CHUYÊN đề báo cáo BIÊN SOẠN CHỦ đề dạy và PHƯƠNG PHÁP ôn tập CHO học SINH GIỎI KHI GIẢNG dạy LỊCH sử VIỆT NAM từ 1919 – 1930

Những hoạt động tích cực của Nguyễn Ái Quốc đã truyền bá chủ nghĩaMác - Lênin về trong nước, thúc đẩy phong trào công nhân phát triển từ tự phátsang tự giác, phong trào yêu nước cũng chu

CHUYÊN ĐỀ BÁO CÁO BIÊN SOẠN CHỦ ĐỀ DẠY VÀ PHƯƠNG PHÁP ÔN TẬP CHO HỌC SINH GIỎI KHI GIẢNG DẠY LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ 1919 – 1930

Phạm Thị Hằng Giáo viên Trường THPT chuyên Lê Hông Phong

Để đạt được mục tiêu đó, các trường chuyên phải nâng cao hiệu quả dạyhọc, đặc biệt là nâng cao công tác bồi dưỡng học sinh giỏi Đối với công tác bồidưỡng học sinh giỏi nói chung, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử nóiriêng là vấn đề luôn được các cấp quản lí, các giáo viên trực tiếp giảng dạy quantâm và trăn trở Đây là công việc đòi hỏi thời gian, trí tuệ, tâm huyết của mỗi giáoviện khi tham gia giảng dạy Bởi vì, thực tế giáo viên dạy chuyên không cóchương trình thống nhất, sách giáo khoa, sách giáo viên riêng cho chuyên, chưa

có phòng học bộ môn Giáo viên không được đào tạo, tập huấn để dạy chuyên,chủ yếu dạy bằng kinh nghiệm tiễn đúc rút từ năm này qua năm khác Do vậy,việc tổ chức các buổi hội thảo về các chuyên đề bồi dưỡng HSG quốc gia giữacác giáo viên ở các trường chuyên là điều rất cần thiết

Trong tiến trình lịch sử Việt Nam giai đoạn từ năm 1919 đến năm 1930 làgiai đoạn lịch sử với lượng kiến thức phong phú, nội dung khá quan trọng,

thường có những câu hỏi trong đề thi, thi chọn học sinh giỏi tỉnh, thi Đại học , thihọc sinh giỏi quốc gia Nên biên soạn theo chủ đề khi giảng dạy lịch sử Việt Nam

từ 1919 – 1930 sẽ giúp học sinh học tập chuyên sâu đáp ứng được mục tiêu: Thihọc sinh giỏi cấp tỉnh, thi Đại học và thi học sinh giỏi quốc gia

Xuất phát từ thực tiễn bồi dưỡng học sinh giỏi và yêu cầu của Hội thảo, tôi

đã viết chuyên đề: “BIÊN SOẠN CHỦ ĐỀ DẠY VÀ PHƯƠNG PHÁP ÔN TẬP CHO HỌC SINH GIỎI KHI GIẢNG DẠY LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ

1919 – 1930” để chia sẻ và mong nhận được những góp ý xây dựng của quý thầy

Chương 1 BIÊN SOẠN MỘT SỐ CHỦ ĐỀ KHI GIẢNG DẠY LỊCH SỬ VIỆT

NAM TỪ 1919 – 1930 1.Mục tiêu và nội dung của chuyên đề lịch sử Việt Nam 1919 - 1930

1 1 Mục tiêu

Trong giảng dạy, giáo viên cần xác định mục tiêu của một bài học hay mộtchuyên đề bởi nó sẽ định hướng cho việc xác định nội dung kiến thức và phươngpháp dạy học nhằm đạt kết quả tốt nhất Khi học chuyên đề lịch sử Việt Nam từ

1919 - 1930, học sinh cần đạt được:

-Về kiến thức

Hiểu rõ được những thay đổi của tình hình nước ta do tác động của cuộckhai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp, tạo ra những điều kiện lịch sửmới thúc đẩy phong trào dân tộc dân chủ phát triển theo hai khuynh hướng chủyếu: khuynh hướng vô sản và khuynh hướng dân chủ tư sản

