Việc sử dụng tài liệu tự học trong chương cảm ứng điện từ (SGK vật lí 11 nâng cao) cólàm tăng kết quả học tập của học sinh lớp 11 không

Bài tập điều tra kiến thức học sinh sau khi đã tự đọc tài liệu theo các hướng dẫn trên Câu hỏi 1: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho nam châm dịch chuyển l

Trang 1

I TÓM TẮT

Nhiều năm trở lại đây, việc đổi mới phương pháp dạy học là nhiệm vụ quan trọng,trọng tâm hàng đầu đặt ra với ngành Giáo dục nhằm tạo ra những công dân năng động, thíchứng với những biến đổi nhanh chóng của xu hướng hiện đại hoá toàn cầu chính vì lẽ đó đòihỏi người học phải có năng lực giải quyết vấn đề Đổi mới phương pháp đặt ra như một yêucầu tất yếu, cần thiết để nâng cao chất lượng dạy - học

Tuy nhiên trong quá trình học tập của học sinh mặc dù giáo viên đã sử dụng rất nhiềuphương pháp dạy - học tích cực để học sinh lĩnh hội tiếp thu tri thức nhưng tình trạng học tậpcủa học sinh vẫn chưa được cải thiện Học sinh vẫn tỏ ra chán nản, mệt mỏi, thiếu tập trung ,không thực hiện nhiệm vụ học tập của mình thậm chí một số em còn ngủ gật, làm việc riêng,không chú ý tới bài giảng của giáo viên Do đó các em thường đạt kết quả thấp trong các bàikiểm tra và các kì thi, cuối cùng các em chán nản, bê trễ thậm chí bỏ học và mất đi hứng thúvới môn học

Để đáp ứng được yêu cầu đổi mới và phát triển giáo dục, quán triệt mục tiêu đào tạocon người mới toàn diện, vai trò của giáo viên trong nhà trường phải không ngừng được nângcao Trong quá trình truyền thụ kiến thức, người giáo viên có trách nhiệm điều khiển quá trìnhnhận thức, phát triển năng lực nhận thức, rèn luyện tư duy sáng tạo cho học sinh Và đặc biệt

là phải bồi dưỡng, rèn luyện cho các em một khả năng tự học, tự đọc, tự nghiên cứu thật tốt,nhất là với các em học sinh giỏi, có năng khiếu

Để kịp thời tiếp cận với sự đổi mới chương trình và sách giáo khoa, đổi mới phươngpháp dạy học hiện nay thì việc đổi mới phương pháp học là một yếu tố quan trọng Tăngcường năng lực tự học cho học sinh là một yếu tố quan trọng góp phần đổi mới phương phápdạy học và nâng cao chất lượng đào tạo ở các trường THPT

Giải pháp của chúng tôi là biên soạn tài liệu tự học có hướng dẫn cho học sinh thuộcchương "Cảm ứng điện từ" thuộc chương trình sách giáo khoa Vật lý 11 Nâng cao để giúp chohọc sinh có khả năng tự nghiên cứu bài học trước ở nhà, trong tài liệu đó giáo viên định hướngcho học sinh cách tự học, các thông tin cần phản hồi, các bài kiểm tra để học sinh tự kiểm traquá trình học của chính bản thân mình, từ đó có sự điều chỉnh kịp thời trong quá trình học tập

Nghiên cứu được tiến hành trên hai lớp tương đương là lớp 11B1 và lớp 11B2 củatrường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm Lớp 11B1 là lớp thực nghiệm, lớp 11B2 là lớp đối chứng.Lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy các bài trong chương "Cảm ứngđiện từ" thuộc chương trình sách giáo khoa Vật lý 11 Nâng cao Kết quả cho thấy tác động đã

có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh : lớp thực nghiệm có kết quả cao hơn lớpđối chứng, điểm trung bình bài kiểm tra của lớp thực nghiệm là 8,038; của lớp đối chứng là7,365 Kết quả kiểm tra t-test cho thấy p< 0,05 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa bài kiểmtra của lớp thực nghiệm và đối chứng Điều đó chứng tỏ rằng sử dụng tài liệu tự học có hướngdẫn trong quá trình dạy học sẽ làm tăng kết quả học tập môn Vật lí 11 cho học sinh lớp 11trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm

