Nghiên cứu đặc điểm thực vật và thành phần hóa học tinh dầu lá cây hồi núi ninh bình và lào cai

Dë gop phân vào viêc nghiên cûu, phân loai và khai thâc nguôn duoc liêu trong tu nhiên, chung tôi dâ lâ'y mâu hôi nui moc hoang à tînh Ninh Bmh và tînh Lào Cai dé tiê'n hành dê tài “ Ng

BÔ Y TÉ

TRl/ÔNG DAI HOC D I/0C HÀ NÔI

NGUYEN ANH QUŸNH

PHAN HÔA HOC TINH DAU LÂ CÂY HOI NUI

NINH BÎNH VÀ LÀO CAI

(KHOÂ LUÂN TÔT NGHIÊP DÜOC SÎ KHOA 1998 - 2003)

Ngtfài hirâng dan : PGS.TS Nguyên Thi Tâm

TS Nguyên Viet Thân Nai thüc hiên : Bô mon Duac lieu Thùi gian thifc hiên: 1212002 - 5/2003

HA NOI 0 5 - 2 0 0 3

LÔI CÂM ON

Vôi long kmh trong và biê't on sâu sàc, nhân dip bâo câo khoâ luân tôt nghiêp duoc sÿ dai hoc, em xin chân thành câm on PGS TS Nguyên Thj Tâm, TS.Nguyên Viê't Thân là nhCrng nguôi dà truc tiép hiréng dân em hoàn thành khoâ luân này

Em ciing xin bày to long biê't on dén KS Tràn Quang Thuÿ-Viên Dinh Duông Hà Nôi, cùng câc thày cô giâo, câc cân bô kï thuât viên bô mon Duoc lieu và câc phông , ban , thiï viên dâ giüp dô và tao diêu kiên thuân loi cho em hoàn thành tôt công trinh tôt nghiêp düng thôi han

Sinh viên

Nguyên Anh Qu)rnh

MIJC LUC

DAT VAN D E 1

Phan I Tong q u a n 2

I I Mot sô nghiên cuti vê chi Illicium 2

1.2 Dâc diëm thuc vât 3

1.2.1 Dâc diëm hînh th â i 3

1.2.2 Dâc diëm vê vi hoc 5

1.2.3 Pliân bo, thu liai 5

1.2.4 Tliânh pliân hoâ h o c : 6

1.2.5 Tac dung va công d u n g 7

Phan 2: thuc n g h iê in 8

2.1 Nguyên lieu 8

2.2 Phirong pliâp nghiên c ü u 8

Phan 3: Ket quâ thuc nghiêm 10

3.1 Nghiên cü vê câc dâc diëm thuc vât 10

3.1.1 Dâc diëm hinh thâi cây Hoi nui Ninh B în h 10

3.1.2 Dâc diëm vi hoc 14

3.2 Pliân tich hoâ h o c 24

31.2.1 Xâc djnh hàm luong tinh dàu trong la Hoi nui Ninh Bînh 24

3.2.2 Pliân tich tinh dàu la Hoi nui Ninh Bînh va mot s6 loài moc lioang à Lào C ai 25

Phan 4: ket luân và de nghi .34

4.1 Ket lu â n 34

4.2 Dë n g h j 35

TÀI LIEU THAM KH ÀO 36

DAT VAN DE

Vrïi diêu kiên tir nhiên vê dâ't dai, khi hâu thuân lai, Viêt Nam là nuôc co hê thuc vât phong phü và da dang, câ nurôc cô khoàng 20.000 loài trong do co trên 1000 loài cây thuô'c