Những hoạt động tích cực của Nguyễn Ái Quốc đã truyền bá chủ nghĩaMác - Lênin về trong nước, thúc đẩy phong trào công nhân phát triển từ tự phátsang tự giác, phong trào yêu nước cũng chuyển dần theo khuynh hướng vô sản,tất yếu đưa đến sự thành lập Đảng cộng sản Việt Nam đầu năm 1930 Sự ra đờicủa Đảng là một tất yếu lịch sử của cách mạng Việt Nam Giá trị to lớn củaCương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng do Nguyễn Ái Quốc soạn thảo và đượcHội nghị hợp nhất nhất trí thông qua

-Về kĩ năng

Thông qua việc học tập chuyên đề, học sinh được rèn các kĩ năng bộ môn:

+ Học sinh biết chọn lọc sự kiện tiêu biểu trong hệ thống các sự kiện

+ Biết lập bảng thống kê sự kiện, lập sơ đồ tư duy để tự học

+ Biết so sánh, phân tích, đánh giá sự kiện để tìm ra bản chất của sự kiện

+ Học sinh phải biết phân tích các vấn đề lịch sử để đánh giá, kết luận.+ Phải biết so sánh, liên hệ

+ Giáo viên rèn kỹ năng làm bài cho học sinh

-Về thái độ:

Qua nội dung chuyên đề giáo dục cho học sinh lòng yêu nước, có niềm tinvào sự lãnh đạo của Đảng trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc như trongcông cuộc xây dựng và phát triển đất nước hiện nay

1.2 Nội dung của chuyên đề lịch sử Việt Nam 1919 – 1930

Quá trình vận đông của cách mạng Việt Nam, từ sau Chiến tranh thế giớiđến 1930, là giai đoạn thể hiện sự phát triển của cách mạng Việt Nam dẫn tới sự

ra đời của Đảng Khi giảng dạy giai đoạn này, giáo viên cần làm nổi bật nhữngnội dung cơ bản sau:

- Những nét chính của tình hình thế giới sau chiến tranh thế giới thứ nhất

có ảnh hưởng tới Việt Nam (các nước tư bản thắng trận họp tại Véc-xai phân chialại thế giới; bước phát triển mới của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế)

- Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai với quy mô lớn đã tác độngmạnh mẽ đến kinh tế - xã hội Việt Nam Phân tích được địa vị kinh tế, thái độchính trị và khả năng cách mạng của mỗi giai cấp, tầng lớp trong xã hội ViệtNam thời thuộc địa; rút ra được mâu thuẫn chủ yếu trong xã hội Việt Nam lúc đó

- Những điều kiện kinh tế, xã hội, tư tưởng đã làm nảy sinh hai khuynhhướng chính trị từ 1919 - 1930:

+ Khuynh hướng tư sản: diễn ra dưới sự lãnh đạo của giai cấp tư sản vàtầng lớp trí thức tiểu tư sản, đỉnh cao là sự ra đời tổ chức Việt Nam quốc dânĐảng năm 1927 Sự thất bại của khởi nghĩa Yên Bái năm 1930 đã nói lên sự nonyếu của khuynh hướng chính trị tư sản, đây cũng là mốc đánh dấu sự thất bại củaphong trào yêu nước theo khuynh hướng dân chủ tư sản ở nước ta

+ Khuynh hướng vô sản: là quá trình phát triển mạnh mẽ của phong trào

công nhân Đặc biệt là từ khi Nguyễn Ái Quốc tìm được con đường cứu nước vàtích cực truyền bá chủ nghĩa Mác - Lê nin về trong nước thông qua hoạt động củaHội Việt Nam cách mạng thanh niên, phong trào công nhân đã chuyển dần từ tựphát sang tự giác Phong trào yêu nước cũng ngả dần theo khuynh hướng vô sản.

- Năm 1929, điều kiện thành lập Đảng đã chín muồi Với tư cách là pháiviên của Quốc tế cộng sản, Nguyễn Ái Quốc đã triệu tập hội nghị hợp nhất ba tổchức cộng sản tại Hương Cảng (Trung Quốc) Sự ra đời của Đảng cộng sản ViệtNam là sản phẩm tất yếu của sự kết hợp giữa chủ nghĩa Mác - Lênin với phongtrào công nhân và phong trào yêu nước, đánh dấu một bước ngoặt vĩ đại của cáchmạng Việt Nam

