Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trồng cây thanh long ở huyện Ba Chẽ Quảng Ninh

Ý nghĩa của phát triển sản xuất Thanh long và hiệu quả kinh tế cây Thanh long .... Theo đánh giá sơ bộ về hiệu quả kinh tế của huyện thì cây Thanh Long là cây cho thu nhập tương đối cao

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

––––––––––––––––––––––––

NGUYỄN XUÂN LONG

GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ KINH TẾ

TRỒNG CÂY THANH LONG

Ở HUYỆN BA CHẼ - QUẢNG NINH

Chuyên ngành: Quản lý kinh tế

Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Chí Thiện

THÁI NGUYÊN - 2013

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả

Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng

được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu trích dẫn

trong quá trình nghiên cứu đều được ghi rõ nguồn gốc

Tác giả luận án

Nguyễn Xuân Long

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

LỜI CẢM ƠN

Luận văn được hoàn thành là kết quả của quá trình học tập, nghiên cứu

lý luận và tích luỹ kinh nghiệm thực tế của tác giả Những kiến thức các thầy

cô giáo truyền thụ đã làm sáng tỏ những ý tưởng, tư duy của tác giả trong suốt quá trình thực hiện luận văn này

Nhân dịp này, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn và kính trọng sâu sắc đối với Phó giáo sư,Tiến sỹ Trần Chí Thiện – Hiệu trưởng trường Đại học kinh tế và Quản trị kinh doanh, người thầy đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này

Tôi xin chân thành cảm ơn Ban chủ nhiệm khoa Sau đại học trường Đại

học kinh tế và Quản trị kinh doanh đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

Có được kết quả này, tôi không thể không nói đến công lao và sự giúp đỡ của Huyện ủy, Uỷ ban Nhân dân huyện Ba Chẽ, các phòng ban chức năng và cán bộ, bà con nông dân xã Nam Sơn những người đã cung cấp số liệu, tư liệu khách quan, chính xác giúp đỡ tôi đưa ra những phân tích đúng đắn Cuối cùng tôi xin chân thành cảm ơn những người thân trong gia đình

đã giúp đỡ tôi lúc khó khăn, vất vả để hoàn thành luận văn Tôi xin chân thành cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã động viên tạo mọi điều kiện thuận lợi

và đóng góp những ý kiến quý báu để giúp tôi hoàn thành luận văn này

Thái Nguyên, năm 2013

Nguyễn Xuân Long

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn ii

Mục lục iii

Danh mục các chữ viết tắt vi

Danh mục các bảng vii

MỞ ĐẦU 1

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu 1

2.1 Mục tiêu chung 2

2.2 Mục tiêu cụ thể 2

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài 2

3.1 Đối tượng nghiên cứu 2

3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài 2

4 Bố cục của luận văn 3

Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRỒNG CÂY THANH LONG G 4

1.1 Lý luận về hiệu quả kinh tế 4

1.1.1 Khái niệm về hiệu quả kinh tế 4

1.1.2 Hiệu quả kinh tế và tiêu chuẩn đánh giá 7

1.1.3 Phân loại hiệu quả kinh tế 8

1.2 Ý nghĩa của phát triển sản xuất Thanh long và hiệu quả kinh tế cây Thanh long 11

1.2.1 Ý nghĩa của việc phát triển cây Thanh long 11

1.2.2.Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của sản xuất Thanh Long 11

1.3 Cơ sở thực tiễn về phát triển sản xuất Thanh long 22

Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 26

2.1 Các câu hỏi nghiên cứu 26

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

2.2.Phương pháp nghiên cứu 26

2.2.1 Cơ sở phương pháp luận 26

2.2.2 Phương pháp thu thập thông tin 26

2.2.3 Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu 27

2.2.4 Phương pháp phân tích thông tin 28

2.3 Hệ thống các chỉ tiêu phân tích 28

2.3.1 Các chỉ tiêu phản ánh tình hình sản xuất Thanhlong 28

2.3.2 Các chỉ tiêu bình quân 30

Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ SẢN XUẤT THANH LONG Ở HUYỆN BA CHẼ, TỈNH QUẢNG NINH 31

3.1 Đặc điểm địa bàn nghiên cứu 31

3.1.1 Đặc điểm điều kiện tự nhiên 31

3.1.2 Điều kiện kinh tế - xã hội huyện Ba Chẽ 36

3.1.3 Một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu năm 2005-2010 39

3.1.4 Đánh giá những thuận lợi và khó khăn trong phát triển kinh tế xã hội ở huyện Ba Chẽ 42

3.1.4.1 Tiềm năng phát triển kinh tế 42

3.2 Thực trạng phát triển trồng thanh long huyện Ba Chẽ 43

3.2.1 Tình hình chung về trồng Thanh long của huyện Ba Chẽ 43

3.2.2 Tình hình chung của nhóm hộ nghiên cứu đã có thu hoạch quả 48

3.2.3 So sánh hiệu quả kinh tế cây Thanh long với cây trồng khác: 52

3.2.4 Một số nhận xét về tình hình phát triển trồng Thanh long của hộ nông dân 53

Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN TRỒNG THANH LONG CHO HUYỆN BA CHẼ 55

4.1 Phương hướng phát triển thanh long huyện Ba Chẽ 55

4.1.1 Một số quan điểm phát triển 55

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

4.1.1.1 Phát triển sản xuất Thanh long trên cơ sở phát huy thế mạnh của

từng vùng, từng địa phương 55

4.1.1.2 Phát triển Thanh long trong điều kiện công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước và công nghiệp hoá, hiện đại hoá nông thôn 56

4.1.1.3 Phát huy những lợi thế về điều kiện tự nhiên và xã hội 57

4.1.1.4 Phát triển sản xuất Thanh long theo hướng kinh tế trang trại 57

4.1.2 Một số chỉ tiêu phát triển sản xuất Thanh long ở huyện Ba Chẽ 57

4.2 Một số giải pháp phát triển sản xuất và nâng cao hiệu quả kinh tế sản thanh long cho huyện Ba Chẽ 58

4.2.1 Nhóm giải pháp đối với chính quyền địa phương 58

4.2.1.1 Giải pháp về giống 58

4.2.1.2 Giải pháp kỹ thuật 59

4.2.1.3 Giải pháp về chế biến 59

4.2.1.4 Giải pháp về thương mại và tiêu thụ sản phẩm 59

4.2.1.5 Giải pháp về cơ chế chính sách 59

4.2.1.6 Giải pháp về công tác khuyến nông 60

4.2.2 Nhóm giải pháp đối với nông hộ 61

4.2.2.1 Giải pháp về vốn đầu tư cho cây Thanh long 61

4.2.2.2 Giải pháp về kỹ thuật 62

4.2.2.3 Giải pháp về thu hoạch, sơ chế và đóng gói sản phẩm 63

4.3 Một số kiến nghị 63

KẾT LUẬN 66

TÀI LIỆU THAM KHẢO 67

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

5 GO/ha Tổng giá trị sản xuất/héc ta

6 VA/ha Giá trị gia tăng/héc ta

7 GO/IC Tổng giá trị sản xuất/Chi phí trung gian

8 VA/IC Giá trị gia tăng/Chi phí trung gian

9 GO/lđ Tổng giá trị sản xuất/lao động

10 VA/lđ Giá trị gia tăng/lao động

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn/

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 3.1: Kết quả thực hiện một số chỉ tiêu kinh tế - xã hội chủ yếu 39

