ĐỀ TÀI: SO SÁNH PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC VỚI CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài 2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu 6. Đóng góp đề tài 7. Bố cục đề tài Kết luận PHỤ LỤC Tài liệu tham khảo MỞ ĐẦU: 1. Lý do chọn đề tài Tìm hiểu một bộ môn khoa học, cũng như bất cứ một sự kiện lịch sử nào, bao giờ cũng xem xét theo quan điểm biện chứng mà Lênin đã nêu ra: từ đâu mà có, đã trải qua những giai đoạn phát triển nào để trở thành như ngày nay và tương lai sẽ đi đến đâu. Bất cứ người nghiên cứu lịch sử nào cũng phải đặt và giải quyết những vấn đề phương pháp luận theo quan điểm của một giai cấp nhất định. Trong ý nghĩa và mức độ nhất định, phương pháp luận là một nhân tố quan trọng, có tính quyết định đối với sự thành công của người nghiên cứu, học tập lịch sử, tức là đạt được chân lý khách quan về hiểu biết một cách tương đối quá khứ. Tuy nhiên, việc nắm vững và vận dụng các nguyên tắc phương pháp luận phải rất sáng tạo, khắc phục những sai sót, về mặt công thức, giáo điều, chủ quan phiến diện. Bởi vì, chúng ta đã xác định rằng, phương pháp luận mácxít – lêninnit được xây dựng chủ yếu trên cơ sở chủ nghĩa duy vật lịch sử, song không đồng nhất phương pháp luận lịch sử với duy vật lịch sử. Đề tài “ so sánh phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử”.Nhằm giúp chúng ta nhận thức rõ, và biết cách phân biệt phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử.

Họ và Tên: Lê Hoàng Dung

MSSV: 1210928

BÀI TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI: SO SÁNH PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC VỚI CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

6 Đóng góp đề tài

7 Bố cục đề tài

Kết luận

PHỤ LỤC

Tài liệu tham khảo

MỞ ĐẦU:

1 Lý do chọn đề tài

Tìm hiểu một bộ môn khoa học, cũng như bất cứ một sự kiện lịch sử nào, bao giờ cũng xem xét theo quan điểm biện chứng mà Lênin đã nêu ra: từ đâu mà có, đã trải qua những giai đoạn phát triển nào để trở thành như ngày nay và tương lai sẽ đi đến đâu Bất cứ người nghiên cứu lịch sử nào cũng phải đặt và giải quyết những vấn đề phương pháp luận theo quan điểm của một giai cấp nhất định Trong ý nghĩa và mức độ nhất định, phương pháp luận là một nhân tố quan trọng, có tính quyết định đối với sự thành công của người nghiên cứu, học tập lịch sử, tức là đạt được chân lý khách quan về

hiểu biết một cách tương đối quá khứ Tuy nhiên, việc nắm vững và vận dụng các nguyên tắc phương pháp luận phải rất sáng tạo, khắc phục những sai sót, về mặt công thức, giáo điều, chủ quan phiến diện Bởi vì, chúng ta đã xác định rằng, phương pháp luận mácxít – lêninnit được xây dựng chủ yếu trên cơ sở chủ nghĩa duy vật lịch sử, song không đồng nhất phương pháp luận lịch sử với duy vật lịch sử Đề tài “ so sánh phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử”.Nhằm giúp chúng ta nhận thức rõ, và biết cách phân biệt phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề

Tình hình nghiên cứu đề tài Trong những thập kỷ gần đây, vấn đề phương pháp luận của các khoa học và của hoạt động con người nói chung được chú

ý của đông đảo các nhà khoa học thuộc lĩnh vực triết học, các nghành khoa học xã hội và tự nhiên Nhiều cuộc hội thảo khoa học được tổ chức, nhiều công trình nghiên cứu được công bố Trong phạm vi sử học nước ta, các vấn

đề phương pháp luận cũng được nghiên cứu sâu rộng và thảo luận sôi nổi, đặc biệt từ sau Hội thảo khoa học đầu tiên về phương pháp luận sử học (1966).Trong cuốn “ phương pháp luận sử học” của tác giả Phan Ngọc Liên Xuất bản năm 2001 Đại học quốc gia Hà Nội có đề cập đến phương pháp luận nhưng không so sánh phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử.Trong cuốn nhập môn sử học của Phan Thế Kim xuất bản năm 1999

