió (trên b )

N c Ch t o, xơy d ng, l p đ t (vi c làm/MW l p đ t) V n hƠnh vƠ b o d ng (vi c làm/MW) N m

D a vào c tính c a Nam Phi và Hi L p thì v i công su t g n 30 MW, d án có th t o

thêm t 190 – 270 vi c làm Trong đó, lao đ ng có k n ng đ c tr l ng phù h p v i

m c l ng trên th tr ng lao đ ng Nh ng lao đ ng gi n đ n có thêm l i ích t chênh

l ch gi a l ng tài chính và l ng kinh t , do d án chi tr l ng cao h n thu nh p c a h đang có khi làm nông nghi p đ thu hút lao đ ng chuy n sang làm vi c cho d án

Theo tính toán c a Lê B o Bình trong th m đ nh d án nhi t đi n Vân Phong 1 (2013), các khí đ c h i, tro b i do nhà máy phát th i ra s gây nh h ng đ n s c kh e ng i dân xung

quanh khu v c d án v i t n th t c tính là 0,15 cents/kWh Vì không gây ô nhi m nh

nhi t đi n than nên d án còn giúp n n kinh t tránh đ c chi phí ch m sóc s c kh e

Ngoài nh ng ngo i tác tích c c có th l ng hóa đ c nh trên, d án còn t o ra nhi u

ngo i tác tích c c khác nh ng ch a th l ng hóa đ c C th là góp ph n vào đ m b o

an ninh n ng l ng qu c gia, phát tri n kinh t đ a ph ng thông qua phát tri n các ngành

ngh , d ch v ph c v cho d án và công nhân làm vi c t i d án nh v n t i, buôn bán v t

li u xây d ng, xây d ng, cho thuê nhà, d ch v n u ng, Tr i qua tham gia d án, lao

đ ng có c h i đ c đào t o, nâng cao tay ngh ng giao thông c i t o ph c v v n

chuy n thi t b , v t li u cho d án và đ ng giao thông n i b (k t n i các turbine gió)

c ng s ph c v cho dân sinh D án khi hoàn thành có th phát tri n thành đ a đi m tham

quan, du l ch k t h p v i Khu di tích ng H Chí Minh trên bi n g n đó

S thay th đi n gió cho đi n than còn giúp n n kinh t tránh đ c chi phí x lí x tro X

tro có th s d ng làm ph gia s n xu t xi m ng, bê tông và các v t li u xây d ng khác

Tuy nhiên, trong x tro còn ch a kho ng 20 - 30% than ch a cháy h t nên c n ph i ph i có

dây chuy n l c than t x tro Hi n nay, công ngh này ch a ph bi n Vi t Nam nên h u

h t các nhà máy nhi t đi n không có đ u ra cho x tro và ph i đ đi t i các bãi chôn l p

V i đ tro trung bình là 35% so v i than nhiên li u thì l ng tro x t các nhà máy nhi t

đi n than đ n n m 2030 là 60 tri u t n và m t kho ng 280 km2

di n tích đ t đ chôn l p41

Các bãi chôn l p th ng phun n c t x tro đ h n ch b i mù, làm cho các kim lo i

n ng trong tro theo n c th m th u vào đ t, gây ô nhi m kim lo i n ng đ i v i đ t và

ngu n n c, r i theo chu i th c n gây b nh cho ng i dân

4.1.3 Chi phí kinh t c a d án

4.1.3.1 Chi phí đ u t ban đ u

T ng m c đ u t c a d án theo giá tài chính là 1.267,4 t đ ng, bao g m 11 h ng m c:

turbine gió, tháp gió, l p đ t, xây d ng n n móng turbine, xây d ng đ ng giao thông n i

b , h th ng đi n n i b 22kV, xây d ng đ ng dây đ u n i v i l i đi n qu c gia, đ n bù

đ t có th i h n (20 n m), đ n bù đ t t m th i trong th i gian xây d ng, t v n và qu n lý,

d phòng Các chi phí này đ c gi i ngân trong n m 2015 và đ c chuy n sang giá kinh t

thông qua h s chuy n đ i giá kinh t CF.Cách tính toán h s CF c a t ng h ng m c chi

phí đ u t và chi phí ho t đ ng đ c trình bày t i Ph l c 8 Chi ti t chi phí đ u t kinh t

t i Ph l c 9

4.1.3.2 Chi phí ho t đ ng

Chi phí ho t đ ng c a d án bao g m chi phí b o hi m, b o trì, s a ch a và thay th ph

tùng, qu n lỦ và đi n42 Trong đó, 2 n m đ u tiên các thi t b đ c b o hành nên không t n