II GIỚI THIỆU

Trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm nằm ở vùng sâu, vùng xa của thành phố Hải Phòng,điều kiện học tập của học sinh cũng như trang thiết bị phục vụ cho hoạt động dạy và học còn

có nhiều hạn chế Tuy nhiên trước khó khăn đó, đội ngũ giáo viên của trường luôn luôn tíchcực, nỗ lực đổi mới phương pháp dạy và học Cũng nhờ sự nỗ lực của thầy và trò mà trường

Trang 2

TRƯỜNG THPT NGUYỄN BỈNH KHIấM GV: HOÀNG TIẾN THÀNH

Nguyễn Bỉnh Khiêm trong những năm gần đây luôn đứng tốp 5 Thành phố về tỉ lệ học sinh thi

đỗ vào các trường đại học – cao đẳng

Đổi mới phương pháp dạy - học cần đồng thời đổi mới phương pháp giảng dạy của giáoviên nhưng đồng thời cũng phải thay đổi thái độ học tập của học sinh Các giáo viên trongtrường rất tích cực trong việc ứng dụng công nghệ thông tin, tự tìm tòi các tài liệu, đổi mớiphương pháp dạy học của mình Nhưng nếu học sinh không thay đổi cách học, vẫn chây lười, ỉlại thầy cô giáo thì liệu rằng việc thay đổi của các thầy cô có thành công? Vì thế khi dạy cácbài trong chương "Cảm ứng điện từ" thuộc chương trình SGK Vật lí 11 nâng cao tôi thấy nếugiáo viên chỉ sử dụng các phương pháp thông thường thì học sinh khó tiếp thu kiến thức vì cáckiến thức ở đây là trừu tượng và khó với học sinh Là giáo viên trực tiếp đứng lớp giảng dạytôi thấy nếu học sinh được hướng dẫn tỉ mỉ cách tự học ở nhà trước thì khi đến lớp học các emtiếp thu bài học sẽ dễ dàng hơn, hiệu quả học tập cao hơn

1 Giải pháp thay thế

- Giáo viên tự nghiên cứu và biên soạn tài liệu tự học có hướng dẫn cho học sinh Trong tài liệu đó giáo viên hướng dẫn học sinh cách đọc sách, nắm bắt các kiến thức trọngtâm, tự làm bài kiểm tra để đánh giá mức độ hiểu biết và lượng kiến thức của mình Sau đógiáo viên đưa ra các thông tin phản hồi cho học sinh

2 Vấn đề nghiên cứu

Việc sử dụng tài liệu tự học trong chương "Cảm ứng điện từ"(SGK vật lí 11 nâng cao) có làm tăng kết quả học tập của học sinh lớp 11 không?

3 Giả thuyết nghiên cứu

Sử dụng tài liệu tự học có hướng dẫn trong chương "Cảm ứng điện từ"(SGK vật lí 11 nângcao) sẽ nâng cao kết quả học tập môn Vật lí của học sinh lớp 11

III PHƯƠNG PHÁP

1 Khách thể nghiên cứu

- Tôi lựa chọn học sinh lớp 11B1 và lớp 11B2 trường THPT Nguyễn Bỉnh Khiêm đểnghiên cứu vì hai lớp này đều là các lớp mũi nhọn, cùng ban Khoa học tự nhiên của nhàtrường, điểm đầu vào của các em tương đương nhau, tỉ lệ giới tính cũng gần tương đồng nhau,đặc biệt là kết quả học tập môn Vật lí 10 và học kì 1 lớp 11 tương đương nhau

- Về ý thức học tập: tất cả các học sinh đều chủ động, tích cực

2 Thiết kế nghiên cứu

- Chọn hai lớp 11B1 làm lớp thực nghiệm, lớp 11B2 là lớp đối chứng Tôi dùng bàikiểm tra chung đề toàn trường học kì I môn Vật lí làm bài kiểm tra trước tác động Kết quảcho thấy điểm trung bình của hai nhóm có sự khác nhau, do đó chúng tôi dùng phép kiểmchứng T- test để kiểm chứng sự chênh lệch trung bình về điểm số của hai nhóm trước khi tácđộng

Kết quả như sau:

Bảng 1: Kết quả kiểm chứng để xác định các nhóm tương đương

Ta thấy p= 0,12297> 0,05, từ đó kết luận sự chênh lệch về điểm số trung bình của hai nhóm

là không có ý nghĩa, hai nhóm được coi là tương đương

Trang 3

Tôi sử dụng thiết kế 2: Kiểm tra trước và sau tác động với nhóm tương tương

Bảng 2: Thiết kế nghiên cứu

Dạy học có sử dụngtài liệu tự học cóhướng dẫn

03

Dạy học không sửdụng tài liệu tự học

có hướng dẫn

04

Ở thiết kế này tôi dùng phép kiểm chứng t-test độc lập

3 Quy trình nghiên cứu:

a Sự chuẩn bị bài của giáo viên:

- Ở lớp 11B2- lớp đối chứng: Giáo viên giảng dạy theo các phương pháp thông thường

- Ở lớp 11B1- lớp thực nghiệm: Giáo viên biên soạn tài liệu tự học có hướng dẫn, trước cáctiết học giáo viên hướng dẫn học sinh cách tự học, khi lên lớp giảng bài giáo viên dùngphương pháp vấn đáp để xây dựng bài học bổ sung thêm các thông tin cần thiết cho học sinh

b Tiến hành dạy thực nghiệm:

Thời gian tiến hành dạy thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường và theothời khóa biểu để đảm bảo khách quan

Chênh lệch giá trị trung bình

Kết luận:

Trang 4

- Kết quả của bài kiểm tra sau tác động của nhóm thực nghiệm có điểm trung bình là8,038; của nhóm đối chứng là 7,365 Điều đó cho thấy điểm trung bình của hai lớp thựcnghiệm và đối chứng có sự khác biệt rõ rệt Lớp thực nghiệm có điểm cao hơn lớp đối chứng

- Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là 0,8228 Điều này có nghĩamức độ ảnh hưởng của biện pháp tác động là lớn

- Phép kiểm chứng t-test điểm trung bình bài kiểm tra sau tác động của hai lớp là p=0,000019 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch điểm trung bình của hai nhóm không phải donhẫn nhiên mà do kết quả tác động

Hạn chế:

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tự học có hướng dẫn trong giờ học Vật lý là một giảipháp tốt nhưng để sử dụng hiệu quả đồi hỏi giáo viên phải có trình độ, kiến thức vững vàng đểthiết kế tài liệu học sinh phải là những học sinh khá giỏi, có ý thức tự giác trong quá trình họctập

+ Với nhà trường: cần đầu tư thêm nhiều trang thiết bị hiện đại như máy quay camera để phục

vụ cho việc giảng dạy của giáo viên, bổ sung các thiết bị còn thiếu hoặc đã cũ nát ở phòngthực hành

+ Với học sinh: cần phát huy truyền thống hiếu học của quê hương cụ Trạng, trang bị cho bảnthân mình những kĩ năng sống thật là hữu ích

VI TÀI LIÊU THAM KHẢO

- Sách giáo viên Vật lí 11 nâng cao

- Bài tập Vật lí 11 nâng cao

- Giải toán Vật lí 11 - tập 1 - Điện và điện từ - Bùi Quang Hân (chủ biên)

- Bài tập định tính và câu hỏi thực tế Vật lí 11 - Nguyễn Thanh Hải

VII PHỤ LỤC CỦA ĐỀ TÀI

A Thiết kế tài liệu tự học có hướng dẫn chương "Cảm ứng điện từ"

BÀI 38: HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG.

I Mục tiêu

1.Về kiến thức

- Nắm được định nghĩa từ thông, ý nghĩa của từ thông

- Nắm được hiện tượng cảm ứng điện từ,dòng điện cảm ứng, suất điện động cảm ứng, suất điện động cảm ứng trong mạch kín

- Nắm được định luật Fa-ra-đây về cảm ứng từ

2.Về kĩ năng

- Nhận biết được sự xuất hiện của dòng điện cảm ứng trong mạch kín

- Vận dụng định luật Len -xơ tìm dòng điện cảm ứng

Trang 5

- Vận dụng định luật Fa-ra-đây tìm suất điện động cảm ứng.

II Hướng dẫn học sinh tự học

* Học sinh đọc tài liệu ở các trang đã hướng dẫn và trả lời các câu hỏi sau:

1 Định nghĩa từ thông và nêu ý nghĩa của khái niệm từ thông?