đề cập đến khái quát về sử học, triết học , nhưng không đề cập đến phương pháp luận sử học và chủ nghĩa duy vật lịch sử

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu : Đề tài nghiên cứu một số vấn đề phương pháp luận

sử học và chủ nghĩa duy vật lịch sử, từ đó làm rõ ý nghĩa của vấn đề đó với việc nghiên cứu lịch sử Đồng thời giúp chúng ta phân biệt được phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử.Nhiệm vụ Quá trình so sánh phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử giúp chúng ta rèn

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu phương pháp luân sử học và chủ nghĩa duy vật lịch sử Phạm vi nghiên cứu từ khi phương pháp luận sử học và chủ nghĩa duy vật lịch sử ra đời cho đến nay

5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

Dựa trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử Phương pháp nghiên cứu sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp lô gích Ngoài ra còn sử dụng phương pháp so sánh, tổng hợp và phân tích và sau đó rút ra kết luận cho vấn đề nghiên cứu

6 Đóng góp đề tài

Đề tài này đóng góp vào việc học tập nghiên cứu lịch sử của sinh viên Là tài liệu quan trọng cho những ai quan tâm , so sánh và phân tích giúp hiểu được

rõ hơn, sâu sắc hơn và biết phân biệt được phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử Từ đó sẽ không nhằm lẫn khi đề cập đến vấn đề nói trên

7 Bố cục đề tài: Ngoài phần mở đầu, kết luận, và phụ lục bài tiểu luận gồm 2 chương:

CHƯƠNG I KHÁI QUÁT VỀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC VỚI CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

1.1 Khái quát về phương pháp luận sử học:

1.1.1 Khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm về phương pháp 1.1.1.2 Khái niệm về phương pháp luận 1.1.1.3 Khái niệm về phương pháp luân sử học 1.1.2 Đối tượng nghiên cứu phương pháp luận sử học

1.1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của sử học phi mac-xit 1.1.2.2 Đối tượng nghiên cứu của sử học mác-xít 1.1.3 Chức năng, nhiệm vụ

1.2 Khái quát về chủ nghĩa duy vật lịch sử

1.2.1 Khái niệm 1.2.2 Đối tượng nghiên cứu 1.2.3 Chức năng , nhiệm vụ

CHƯƠNG II: SO SÁNH PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC VỚI CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

2.1 So sánh về khái niệm

2.2 So sánh về chức năng

2.3 So sánh về mục đích nghiên cứu

2.4 So sánh về nội dung nghiên cứu

2.5 So sánh về phương pháp nghiên cứu

2.6 So sánh về thành tựu

NỘI DUNG

Chương 1: Khái quát về phương pháp luận sử học với chủ nghĩa duy vật lịch sử 1.1 Khái quát về phương pháp luận sử học

1.1.1 Khái niệm

1.1.1.1 Khái niệm về phương pháp

“Phương pháp” tiếng Hi lạp là Methodos, có nghĩa là con đường nghiên cứu,

phương pháp chính là con đường để đi đến kết quả nhận thức đúng đắn Phương pháp nhận thức đó phụ thuộc vào giai cấp và thời đại vì con người chính là sản phẩm của một giai cấp và thời đại

Phương pháp có ảnh hưởng rất lớn đến công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập

Ví dụ trong quá trình học tập của sinh viên tại các trường đại học: Cùng một điều kiện học tập, với một khối lượng kiến thức như nhau nhưng lại có sinh viên đạt loại giỏi, loại khá, loại trung bình, loại yếu kém khác nhau Đó chính là sự phản ánh những phương pháp học tập khác nhau của mỗi sinh viên