Vofi so luong lôn loài cây thuô'c nhu vây bên canh do nên kinh tê' nuôc ta dura phât triën manh, diêu kiên vât châ't kho khân, chung ta chua tu

tong hop duoc môt s6 hoat châ't cân thiê't thï vâln dê khai thâc nhOng cây

thuô'c trong tu nhiên thay thê' cho nhüng sân phâm thuô'c téng hçfp bang phuong phàp hoâ hoc là rât thfch hop, dâp ûng duoc yêu câu thuôc hiên nay cüa nudc ta Dë gop phân vào viêc nghiên cûu, phân loai và khai thâc nguôn

duoc liêu trong tu nhiên, chung tôi dâ lâ'y mâu hôi nui moc hoang à tînh

Ninh Bmh và tînh Lào Cai dé tiê'n hành dê tài “ Nghiên curu dâc diém thtrc vât và thành phân hoâ hoc tinh dàu la cây Hôi nui Ninh Binh và Lào Cai “ Dé tài nghiên cüu nhàm thuc hiên nhüng nôi dung sau dây:

- Nghiên curu vê dâc diém hînh thâi và giâi phâu la hôi nui lâ'y duoc à

tînh Ninh Binh, Lào Cai

- Xâc dinh hàm luçfng tinh dâu, thành phân hoâ hoc cua tinh dàu trong la

1

*

PHAN I TÔNG QUAN

1.1 Mot §o nghiên cuii vé chi Illicium

Qua tliam khâo tài liêu, cho dén nay dâ co 42 loài thuôc chi Illicium diroc công bô Nlurng loài này phân bô' à vùng Bâc Mÿ, Dai Tây Duong, Viêt Nam, Trung Quô'c, Nhât Ban, Campuchia Riêng à Viêt Nam co 17

loài.l 2,3,9,10,15 ]

1 I favgesii Franch - Dai hôi Farges co à SaPa Viêt Nam Quâ

dai 10 — 12 noân

2 I difengpii B.N Chang.

3 I cambodianum Hance (= I griffithii Hook f et Thom

var.cambodianum Finet et Gegnep) — Hôi nui moc hoang à

Cao Bang, Lang Son, Hoà Bînh, Lang Bian, Bâo Lôc Quâ dai

10 — 13 noân

4 I henryi Diels — Hôi dô Quâ dai 8 noân

5 I kinabaluense A C Smith

6 I leiophyllum A C Smith

7 I majus Hook et thom - Dai hôi to duoc phât hiên trên dây

Fansipan Qua dai 14 — 15 noân

8 1 micrantlmm Dum - Dai hôi hoa nhô, co à vùng nui cao Quâ

dai 7 — 8 noân

9 1 parviflonim Merr - Dai hôi hoa nhô co à vùng nui Bach Ma,

Bana Quâ dai 7 — 8 noân

10 I petelotii A C Sm - Dai hôi petelot co à Lô-Sui-Tông gàn Sa

Pa Quâ dai 7 noân

11 I macranthum A C Smith

12 I ternstsoemioides A C Smith — Hôi hâu bi tirong Quâ dai

12 — 14 noân, cuông hoa ngân

13 I tsai L C Sm - Dai hôi sa mac hoang à Fansipan (rirng thua

vào 2500m)

14 I ventm Hook f - Dai hôi, dai sao, hôi thât Quâ dai da sô 8

noân co khi 10 noân

15 I penninsulare A C Smith

16 I tenuifolium A C Smith

17 I pachyphyllum A C Smith

1.2 Dâc diém thirc vât

1.2.1 Dâc diém vê hînh thâi

Ho hoi (Illiciaceae):

Cây gô nhô hoâc bui, thuông thom la don nguyên, moc thành chùm

3 - 4 la tao thành vông giâ Hoa xoân thucmg nhiêu, nhüng chiê'c ngoài cùng

thuông nhô và dôi khi là dang la bac, nhüng chiê'c à trong 16n khi chuyën

tiep thành nhj kép Nhi thuông nhiëu (4 - 50) xê'p xoân 6c, la noân nhiêu

(5 — 21 ) thuông ( 7 - 1 5 ) xê'p vông và thuông bi ép manh à bên suôn Quà

gôm nhiêu dai xoè thành hînh sao

O Viêt Nam cüng nhu trên thê' giôi chi co loài l.verum Hook f dâ

duoc nghiên crîu khai thâc sü dung và tinh dàu cüa quâ loài này là 1 trong

nhüng tinh dàu dtfçrc sûr dung lâu dôi thê' gïoi côn nhüng loài khâc dang là

dô'i tuçrng nghiên cüru vê thuc vât hoc cüng nhu thành phân hoâ hoc Trong

sô 17 loài tîm thâ'y à Viêt Nam co môt sô' loài dâ duçrc mô tâ vê dâc diém

hînh thâi.[ 11,12]