Bảng 3.2: Tổng hợp diện tích trồng cây thanh long huyện Ba Chẽ 44

Bảng 3.3: Thống kê diện tích trồng Thanh long các xã thị trấn Trong huyện Ba Chẽ tính đến tháng 12/2012 48

Bảng 3.4: Thống kê năng suất, doanh số, chi phí và lợi nhuận 49

Bảng 3.5: Thống kê chi phí cố định, chi phí biến đổi và lợi nhuận 50

Bảng 3.6: Thống kê chi phí cố định trung bình cho 1ha Thanh long 50

Bảng 3.7: Thống kê chi phí biến đổi trung bình cho 1ha Thanh long 51

Bảng 3.8: Bảng so sánh hiệu quả kinh tế 1ha Trồng Thanh long với trồng cây Keo 52

Bảng 4.1: Một số chỉ tiêu phát triển Thanh long ở huyện Ba Chẽ đến năm 2020 58

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Cây Thanh long thuộc họ Xương rồng, có nguồn gốc ở các vùng sa mạc thuộc Mehico và Colombia Thanh long được người Pháp đem vào trồng ở Việt Nam trên 100 năm nay, nhưng mới được đưa lên thành hàng hóa từ thập niên 1980 Việt Nam hiện nay là nước ở Đông Nam Á có trồng Thanh long tương đối tập trung trên quy mô thương mại, tập trung tại Bình Thuận 19.085

ha (năm 2012), phần còn lại là Long An, Tiền Giang, TP HCM, Khánh Hòa

và rải rác ở một số nơi khác Hiện nay, nước ta đã xuất khẩu Thanh long qua nhiều nước dưới dạng quả tươi

Ba Chẽ là huyện miền núi của tỉnh Quảng Ninh, diện tích tự nhiên là 60.855 ha, trong đó diện tích đất nông, lâm nghiệp là 57.719 ha chiếm tỷ lệ 94,84% Cây Thanh long được trồng đầu tiên ở huyện Ba Chẽ từ năm 1987

Từ năm 2008 đến nay đã có hàng chục hộ trồng Thanh long, chủ yếu tập trung nhiều nhất tại xã Nam Sơn Cây sinh trưởng phát triển tốt, thích hợp với điều kiện khí hậu địa phương Qua nghiên cứu đặc điểm thực vật học của cây Thanh long, điều kiện tự nhiên của địa bàn huyện cùng thực tiễn sản xuất đã

khẳng định Cây Thanh long phù hợp thổ nhưỡng và khí hậu của địa phương

Theo đánh giá sơ bộ về hiệu quả kinh tế của huyện thì cây Thanh Long là cây

cho thu nhập tương đối cao và ổn định so với các cây trồng khác ( lợi nhuận

sản xuất bình quân 150 - 200 triệu đồng/ha/năm, 15-20 năm mới phải trồng lại giống…) Trước những thực tế đó, đòi hỏi phải có sự đánh giá đúng thực

trạng, thấy rõ được các tồn tại để từ đó đề ra các giải pháp phát triển mạnh sản xuất, tiêu thụ sản phẩm trái cây Thanh long, coi đó là một trong những cây trồng chủ lực của chương trình giảm hộ nghèo bền vững, hướng tới làm giàu của huyện

Do đó việc thực hiện đề tài “Giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế

trồng cây Thanh long tại huyện Ba Chẽ tỉnh Quảng Ninh” sẽ góp phần giải

quyết vấn đề nêu trên

2.1 Mục tiêu chung

Từ đánh giá hiệu quả canh tác Thanh long của các hộ nông dân huyện Ba Chẽ, đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả canh tác loại cây trồng này, nâng cao thu nhập và đời sống cho hộ nông dân

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các vấn đề kinh tế có liên quan đến hiệu quả trồng cây Thanh long của các hộ nông dân ở các xã, thị trấn của huyện Ba Chẽ, trong đó xã Nam Sơn thuộc huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh

3.2 Phạm vi nghiên cứu của đề tài

3.2.1 Không gian nghiên cứu

Đề tài được thực hiện tại huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh

(Chủ yếu tại xã Nam Sơn, nơi có diện tích Thanh long tập trung nhiều

nhất huyện )

3.2.2 Thời gian nghiên cứu

Đề tài nghiên cứu sử dụng những số liệu sơ cấp là số liệu hộ thực hiện trong năm 2012, các số liệu thứ cấp là số liệu giai đoạn 2008 - 2011

4 Bố cục của luận văn

Luận văn ngoài phần mở đầu và kết luận gồm có 3 chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học về hiệu quả kinh tế và hiệu quả kinh tế trồng

cây Thanh long

Chương 2: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3: Thực trạng phát triển và hiệu quả kinh tế sản xuất Thanh

long tại huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh

Chương 4: Một số giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế trồng Thanh

Long Tại Huyện Ba Chẽ, tỉnh Quảng Ninh

Chương 1

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ HIỆU QUẢ KINH TẾ

VÀ HIỆU QUẢ KINH TẾ TRỒNG CÂY THANH LONG

1.1 Lý luận về hiệu quả kinh tế

1.1.1 Khái niệm về hiệu quả kinh tế

Hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh tế Quá trình tăng cường lợi dụng các nguồn lực sẵn có phục vụ cho lợi ích của con người, có nghĩa là nâng cao chất lượng của các hoạt động kinh

tế Nâng cao hiệu quả kinh tế là một đòi hỏi khách quan của mọi nền sản xuất

xã hội xuất phát từ những nhu cầu vật chất của con người ngày càng tăng Yêu cầu của công tác quản lý kinh tế đòi hỏi phải nâng cao chất lượng của các hoạt động kinh tế làm xuất hiện phạm trù hiệu quả kinh tế

Xuất phát từ giác độ nghiên cứu khác nhau, các nhà kinh tế đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế

+ Quan điểm thứ nhất: Trước đây, người ta coi hiệu quả kinh tế là kết quả đạt được trong hoạt động kinh tế Ngày nay, quan điểm này không còn phù hợp, bởi vì nếu cùng một kết quả xuất nhưng hai mức chi phí khác nhau thì theo quan điểm này chúng có cùng một hiệu quả

+ Quan điểm thứ hai: Hiệu quả đạt được xác định bằng nhịp độ tăng trưởng sản phẩm xã hội hoặc thu nhập quốc dân, hiệu quả sẽ cao khi các nhịp

độ tăng của các chỉ tiêu đó cao Nhưng chi phí hoặc nguồn lực được sử dụng tăng nhanh vì sao? Hơn nữa, điều kiện sản xuất năm hiện tại khác với năm trước, yếu tố bên trong và bên ngoài của nền kinh tế có những ảnh hưởng cũng khác nhau Do đó, quan điểm này chưa được thoả đáng

+ Quan điểm thứ ba: Hiệu quả là mức độ hữu ích của sản phẩm được sản xuất ra, tức là giá trị sử dụng chứ không phải là giá trị

+ Quan điểm thứ tư: Hiệu quả kinh tế là chỉ tiêu so sánh mức độ tiết kiệm chi phí trong một đơn vị kết quả hữu ích và mức độ tăng khối lượng kết quả hữu ích của hoạt động sản xuất vật chất trong một thời kỳ, góp phần làm tăng thêm lợi ích của xã hội, của nền kinh tế quốc dân