1.1.1.2 Khái niệm về phương pháp luận:

“Phương pháp luận” là khái niệm được dịch từ thuật ngữ “Methodology” của

ngôn ngữ nhiều nước Châu Âu Xung quanh khái niệm này có rất nhiều quan điểm khác nhau Theo K G Petơralep (Liên xô cũ) định nghĩa: Phương pháp luận là một

hệ thống những dạng bản chất của thế giới quan và lý luận (hay một loạt lý luận) quy định các nguyên tắc nghiên cứu khoa học lịch sử

Theo lý luận của các nhà tư sản thì phương pháp luận là toàn bộ những cách, những biện pháp, những nguyên tắc tổ chức của việc nghiên cứu, những tiêu chuẩn đúng để lựa chọn những thủ tục và kỹ thuật nghiên cứu

Như vậy có thể thấy phương pháp ra đời trong xã hội có giai cấp Đó chính là lý luận về con đường nhận thức, tuy nhiên con đường này bao giờ cũng phải dựa vào thế giới quan của một giai cấp nhất định ví dụ phương pháp luận chiếm hữu

nô lệ, phong kiến, tư bản chủ nghĩa, xã hội chủ nghĩa

1.1.1.3 Phương pháp luận sử học

Phương pháp luận sử học là một hệ thống các quan điểm thế giới quan chỉ đạo

việc nghiên cứu đồng thời lựa chọn phương pháp nghiên cứu Trong nghiên cứu lịch sử, phương pháp luận sử học có vai trò to lớn trong việc hướng dẫn nghiên cứu lịch sử cũng như phương pháp dạy học lịch sử Không nắm được phương pháp luận sử học các nhà nghiên cứu sẽ mất phương hướng hoạt động, không có khả năng giải quyết các vấn đề lịch sử đặt ra

Vấn đề phương pháp luận nói chung và phương pháp luận sử học nói riêng gắn chặt với quan điểm, tư tưởng, lợi ích của mỗi giai cấp, nó thể hiện rõ tính đảng, nó xâm nhập, chi phối mọi hoạt động của nhà nghiên cứu Do đó muốn học tập phương pháp luận sử học Mác xít phải nắm vững triết học Mác-Lênin, quan điểm, đường lối của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh có liên quan đến nội dung của nó

1.1.2 Đối tượng

1.1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của sử học phi Mác-xít

- Sử học phong kiến: Đối tượng sử học là những tầng lớp trên của xã hội, của lực lượng siêu nhiên, coi lịch sử là của giai cấp bóc lột của vua chúa Bỏ qua những vấn đề về kinh tế -văn hóa-nghệ thuật làm cho lịch sử bị cắt xén, đơn điệu, nghèo nàn so với hiện thực Làm giảm tính khách quan của sử học

- Sử học tư sản: Đối tượng rộng hơn sử gia phong kiến, họ xem lịch sử là lịch sử của trí tuệ.Đối tượng sử học là những cái chung của thời đại , của giai cấp Đồng nhất hiện thực lịch sử với nhận thức lịch sử.Sử gia tư sản phủ nhân tính khách quan của lịch sử

1.1.2.1 Đối tượng nghiên cứu của sử học Mác-xít

- Theo quan điểm Mác-xít lịch sử hình thành và phát triển bởi sự thay thế lẫn nhau giữa các hình thái kinh tế xã hội Thể hiện vai trò của quần chúng nhân dân lao động.Quần chúng nhân dân lao động là những người làm nên lịch sử

- Đối tượng sử học là lịch sử do con người sáng tạo ra 1 cách có ý thức chứ không phải tùy tiện như trong giới tự nhiên

- Đối tượng sử học là 1 hệ thống phức tạp muôn màu muôn vẻ, gồm nhiều sự kiện diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống loài người kinh tế-chính trị-xã hôi, văn hóa- giáo dục.v.v

- Sự kiện lịch sử, hiện tượng lịch sử, qui luật lịch sử v v diễn ra từ xa xưa cho đến nay rộng lớn, phức tạp.Nó không chỉ là đời sống quá khứ xã xưa của loài người mà nó còn là quá khứ đang xảy ra của sự phát triển xã hội

1.1.3 Chức năng, nhiệm vụ

 Chức năng của sử học là những gì mà nó phải làm, phải thực hiện để khẳng định

sự tồn tại và phát triển quan điểm Mác-xít sử học có chức năng co bản như sau:

- Nhận thức thế giới

Khôi phục và miêu tả thế giới, dựa vào sự kiện lịch sử

Giải thích quá khứ, hiểu về quá khứ, hiểu về lịch sử

Tìm ra những quy luật lịch sử ( ví dụ quy luật có áp bức, có đấu tranh, quy luật phát triển của xã hội loại người, cái mới thay thế cho các cũ)

- Cải tạo thế giới

Chức năng nhận thức của khoa học lịch sử là miêu tả 1 cách khoa học, quá khứ của hiện thực khách quan, để từ đó phân tích tính phong phú,tính đa dạng của hiện thực khách quan để từ đó phát hiện ra quy luật lịch sử

 Nhiệm vụ của sử học Mác xít Việt Nam:

Nhận thức đúng lịch sử Việt Nam 1 cách khách quan như nó đã diễn ra, rút kinh nghiệm

Dùng lịch sử để chứng minh tính đúng đắn, tính khoa học có giá trị thực tiễn, đường lối đúng đắn vủa đảng và nhà nước

Bảo tồn và phát huy, giáo dục đạo đức tinh thần, phẩm chất cách mạng của quần chúng nhân dân, truyền thống yêu nước, dân tộc

2.1 Khái quát về chủ nghĩa duy vật lịch sử

2.1.1 Khái niệm về chủ nghĩa duy vật lịch sử

Chủ nghĩa Duy vật lịch sử là hệ thống quan điểm biện chứng về xã hội: là kết quả của sự vận dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Duy vật Biện chứng và phép Biện chứng duy vật vào việc nghiên cứu đời sống xã hội và lịch sử nhân loại, nhờ

đó hoàn thiện và phát triển những quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và phép biện chứng Duy vật; hoàn thiện thế giới quan và phương pháp luận triết học của chủ nghĩa Mác-Lê nin-> “Chủ nghĩa Mác mở đường cho việc nghiên cứu rộng rãi và toàn diện quá trình phát sinh, phát triển và suy tàn của các hình thái kinhh

tế-xã hội” theo quan điểm duy vật

2.1.2 Đối tượng của chủ nghĩa duy vật lịch sử Chủ nghĩa duy vật lịch sử không nghiên cứu những mặt riêng biệt của sinh hoạt xã hội, mà nghiên cứu toàn bộ xã hội với tất cả các mặt, các quan hệ xã hội, các quá trình có liên hệ nội tại và tác động lẫn nhau của xã hội Khác với những khoa học xã hội cụ thể, chủ nghĩa duy vật lịch sử không nghiên cứu những quy luật cục bộ, riêng biệt, chi phối sự phát triển của các quá trình về kinh tế, chính trị hay tư tưởng, mà nghiên cứu những quy luật chung nhất phổ biến nhất của sự phát triển xã hội

Chủ nghĩa duy vật lịch sử nghiên cứu xã hội với tư cách là một chỉnh thể thống nhất để vạch ra những nét chung của sự phát triển xã hội, những động lực, những nguyên nhân cơ bản của sự chuyển biến từ một hình thái kinh tế - xã hội này sang một hình thái kinh tế - xã hội khác, mối liên hệ qua lại và sự phụ thuộc lẫn nhau giữa những hiện tượng khác nhau của đời sống xã hội: kinh

tế, chính trị, tư tưởng v.v…

Chủ nghĩa duy vật lịch sử vạch ra những quy luật chung nhất của sự vận động

và phát triển xã hội, chỉ ra vị trí và vai trò của mỗi mặt của đời sống xã hội, trong hệ thống xã hội nói chung, vạch ra những nét cơ bản của các giai đoạn phát triển của xã hội loài người

2.1.3 Chức năng nhiệm vụ

- Chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

- Cốt lõi học thuyết hình thái kinh tế- xã hội ,theo đó, trong các quan hệ xã hội, các quan hệ sản xuất là cơ sở hiện thực của mỗi xã hội nhất định, cấu trúc hạ tầng, trên đó xây dựng lên kiến trúc thượng tầng, và các hình thái ý thức xã hội khác, với những thiết chế của chúng Mỗi hệ thống quan hệ sản xuất của một xã hội nhất định, phụ thuộc vào tính chất và trình độ phát triển của các lực lượng sản xuất