1.2 1 1 1 verum Hook f (Dai hoi, bât giâc hoi hitong)

Cây nhô cao 6-0m, hînh dang toàn cây thon, hînh quâ tram, thân moc

thâng cành dê gây Lâ moc so le nhung thuông moc sit tao thành vông giâ

tir 4-6 lâ Lâ thon dài, hînh bâu duc, mép lâ nguyên co luon sông hoâc

khôiig/ Là fât dê Vting khôi cành nê'u cat rôi cành khôi cây Hoa co thé co

nhiêu màu: trang, trâng hông, hông, tim hông Noân da sô' là 8, co khi9-10

Quâ dai thuông cô 8 dai dfnh vào 1 truc toà trôn hînh sao, duông kfnh trung

bînh 2,5-3 cm, dày 6-10 mm, cuô'ng quâ dài 2-4 cm Quâ tuoi mêm co màu

xanh, khi chm khô cu'ng cô màu nâu sâm Trong môi dai co chü'a 1 hat màu

nâu bong Lâ, cuô'ng, hoa, quâ dêu chüa tinh dàu.[ 1,3,13 ]

1.2.1 2 1 griffithi f et Thoms (Hoi nûi)

Cây gô cao 10-20m, tân trôn Lâ hînh bâu duc nhân gai, không rung,

nguyên, dài 10-14cm, rông 4-5cm, cô 5-7 dôi gân phu néi rô à mât duôi Lâ

tâp trung thành cum 4-5 lâ giô'ng nhu moc thành vông giâ, cuô'ng lâ dài

2-4cm Hoa moc à nâch lâ, màu dô hông hoâc trâng ngà, moc don dôc

hoâc 2-4 hoa Cuô'ng hoâ cô thé dài tù 2-4cm hoâc 1-1,5cm Quâ cô hînh

vuông hay chir nhât, kéo dài thành mô hep và cüng dài bâng bâu, nhon cong

vê phia trirôc nhu luôi liêm.[ 2,3 ]

3,

1 2 1 3 1 majus Hook et T h om s(Dai hoi ta)

Cây gô nhô, cao 18-25m hoâc hon Cành non nâu khi già màu xâm

tro Phiên-la khi khô màu vàng thâm ô mât trên, hori nâu hay cùng màu à

mât duôi, hînh thuôn müi giâo hay müi giâo nguoc hep Dài 10-19cm, rông

2,5-6cm Cuông la mâp, dài l,2-2cm Hoa màu hông hay hông thâm, moc à

cành nam nay hoâc co câ cành moc nâm truôc.Cuô'ng hoa mâp,dài

1,8-4,5cm, không cô hay dôi khi co 1 la hoa nhô, mânh bao hoa 15-21.La noân co 11-14 ( rât ft khi 9 ) Quâ co 11-14 dai, môi dai co mô dài 3-7mm, nhon.f 14]

1 2 1 4 1 petelotii A C Sm ( Hoi petelot)

Cây gô nhô, cao 5-7m Cành non nâu thâm, khi già xâm Chôi dài 6-8 mm, dàu nhon hoât và hoi cong moc câu la moc câch không dêu, 3-6 la thành vông già Phiên lâ khi khô ô trên màu vàng nhat, duôi nâu, hînh bâu duc thuôn dê'n mûi giâo nguoc hep, dài 8 -12cm, rông 2,2-3,7 cm Cuô'ng lâ dài 0,8-1,8cm Hoa màu dô nâu, moc ô nâch lâ Mânh bao hoal 1-13, nhj co 9-15 nhj, lâ noân co 5-8 Quà 5-7 dai, cuông quâ dài4-4,5 cm, dai co mô dài 3mm, nhon hoât Hat màu nâu.[14]

1.2.1.5 1 ternstroemioides A C Smith (Hôi chè)