1.3 Biên soạn một số chủ đề khi ôn tập lịch sử Việt Nam từ 1919 - 1930

1.3.1 Một số yêu cầu về mặt sư phạm khi biên soạn các chủ đề trong dạy học lịch sử

Do yêu cầu, cũng như tính chất của việc bồi dưỡng học sinh giỏi nên việcbiên soạn các chủ đề lịch sử cho học sinh lớp chuyên là rất cần thiết Vì vậy, khixây dựng các chủ đề lịch sử cho học sinh, giáo viên cần chú ý những yêu cầu sau:

Biên soạn các chủ đề lịch sử phải đảm bảo tính phổ thông, phù hợp vớichương trình, mục tiêu và trình độ của học sinh

Khi biên soạn các chủ đề bồi dưỡng học sinh giỏi không chỉ ôn tập, củng

cố kiến thức đã học mà còn giúp học sinh đào sâu kiến thức, nâng cao hiểu biết,phát huy được tính sáng tạo, tinh thần tự học, tự nghiên cứu

Giáo viên cần xây dựng hệ thống các dạng bài tập lịch sử có liên quan đểhọc sinh ôn lại kiến thức, rèn luyện kỹ năng làm bài tập cùng như phát triển tưduy lịch sử

1.3.1 Biên soạn một số chủ đề khi ôn tập lịch sử Việt Nam từ 1919 - 1930

Căn cứ vào mục tiêu, nội dung chương trình lịch sử lớp 12 (nâng cao),chúng tôi đã nghiên cứu và biên soạn các chủ đề sau:

Chủ đề 1 Những chuyển biến về kinh tế và xã hội ở Việt Nam sau Chiến tranh

thế giới thứ nhất.

1 Hoàn cảnh quốc tế tác động đến Việt Nam

a Ảnh hưởng của CMT10 Nga năm 1917

+ Ngày 7/11/1917 (24/10 theo lịch Nga) cuộc Cách mạng xã hội chủ nghĩatháng Mười đã thắng lợi, đã xoá bỏ ách thồng trị của phong kiến và tư sản Ngathành lập chính quyền Xô viết đưa nhân dân lao động lên làm chủ đất nước

+ Cách mạng tháng Mười Nga còn giải phóng cho các dân tộc bị Đế quốcNga áp bức Cuộc Cách mạng tháng Mười không chỉ là cuộc cách mạng vô sản

mà còn là cach mạng giải phóng dân tộc

+ Thắng lợi của cuộc cách mạng này đã mở ra con đường giải phóng chogiai cấp công nhân và các dân tộc thuộc địa

+ Cách mạng tháng Mười Nga làm cho phong trào cách mạng ở phươngTây và phong trào giải phóng dân tộc ở phương Đông có mối quan hệ mật thiếtvới nhau vì cùng chống một kẻ thù chung là chủ nghĩa Đế quốc

- Cách mạng tháng mười có ảnh hưởng sâu sắc đến Việt Nam

+ Thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga đã tác động đến những ngườiyêu nước Việt Nam trên con đường tìm chân lý cứu nước mà trước hết là đến vớiNguyễn Ái Quốc Nhờ cách mạng tháng Mười mà Nguyễn Ái Quốc đã tìm đếnvới chủ nghĩa Mác Lê Nin, tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn, con đườngcách mạng vô sản

+ Dưới tác động của CM tháng Mười Nga cuộc đấu tranh của cách mạngPháp và phong trào giải phóng dân tộc của các nước thuộc địa của Pháp có mốiliên hệ vì cùng chống kẻ thù chung là Đế quốc Pháp

b Sự thành lập Quốc tế Cộng sản

- Do sự phát triển của phong trào cách mạng ở các nước tư bản chủ nghĩa,nhiều tổ chức cộng sản lần lượt thành lập ở các nước châu Âu Trước yêu cầu

mới của sự nghiệp cách mạng, tháng 3/ 1919, Quốc tế Cộng sản được thành lập ởMatxcova.

- Tại đại hội II (1920), quốc tế cộng sản đã thông qua một loạt cương lĩnh

và văn kiện quan trọng nhằm xác định đường lối chiến lược và sách lược củaphong trào cách mạng thế giới, trong đó đặc biệt là bản Luận cương về vấn đềdân tộc và vấn đề thuộc địa của Leenin Bản luận cương này đã được Nguyễn ÁiQuốc đọc và Người đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắn cho dân tộc ta làcách mạng vô sản

- Tháng 12 1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội 18 của Đảng Xã hộiPháp ở Tua Người đã bỏ phiếu tán thành Quốc tế Cộng sản, tham gia sáng lậpĐảng Cộng sản Pháp và trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên Sự kiện nàyđánh dấu bước ngoặt trong tư tưởng chính trị của Nguyễn Ái Quốc, từ lập trườngyêu nước chuyển sang lập trường cộng sản Mở ra cho cách mạng giải phóng dântộc Việt Nam một giai đoạn mới – giai đoạn gắn phong trào cách mạng Việt Namvới phong trào công nhân quốc tế, đưa nhân dân Việt Nam đi theo con đườngCách mạng tháng Mười Nga

c Phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh ở châu Á.