41 Nguy n ng Anh Thi (2015)

42 Do ph n đi n t tiêu dùng ch a đ c tr vào s n l ng đi n s n xu t (thay vì bán cho EVN thì nhà máy bán đi n cho chính mình)

chi phí b o trì Theo tính toán c a GIZ t i 3 d án đi n gió đang ho t đ ng, chi phí v n hành hàng n m trung bình là 35.000 USD/MW43

V c c u chi phí ho t đ ng, t tr ng c a

t ng chi phí s thay đ i theo th i gian v n hành Tuy nhiên, các d án đi n gió Vi t Nam

ch m i ho t đ ng trong th i gian ng n nên ch a có s li u l ch s đ tính toán chi ti t t

tr ng c a t ng chi phí trong su t vòng đ i d án Do đó, lu n v n d a theo tài li u c a

Vi n nghiên c u N ng l ng gió c (DEWI) “Studie zur aktuellen Kostensituation 2002

der Windenergienutzung in Deutschland” (xem hình 4.1) và s d ng t tr ng trung bình

này cho t t c các n m phân tích B ng 4.2 t ng h p các h s chuy n đ i CF c a các lo i

chi phí kinh t

Hình 4.1 C c u chi phí ho t đ ng c a nhà máy đi n gió

Ngu n: DEWI (2002), trích trong Hi p h i N ng l ng gió châu Âu - EWEA (2009, tr.45)

B ng 4.2 T ng h p h s chuy n đ i giá kinh t CF

H ng m c n v Giá tài chính Giá kinh t CF

H u h t các ngo i tác tiêu c c t nh ng d án đi n gió đ u ch a có cách l ng hóa c th

thi t h i Ti ng n là m t trong nh ng ngo i tác tiêu c c đáng quan tâm nh t khi th c hi n

các d án đi n gió Trong th i gian xây d ng, ti ng n ch y u là do búa nén đóng c c làm

n n móng, t 80 – 90 dBAvà th i gian thi công búa nén kho ng 1 – 2 tháng Khi nhà máy

v n hành, turbine gió phát ra ti ng n l n nh t vào kho ng 105 dBA Tuy nhiên, ngu n phát ti ng n n m đ cao 100m và n ng l ng âm thanh gi m theo bình ph ng kho ng cách đ n ngu n âm thanh nên t i v trí lân c n chân turbine, ti ng n không v t quá 50

dBA S thay đ i m c đ ti ng n do turbine gió t o ra theo kho ng cách đ c minh h a

t i hình 4.2 i v i turbine ECO 122 c a hưng Alstom, đư có nhi u nhà đ u t ti n hành đánh giá tác đ ng ti ng n khi ch n công ngh này Trong báo cáo đánh giá tác đ ng ti ng

n c a d án Dogtown t i qu n Ford, bang Illinois, Hoa K , v i v n t c gió 10m/s, âm thanh do turbine gió t o ra v trí lân c n chân tháp vào kho ng 34 - 46 dBA44 M t đánh giá tác đ ng khác t i Nam Phi c ng cho k t qu t ng t , v i t c đ gió 12m/s, cách chân tháp gió 500m, âm thanh đo đ c không v t quá 45 dBA45

Theo Quy chu n k thu t c a

Vi t Nam, ti ng n cho phép trong khu dân c vào ban ngày là 70 dBA và 55 dBA vào ban

44 Epsilon Associates, Inc (2012, tr.24)

45 Coastal & Environmental Services (2014, tr.33)

cho nên ti ng n do turbine gió t o ra m c có th ch p nh n đ c H n n a, t c

đ gió trung bình c a khu v c d án không v t quá 10m/s và đây là khu v c dân c th a

th t nên s nh h ng c a ti ng n đ i v i con ng i càng đ c gi m thi u

Hình 4.2 S thay đ i m c đ âm thanh do turbine gió t o ra theo kho ng cách

Ngu n: GE Blobal Reseach, National Institude of Deafnaess and other Communication Dissorders,

trích t i website GE Report (2014) Ngoài ti ng n, hình dáng to l n c a tháp gió và các cánh qu t t o nhi u bóng râm và hi u

ng nh p nháy do ph n chi u ánh n ng khi cánh qu t quay, gây c m giác khó ch u cho

ng i dân xung quanh Tuy nhiên, s nh h ng này ch trong ph m vi nh

S hi n di n c a các turbine gió còn gây nh h ng đ n sóng vô tuy n Do đ cao c a nó,

thân tháp gió và các cánh qu t có th ng n c n ho c ph n x các lo i sóng truy n th ng

nh sóng FM, sóng đài truy n hình làm nhi u sóng n i thu sóng N u so v i m t tòa nhà cùng đ cao thì m c đ nh h ng này nh h n nhi u do hình dáng m nh c a cánh qu t