Hiệu quả sản xuất diễn ra khi xã hội không thể tăng sản lượng một loại hàng hoá mà không cắt sản lượng một loại hàng hoá nào khác Một nền kinh

tế có hiệu quả nằm trên đường khả năng giới hạn sản xuất của nó Giới hạn khả năng sản xuất được đặc trưng bằng chỉ tiêu tổng sản phẩm quốc dân tiềm năng (Potential Gross National Produst) là tổng sản phẩm quốc dân cao nhất

có thể đạt được, đó là mức sản lượng tương ứng với tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên

Tỷ lệ giữa tổng sản phẩm quốc dân thực tế với tổng sản phẩm quốc dân tiềm năng là chỉ tiêu hiệu quả Chỉ tiêu chênh lệch tuyệt đối giữa sản lượng tiềm năng và sản lượng thực tế là phần sản lượng tiềm năng mà xã hội không

sử dụng được phần lãng phí Tuy nhiên, khái niệm tiềm năng phụ thuộc vào lao động tiềm năng là lao động ứng với tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên Sản lượng tiềm năng cũng phải ứng với một tỷ lệ huy động tài sản cố định nào đó thì mới hợp lý

Như vậy, có rất nhiều quan điểm về hiệu quả do đó việc xác định khái niệm hiệu quả cần xuất phát từ quan điểm triết học Mác xít và những luận điểm của lý thuyết hệ thống để có cách nhìn nhận và đánh giá đúng đắn

- Một là: Theo quan điểm triết học Mác xít thì bản chất của hiệu quả kinh tế là sự thực hiện yêu cầu của quy luật tiết kiệm thời gian, biểu hiện trình

độ sử dụng nguồn lực của xã hội Các Mác cho rằng, quy luật tiết kiệm thời

gian là quy luật có tầm quan trọng đặc biệt, tồn tại trong nhiều phương thức sản xuất Mọi hoạt động của con người đều tuân theo quy luật này, nó quy định động lực phát triển của lực lượng sản xuất tạo điều kiện phát triển phát minh xã hội và nâng cao đời sống của con người qua mọi thời đại

- Hai là: Theo quan điểm của lý thuyết hệ thống thì nền sản xuất xã hội

là một hệ thống các yếu tố sản xuất và các quan hệ vật chất hình thành giữa con người với con người trong quá trình sản xuất Hệ thống sản xuất xã hội bao gồm trong nó các quá trình sản xuất, các phương tiện bảo tồn và tiếp tục đời sống xã hội

Việc bảo tồn và tiếp tục đời sống xã hội đáp ứng các nhu cầu xã hội, nhu cầu của con người là những yếu tố khách quan phản ánh mối liên hệ nhất định của con người đối với môi trường bên ngoài, đó là quá trình trao đổi vật chất, năng lượng giữa sản xuất xã hội và môi trường

- Ba là: Hiệu quả kinh tế là mục tiêu nhưng không phải là mục tiêu cuối cùng mà là mục tiêu phương tiện xuyên suốt mọi hoạt động kinh tế Trong kế hoạch, hiệu quả là quan hệ so sánh tối ưu giữa đầu ra và đầu vào, là lợi ích lớn nhất thu được với một chi phí nhất định hoặc một kết quả nhất định với chi phí nhỏ nhất Trong phân tích kinh tế, hiệu quả kinh tế được phản ánh thông qua các chỉ tiêu đặc trưng kinh tế kỹ thuật xác định bằng các tỷ lệ so sánh giữa đầu ra

và đầu vào của hệ thống sản xuất xã hội, phản ánh trình độ sử dụng nguồn lực và việc tạo ra lợi ích nhằm đạt được mục tiêu kinh tế - xã hội

Từ những quan điểm khác nhau về hiệu quả như trên ta thấy rằng hiệu quả là một phạm trù trọng tâm và rất cơ bản của hiệu quả kinh tế và quản lý Hơn nữa việc xác định hiệu quả là vấn đề hết sức khó khăn và phức tạp về lý luận và cả thực tiễn Bản chất của hiệu quả xuất phát từ mục đích của sản xuất

và phát triển kinh tế xã hội là đáp ứng nhu cầu ngày càng cao về đời sống vật

chất và tinh thần của mọi thành viên trong xã hội Muốn vậy, sản xuất không ngừng phát triển cả về chiều rộng lẫn chiều sâu

Quan điểm về hiệu quả trong điều kiện hiện nay là phải thoả mãn vấn đề tiết kiệm thời gian, tài nguyên trong sản xuất mang lại lợi ích xã hội và bảo vệ môi trường Chính vì vậy mà hiệu quả của một quá trình nào đó cần được đánh giá toàn diện cả ba khía cạnh: Hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu

quả môi trường

1.1.2 Hiệu quả kinh tế và tiêu chuẩn đánh giá

Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế chung nhất, có liên quan trực tiếp đến nền sản xuất hàng hoá và tất cả các phạm trù, các quy luật kinh tế khác

Hiệu quả kinh tế được biểu hiện ở mức đặc trưng quan hệ so sánh giữa lượng kết quả đạt được và lượng chi phí bỏ ra

Một giải pháp kỹ thuật quản lý có hiệu quả kinh tế cao là một phương án đạt được tương quan tối ưu giữa kết quả đem lại và chi phí đầu tư

Từ khái niệm chung đó cần xác định tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh

tế, đây là một vấn đề phức tạp và còn nhiều ý kiến chưa được thống nhất Tuy nhiên, đa số các nhà kinh tế đều cho rằng tiêu chuẩn cơ bản và tổng quát khi đánh giá hiệu quả kinh tế là mức độ đáp ứng nhu cầu xã hội và sự tiết kiệm lớn nhất về chi phí và tiêu hao các tài nguyên

Tiêu chuẩn hiệu quả kinh tế là các quan điểm, nguyên tắc đánh giá hiệu quả kinh tế trong những điều kiện cụ thể mà ở một giai đoạn nhất định Việc nâng cao hiệu quả kinh tế là mục tiêu chung và chủ yếu xuyên suốt mọi thời

kỳ, còn tiêu chuẩn là mục tiêu lựa chọn các chỉ tiêu đánh giá bằng định lượng

theo tiêu chuẩn đã lựa chọn ở từng giai đoạn Mỗi thời kỳ phát triển kinh tế -

xã hội khác nhau thì tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả cũng khác nhau

Mặt khác, tuỳ theo nội dung của hiệu quả mà có tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế quốc dân và hiệu quả của xí nghiệp Vì vậy, nhu cầu thì đa dạng, thay đổi theo thời gian và tuỳ thuộc vào trình độ khoa học kỹ thuật áp dụng vào sản xuất Mặt khác, nhu cầu cũng gồm nhiều loại: nhu cầu tối thiểu, nhu cầu có khả năng thanh toán và nhu cầu theo ước muốn chung Có thể coi thu nhập tối đa trên một đơn vị chi phí là tiêu chuẩn để đánh giá hiệu quả kinh tế hiện nay

Đối với toàn xã hội thì tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế là khả năng thoả mãn các nhu cầu sản xuất và tiêu dùng của xã hội bằng của cải vật chất sản xuất ra, trong nền kinh tế thị trường còn đòi hỏi yếu tố chất lượng và giá thành thấp để tăng khả năng cạnh tranh Đối với các doanh nghiệp hoặc các tổ chức kinh tế thì tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế phải là thu nhập tối đa tính trên chi phí hoặc công lao động bỏ ra