Cây gô nhô cao khoâng 7- 12m Cành non mâu nâu nhat, khi già màu nâu xâm Thucmg 3 — 5 lâ moc tru ô dâu cành thành vông giâ, dôi khi 1 —

3 lâ à duôi moc thira honi Phiên lâ khi khô màu vàng nhat à mât trên, mâu

nâu nhat ô mât duôi, hînh thuôn bâu duc hay müi giâo nguoc Cuông lâ dài

6 -— 10 mm, co khi tôi 20mm, hoi lôm thành mâng à mât trên Hoa màu dô, moc don dôc à nâch lâ, lâ hoa mông, hînh trtrng thuôn, cuông hoa dài

10 — 35mm, co 10 — 14 mânh bao hoa Nhi cô 22- 30 chiê'c, xê'p 2 vông

Lâ noân co 12 — 14 Quâ cô 12 — 14 dai, cuông quâ dài 25 — 45 mm , môi dai cô mô ngan.[14]

1.2.1.6.1 tsai A C Smith

Cây gô nhô, ft khi cao quâ 5 — 7m Cành non mâu nâu nhat, khi già

cô màu xâm tro Phién lâ khi khô màu vàng nhat ô mât trên, nâu nhat ô mât duôi, tù hînh thuôn dêri hînh trirng nguoc bâu duc, dài 8 — 14 mm, rông 2,5 — 6,3mm Cuông lâ dài 10 — 25mm Hoa màu trâng ngà, thtfm diu, moc trên cành nâm nay, cành cô lâ cüa nâm truôc hay câ trên cành già

không cô lâ và trên thân Cuô'ng hoa dài 6 — lOmm, không cô lâ hoa nhô Mânh bao hoa 27 — 32 chiê'c Nhj 21 — 26, xê'p 3 vông Lâ noân 13 — 14 Quâ cô 11 dai, tân cùng bàng mô dài nhon hoât.[14]

1.2.2 Dâc diëm vé’vi hoc

1 2 2 1 1 verum Hook f.

a Dâc diém vi hoc lâ

Pliân phien lâ: bièu bî trên và dirai gôm 1 hàng tê' bào duoc phü 1 lôp

cutin dày Duôi biëu bi trên là mot hàng tê' bào mô dâu Mô khuyê't là nhirng tê bào màng mông Cô nhiêu tê' bào tiê't tinh dâu và thé cûng hinh dâng dâc biêt nâm rai râc

Phan gân lâ: à giüa là bô libè gô, libe à phîa duôi hinh vông cung

theo gân lâ, bô gô à trên cô nhûng dâm soi nhô xê'p sât nhau bao quanh bô

libe gô Sât vôi biëu bî trên và biëu bî duôi là mô dày trên và mô dày duôi

Cô nhiêu tê' bào tiê't tinh dâu và thë oing dâc biêt nâm râi râc.[1,3]

Vô quâ ngoài: tê' bào biëu bi cô lô khi, phü môt lôp cutin loi lên.

Vô qüa giiïa: gôm nhüng tê' bào râo ra à vùng ngoài và sft nhau à

vùng trong Cô nhiêu bô libe gô nhiêu tê' bào tiê't tinh dâu râi râc, nhiêu thé cufng hînh dâng dâc biêt

Vô quâ trong: gôm 1 dây tê' bào cô hînh dâng khâc nhau tuÿ noi quan

sât Phân bao boc khoang quâ gôm câc tê' bào hînh chü nhât màng tUdng dôi mông, xê'p thành hînh giâu, cô nhiêu tê' bào mô cûng và cô câc ô'ng trao déi

H , 3, 4)

1.2.2.2.1 griffithii Hook f et Thoms

Theo mot sô tài liêû thî dâc diëm vi hoc lâ và quâ cüa loài I griffithii Hook f et Thoms không cô su khâc biêt so vôi loài I verum Hook f Chi

khâc nhau là không cô thë cûng trong mô mêm cüa lâ, gân lâ và tê' bào vô quâ giCra nhirng cô su xuâ't hiên cüa tê' bào mô cûng bao quanh bô libe gôcüa gân lâ