- Các lực lượng sản xuất luôn luôn phát triển không ngừng, đến một giai đoạn nhất định sẽ mâu thuẫn với những quan hệ sản xuất cũ đã lỗi thời và đòi hỏi phải thay đổi các quan hệ sản xuất ấy bằng những quan hệ sản xuất mới, tiến

bộ hơn Trong xã hội có giai cấp, sự thay đổi ấy được thực hiện bằng cách mạng xã hội

- Một khi cấu trúc hạ tầng đã thay đổi, thì toàn bộ cấu trúc thượng tầng sớm muộn cũng thay đổi theo Hình thái kinh tế - xã hội cũ được thay thế bằng một hình thái kinh tế - xã hội mới tiến bộ hơn Như vậy, lịch sử loài người là lịch sử thay thế của những hình thái kinh tế - xã hội khác nhau

- Chủ nghĩa duy vật lịch sử nhằm phát hiện ra những quy luật chung nhất của

sự vận động phát triển của lịch sử, là nguyên nhân dẫn đến sự thay thế các hình thái kinh tế - xã hội thấp đến trình độ cao hơn, vận động theo hình xoáy

ốc và đỉnh cao của nó là xã hội cộng sản chủ nghĩa, một xã hội công bằng, tiến bộ, văn minh

CHƯƠNG II SO SÁNH VỀ PHƯƠNG PHÁP LUẬN SỬ HỌC VỚI CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

2.1 So sánh về khái niệm

Khái niệm về phương pháp luận sử học:Như khái niệm ở trên thì phương pháp luận

sử học và chủ nghĩa duy vật giống nhau đều là những hệ thống quan điểm về thế giới quan nhưng phương pháp luận sử học có vai trò to lớn trong việc hướng dẫn nghiên cứu lịch sử cũng như phương pháp dạy học lịch sử.Còn Chủ nghĩa duy vật lịch sử vạch ra những quy luật chung nhất của sự vận động và phát triển xã hội, chỉ

ra vị trí và vai trò của mỗi mặt của đời sống xã hội

2.2 So sánh về đối tượng

Giống nhau đều nghiên cứu lịch sử của loài người nhưng phương pháp luận sử học

và chủ nghĩa duy vật lịch sử thì nghiên cứu lịch sử con người khác nhau

- Đối tượng phương pháp luận sử học là lịch sử do con người sáng tạo ra 1 cách

có ý thức chứ không phải tùy tiện như trong giới tự nhiên

- Đối tượng chủ nghĩa duy vật lịch sử nghiên cứu lịch sử của con người rộng hơn , nghiên cứu lịch sử của con người trong xã hội Chủ nghĩa duy vật lịch

sử không nghiên cứu những mặt riêng biệt của sinh hoạt xã hội, mà nghiên

cứu toàn bộ xã hội với tất cả các mặt, các quan hệ xã hội, các quá trình có liên hệ nội tại và tác động lẫn nhau của xã hội

2.3 So sánh về nội dung:

Phương pháp luận sử học:

Một trong những nội dung quan trong của phương pháp luận sử học là xác

định đúng đắn tính đảng và tính khoa học Nắm chắc hai phạm trù này sẽ góp phần quan trọng giúp nhà nghiên cứu lịch sử có cái nhìn đúng đắn, chính xác và khách quan về hiện thực lịch sử

Vấn đề tính khoa học và tính đảng cũng như mối liên hệ giữa chúng trong nghiên cứu lịch sử là chủ đề của rất nhiều các cuộc thảo luận, những cuộc đấu tranh gay gắt

Nội dung của chủ nghĩa duy vật lịch sử:

Chủ nghĩa duy vật lịch sử nhằm phát hiện ra những quy luật chung nhất của sự vận động phát triển của lịch sử, là nguyên nhân dẫn đến sự thay thế các hình thái kinh

tế - xã hội thấp đến trình độ cao hơn, vận động theo hình xoáy ốc và đỉnh cao của

nó là xã hội cộng sản chủ nghĩa, một xã hội công bằng, tiến bộ, văn minh

2.4 So sánh về nhiệm vụ

Chủ nghĩa duy vật lịch sử và phương pháp luận sử học đều nhận thức thế giới và cải tạo thế giới