Đối với cây Thanh long tiêu chuẩn đánh giá hiệu quả kinh tế ta phải đứng trên góc độ hạch toán kinh tế, tính toán các chi phí, các yếu tố đầu vào đồng thời tính toán được đầu ra từ đó

Xác định mối tương quan kết quả giữa đầu vào bỏ ra và kết quả đạt được

và đó chính là lợi nhuận

1.1.3 Phân loại hiệu quả kinh tế

Mọi hoạt động sản xuất của con người và quá trình ứng dụng kỹ thuật tiến bộ vào sản xuất đều có mục đích chủ yếu là kinh tế Tuy nhiên, kết quả của các hoạt động đó không chỉ duy nhất đạt được về mặt kinh tế mà đồng thời còn tạo ra nhiều kết quả liên quan đến đời sống kinh tế - xã hội của con người Những kết quả đạt được đó là: nâng cao cuộc sống, giải quyết công ăn

việc làm, góp phần ổn định chính trị và xã hội, trật tự an ninh, xây dựng xã hội tiên tiến, cải tạo môi trường, nâng cao đời sống tinh thần và văn hoá cho nhân dân tức là đã đạt hiệu quả về mặt xã hội

Đặc biệt về sản xuất nông nghiệp, ngoài những hiệu quả chung về kinh

tế xã hội, còn có hiệu quả rất lớn về môi trường mà ngành kinh tế khác không thể có được Cũng có thể một hoạt động kinh tế mang lại hiệu quả cho một cá nhân, một đơn vị, nhưng xét trên phạm vi toàn xã hội thì nó lại ảnh hưởng xấu đến lợi ích và hiệu quả chung Vì vậy, khi đánh giá hiệu quả cần phân loại chúng để có kết luận chính xác

Căn cứ theo nội dung và bản chất có thể phân biệt thành 3 phạm trù: Hiệu quả kinh tế, hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh tế xã hội Ba phạm trù này tuy khác nhau về nội dung nhưng lại có mối quan hệ tác động qua lại lẫn nhau Hiệu quả kinh tế được hiểu là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả đạt được về mặt kinh tế và chi phí bỏ ra để đạt được kết quả đó

Khi xác định hiệu quả kinh tế, nhiều nhà kinh tế thường ít nhấn mạnh quan hệ so sánh tương đối (phép chia) mà chỉ quan tâm đến quan hệ so sánh tuyệt đối (phép trừ) và chưa xem xét đầy đủ mối quan hệ kết hợp chặt chẽ giữa đại lượng tương đối và đại lượng tuyệt đối

Kết quả kinh tế ở đây được biểu hiện bằng giá trị tổng sản phẩm, tổng thu nhập, lợi nhuận và tỷ suất lợi nhuận

Nếu như hiệu quả kinh tế là mối tương quan so sánh giữa lượng kết quả kinh tế đạt được và lượng chi phí bỏ ra, thì hiệu quả xã hội là mối tương quan

so sánh giữa kết quả xã hội (kết quả xét về mặt xã hội) và tổng chi phí bỏ ra

Hiệu quả về kinh tế, xã hội thể hiện mối tương quan giữa các kết quả đạt được tổng hợp trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội với các chi phí bỏ ra để đạt được các kết quả đó

Có thể nói hiệu quả kinh tế là khâu trung tâm có vai trò quyết định nhất và

nó được đánh giá một cách đầy đủ nhất khi kết hợp với hiệu quả xã hội Để làm

rõ phạm trù hiệu quả kinh tế có thể phân loại chúng theo các tiêu thức nhất định

từ đó thấy rõ được nội dung nghiên cứu của các loại hiệu quả kinh tế

Xét trong phạm vi và đối tượng các hoạt động kinh tế, có thể phân chia phạm trù hiệu quả kinh tế thành:

- Hiệu quả kinh tế theo ngành là hiệu quả kinh tế tính riêng cho từng ngành sản xuất vật chất như công nghiệp, nông nghiệp, thương mại, dịch vụ trong từng ngành lớn có lúc phải phân bổ hiệu quả kinh tế cho những ngành hẹp hơn

- Hiệu quả kinh tế quốc dân là hiệu quả kinh tế tính chung toàn bộ nền sản xuất xã hội

- Hiệu quả kinh tế theo vùng lãnh thổ: là xét riêng cho từng vùng, từng tỉnh, từng huyện

- Hiệu quả kinh tế doanh nghiệp là xem xét cho từng doanh nghiệp, vì doanh nghiệp hoạt động theo từng mục đích riêng rẽ và lấy lợi nhuận làm mục tiêu cao nhất, nên nhiều hiệu quả của doanh nghiệp không đồng nhất với hiệu quả của quốc gia Cũng vì thế mà nhà nước sẽ có các chính sách liên kết vĩ

mô với doanh nghiệp

- Hiệu quả kinh tế khu vực sản xuất vật chất và sản xuất dịch vụ

Căn cứ vào yếu tố cơ bản của sản xuất và phương hướng tác động vào sản xuất thì có thể phân chia hiệu quả kinh tế thành từng loại:

- Hiệu quả sử dụng vốn

- Hiệu quả sử dụng lao động

- Hiệu quả sử dụng máy móc, thiết bị

- Hiệu quả sử dụng đất đai, năng lượng

- Hiệu quả áp dụng các biện pháp khoa học kỹ thuật và quản lý

1.2 Ý nghĩa của phát triển sản xuất Thanh long và hiệu quả kinh tế cây Thanh long

1.2.1 Ý nghĩa của việc phát triển cây Thanh long

Đối với nước ta sản phẩm Thanh long không chỉ để tiêu dùng nội địa

mà còn là mặt hàng xuất khẩu quan trọng để thu ngoại tệ góp phần xây dựng đất nước

Đối với người dân thì cây Thanh long đã mang lại nguồn thu nhập cao và

ổn định, cải thiện đời sống kinh tế văn hóa xã hội, tạo ra công ăn việc làm cho

bộ phận lao động ở các vùng nông thôn

1.2.2.Đặc điểm kinh tế kỹ thuật của sản xuất Thanh Long

1.2.2.1 Yêu cầu sinh thái

1.2.2.1.1 Nhiệt độ

Cây Thanh long (Hylocereus undatus Haw.) có nguồn gốc ở vùng sa

mạc thuộc Mêhicô và Colombia, là cây nhiệt đới khô Nhiệt độ thích hợp cho thanh lo ng tăng trưởng và phát triển là 14-26oC và tối đa 38 - 40oC Trong điều kiện có sương giá nhẹ với thời gian ngắn sẽ gây thiệt hại nhẹ cho thanh long

1.2 2.1.2 ánh sáng

Cây thanh long chịu ảnh hưởng của quang kỳ, ra hoa trong điều kiện ngày dài, cây sinh trưởng và phát triển tốt ở các nơi có ánh sáng đầy đủ, thiếu

ánh sáng thân cây ốm yếu, lâu cho quả Tuy nhiên, nếu cường độ ánh sáng quá cao, nhiệt độ cao sẽ làm giảm khả năng sinh trưởng của thanh long