I.2.3 Phân bô, thu hâi

Ô Viêt Nam, tai tinh Lang Son hôi dtfçrc coi là môt dâc sân, duçfc

trông à h fi 11 liét câc huyên tir HOu Lüng và Chi Lâng Ngoài ra côn duçfc

li ong cf Cao Bâng, Quàng Ninh, Bac Thâi [1, 3 ,1 2 ]

I.2.3.2 Thu hâi

Hiên nay chung ta chî trông Dai hôi côn nhGng loài hôi nui moc

hoang do không co giâ tri sü dung nên thuôfng không duçfc khai thâc Môt

sô ngitôi dân thu hâi hat quâ nhüng loài moc hoang này chu yê'u dùng dê’

duôc câ

Dai hôi duçfc khai thâc vào 2 vu Vu chmh vào thâng 8-9 (vu mùa),

vu phu tu thâng 11 dê'n thâng 2 nàm sau (vu chiêm) Thucrng cây sai quâ

vào vu mùa thl sê ît quâ vào vu chiêm và ngtroc lai.[1 ,3 ,5 ]

1.2.4 Thành phân hoa hoc

- Ngoài ra co: a - pinen, fi- phellandren, p — cymen, limonen,

dipenten, A3- caren, a - terpineol anisceton, hydro chinon, n — decylic,

palmitic, tiglic, benloic, salicylic, anisacid, anisoxyd, câc sesquiterpen: 1 — bisabolen, d-cadinen.[3,6]

h La]

Dai hôi Trung Quôc co khoâng 1% tinh dâu, chûa anethol ît hem quâ

Tinh dâu lâ Dai hôi Viêt Nam chûa 1% tinh dâu, thành phân chmh

cua tinh dâu là anethol [3, 6]

1.2.4 2 1 griffithi Hook f et Thoms

Hiên nay PGS.TS Nguyên Thi Tâm và công sir [2, 3, 6, 7] dâ nghiên

curu tinh dâu Hôi nui moc hoang à câc tinh Lang Son, Ninh Bînh, Nghê An,

Quâng Nam và dâ xâc dinh duoc môt sô tuÿp khâc nhau

I Hôi nui moc hoang ôr xâ Hông Phong, huyên Cao Lôc, tinh Lang Son co hàm luorng tinh dâu trong lâ (2,39-4,75%) vôi hàm lirofng safnol rât cao 60%

2 Hoi nui moc o xâ Tân Mÿ, huyên Vân Lang, tînh Lang Son vôi hàm lirong tinh dàu trong lâ 3,38% dâc tnrng bcti hàm luong methyl eugenol cao 22,8%.

3 Hoi nui moc hoang à xâ Trà Linh, huyên Trà My, tînh Quâng Nam

vôi hàm lirong tinh dâu trong lâ thâp là 0,19%, thành phân chmh là 1-linalol (9,54%)

4 Hoi nui moc à nui dâ vôi rùfng Cüc Phuong, huyên Nho Quan, tînh

Ninh Binh vôi hàm lirong tinh dâu trong lâ 1,8%, thành phân chmh là linalol vôi hàm luong cao 30,3%

5 PGS.TS Nguyên Thi Tâm dâ câ't quâ Hôi nui co 13 cânh duoc mot tinh dàu co tÿ trong nâng hon nirôc vôi hàm luong tinh dàu 1,5%, thành phân chmh là safrol 77,6%

Dê tài cua chung tôi së tiê'p tue nghiên curu vê dâc diëm vi hoc cüa lâ

cûy Hôi nui Ninh Binh, loài 13 cânh, cùng câc loài Hôi moc hoang à Lào Cai: I ma jus, I micranthum, I petelotii Dông thôi cüng nghiên ciru vê

thành phân hoâ hoc cua lâ câc loài trên Riêng loài 13 cânh chung tôi së nghiên ciru thành phân hoâ hoc cüa quâ thay cho lâ