- Đảng Cộng sản Trung Quốc (7- 1921) được thành lập đã tạo điều kiệnthuận lợi cho việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lê nin vào phong trào cách mạngnước ta

Như vậy, các sự kiện trên đã tạo ra những điều kiện thuận lợi cơ bản đểtruyền bá sâu rộng chủ nghĩa Mác – Lênin vào nước ta sau chiến tranh thế giớithứ nhất Từ đó, hình thành một khuynh hướng các mạng mới ở Việt Nam –khuynh hướng cách mạng vô sản

2 Chính sách kinh tế, chính trị, văn hóa của thực dân Pháp ở Đống Dương sau chiến tranh thế giới thứ nhất.

* Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ hai

-Mục đích: bù đắp thiệt hại do chiến tranh gây ra và khôi phục địa vị kinh

tế của nước Pháp trong thế giới tư bản chủ nghĩa

Tăng cường đầu tư vốn trên quy mô lớn, tốc độ nhanh vào các nước ởĐông Dương Trong vòng 6 năm (1924 – 1929), số vốn đầu tư tăng gấp 6 lần sovới 20 năm trước chiến tranh

- Hướng đầu tư: công nghiệp và nông nghiệp Trong nông nghiệp: tậptrung vào đồn điền (nhất là đồn điền cao su) Trong công nghiệp: tập trung khaithác mỏ (chủ yếu là mỏ than)

- Mở mang một số ngành công nghiệp chế biến quặng kẽm, thiếc; sản xuất

tơ, sợi, gỗ, diêm, đường, xay xát…

- Thương nghiệp: ngoại thương có bước phát triển mới Giao lưu nội địađược đẩy mạnh Pháp thi hành chính sách độc chiếm thị trường, dùng hành ràothuế quan để ngăn chặn hàng nhập từ nước khác

- Giao thông vận tải phát triển (kể cả đường sắt, đường bộ và đường thuỷ),nhằm phục vụ công cuộc khai thác và mục đích quân sự Các tuyến đường sắtxuyên Đông Dương được nối thêm đoạn Đồng Đăng – Na Sầm, Vinh – Đông Hà.Nhiều cảng biển mới được xây dựng như Bến Thuỷ, Hòn Gai

- Ngân hàng Đông Dương nắm quyền chỉ huy kinh tế Đông Dương, pháthành tiền giấy, cho vay lãi Thực dân Pháp còn tăng thuế để bóc lột nhân dân

- Tác động (nhận xét)

Cuộc khai thác lần hai của thực dân Pháp không tập trung vào công nghiệpnặng mà chủ yếu là khai thác mỏ và chế biến do đó làm cho nền kinh tế ViệtNam và Đông Dương mất cân đối và ngày càng bị cột chặt vào nền kinh tế Pháp,Đông Dương vẫn là thị trường độc quyền của thực dân Pháp

Tính chất mật cân đối còn được thể hiện qua mối quan hệ giữa các vùng,miền; MB và MN kinh tế còn ít nhiều phát triển, trong khi đó miền Trung (Vinh,Bến Thủy, ĐN, QN) còn lại hầu như vẫn trong tình trạng nghèo nàn, lạc hậu Tuy

nhiên, trong quá trình khai thác thuộc địa, thực dân Pháp cũng có đầu tư kĩ thuật,nhân lực song rất hạn chế, cơ cấu kinh tế Việt Nam có chuyển biến ít nhiều, songchỉ có tính chất cục bộ ở một số vùng.