1.2.2.1.4 Đất đai

Thanh long trồng được trên nhiều loại đất từ đất khô cằn, đất cát, đất xám bạc màu, đất phèn đến đất phù sa, đất đỏ bazan, đất thịt, thịt pha sét Tuy nhiên, để trồng thanh long đạt hiệu quả cao đất phải tơi xốp, thông thoáng, thoát nước tốt, đất phèn nhẹ hoặc đất phù sa phủ trên nền phèn có pH từ 5,5 - 6,5, hàm lượng hữu cơ cao, không bị nhiễm mặn

1.2.2.2 Thiết kế vườn

1.2.2.2.1 Chuẩn bị đất trồng

Vùng đất thấp cần đào mương lên luống nhằm xả phèn, mặn và nâng cao tầng canh tác: mương rộng 1-2 m, luống rộng 6-7 m Sau đó trồng cây trụ, lên mô và bón lót Kích thước mô: 80 x 30 cm Luống nên thiết kế theo hướng Bắc – Nam và trồng cây theo kiểu so le (giữa các hàng thì cây của hàng kế tiếp phải trồng so le) nhằm tận dụng cao nhất ánh sáng mặt trời của hướng Đông – Tây giúp tăng năng suất thanh long

Vùng đất cao nên đào hố, kích thước hố 80 x 30 cm Chọn nơi có nguồn nước suối hoặc nước ngầm để tưới cho cây vào mùa nắng

1.2.2.2.2 Trồng cây chắn gió

Đối với thanh long trồng ở vùng duyên hải miền Trung nên trồng cây

chắn gió, có thể trồng các loại cây như: mít, dừa, trồng thẳng góc với hướng gió để làm giảm thiệt hại của gió bão đến cây thanh long

1.2.2.2.3 Trồng cây trụ

Cần chuẩn bị cây trụ trước khi đặt hom giống một tháng, có thể dùng

trụ xi măng cốt sắt, trụ gạch hoặc trụ gỗ Nếu dùng trụ gỗ nên dùng các loại

gỗ tốt, chịu được nắng mưa, lâu mục Tuy nhiên, sử dụng trụ gỗ dễ dẫn tới hiện tượng phá rừng, vì vậy, trụ xi măng cốt sắt hay trụ gạch đang được khuyến cáo hiện nay, trụ có cạnh ngang hay đường kính 12- 20cm, trụ cao cách mặt đất 1,5-1,6m, đối với trụ xi măng phần chôn sâu dưới mặt đất khoảng 0,5m, phía trên trụ có 4 cọng sắt ló ra dài 30-40 cm được bẻ cong theo

4 hướng dùng làm giá đỡ cho thanh long

Cần chú ý khi dùng trụ xi măng trong năm đầu vào mùa nắng trụ hấp thụ nhiệt mạnh dễ làm đứt các rễ khí sinh của thanh long, nên dùng rơm rạ, lá chuối hoặc bao tải bao một lớp mỏng xung quanh trụ để giảm bớt hấp thụ nhiệt của trụ

1.2.2.2.4 Chuẩn bị hom giống để trồng

Cành được chọn làm giống cần chọn trên cây mẹ tốt, khỏe, và phải đạt các tiêu chuẩn sau:

+ Tuổi cành từ 6 - 24 tháng, cần chọn các cành có gốc cành đã bắt đầu hóa gỗ để hạn chế thối cành

+ Chiều dài cành tốt nhất từ 40-50 cm

+ Cành khỏe có màu xanh đậm, sạch sâu bệnh

+ Các mắt mang chùm gai phải tốt, mẩy, khả năng nảy chồi tốt

Sau khi chọn cành xong, phần gốc cành 2-4 cm được cắt bỏ phần vỏ cành chỉ để lại lõi cành giúp cành nhanh ra rễ và tránh thối gốc Cành được giâm nơi thoáng mát khoảng 10-15 ngày cho ra rễ hoặc có thể đem trồng thẳng không qua giai đoạn giâm cành

Thanh long ở Việt Nam hiện có rất nhiều giống/ dòng, tuy nhiên giống

hiện trồng phổ biến và đang xuất khẩu trên thị trường là thanh long ruột trắng, chúng có khả sinh trưởng và phát triển tốt trong điều kiện ở Việt Nam, cho năng suất cao, hình dạng quả đẹp, thịt quả màu trắng, thời điểm ra hoa từ tháng 4-9dl, thời gian từ đậu quả đến thu hoạch 28- 35 ngày

1.2.4 Kỹ thuật trồng và chăm sóc

1.2.4.1 Thời vụ trồng

Tùy theo từng điều kiện cụ thể mà chọn thời vụ trồng thích hợp:

- Tháng 10-11dl: thời gian này có thuận lợi là nguồn hom giống dồi dào

vì đây là giai đoạn tỉa cành sau khi thu hoạch, các vùng đất thấp thì mùa này tránh được nguy cơ ngập úng Tuy nhiên, phải đảm bảo có đủ nước tưới cho cây vào mùa nắng

- Tháng 5-6 dl: Đối với các vùng thiếu nước nên trồng vào đầu mùa mưa (tháng 5-6dl) nhưng sẽ gặp khó khăn về hom giống, dễ bị ngập úng, thối gốc

Tuy thanh long là cây chịu hạn tốt, nhưng nắng hạn kéo dài sẽ làm

giảm khả năng sinh trưởng phát triển của cây và giảm năng suất Biểu hiện của sự thiếu nước là: cành mới hình thành ít, cành phát triển rất chậm, cành bị teo lại và chuyển sang màu vàng, tỉ lệ rụng hoa ở các đợt ra hoa đầu tiên cao

>80%, quả bé Do đó, cần tưới nước thường xuyên cho cây, tùy theo ẩm độ đất mà chu kỳ tưới cho cây có thể thay đổi 1-7 ngày/lần

1.2.4.4 Tủ gốc giữ ẩm

Tủ gốc giữ ẩm cho cây vào mùa nắng bằng rơm rạ, cỏ khô, xơ dừa, rễ lục bình, tủ cách gốc 5 - 10 cm Biện pháp này cũng tránh được cỏ dại phát triển đồng thời khi rơm rạ bị phân hủy sẽ cung cấp cho đất một lượng dinh dưỡng đáng kể

1.2.4.5 Tỉa cành và tạo tán

1.2.4.5.1 Tạo tán

Mục đích là tạo cho cây có bộ khung cơ bản, vững chắc từ đó phát triển các cành nhánh thứ cấp, giúp cây sinh trưởng mạnh, thông thoáng, ít

bị sâu bệnh tấn công Cây có dạng hình tròn đều sẽ cho năng suất cao và ổn định lâu dài

- Hàng năm, sau khi thu hoạch cần tỉa bỏ những cành đã cho quả 2 năm, cành bị sâu bệnh, cành ốm yếu, cành nằm khuất trong tán

1.2.4.6 Cỏ dại

Cỏ dại cạnh tranh dinh dưỡng với cây thanh long và là nơi trú ẩn của sâu bệnh, trước mỗi đợt bón phân cần làm sạch cỏ gốc và xung quanh gốc thanh long Trong vườn có thể dùng máy cắt cỏ hoặc dùng thuốc diệt cỏ (các loại thuốc đã được cho phép sử dụng trên thị trường)

1.2.4.7 Mực nước trong mương (áp dụng cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long)

Mực nước trong mương quá cao có thể gây úng và thối rễ thanh long Vì vậy, nên để mực nước trong mương cách mặt luống 30-40 cm, vào mùa nắng nên để nước vào ra tự nhiên để rửa phèn, mặn