1.2.5 Tâc dung và công dung

Trong sô câc loài thuôc chi Illicium, chî cô Dai hôi I verum duoc

trong và khai thâc quâ de cât lâ'y tinh dàu Dai hôi duoc sir dung dê làm thuôc dura dau bung, buôn non, ho gà, bach hàu, kfch thfch tiêu hoâ, loi süa Ngoài ra Dai hôi côn cô tâc dung trên hê thô'ng thân kinh làm diu dau, trên co làm giâm co bôp Tuy nhiên dùng quâ lieu së gây ngô dôc Trong Dôn^ Yt Dai hôi cô tâc dung khir hàn, kiên tÿ, khai vi

Dai hôi côn duoc su dung trong kÿ nghê thuc phâm làm gia vi, ruou khai vi Ngoài ra côn sur dung lâ là nguôn nguyên lieu dë téng hop Hoocmon

Cac loài khâc nhau duoc coi là dôc, nê'u dùng nhàm së gây ngô dôc: nôn mira, rât liong, dau bung, chân tay lanh chây nuôc râi Tuy nhiên mot vài nghiên ciru gàn dây cho thây, môt sô loài Hôi nui moc hoang cô chiira câc thành phân chmh nhu safrol, lihalol vôi hàm luong cao là nhirng tinh dâu duoc sir dung trong kÿ nghê huong lieu, thuc phâm Nên nô së là nhüng nguôn nguyên lieu thay thé cho nhüng nguôn nguyên lieu giàu safrol, linalol dang khai thâc hiên nay [1, 3, 5]

7

2.1 Nguyên lieu

/ Cây Hoi nui moc hoang à vùng nui cao thuôc xâ Ciic Plurong

(lît'ng Cùc Plurong), huyên Nho Quan, tinh Ninh Bînli

Lây màu: la , rê và hoa

Thoi gian lây: Lâ: Thâng 12, thâng 4 và thâng 5

Loài 13 cânh chua xâc djnh tên khoa hoc

Do GS Phan Kê' Lôc thu thâp mâu Ba mâu trên duoc GS lâ'y tai phia Tây Nam cùa thôn Nà Nheo xâ Yên Khânh Ha, huyên Vân Bàn, tînh Lào Cai

2.2 Plurong phnp nghiên ciru

2.2.1 Phân tich dâc diém hinh thâi

Mô ta dâc diëm hînh thâi cây Hoi nüi moc hoang à Ninh Bînh.

Thu thâp mâu, chup ânh, làm mâu cây khô

Pliân tich dâc diëm hînh thâi véi câc loài khâc

2.2.2 Nghiên cû’u vê dâc diém vi hoc

Vi pliâu lâ, cuô'ng lâ Hoi nüi Ninh Bînh

Vi pliâu lâ và cuô'ng lâ loài I majus, I petelotii, l micranthum và

loài 13 cânh

Phân Ifch dâc diëm vi hoc cüa câc mâu trên

Qiîa tiînh tien hành nghiên cü'u vi phâu:

-Cât vi phâu bâng bô dung eu cât tay

-Tien hành nhuôm kép theo tài liêu “Thirc tâp duoc liêu “(Bô môn Duçfc liêu truông Dai Hoc Duoc Hà Nôi)

- Chup ânh vi phâu qua kfnh hiën vi

2.2.3 Xâc ditth hàm lu'ong tinh dàu cây H oi nui Ninh Binh

Phân tich tinh dâu câc mâu bang SKK và khôi pho (GC-MS)

Tien hành phân tich mâu tai viên dinh dudng Hà Nôi

- May SKK — khôi pho (GC — MS)

- Côt Capillar SPB™ — 5

PHAN II THUC NGHIÊM

Fured Silica

Detector khoi phô GCMS — QP 5050A.