2 Trong một mạch điện kín có dòng điện cảm ứng khi nào?

3 Chiều của dòng điện cảm ứng trong một mạch điện kín được xác định như thế nào?

4 Biểu thức của định luật Faraday về cảm ứng điện từ?

III Bài tập điều tra kiến thức học sinh sau khi đã tự đọc tài liệu theo các hướng dẫn trên Câu hỏi 1: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho nam châm

dịch chuyển lại gần hoặc ra xa vòng dây kín:

Câu hỏi 2: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho vòng dây

dịch chuyển lại gần hoặc ra xa nam châm:

Câu hỏi 3: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho nam châm

dịch chuyển lại gần hoặc ra xa vòng dây kín:

Câu hỏi 4: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho vòng dây

dịch chuyển lại gần hoặc ra xa nam châm:

Câu hỏi 5: Đơn vị của từ thông là:

Câu hỏi 6: Một vòng dây diện tích S đặt trong từ trường có cảm ứng từ B, mặt phẳng khung

dây hợp với đường sức từ góc α Góc α bằng bao nhiêu thì từ thong qua vòng dây có giá trị Φ

= BS/ :

Câu hỏi 7: Giá trị tuyệt đối của từ thông qua diện tích S đặt vuông góc với cảm ứng từ :

A tỉ lệ với số đường sức từ qua một đơn vị diện tích S

S N

v

Icư

Icưv

v

Icư

v

Icư=0D

Icưv

A

Icư

Trang 6

B tỉ lệ với số đường sức từ qua diện tích S

C tỉ lệ với độ lớn chu vi của diện tích S

D là giá trị cảm ứng từ B tại nơi đặt diện tích S

Câu hỏi 8:Một khung dây phẳng có diện tích 12cm2 đặt trong từ trường đều cảm ứng từ B =5.10-2T, mặt phẳng khung dây hợp với đường cảm ứng từ một góc 300 Tính độ lớn từ thôngqua khung:

Câu hỏi 9: Một hình chữ nhật kích thước 3cm 4cm đặt trong từ trường đều có cảm ứng từ B

= 5.10-4T, véc tơ cảm ứng từ hợp với mặt phẳng một góc 300 Tính từ thông qua hình chữ nhậtđó:

Hoạt động 1 : Tìm hiểu về khái niệm từ thông

1 Khái niệm từ thông

a.Định nghĩa từ thông

- Giới thiệu khái niệm và đơn

vị của từ thông cho HS

- Yêu cầu HS trình bày đặc điểm của từ thông

-Trình bày ý nghĩa của từ thông?

- Nhận xét trình bày của HS vàkết ddvdt

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏi C2

- Ghi nhớ khái niệm từ thông

- Thảo luận và trình bày đặc điểm của từ thông

- Thảo luận và trình bày ý nghĩa của từ thông

- Nhận xét trình bày của bạn

và bổ sung

- Trả lời câu hỏi C2

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về thí nghiệm - Hiện tượng cảm ứng điện từ

ở thí nghiệmα

n

Trang 7

b Thí nghiệm 2

3.Hiện tượng cảm ứng

điện từ

a Dòng điện tự cảm:

Là dòng điện xuất hiện

khi có sự biến đổi từ

thông qua mạch điện kín.

b Suất điện động cảm

ứng

Khi có sự biến đổi từ

thông qua mặt giới hạn

cả 2 thí nghiệm

- Yêu cầu HS giải thích hiệntượng xảy ra

Gợi ý: Xét sự biến đổi của Φ

với sự xuất hiện dòng điện cảmứng

- Nhận xét trình bày của HS vàkết luận

- Yêu cầu HS trả lời C1

- Nhận xét trường hợp xẩy ra vàlưu ý cho HS

- Phân tích hiện tượng xẩy ra

và nêu điều kiện để xuất hiệndòng điện cảm ứng và suấtđiện động cảm ứng

Hiện tượng cảm ứng điện từ?

Vận dụng giải bài tập 2 trang 188sgk

Chuẩn bị phần còn lại của bài

Tiết 02

Hoạt động 1 : Tìm hiểu về chiều dòng điện cảm ứng.Định luật Lenxơ

chiều sao cho từ trường

Giới thiệu thí nghiệm hình38.5 cho HS

- Tiến hành thí nghiệm và yêucầu HS chỉ rõ chiều dòngđiện cảm ứng theo kim điện

kế G

- Yêu cầu HS nhận xét về từtrường của dòng điện cảmứng sinh ra so với sự biến

- Quan sát thí nghiệm và chỉ rõchiều dòng điện cảm ứng xuấthiện trong mạch theo kim điện

kế G

- Thảo luận và trình bày quan

hệ giữa chiều của từ trườngdòng điện cảm ứng với sự biếnđổi từ thông qua mạch

Trang 8

- Giới thiệu định luật Lenxơ

- Yêu cầu HS trả lời câu hỏiC3,C4

- Yêu cầu HS vận dụng địnhluật Lenxơ để xác định chiềudòng điện cảm ứng trong 1 sốtrường hợp