1.2.4.8 Vét bùn bồi luống (áp dụng cho vùng ĐBSCL)

Vét bùn bồi luống đưa phù sa lắng tụ trong vườn lên mặt luống nhằm

cung cấp thêm dinh dưỡng cho cây Tháng vét bùn thường từ 2-3 dương lịch hoặc sau mùa mưa, lớp bùn dày khoảng 2- 3 cm là tốt

1.2.4.9 Phân bón

Tùy theo loại đất, giai đoạn sinh trưởng mà lượng phân cung cấp cho cây khác nhau

+ Giai đoạn kiến thiết cơ bản: 1-2 năm đầu sau khi trồng

Tùy theo sinh trưởng và phát triển của cây mà cung cấp phân cho cây mục đích tạo điều kiện tối hảo cho cây khỏe, phát triển tốt và cho năng suất cao sau này

- Bón lót: 15-20kg phân chuồng hoai, 500g super lân hoặc lân Văn Điển Nếu không chủ động được nguồn phân chuồng có thể thay thế 15-20 kg phân chuồng bằng các loại phân hữu cơ sinh học từ 2-5kg

- Một tháng sau khi trồng, tưới 25g Urea + 25g DAP/trụ, hoặc 80g NPK 20-20-0/trụ, tưới xung quanh gốc cách gốc 5-10cm, 2 tuần/lần

- Bón thúc 100g Urea + 100g 20-20-15/trụ vào các giai đoạn 3 tháng sau khi trồng, sau đó cứ 3 tháng bón một lần Khi cây ra hoa bón thêm 100g 20-20-15/trụ

- Cách bón: xới nhẹ, rãi xung quanh gốc, lắp phân lại bằng một lớp đất mỏng, bón cách gốc 20-40cm theo tuổi cây

+ Giai đoạn kinh doanh: từ năm thứ 3 trở đi

* Phân hữu cơ:

- Lần 1: (Sau khi thu hoạch) bón 5-10kg phân chuồng hoai mục hoặc 0,5-1,0kg/trụ phân hữu cơ sinh học

- Lần 2: (chuẩn bị ra hoa) bón 0,5-1,0kg phân hữu cơ sinh học/trụ

- Lần 3: (nuôi trái) bón 0,5-1,0kg phân hữu cơ sinh học

Ghi chú: có thể sử dụng các loại phân chuồng hoai mục (5-10kg/trụ) hoặc

0,5-1,0 kg các dạng phân hữu cơ sinh học đã được cho phép bán trên thị trường

* Phân hóa học:

- Liều lượng bón:

+ Đối với vườn thanh long từ 3-5 năm tuổi: theo công thức 500gN + 500g P2O5 + 500g K2O/trụ/năm tương đương 1,08kg Urea + 3,6kg lân super + 0,83kg KCl

+ Đối với vườn thanh long từ 5 năm tuổi trở lên, bón lượng phân là: 750gN + 500gP2O5 + 750gK2O/trụ/năm tương đương 1,63kg Urea + 3,6kg lân super + 1,25kg KCl

- Cách bón: rãi đều trên mặt đất xung quanh trụ thanh long, xới nhẹ cho hạt phân lọt xuống đất hoặc phủ lên bằng một lớp đất mỏng sau đó tủ bằng rơm rạ hay cỏ khô, sau khi rãi phân cần tưới nước cho phân tan

- Thời gian bón: Chia làm 8 lần bón

Lần 1: ngay sau khi kết thúc thu hoạch vụ chính (vào khoảng cuối

tháng 9 đầu tháng 10dl) hoặc có thể áp dụng khi đã thu hoạch 80% số lượng quả trên vườn Bón 3,6kg phân lân + 200g Urea/trụ (cây từ 3-5 năm tuổi) hoặc 3,6 kg phân lân + 300g Urea (cây >5 năm tuổi)

Lần 2: cuối tháng 12 dương lịch Bón 200g Urea + 150g KCl/trụ (cây

3-5 năm tuổi) hoặc 300g Urea + 250g KCl (cây >5 năm tuổi)

Lần 3: cuối tháng 2 dương lịch Bón 200g Urea + 150g KCl/trụ (cây

3-5 năm tuổi) hoặc 300g Urea + 250g KCl (cây >5 năm tuổi)

Lần 4: cuối tháng 4 dương lịch Bón 100g Urea + 100g KCl/trụ (cây

3-5 năm tuổi) hoặc 300g Urea + 250gKCl (cây >5 năm tuổi)

Từ lần 5- lần 8 cứ mỗi tháng/lần với liều lượng và loại phân như lần 4

Ghi chú:

- Nếu đất có phản ứng chua thì thế super lân bằng lân Văn Điển

- Có thể thay thế phân đơn bằng các loại phân hỗn hợp khác

- Có thể sử dụng phân NPK chuyên dùng cho cây ăn trái thay thế phân đơn như sau:

Lần 1: ngay sau khi kết thúc thu hoạch (cuối tháng 9 đầu tháng 10dl)

Bón 0,5kg NPK 20-20-15/trụ

Lần 2: cuối tháng 12dl Bón 0,5kg phân chuyên dùng AT1 (18-12-8)/trụ Lần 3: cuối tháng 2dl Bón 0,5kg phân chuyên dùng AT2 (7-17-12)/trụ Lần 4: cuối tháng 4dl Bón 0,5kg phân chuyên dùng AT2 (7-17-12)/trụ

- Khi chuẩn bị ra hoa, phun phân bón lá 10-60-10, phun 2 lần, cách nhau 7 ngày, sau đó chuyển sang phun phân bón lá 6-30-30, phun 2 lần, cách nhau 7 ngày, 15g/bình 8 lít

- Sau khi thụ phấn 3 ngày, phun 30-10-10, 15g/bình 8 lít

- Trong giai đoạn nuôi trái phun 20-20-20, 7 ngày/lần, 15g/bình 8 lít

- Trước thu hoạch (15-20 ngày), phun phân bón lá 12-0-40-3Ca, 15g/bình 8 lít, phun 2 lần, cách nhau 7 ngày

Ghi chú: + Có thể sử dụng các loại phân bón lá có công dụng tăng chất

lượng quả đạt tiêu chuẩn chất lượng xuất khẩu

+ Để tăng chất lượng quả đạt tiêu chuẩn xuất khẩu (tai lá xanh, cứng, 3 tai ở đầu chóp quả dài ≥ 7cm: phun kết hợp loại bón lá FERVIHA (5-5-5) hay loại phân bón hữu cơ sinh học FISH EMUSION (5-1-1)

1.2.4.10 Xử lý ra hoa

Cây thanh long thuộc nhóm cây ngày dài, sự ra hoa chịu ảnh hưởng của quang kỳ, ở miền Nam thanh long bắt đầu ra hoa vào tháng 4-9 dương lịch vì số giờ chiếu sáng trong ngày >12 giờ (ngày dài) Vì vậy, muốn thanh long ra hoa quả nghịch vụ vào giai đoạn đêm dài ngày ngắn, một trong những biện pháp hiệu quả nhất hiện nay là tạo chiếu sáng nhân tạo trong thời gian ngày ngắn bằng cách đốt đèn trong một thời gian nhất định giúp cho cây ra hoa đồng loạt

1.2.3.Các nhân tố ảnh hưởng hưởng đến sự phát triển cây Thanh long

+ Thị trường và giá cả: Kinh tế học đã chỉ ra 3 vấn đề kinh tế cơ bản: sản xuất cái gì? sản xuất như thế nào? và sản xuất cho ai?