Khi mang Heli

Chuong trînh nhiêt dô:

+ Nhiêt dô ban dâu: 75°C giO trong 8 phut + Nhiêt dô cuôi: 280°C giü trong 4 phut.+ Tô'c dô tâng nhiêt dô: 4°C tfên 1 phut.+ Nhiêt dô buông tiêm mâu: 250°C

+ Nhiêt dô Detector: 300°C

Âp suât dâu vào côt: Kpa 10,2

Tôc dô khi mang (ml/phut): 0,5

Tÿ sô' chia dâu vào côt tâch: 1/200

9

PHAN III KÉT QUÂ THUC NGHIÊM

3.1 Nghiên cuti vê câc dâc diê’m thuc vât

3.1.1 Dâc diëm hinli thâi cây Hoi nui Ninh Binh

Cây moc trên nui dâ vôi o rirng quô'c gia Cüc Phirong huyên Nho Quan, tînh Ninh Bînh Cây gô cao 3-4m, dai da sô cây thuông phân nhânh sôm trông giong nhu mot cum, duông kmh gôc 30 - 40mm Dôi vôi cây không phân nhânh dirông kfnh gôc lôn hon khoàng 60 - 100mm Cây co tan long, kliüc khiiÿu nhiêu cành nhô

Lâ hînh bâu duc, mép lâ nguyên, dây dân và don Khi tuai mât trên màu xanh dâm, mât duôi màu xanh nhat, gân chmh néi rô, gân phu không

rô Khi lâ khô gân phu nôi rô câ 2 mât tiïng dôi môt cô 5 - 7dôi Lâ moc so

le nhung sât nhau tao thành vông già gôm 5-7 lâ Lâ non cho màu nâu dô

Vô thân dàykhoâng 1-1,5cm cô màu nâu dô, rât nhôt, gô thân rât mêm Rê moc thành chùm an sâu vào kê dâ, vô rê dây khoàng 2-2,5cm, màu dô nâu

và cüng rât nhôt Hoa don dôc à kê lâ hoâc dâu cành, môi cum lâ co 1 hoa hoâc 3 - 5 hoa Nu hoa mâu dô tia à dînh Khi hoa nà, cânh hoa màu trang

ngà, thuong cô 19 - 22 cânh, kfch thuôc cânh hoa thay doi tir ngoài vào

trong Plüa ngoài hînh tam giâc, nhüng cânh à giüa cô hînh tiü’ng hoâc gân

trôn.Nhüng cânh phi a trong kfch thuôc nhô hon, cô hînh müi mâc.Nhi

26-30 nhj, xêp vông quanh bâu Tâm bî thuông 13 chiê'c rôi, dâu nhon uôn cong ra ngoài Toàn cây cô mùi thom thoang thoâng lâ tràu không

Chung tôi tien hànli do kfch thirôc cua lâ và chiêu dài cüa cuông hoa trên cùng mot cây Sô làn do là 10 trên câc la và hoa khâc nhau Kêt quâ

throc trînh bày à bâng 1 : ’

Bon g I Kich lin inc trung binh cüa lâ, cuông lâ và cuong hoa

Qua thuc té nghiên cûu vê cây H6i nüi Ninh Bînh so sânh vôi mot sô'

tài liêu mô ta vê cây Hoi nüi, cùng vôi mot sô' loài Hoi nüi moc hoang à

Lào Cai duoc ghi trong bâng 2

• Thâo luân ket quâ

/ Qua nghiên cûu hinh thâi tinte vât cây Hoi nui Ninh Bînh so sânh

vôi tài liêu nghiên cûu tnrôc dây cua Nguyên Thê' Hung chüng tôi nhân thâ'y

co khâ nhiêu diëm khâc nhau:

- Khâc nhau vê chiêu dài cüa lâ, sô' dôi gân phu, sô' lâ moc trong môt cum, mâu sâc cua nu hoa và sô' lirong lâ noân

- Vî vây dây co thë là mot loài Hôi nüi khâc vôi loài Hoi nüi triïôc dây Nguyên Thê' Hirng dâ nghiên cûu

2 Qua hàng so sânh chi'mg toi co nhân xét

Loài Hôi nüi chüng tôi dang nghiên cûu cô nhiêu dâc diëm hînh thâi giô'ng

vôi loài Hôi nüi I griffithii và loài hôi nüi do Hà Lai An nghiên cûu.