Thực dân Pháp du nhập một phần yếu tố kinh tế tư bản chủ nghĩa, làm cơ

sở cho sự ra đời và phát triển của các giai cấp mới trong xã hội Việt Nam: đó làgiai cấp công nhân, giai cấp tư sản, giai cấp tiểu tư sản – nhưng lực lượng cáchmạng tiên tiến của thời đại

* Chính sách chính trị, văn hóa, giáo dục

- Về chính trị: tiếp tục thi hành chuyên chế, mọi quyền hành đều nằm trongtay thực dân Pháp và tay sai Bộ máy cảnh sát, mật thám, nhà tù tiếp tục đượccủng cố đến tận các hương thôn để xâm nhập, kiểm soát các làng xã Đồng thời,chúng cũng thi hành vài cải cách chính trị – hành chính để đối phó với biến động

ở Đông Dương

- Về văn hoá, giáo dục

+ Hệ thống giáo dục được mở rộng gồm các cấp tiểu học, trung học, caođẳng, đại học Tuy vậy, trường học được mở hết sức nhỏ giọt, chủ yếu phục

vụ cho công cuộc khai thác

+ Cơ sở xuất bản, in ấn ngày càng nhiều, có hàng chục tờ báo bằng chữQuốc ngữ và chữ Pháp, nhằm phục vụ cho công cuộc khai thác và thống trị ởĐông Dương Các trào lưu tư tưởng, khoa học, kĩ thuật, văn hóa phương Tây xâmnhập mạnh vào Việt Nam

3 Những chuyển biến mới về kinh tế và giai cấp xã hội ở Việt Nam

a Chuyển biến về kinh tế

- Nền kinh tế tư bản thực dân tiếp tục được mở rộng và trùm lên nền kinh

tế phong kiến Việt Nam

- Cơ cầu kinh tế Việt Nam có sự chuyển biến, song chỉ mang tính chất cục bộ,chủ yếu vẫn là một nền kinh tế nông nghiệp lạc hậu, ngày công bị cột chặt vàokinh tế Pháp.

b Chuyển biến về giai cấp xã hội

- Sự phân hóa giai cấp xã hội Việt Nam diễn ra sâu sắc hơn

+ Địa chủ phong kiến tiếp tục phân hóa thành ba bộ phận tiểu địa chủ,trung địa chủ và đại địa chủ Một bộ phận trung, tiểu địa chủ có ý thức chống đếquốc và tay sai Bộ phận đại địa chủ thường được Pháp sử dụng trong bộ máy caitrị

+ Giai cấp nông dân chiếm đại đa số trong xã hội Việt Nam (khoảng90%), bị bị bần cùng hóa không lối thoát Mâu thuẫn giữa nông dân với đế quốcPháp và tay sai rất gay gắt Đây là một động lực của cách mạng

+ Giai cấp tiểu tư sản gồm chủ xưởng, những người buôn bán nhỏ, họcsinh, sinh viên, trí thức… tăng nhanh về số lượng, có ý thức dân tộc dân chủ,chống thực dân Pháp và tay sai Đặc biệt bộ phận trí thức, học sinh, sinh viên rấthăng hái tham gia các cuộc đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc

+ Giai cấp tư sản ra đời sau chiến tranh thế giới thứ nhất, phân hóa thànhhai bộ phận tư sản mại bản và tư sản dân tộc, trong đó tư sản dân tộc Việt Nam

là lực lượng có khuynh hướng dân tộc và dân chủ

+ Giai cấp công nhân ra đời trước Chiến tranh thế giới thứ nhât, ngay trongcuộc khai thác thuộc địa của Pôn Đume với số lượng khoảng 10 vạn, sau chiếntranh tăng lên 22 vạn (1929)

Ngoài những đặc trưng chung của giai cấp công nhân thế giới: Đại diệncho lực lượng tiến bộ của thời đại, có hệ tư tưởng riêng là học thuyết Mác -Lênin, có tinh thần cách mạng triệt để, có kỉ luật tốt Tuy vậy, giai cấp công nhânViệt Nam còn có những nét riêng:

+ Có quan hệ gắn bó tự nhiên với giai cấp nông dân.