Câu hỏi sản xuất cái gì được đặt lên hàng đầu, buộc người sản xuất phải trả lời cho được, để trả lời câu hỏi này người sản xuất tìm kiếm thị trường, tức

là xác định được nhu cầu có khả năng thanh toán của thị trường đối với hàng hoá mà họ sẽ sản xuất ra được người tiêu dùng chấp nhận ở mức độ nào, giá

cả có phù hợp hay không, từ đó hình thành mối quan hệ giữa cung và cầu một cách toàn diện

Nhu cầu trên thế giới ngày càng tăng và tập trung vào cả hai loại Thanh long ruột trắng và Thanh long ruột đỏ Nước ta đã xuất khẩu Thanh long sang thị trường Châu Âu, Châu Á ( chủ yếu là Trung Quốc ) và nước Mỹ Chính vì vậy, nghiên cứu thị trường cần lưu ý tới độ co giãn cung cầu về Thanh long

Sản xuất cho ai? ở đây muốn đề cập tới khâu phân phối Hàng hoá sản xuất ra được tiêu thụ như thế nào? ai là người được hưởng lợi ích từ việc sản xuất đó, cụ thể là bao nhiêu? Có như vậy mới kích thích được sự phát triển

sản xuất có hiệu quả

Thực tế cho thấy rằng, thực hiện cơ chế thị trường, sự biến động của cơ chế thị trường ảnh hưởng lớn đến đời sống của người sản xuất nói chung, cũng như nghề trồng Thanh long và người trồng Thanh long riêng Do đó, việc ổn định giá cả và mở rộng thị trường tiêu Thanh long là hết sức cần thiết góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá ngành nông nghiệp

Để ổn định giá cả và mở rộng thị trườngThanh long, một yếu tố cần thiết là hệ thống đường giao thông Phần lớn những vùng sản xuất Thanh long

xa đường quốc lộ rất khó khăn cho việc tiêu thụ sản phẩm Do đường giao thông kém, đi lại khó khăn nên người sản xuất thường phải bán với giá thấp

do tư thương ép giá, làm hiệu quả sản xuất thấp Muốn nâng cao hiệu quả sản xuất cũng như phát triển ngành trồng Thanh long trong tương lai cần thiết phải có hệ thống giao thông thuận lợi để nâng tính cạnh tranh của sản phẩm trên thị trường

+ Cơ cấu sản xuất sản phẩm: Đa dạng hoá sản phẩm là quan điểm có ý

nghĩa thực tiễn cao, vừa có tính kinh tế, vừa có tính xã hội Đa dạng hoá sản phẩm nhằm đáp ứng nhu cầu khác nhau của thị trường và tiêu thụ được nhiều sản phẩm hàng hoá nhưng đồng thời phải phát huy những mặt hàng truyền thống đã có kinh nghiệm sản xuất, chế biến, được thị trường chấp nhận

+ Thương hiệu hàng hóa có ý nghĩa kinh tế rất lớn Hàng hóa có thương hiệu sẽ tăng cả giá trị và thị phần

1.2.4 Hiệu quả kinh tế cây Thanh long

Các nhân tố ảnh hưởng tới hiệu quả kinh tế cây Thanh long

- Nhu cầu thị trường

1.3 Cơ sở thực tiễn về phát triển sản xuất Thanh long

1.3.1 Kinh nghiệm của một số địa phương trong nước

Thanh long đã trồng ở nhiều tỉnh thành phố trong cả nước Tập trung ở

tỉnh Bình Thuận, tỉnh Tiền Giang, Tỉnh Long An Một số tỉnh, thành phố ở Miền Bắc cũng đã trồng Thanh long có hiệu quả như: Thái Bình, Hà Nội Việt Nam hiện nay là nước ở Đông Nam Á có trồng Thanh long tương đối tập trung trên quy mô thương mại

Theo số liệu thống kê, hiện nay trái thanh long Việt Nam hiện đã có

mặt trên khoảng 35 nước trên thế giới Đặc biệt, tại châu Á, trái thanh long Việt Nam chiếm lĩnh gần như toàn thị trường Trung Quốc Và ở thị trường

EU, cũng đã chiếm gần 40% thị phần Loại trái này cũng đang chinh phục những thị trường khó tính khác như Nhật, Mỹ

Trung Quốc là thị trường xuất khẩu thanh long chính của ViệtNam với gần 80% thị phần

Theo Vinafriut, năm 2012 kim ngạch xuất khẩu các mặt hàng rau, củ, quả của Việt Nam là 800 triệu đô la Mỹ, tăng 100 triệu đô la Mỹ so với kế hoạch mà Bộ Công Thương đưa ra từ đầu năm 2012

Trong 218 triệu đô la Mỹ mà Trung Quốc bỏ ra để nhập khẩu rau, quả

từ Việt Nam thì khoảng 60% là dùng để nhập Thanh long, còn lại là các mặt hàng rau, quả khác

- Tỉnh Bình Thuận đã quy hoạch đến năm 2015, tổng diện tích trồng thanh long toàn tỉnh là 15.000 ha, song đến nay người dân đã trồng lên tới trên 19.085 ha (với 16.000 hộ trồng) Sản lượng Thanh long toàn tỉnh vào năm 2012là 360.000 tấn Tỉnh Bình Thuận, nơi được coi là thủ phủ của thanh long Việt Nam, đến nay, qua hơn 2 năm triển khai thực hiện, đã có 202 tổ hợp tác và hơn 5.212 hộ sản xuất thanh long được cấp chứng nhận sản phẩm theo tiêu chuẩn VietGAP

Cuối năm 2011, đã đưa diện tích sản xuất thanh long trên địa bàn tỉnh đạt tiêu chuẩn VietGAP lên 7.000 ha Song song đó, định hướng của UBND tỉnh trong thời gian tới phải ưu tiên, dồn sức, tập trung phát triển thanh long theo hướng an toàn VietGAP để bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm, phục vụ cho tiêu dùng và xuất khẩu

Bình Thuận đặt mục tiêu đến năm 2015 sẽ có 100% diện tích Thanh long sản xuất theo tiêu chuẩn VietGap

Theo Tiến sĩ Nguyễn Trịnh Nhất Hằng, Trưởng Bộ môn kỹ thuật canh tác (Viện Cây ăn quả miền Nam), việc sản xuất Thanh long theo tiêu chuẩn VietGAP có ý nghĩa quan trọng, nhất là làm thay đổi tập quán canh tác của nông dân Bởi ngoài việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào trong sản xuất, bà con còn được huấn luyện ý thức kỷ luật, ý thức về môi trường, tính cộng đồng, ý thức gắn kết trách nhiệm đối với sản phẩm mình sản xuất