3 Và thâng qua ket qua so sânh chüng tôi nhân dinh loài này cô

nhiêu dâc diëm hînh thâi khâc vôi nhüng loài I majus, I petelotii nên cô

thë kêî luân dây không pliai là 1 loài trong 2 loài trên

Bàng 2: Dâc diêm hinh thâi cây Hoi nui Ninh Bînh so sânh voi tài liêu truorc dây dâ nghiên ciru, so sânh vôi tài lieu vê cây Hôi nui và mot so

loài moc hoang à Lào Cai dâ biê't tên khoa hoc

khô cô 5 - 7 dôi.

Gân phu cô 6 - 9 dôi Gân phu cô 9 -1 2 dôi Gân phu noi rô ô mât dircri cô

4 Kiéu moc lâ Moc vông giâ 5 - 7 lâ Vông giâ 4 - 5 lâ Moc vông 4 - 5 lâ • Moc vông 4 -5 lâ

5 Phién lâ Bâu duc Thuôn müi giâo hay müi giâo

nguoc hep

Bâu duc thuôn dén müi giâo

nguoc hep

5 Loai cây Cây gô cao 3 - 4m Cây gô cao 18 - 25m Cây gô cao 5 - 7m Cây gô to 'cao 10 - 20m Cây gô cao 2 - 4m Cây gô cao 1,5 - 3m

7 Kiéu moc, màu

sac cânhhoa, nu

hoa

Don dôc d ké lâ, cành hoa

màu trang ngà, nu hoa cô màudôtiaôdînh

Moc d ké lâ, cânh hoa màu hông hay hông thâm.

Moc d ké lâ, cânh hoa màu

3.1.2 Dâc ctiém vi hoc

3.1.2.1 Dâc âiém vi hoc lâ

1 Dâc (Hem vi hoc la cây Hôi nui Ninh Binh

a Dâc diëm vi pliâu phân gân lâ: ânh 3

Phân phien lâ: biëu bî trên và durci (1) gôm môt lôp té bào dêu dan

Du'ôi biëu bî trên là mot té bào mô dâu (2) hinh chü nhât xêp doc Rai râc trong phân mô mèm và mô dâu cô câc tê' bào tiê't tinh dâu

Phân gân lâ: à giüa là bolibe gô, gô à phfa trên (4), libe à dtfdti (5)

Co câc dam soi (6) xê'p sât nhau bao quanh bo libe gô Sât duôi lôp biëu bî trên và dirôi là câc té bào mô dày (3)

So dô t6ng quât là Hôi nui Ninh Bînh

Anh 3: Dâc diëm vi phâu lâ Hôi nui Ninh Bînh

b Dâc diëm vi phâu phân cuô'ng lâ: ânh 4Gân giông vi phâu lâ nhung câc dâm soi (6) không bao quanh bô libe

gô mà chüng nâm râi râfc trong phân mô mêm Thë cûng (2) hiê'm thâ'y Phân mô dày (3) lâ'n sâu vào mô mêm

2 Dâc âiêm vi hoc lâ cây Hôi nui loài 13 cânh

a Dâc diëm vi phâu lâ Hôi nui loài 13 cânh: ânh 5

Sa dô tông quat vi phâu lâ Hoi nui loài 13 cânh

Ành 5: Dâc diëm vi phâu lâ Hôi nui loài 13 cânh

b Dâc diëm vi phâu cuông lâ Hôi nui loài 13 cânh: Ânh 6

S a dô tong quât vi phâu cuong lâ Hoi nui loài 13 cânh

Anh 6: Dâc diëm vi phâu cuông lâ Hôi nui loài 13 cânh

-a Dâc diëm vi phâu lâ Hôi nüi l.majus: Ành 7

So dô tông (^uât vi phâu la Hôi nüi I majus

Anh 7: Dâc diêm vi phâu lâ Hôi nüi l.majus

b Dâc diêm vi hoc cuông lâ Hôi nui l.m ajus: ânh 8

Ành 8 Dâc diëm vi phâu cuông lâ hôi nui I majus

19

4 Dâc diëm vi hoc lâ cây Hoi nui I petelotii

a Dâc diëm vi phâu lâ Hôi nui I petelotii: ânh 9

Sa dô tông q u ât vi phâu lâ Hôi nui I petelotii

Ành 9: Dâc diëm vi phâu la Hôi nui I petelotii