- Nhận xét trả lời của bạn và

bổ sung

- Trả lời câu hỏi C3,C4

- Vận dụng xác định chiềudòng điện cảm ứng trongmạch kín

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về dịnh luật Fa ra đây về cảm ứng điện từ

từ thông

- Nhận xét trình bày của HS

và giới thiệu về định luật Fa

ra đây

- Yêu cầu HS tìm hiểu SGK

và trình bày về công thức suấtđiện động cảm ứng

- Nhận xét trình bày của HS

và lưu ý cho HS về dấu trừtrong công thức

- Quan sát thí nghiệm và nhậnxét về quan hệ giữa e và ΔΦqua mạch

- Tìm hiểu và trình bày côngthức định luật Fa ra đây

- Nhận xét trả lời của bạn và

bổ sung

Hoạt động 3 : Giao nhiệm vụ về nhà.

IV Bài kiểm tra để tự đánh giá sau khi đã chuẩn kiến thức mới

Câu hỏi 1: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho nam châm

rơi thẳng đứng xuống tâm vòng dây đặt trên bàn:

N

S

v

IcưA

N

Sv

Icư

D

Trang 9

Câu hỏi 2: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng ngay khi nam châm

đang đặt thẳng đứng tại tâm vòng dây ở trên bàn thì bị đổ:

Câu hỏi 3: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho cả nam châm

và vòng dây dịch chuyển, với v1 = v2:

Câu hỏi 4: Hình vẽ nào sau đây xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng khi cho cả nam châm

và vòng dây dịch chuyển, với v1 > v2:

Câu hỏi 5: Một vòng dây phẳng có diện tích 80cm2 đặt trong từ trường đều B = 0,3.10-3T véc

tơ cảm ứng từ vuông góc với mặt phẳng vòng dây Đột ngột véc tơ cảm ứng từ đổi hướngtrong 10-3s Trong thời gian đó suất điện động cảm ứng xuất hiện trong khung là:

Câu hỏi 6: Một khung dây dẫn có 50 vòng được đặt trong một từ trường đều có các đường

cảm ứng từ vuông góc mặt phẳng của khung.Diện tích giới hạn bởi mỗi vòng dây là S

=2dm2.Cảm ứng từ giảm đều từ 0,5T đến 0,2T trong thời gian 0,1s.Suất điện động cảm ứngtrong toàn khung dây có giá trị:

Câu hỏi 7: Một cuộn dây dẫn phẳng có 50 vòng bán kính 0,1m.Cuộn dây được đặt trong một

từ trường đều và vuông góc với các đường cảm ứng từ Cảm ứng từ tăng đều từ giá trị 0,2Tlên gấp đôi trong thời gian 0,1s Suất điện động cảm ứng trong cuộn dây có giá trị:

Câu hỏi 8: Một khung dây hình vuông mỗi cạnh 5cm được đặt vuông góc với từ trường có

cảm ứng từ 0,08T Nếu từ trường giảm đều đến 0 trong thời gian 0,2 giây , thì độ lớn suất điệnđộng cảm ứng xuất hiện trong khung dây trong thời gian trên có giá trị bằng :

A 0,04 mV B 0,5 mV C 1mV D.8V

Câu hỏi 9: Một cuộn dây có đường kính 10Cm và có số vòng bằng 200 vòng, tạo thành mạch

kín nằm trong từ trường Cảm ứng từ tăng từ 2T đến 6T trong 0,1s nếu diện tích các vòngdây vuông góc với các đường cảm ứng từ, thì suất điện động cảm ứng trong cuộn dâylà:

N

S

v

IcưB

Trang 10

dòng điện cảm ứng trong vòng dây nếu trong thời gian ∆ = t 0,2s, góc α =( )n,Br ur thay đổi từ 900

đến 00

BÀI 39: SUẤT ĐIỆN ĐỘNG CẢM ỨNG TRONG MỘT ĐOẠN DÂY DẪN

- Nắm vận dụng công xác định độ lớn của suất điện động cảm ứng trong đoạn dây

- Nắm được nguyên tắc cấu tạo và hoạt động của máy phát điện xoay chiều

- Vận dụng công xác định độ lớn của suất điện động cảm ứng trong đoạn dây

1 Ở một đoạn dây dẫn được đặt trong từ trường sẽ xuất hiện suất điện động cảm ứng khi nào?