+ Chịu sự áp bức bóc lột nặng nề của đế quốc, phong kiến và tư bản ngườiViệt

+ Kế thừa truyền thống bất khuất, anh hùng của dân tộc

+ Sớm tiếp thu những ảnh hưởng của phong trào cách mạng thế giới

Là một giai cấp mới,công nhân đã sớm trở thành một lực lượng chính trịđộc lập, thống nhất, tự giác và vươn lên nắm quyền lãnh đạo cách mạng ViệtNam đi theo khuynh hướng tiến bộ

- Mâu thuẫn trong xã hội Việt Nam ngày càng sâu sắc, chủ yếu là mâuthuẫn giữa dân tộc Việt Nam với thực dân Pháp và tay sai phản động Sự phânhóa giai cấp, mâu thuẫn xã hội và tác động của trào lưu cách mạng thế giới, nhất

là Cách mạng tháng Mười Nga đã thúc đẩy phong trào dân tộc, dân chủ ở ViệtNam ngày càng phát triển

c Nhận xét

- Sự biến đổi về kinh tế, nhất là sự biến đổi cơ cấu kinh tế quyết định sựbiến đổi về xã hội, nhất là sự phân hoá giai cấp ngày càng sau sắc, làm cho xã hộiViệt Nam có đầy đủ những giai cấp của một xã hội hiện đại

- Những giai cấp mới là cơ sở vật chất để tiếp thu những tư tưởng mới vàoViệt Nam (kể cả tư tưởng tư sản và tư tưởng vô sản), làm cho phong trào dân tộcViệt Nam mang những màu sắc mới mà các phong trào yêu nước trước kia khôngthể nào có được

- Những giai cấp mới cùng những hệ tư tưởng mới làm xuất hiện haikhuynh hướng tư sản và vô sản Cả hai khuynh hướng đều cố gắng vươn lên giảiquyết nhiệm vụ giành độc lập dân tộc do lịch sử đặt ra Đó chính là cuộc đấutranh giành quyền lãnh đạo duy nhất đối với cách mạng Việt Nam Đây là đặcđiểm lớn nhất của phong trào yêu nước Việt Nam trong thời gian 1919-1930

Từ nội dung kiến thức cơ bản trên, HS vận dụng giải quyết các bài tập sau :

Câu 1 Phân tích những sự kiện lịch sử trên thế giới có ảnh hưởng đếnphong trào cách mạng Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứ nhất

Câu 2 Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ hai của thực dân Pháp đượctiến hành trong hoàn cảnh nào? Nội dung cuộc khai thác và tác động của nó đếnkinh tế - xã hội Việt Nam

Câu 3 Sự phân hóa giai cấp xã hội ở Việt Nam sau chiến tranh thế giới thứnhất diễn ra như thế nào? Những biến đổi trong xã hội Việt Nam sau Chiến tranhthế giới thứ nhất đã tác động gì đến cách mạng Việt Nam

Câu 4 Thái độ các giai cấp trong xã hội Việt Nam đối với sự thống trị củathực dân Pháp và tay sai như thế nào?

Câu 5 Tại sao nói, giai cấp công nhân có khả năng lãnh đạo cách mạngsau chiến tranh thế giới thứ nhất?

Chủ đề 2 Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ sau chiến tranh thế giới

thứ nhất đến 1930 PHONG TRÀO DÂN TỘC DÂN CHỦ Ở VIỆT NAM TỪ SAU CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ NHẤT ĐẾN NĂM 1930

1 Điều kiện lịch sử

a Kinh tế

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, Pháp tiến hành khai thác thuộc địa lầnthứ hai để bù đắp thiệt hại do chiến tranh gây ra và khôi phục địa vị của mìnhtrong thế giới Cuộc khai thác lần này được tiến hành từ 1919 - 1929 với quy mô

và mức độ lớn hơn nhiều so với cuộc khai thác lần thứ nhất Cuộc khai thác đãlàm cho nền kinh tế của Việt Nam có sự biến đổi: nền kinh tế của tư bản Pháptiếp tục được mở rộng và bao trùm lên nền kinh tế phong kiến Việt Nam Nềnkinh tế Việt Nam mang tính chất thực dân nửa phong kiến Cơ cấu kinh tế Việt

Nam có chuyển biến mặc dù chỉ có tính chất cục bộ địa phương Tuy nhiên, sựchuyển biến đó cũng tạo ra cơ sở kinh tế cho sự xuất hiện những khuynh hướngcứu nước mới (vô sản và tư sản) ở nước ta sau chiến tranh thế giới thứ nhất.

b Xã hội

Do tác động của chính sách khai thác thuộc địa trên quy mô lớn và chínhsách thống trị của thực dân Pháp, cơ cấu giai cấp của xã hội Việt Nam có nhữngchuyển biến mới Do quyền lợi kinh tế và địa vị của mỗi giai cấp, tầng lớp xã hộikhác nhau nên thái độ và khả năng cách mạng của mỗi giai cấp cũng khác nhau