Ngoài ra con có 1 số nhiệm vụ:Phương pháp luận sử học: Chức năng nhận thức của khoa học lịch sử là miêu tả 1 cách khoa học, quá khứ của hiện thực khách quan, để từ đó phân tích tính phong phú,tính đa dạng của hiện thực khách quan để từ đó phát hiện ra quy luật lịch sử Chủ nghĩa duy vật lịch sử: Chủ nghĩa duy vật lịch sử khẳng định tồn tại xã hội quyết định ý thức xã hội

2.5 So sánh về phương pháp

Giống nhau phương pháp luận sử học và chủ nghĩa khoa học lịch sử đều sử dụng phương pháp luận , phương pháp lịch sử và phương pháp lô gich vào trong nghiên cứu

- Phương pháp lịch sử là phương pháp xem xét và trình bày quá trình phát triển của các sự vật, hiện tượng lịch sử theo một trình tự liên tục và nhiều mặt, có lớp lang sau trước, trong mối liên hệ với các sự vật, hiện tượng khác Yêu cầu đối với phương pháp lịch sử là đảm bảo tính liên tục về thời gian của các sự kiện; làm rõ điều kiện và đặc điểm phát sinh, phát triển và biểu

hiện của chúng, làm sáng tỏ các mối liên hệ đa dạng của chúng với các sự vật xung quanh

- Phương pháp lôgích là phương pháp xem xét, nghiên cứu các sự kiện lịch sử dưới dạng tổng quát, nhằm vạch ra bản chất, khuynh hướng tất yếu, quy luật vận động của lịch sử Khác với phương pháp lịch sử, phương pháp lôgích không đi vào toàn bộ diễn biến, những bước quanh co, thụt lùi của lịch sử;

nó bỏ qua những cái ngẫu nhiên có thể xảy ra trong lịch sử mà nắm lấy bước phát triển tất yếu, nắm lấy cái cốt lõi của sự phát triển, nghĩa là nắm lấy quy luật lịch sử Như vậy, phương pháp lôgích cũng phản ánh quá trình lịch sử nhưng phản ánh dưới hình thức trìu tượng và khái quát bằng lý luận Có nghĩa là, phương pháp lôgích trình bày các sự kiện một cách khái quát trong mối quan hệ đúng quy luật, loại bỏ các chi tiết không cơ bản Đó là hình thức đặc biệt phản ánh quá trình lịch sử

Khác nhau: Phương pháp luận sử học còn sử dụng 1 số phương pháp bổ trợ như:

Phương pháp phân tích so sánh

Phương pháp này là sự hỗ trợ cần thiết làm nổi bật tính thống nhất giữa lịch

sử và lôgích Đó là sự so sánh giữa đối tượng này với đối tượng khác trong những điều kiện, hoàn cảnh xác định chi phối chúng, cho phép nhìn rõ nét tương đồng và

sự khác biệt, nhận rõ những cái riêng có cùng một cái chung bản chất hoặc những dấu hiệu phân biệt cái riêng này với cái riêng khác

Phương pháp phân tích so sánh cũng có thể dựa trên những cái mốc của sự kiện và thời gian của cùng một cái trục vận động lịch sử để tìm ra sự phát triển khác nhau của cùng một đối tượng, chỉnh thể trong những thời điểm và hoàn cảnh khác nhau

Phương pháp lịch đại

Trong số các phương pháp riêng để nhận thức lịch sử có phương pháp lịch đại Phương pháp này cho phép nghiên cứu quá khứ lần theocác giai đoạn phát triển trước kia của nó Dựa vào quan niệm của chủ nghĩa Mác-Lênin về sự thống nhất giữa quá khứ, hiện tại và tương lai, dựa vào quan niệm biện chứng cho rằng trong một quá trình phát triển mỗi giai đoạn tiếp sau đều mang trong mình nó những đặc điểm và những yếu tố của giai đoạn trước

Phương pháp đồng đại