2 Nội dung quy tắc bàn tay phải xác định các cực của suất điện động cảm ứng?

3 Công thức xác định suất điện động cảm ứng của một dây dẫn chuyển động?

4 Nguyên tắc, cấu tạo và hoạt động của máy phát điện?

III Bài tập điều tra kiến thức học sinh sau khi đã tự đọc tài liệu theo các hướng dẫn trên Câu hỏi 1: Suất điện động cảm ứng của một thanh dẫn điện chuyển động tịnh tiến với vận tốc

không đổi trong một từ trường đều không phụ thuộc vào yếu tố nào sau đây:

Câu hỏi 2: Hình vẽ nào xác định đúng chiều dòng điện cảm ứng trong đoạn dây dẫn chuyển

Trang 11

động trong từ trường:

Câu hỏi 5 : Một thanh dây dẫn dài 20 (cm) chuyển động tịnh tiến trong từ trường đều có B =

5.10-4 (T) Vectơ vận tốc của thanh vuông góc với thanh, vuông góc với vectơ cảm ứng từ và

có độ lớn 5 (m/s) Suất điện động cảm ứng trong thanh là:

Câu hỏi 6 : Một thanh dẫn điện dài 40 (cm), chuyển động tịnh tiến trong từ trường đều, cảm

ứng từ bằng 0,4 (T) Vectơ vận tốc của thanh vuông góc với thanh và hợp với các đường sức

từ một góc 300, độ lớn v = 5 (m/s) Suất điện động giữa hai đầu thanh là:

Câu hỏi 7 : Một thanh dẫn điện dài 40 (cm), chuyển động tịnh tiến trong từ trường đều, cảm

ứng từ bằng 0,4 (T) Vectơ vận tốc của thanh vuông góc với thanh và hợp với các đường sức

từ một góc 300 Suất điện động giữa hai đầu thanh bằng 0,2 (V) Vận tốc của thanh là:

A v = 0,0125 (m/s) B v = 0,025 (m/s) C v = 2,5 (m/s) D v = 1,25 (m/s)

Câu hỏi 8: Để xác định chiều dòng điện cảm ứng trong một đoạn dây dẫn chuyển động trong

từ trường người ta dùng:

A quy tắc đinh ốc 1 B quy tắc bàn tay trái C quy tắc bàn tay phải D quy tắc đinh ốc 2

Câu hỏi 9: Một thanh dẫn điện dài l chuyển động trong từ trường đều có cảm ứng từ B = 0,4T

với vận tốc 2m/s vuông góc với thanh, cảm ứng từ vuông góc với thanh và hợp với vận tốcmột góc 300 Hai đầu thanh mắc với vôn kế thì vôn kế chỉ 0,2V Chiều dài l của thanh là:

Câu hỏi 10: Trong trường hợp nào sau đây không có suất điện động cảm ứng trong mạch:

A dây dẫn thẳng chuyển động theo phương của đường sức từ

B dây dẫn thẳng quay trong từ trường

C khung dây quay trong từ trường

D vòng dây quay trong từ trường đều

IV Tổ chức hoạt động dạy-học:

Hoạt động 1 : Tìm hiểu về thí nghiệm thanh kim loại chuyển động trong từ trường.

trường theo phương cắt các

đường sức từ thì xuất hiện

suất điện động cảm ứng

trong thanh dây dẫn đó

Giới thiệu về thí nghiệm choHS

- Yêu cầu HS quan sát thínghiệm và nhận xét về hiệntượng xảy ra

- Yêu cầu HS giải thích sựxuất hiện của suất điện độngcảm ứng

- Nhận xét về hiện tượng xẩy

ra ở thí nghiệm

- Trình bày nguyên nhân xuấthiện suất điện động cảm ứng

- Nhận xét câu trả lời của bạn

Quan sát chiều dòng điệntrong thí nghiệm và đọc SGK

Trang 12

2 Quy tắc bàn tay phải.

Nội dung: SGK

- Lưu ý: Đây cũng là quy

tắc xác định chiều dòng

điện cảm ứng trong thanh

dây dẫn chuyển động trong

- Yêu cầu HS trình bày quytắc bàn tay phải

- Nhận xét và cho HS vậndụng

Yêu cầu HS đọc phần 3 vàthảo luận về suất điện độngcảm ứng trong đoạn dây dẫn

-Tìm suất điện động cảm ứngtrong đoạn dây dẫn?