- Giai cấp địa chủ:

Giai cấp địa chủ bị phân hóa thành ba bộ phận là đại địa chủ, trung địa chủ,tiểu địa chủ Đại địa chủ tăng cường chiếm đoạt ruộng đất của nông dân, đàn áp,bóc lột nông dân về kinh tế, chính trị, làm tay sai cho Pháp, đi ngược lại lợi íchdân tộc Phần lớn đại địa chủ trở thành kẻ thù của cách mạng Trong khi đó một

bộ phận trung tiểu địa chủ ít nhiều vẫn có ý thức chống đế quốc và tay sai, có khảnăng tham gia cách mạng khi có điều kiện

- Giai cấp nông dân:

Là giai cấp có số lượng đông nhất trong xã hội (chiếm trên 90% dân số) vàcũng là nạn nhân chính của chính sách khai thác thuộc địa, bóc lột tô thuế vàcướp đoạt ruộng đất Họ bị đẩy vào con đường bần cùng hóa, không lối thoát nên

có mâu thuẫn gay gắt với đế quốc và tay sai Nông dân Việt Nam có tinh thần dântộc và dân chủ sâu sắc, có ý thức chống đế quốc và chống phong kiến cao Họ cóhai yêu cầu (về lợi ích): độc lập dân tộc và ruộng đất, nhưng họ luôn đặt lợi íchđộc lập dân tộc cao hơn lợi ích ruộng đất Giai cấp nông dân là một lực lượngcách mạng to lớn nhất, là động lực của cách mạng

- Giai cấp tiểu tư sản:

Tiểu tư sản gồm những người tiểu thương, tiểu chủ, học sinh, sinh viên,nhà văn, nhà báo, công chức Sau chiến tranh thế giới thứ nhất họ có sự phát

triển nhanh về số lượng Họ có ý thức dân tộc dân chủ, chống thực dân và tay sai.Đặc biệt bộ phận trí thức, học sinh, sinh viên nhất nhạy cảm với thời cuộc và thathiết canh tân đất nước nên rất hăng hái tham gia các cuộc đấu tranh giải phóngdân tộc.

- Giai cấp tư sản:

Giai cấp tư sản Việt Nam ra đời sau chiến tranh thế giới thứ nhất và phânhóa thành hai bộ phận: tư sản mại bản và tư sản dân tộc Tư sản mại bản là nhữngchủ tư bản lớn mở xí nghiệp để gia công, nhận thầu cho đế quốc, có quyền lợigắn bó với đế quốc nên trở thành đối tượng cách mạng Tư sản dân tộc có khuynhhướng kinh doanh độc lập, địa vị kinh tế nhỏ bé, số vốn ít, thường bị Pháp cạnhtranh, chèn ép nên có khuynh hướng dân tộc, dân chủ

- Giai cấp công nhân:

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, công nhân tăng lên về số lượng (từ 10vạn lên 22 vạn) Công nhân Việt Nam có đặc điểm giống công nhân thế giới: đạibiểu cho lực lượng sản xuất tiến bộ của xã hội, điều kiện lao động và sinh sốngtập trung

Ra đời trong bối cảnh một nước thuộc địa, công nhân Việt Nam cũng cónhững đặc điểm riêng: chịu 3 tầng áp bức (đế quốc, tư sản, phong kiến) nên đờisống hết sức cực khổ; có mối quan hệ gần gũi với nông dân nên thuận lợi choviệc hình thành mối liên minh công nông; sớm tiếp thu truyền thống yêu nước bấtkhuất của dân tộc và chủ nghĩa Mác - Lênin do Nguyễn Ái Quốc truyền bá;không có công nhân quý tộc, đồng nhất về văn hóa và ngôn ngữ nên có tinh thầnđoàn kết cao Do đó, công nhân Việt Nam nhanh chóng vươn lên thành một độnglực mạnh mẽ của phong trào dân tộc theo khuynh hướng cách mạng tiên tiến củathời đại

Như vậy trong xã hội Việt có đầy đủ các giai cấp của một xã hội hiện đại

Sự phát triển của giai cấp công nhân, tư sản và tiểu tư sản là những lựa lượng mới

và là cơ sở xã hội bên trong để tiếp thu những tư tưởng cách mạng từ bên ngoàidội vào.