- Tỉnh Tiền Giang Thanh long được xác định là 1 trong 7 chủng loại cây

ăn trái đặc sản có lợi thế cạnh tranh của tỉnh Tiền Giang, đồng thời đang tiếp tục được đầu tư chiều sâu để nâng cao chất lượng và vị thế trên thị trường Tiền Giang hiện có hơn 2.500ha thanh long, tập trung chủ yếu trên địa bàn huyện Chợ Gạo, cho năng suất trên 40 tấn/ha/năm Tỉnh Tiền Giang đang triển khai đề án

mở rộng vùng chuyên canh thanh long lên 5.000ha vào năm 2015

- Tỉnh Trà Vinh: Trong những năm gần đây, nông dân Trà Vinh đã đưa cây Thanh long ruột đỏ về trồng thử nghiệm thành công, mở ra hướng làm kinh

tế mới, tăng nguồn thu nhập cho người dân Cây thanh long ruột đỏ như một luồng gió mới đang làm thay đổi diện mạo sản xuất nông nghiệp ở vùng đất này

Trước đây, người dân chủ yếu sinh sống bằng nghề sản xuất nông nghiệp

và thường xuyên sử dụng các giống cây truyền thống nên hiệu quả kinh tế không cao Để thay đổi phương thức canh tác, nâng cao thu nhập cho người dân, chính quyền địa phương đã vận động nông dân thực hiện chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông thôn bằng những loại cây, con giống có giá trị kinh tế cao

Trong đó, cây Thanh long ruột đỏ là loài cây trồng được đánh giá là phù hợp với điều kiện của địa phương và cho hiệu quả cao Đến nay, toàn tỉnh

đã phát triển được hơn 60 ha diện tích trồng thanh long ruột đỏ Ruột trái màu

đỏ, khi thưởng thức có mùi vị thơm và ngọt đậm, đặc trưng, vỏ mỏng hơn trái thanh long thường nên thanh long ruột đỏ được ưa chuộng Theo kinh nghiệm trồng của một số hộ nông dân, cây thanh long ruột đỏ rất dễ trồng, cây lại cho trái quanh năm, trung bình mỗi cây cho 15 - 20 trái/đợt, mỗi trái nặng từ 400g trở lên Từ năm thứ ba trở đi thanh long ruột đỏ cho năng suất từ 40 đến 45 tấn/ha, trong khi thanh long ruột trắng chỉ cho năng suất từ 30 đến 40 tấn/ha

Nguồn: Khuyến nông quốc gia

Chương 2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Các câu hỏi nghiên cứu

- Cơ sở khoa học về hiệu quả kinh tế nói chung và hiệu quả kinh tế đối với cây Thanh long nói riêng?

- Thực trạng về sản xuất Thanh long của các hộ nông dân trên địa bàn huyện Ba Chẽ tỉnh Quảng Ninh?

- Đề xuất một số giải pháp cần thiết để nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất Thanh long của hộ nông dân trên địa bàn huyện Ba Chẽ tỉnh Quảng Ninh?

2.2.Phương pháp nghiên cứu

2.2.1 Cơ sở phương pháp luận

Đề tài lấy quan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử làm cơ sở phương pháp luận nghiên cứu

Chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử cho ta phương pháp nhìn nhận sự vật, hiện tượng trong trạng thái vận động và phát triển và trong mối quan hệ biện chứng với các sự vật, hiện tượng khác

2.2.2 Phương pháp thu thập thông tin

a- Phương pháp thu thập thông tin thứ cấp

Số liệu thứ cấp được thu thập thông qua các ấn phẩm, các tài liệu, báo cáo của địa phương, từ các Sở, Ban, Ngành của tỉnh có liên quan và các nguồn tài liệu khác như: Sách báo, tạp chí…

b- Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp

+ Phương pháp chọn điểm nghiên cứu:

Cây Thanh long đã đưa vào huyện Ba chẽ, qua phân tích lựa chọn đề tài

đã tổ chức thu thập số liệu và thông tin sơ cấp ở tất cả các xã, trong đó chủ yếu ở xã Nam Sơn vì đây là xã trồng đầu tiên và có diện tích Thanh long lớn nhất huyện, mặt khác cây Thanh long được coi là một trong những cây trồng chính xã

+ Phương pháp chọn mẫu điều tra:

Với mục tiêu nghiên cứu, đề tài lựa chọn 100 % số hộ nông dân xã Nam Sơn trồng Thanh long để tiến hành điều tra khảo sát Phỏng vấn sâu các hộ đã trồng được 3 năm trở nên và đã được thu hoạch quả Thanh long

+ Sau khi tiến hành xác định được số lượng mẫu cần điều tra và địa điểm điều tra, bước tiếp theo là xây dựng phiếu điều tra tình hình sản xuất và tiêu thụ Thanh long của hộ nông dân trên địa huyện Ba Chẽ

+ Phương pháp chuyên gia, chuyên khảo: thu thập thông tin qua các cán

bộ địa phương, người lãnh đạo trong cộng đồng và những người dân có uy tín trong cộng đồng Phương pháp này cho phép khai thác được những kiến thức bản địa của người dân địa phương

2.2.3 Phương pháp tổng hợp, xử lý số liệu

a- Đối với thông tin thứ cấp:

Sau khi thu thập được các thông tin thứ cấp, tiến hành phân loại, xắp xếp thông tin theo thứ tự ưu tiên về độ quan trọng của thông tin Đối với các thông tin là số liệu thì tiến hành lập nên các bảng biểu

b- Đối với thông tin sơ cấp:

Phiếu điều tra sau khi hoàn thành sẽ được kiểm tra và nhập bảng tổng

2.2.3.1 Các chỉ tiêu phản ánh tình hình sản xuất Thanhlong

- Tổng giá trị sản xuất của hộ: GO (Gross Output) là toàn bộ giá trị sản phẩm do hộ làm ra, được tính bằng tổng của các sản phẩm làm ra quy về giá trị

n

i

i P Q

gồm các khoản chi phí nguyên nhiên vật liệu như: giống, phân bón, thuốc trừ sâu, bảo vệ thực vật, công làm đất, hệ thống cung cấp nước…

IC =

n

i j C

1

Trong đó: Cj: Các khoản chi phí thứ j trong một chu kỳ sản xuất

- Giá trị gia tăng: VA (Value Added) là phần giá trị tăng thêm của hộ khi sản xuất trên một đơn vị diện tích

VA = GO - IC

Trong nền kinh tế thị trường, người sản xuất rất quan tâm đến giá trị gia tăng Nó thể hiện kết quả của quá trình đầu tư chi phí vật chất và lao động sống vào quá trình sản xuất

- Thu nhập hỗn hợp: MI (Mix Income) là phần thu nhập thuần tuý của người sản xuất, bao gồm phần trả công lao động và phần lợi nhuận mà họ có thể nhận được trong một chu kỳ sản xuất Thu nhập hỗn hợp được tính theo công thức sau:

MI = VA - [A+W (nếu có)]

Trong đó: A: Phần giá trị khấu hao tài sản cố định và chi phí phân bổ

W: Tiền thuê công lao động (nếu có)

Cách xác định mức khấu hao cho 1 ha Thanh long tính theo phương pháp khấu hao bình quân theo thời gian: Việc lựa chọn chu kỳ kinh doanh cho cây Thanh long của đề tài dựa trên nguyên tắc “chất đất, giống Thanh long”, với đất tốt và giống cây Thanh long có thể có chu kỳ kinh doanh từ 15 đến 20 năm Đối với đất xấu cây chỉ có chu kỳ kinh doanh từ 12 đến 15 năm Ở xã nam Sơn đất trồng Thanh long chủ yếu là đất vườn đồi, vườn ở hạng 2, 3 và