- Trình bày quy tắc bàn tayphải về cách xác định cựccủa nguồn điện và chiềudòng điện cảm ứng trongđoạn dây

Vận dụng theo yêu cầu củaGV

Đọc SGK phần 3 tìm hiểu vềsuất điện động cảm ứngtrong đoạn dây dẫn

- Thảo luận

- Trình bày về suất điện độngcảm ứng trong đoạn dây dẫn

- Nhận xét trình của bạn

- Trả lời câu hỏi C1

Hoạt động 2 : Tìm hiểu về máy phát điện

Khung dây quay trong từ

trường của 1 nam châm

+ Hoạt động :

- Yêu cầu HS đọc SGK và tìmhiểu về máy phát điện xoaychiều và 1 chiều

- Trình bày cấu tạo và nguyêntắc hoạt động của máy phátđiện xoay chiều và 1 chiều

-So sánh dòng điện 1 chiều vàdòng điện xoay chiều ?

1 chiều

Trang 13

=> Dòng điện xoay chiều

là dòng điện có chỉều thay

đổi theo thời gian

- Máy phát điện 1 chiều :

(sgk)

kết luận

- Nhận xét câu trả lời của bạn

và bổ sung

Hoạt động 3 : Củng cố - vận dung và giao bài tập về nhà.

- Nêu câu hỏi tóm tắt kiến thức đã học

- Vận dụng: giải bài tập 1,2 sgk

- Kiểm tra đánh giá học sinh

- Giao bài tập về nhà cho học sinh

V Bài kiểm tra để tự đánh giá sau khi đã chuẩn kiến thức mới

Câu hỏi 1: Một thanh dẫn điện dài 25 cm, chuyển động trong từ

trường đều ,cảm ứng từ B = 8.10-3T Vectơ vận tốc vr

trong thanh Với v = 3m/s

Câu hỏi 2: Giả sử trong thí nghiệm hình vẽ, cảm ứng từ B = 0,3T, thanh CD dài 20 cm và

chuyển động với vận tốc v = 1m/s sang phải Điện kế có điện trở R = 2Ω.Cường độ dòng điệnqua điện kế là

Câu hỏi 3: Một đoạn dây dẫn dài 0,35m chuyển động theo hướng vuông

góc với đường sức từ của một từ trường đều có hướng như hình vẽ, B =

0,026T, vận tốc của đoạn dây là 7m/s Hiệu

điện thế hai đầu đoạn dây dẫn là:

Câu hỏi 4:Một dây dẫn dài 0,05m chuyển động với vận tốc 3m/s trong từ trường đều có B =

1,5T Vận tốc, cảm ứng từ, và thanh lần lượt vuông góc với nhau Độ lớn suất điện động cảmứng xuất hiện ở đoạn dây dẫn có giá trị:

Câu hỏi 5: Hình vẽ nào xác định sai chiều dòng điện cảm ứng trong đoạn dây dẫn chuyển

động trong từ trường, biết dây dẫn ở ý C và D vuông góc với mặt phẳng hình vẽ:

động trong từ trường, biết dây dẫn vuông góc với mặt phẳng hình vẽ:

B

Icư

Icư = 0

B

vD

Trang 14

Câu hỏi 7: Một dây dẫn có chiều dài l bọc một lớp cách điện rồi gập lại thành hai

phần bằng nhau sát nhau rồi cho chuyển động vuông góc với các đường cảm ứng từ

của một từ trường đều cảm ứng từ B với vận tốc Suất điện động cảm ứng trong dây

dẫn có giá trị:

Câu hỏi 8: Cho mạch điện như hình vẽ, ξ = 1,5V, r = 0,1Ω, MN =

= 0,1T Cho thanh MN chuyển động không ma sát và thẳng đều về

bên phải với vận tốc 15m/s thì cường độ dòng điện trong mạch là:

Câu hỏi 9: Một thanh dẫn điện dài 20cm tịnh tiến trong từ trường đều cảm ứng từ B = 5.10-4T,với vận tốc 5m/s, véc tơ vận tốc của thanh vuông góc với véc tơ cảm ứng từ Tính suất điệnđộng cảm ứng trong thanh:

A 10-4V B 0,8.10-4V C 0,6.10-4V D 0,5.10-4V

Câu hỏi 10: Nếu một mạch điện hở chuyển động trong từ trường cắt các đường sức từ thì:

A trong mạch không có suất điện động cảm ứng

B trong mạch không có suất điện động và dòng điện cảm ứng

C trong mạch có suất điện động và dòng điện cảm ứng

D trong mạch có suất điện động cảm ứng nhưng không có dòng điện

BÀI 40: DÒNG ĐIỆN PHU CÔ

I Mục tiêu

1.Về kiến thức

- Hiểu dòng Fu-cô là gì? Khi nào phát sinh dòng Fu -cô

- Hiểu được những cái lợi và hại của dòng Fu-cô

2.Về kĩ năng

- Nắm được khi nào dòng Fu-cô xuất hiện từ đó biết cách tăng cường hoặc hạn chế dòng Fu-cô