Ngoài ra, các nhà s n xu t c ng c i ti n b ng cách s d ng các ch t li u “trong su t” v i

sóng vô tuy n nên không còn b t l i cho ho t đ ng truy n tin

46

B Tài nguyên và Môi tr ng (2010, tr.3)

i s ng c a chim và d i xung quanh các turbine gió c ng b tác đ ng nh t đ nh do ti ng

n và ánh n ng ph n chi u t cánh qu t Ch a có nh ng s li u nghiên c u c th ch ng minh đi u này, tuy nhiên đi u d th y nh t là chim, d i ph i tiêu t n nhi u n ng l ng h n

đ thay đ i h ng bay ho c bay cao h n đ tránh va vào turbine gió

4.1.4 Ngân l u kinh t c a d án

Ngân l u kinh t c a d án đ c tính d a trên t ng l i ích kinh t và t ng chi phí kinh t

Các s li u c th trình bày t i Ph l c 10 Ngân l u kinh t ròng th hi n qua hình 4.3

 IRR kinh t : 10,69% > chi phí v n kinh t là 8%

K t qu phân tích cho th y m c dù chi phí đ u t l n, d án v n kh thi v m t kinh t ,

vi c th c hi n d án s làm t ng phúc l i qu c gia nên c n đ c khuy n khích, h tr

4.2 Phân tích r i ro kinh t d án

4.2.1 Phân tích đ nh y

M c đích c a vi c phân tích đ nh y là xác đ nh nh ng bi n có nh h ng nhi u đ n tính

kh thi c a d án và l ng hóa m c đ nh h ng này C n c vào ngân l u vào và ngân

l u ra, các bi n có nh h ng l n đ n hi u qu kinh t c a d án là: giá kinh t c a đi n,

giá kinh t c a CO2, HSCS và TM T

Giá kinh t c a đi n thay đ i theo giá thành s n xu t c a nhi t đi n than nh p kh u Theo

tính toán c a Vi n N ng l ng n m 2010, LCOE c a nhi t đi n than nh p kh u v i HSCS

90% là 5,59 cents/kWh47 Lu n v n s phân tích đ nh y theo giá đi n kinh t t m c th p

nh t là 5,59 cents/kWh đ n giá tr cao nh t là 9,8 cents/kWh b ng v i giá bán đi n c a d

án đi n gió B c Liêu hi n nay Nh v y, giá đi n kinh t s thay đ i t -21% đ n +30% so

v i giá k v ng là 7,56 cents/kWh

Giá kinh t c a CO2 bi n đ ng trong kho ng 12 - 85 USD/t n CO2, t c là thay đ i ±75% so

v i giá tr trung bình là 48,5 USD/t n CO2

Theo thông s k thu t t nhà cung c p Alstom, turbine gió ECO 122-2700 có th đ t

HSCS t i đa là 42% Tuy nhiên, n c ta n m trong khu v c nhi t đ i gió mùa, t c đ gió

có s chênh l ch l n theo mùa, d n đ n HSCS trung bình có th không cao Do đó, lu n

v n gi đ nh HSCS c a d án bi n đ ng trong kho ng 23% - 42%, t c là thay đ i t -23%

đ n +29% so v i HSCS tính toán là 32,6%

Theo h ng d n t i Quy t đ nh s 2014/Q -BCN c a B Công Nghi p v n i dung tính

toán phân tích kinh t , tài chính đ u t và khung giá mua bán đi n các d án ngu n đi n thì

c n phân tích đ nh y c a d án theo TM T thay đ i 10% so v i mô hình c s Tuy

nhiên, kinh nghi m t d án đi n gió B c Liêu, TM T giai đo n 1 c a d án đư t ng 24%

so v i d toán48 nên lu n v n s phân tích đ nh y d án theo thay đ i c a TM T trong

kho ng t -10% đ n +24%

47 Vi n N ng l ng (2010)

48 T H ng (2013)