- Giải thích ứng dụng của dòng Fu-cô

1 Dòng điện xuất hiện khi nào được gọi là dòng Phu cô

2 Kể một số trường hợp dòng Phu cô có lợi hoặc có hại Cách khắc phục dòng Phu cô khi cóhại?

III Bài tập điều tra kiến thức học sinh sau khi đã tự đọc tài liệu theo các hướng dẫn trên Câu hỏi 1: Dòng điện Phucô là:

A dòng điện chạy trong khối vật dẫn

B dòng điện cảm ứng sinh ra trong mạch kín khi từ thong qua mạch biến thiên

C dòng điện cảm ứng sinh ra trong khối vật dẫn khi vật dẫn chuyển động trong từ trường

D dòng điện xuất hiện trong tấm kim loại khi nối tấm kim loại với hai cực của nguồn điện

Câu hỏi 2: Chọn một đáp án sai khi nói về dòng điện Phu cô:

A nó gây hiệu ứng tỏa nhiệt

B trong động cơ điện chống lại sự quay của động cơ làm giảm công suất của động cơ

Trang 15

C trong công tơ điện có tác dụng làm cho đĩa ngừng quay nhanh khi khi ngắt thiết bị dùngđiện

D là dòng điện có hại

Câu hỏi 3: Chọn một đáp án sai khi nói về dòng điện Phu cô:

A Hiện tượng xuất hiện dòng điện Phu cô thực chất là hiện tượng cảm ứng điện từ

B chiều của dòng điện Phu cô cũng được xác định bằng định luật Jun – Lenxơ

C dòng điện Phu cô trong lõi sắt của máy biến thế là dòng điện có hại

D dòng điện Phu cô có tính chất xoáy

Câu hỏi 4: Trong một vùng không gian rộng có một từ trường đều Tịnh tiến một khung dây

phẳng ,kín ,theo những cách sau đây

I Mặt phẳng khung vuông góc với các đường cảm ứng

II Mặt phẳng khung song song với các đường cảm ứng

III Mặt phẳng khung hợp với đường cảm ứng một góc α

Trường hợp nào xuất hiện dòng điện cảm ứng trong khung ?

Câu hỏi 5: Định luật Len-xơ được dùng để :

A Xác định độ lớn của suất điện động cảm ứng trong một mạch điện kín

B Xác định chiều dòng điện cảm ứng xuất hiện trong một mạch điện kín

C Xác định cường độ của dòng điện cảm ứng xuất hiện trong một mạch điện kín

D Xác định sự biến thiên của từ thông qua một mạch điện kín , phẳng

Câu hỏi 6: Chọn câu đúng Thời gian dòng điện cảm ứng xuất hiện trong một mạch điện kín

sẽ :

A Tỉ lệ thuận với tốc độ biến thiên của từ thông qua mạch

B Tỉ lệ thuận với điện trở của mạch điện

C Bằng với thời gian có sự biến thiên của từ thông qua mạch kín

D Càng lâu nếu khối lượng của mạch điện kín càng nhỏ

Câu hỏi 7: Chọn câu sai Suất điện động tự cảm trong một mạch điện có giá trị lớn khi

A Cường độ dòng điện trong mạch có giá trị lớn

B Cường độ dòng điện trong mạch biến thiên nhanh

C Cường độ.dòng điện trong mạch tăng nhanh

D Cường độ dòng điện trong mạch giảm nhanh

Câu hỏi 8: Một vòng dây kín ,phẳng ,đặt trong từ trường đều Trong các yếu tố sau :

I Diện tích S của vòng dây; II Cảm ứng từ của từ trường

III Khối lượng của vòng dây; IV Góc hợp bởi mặt phằng của vòng dây và đường cảm ứng từ

Từ thông qua diện tích S phụ thuộc các yếu tố nào ?

Câu hỏi 9: Một khung dây tròn, đặt trong một từ trường đều có mặt phẳng khung dây vuông

góc với các đường cảm ứng từ.Trong các trường hợp sau :

I Khung dây chuyển động tịnh tiến trong từ trường theo một phương bất kỳ

Ở trường hợp nào thì xuất hiện dòng điện cảm ứng trong khung dây ?

Định dạng
Số trang	30
Dung lượng	1,02 MB