c Tư tưởng

Năm 1920, Nguyễn Ái Quốc đã tìm thấy con đường cứu nước đúng đắncho dân tộc ta – con đường cách mạng vô sản Qua nghiên cứu lí luận Mác-Leenin và khảo nghiệm thực tế, Nguyễn Ái Quốc từng bước hình thành nên líluận cách mạng giải phóng dân tộc và truyền bá về Việt Nam

Tư tưởng chủ nghĩa Mác-Lênin và cách mạng tháng Mười Nga cùng với líluận cách mạng giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc được những người yêunước Việt Nam truyền bá trong nhân dân ta Nhờ tiếp thu chủ nghĩa Mác-Lênin

và lí luận cách mạng giải phóng dân tộc của Nguyễn Ái Quốc đã làm cho phongtrào công nhân, phong trào yêu nước Việt Nam phát triển theo khuynh hướng vôsản Trên cở sở đó đưa đến sự ra đời của Đảng Cộng Sản Việt Nam đầu năm1930

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, tư tưởng dân chủ tư sản tiếp tục ảnhhưởng đến Việt Nam Tiếp đó là chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn (TrungQuốc) phần nào đã ảnh hưởng đến cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản, tiểu tư sảnViệt Nam

Những điều kiện lịch sử nói trên, đã tác động tới sự hình thành hai khuynhhướng chính trị khác nhau trong phong trào yêu nước Việt Nam từ năm 1919 đếnđầu năm 1930:

- Phong trào yêu nước của tư sản và tiểu tư sản theo khuynh hướng dânchủ tư sản

- Phong trào đấu tranh của công nhân và các tầng lớp nhân dân khác theokhuynh hướng vô sản

2 Phong trào yêu nước của tư sản và tiểu tư sản (1919 - 1930)

a Phong trào

* Phong trào đấu tranh của tư sản dân tộc và tiểu tư sản trí thức (1919 - 1925)

- Phong trào của tư sản:

Để chống lại sự cạnh tranh của tư sản Hoa kiều, năm 1919 tư sản phátđộng phong trào chấn hưng nội hoá, bài trừ ngoại hoá Ở Hà Nội bài trừ hàng hoángười Hoa với khẩu hiệu "người Nam chỉ mua hàng của người Nam" Năm 1923,địa chủ, tư sản đấu tranh chống độc quyền cảng Sài Gòn và xuất khẩu gạo ở Nam

Kì của tư bản Pháp

Cùng với những hoạt động kinh tế, giai cấp tư sản cũng dùng báo chí bảo

vệ quyền lợi của mình Năm 1923, tư sản và địa chủ Nam Kì (đại biểu là BùiQuang Chiêu, Nguyễn Phan Long ) thành lập Đảng lập hiến để tập hợp lựclượng, đưa ra khẩu hiệu đòi tự do dân chủ Tuy nhiên Đảng này có hạn chế làmuốn lợi dụng sự ủng hộ của quần chúng làm áp lực với Pháp và khi Phápnhượng bộ cho một số quyền lợi (cho một số ghế trong Viện dân biểu Bắc kì, Hộiđồng quản hạt Nam kì) thì sẵn sàng thoả hiệp với Pháp đi vào con đường cảilương

- Phong trào đấu tranh của tiểu tư sản trí thức:

Tầng lớp tiểu tư sản trí thức đã thành lập các tổ chức chính trị như ViệtNam nghĩa đoàn, Hội Phục Việt, Hội Hưng Nam, Đảng thanh niên Họ tổ chứcnhững cuộc mít tinh, biểu tình, bãi khóa, lập ra các nhà xuất bản tiến bộ để rasách báo, cổ động tinh thần yêu nước, đòi các quyền tự do dân chủ

Họ cho ra đời nhiều tờ báo tiến bộ như An Nam trẻ, Người nhà quê,Chuông rẻ, lập các nhà xuất bản tiến bộ như Nam đồng thư xã (Hà Nội), Cườnghọc thư xã (Sài Gòn)

Một số hoạt động nổi bật của tiểu tư sản có tiếng vang lớn như cuộc đấutranh đòi nhà cầm quyền Pháp thả Phan Bội Châu (1925), cuộc truy điệu để tangPhan Châu Trinh (1926), đòi thả Nguyễn An Ninh (1926)

Ở nước ngoài: Nhóm thanh niên yêu nước: Lê Hồng Sơn, Hồ Tùng Mậu,

Nguyễn Công Viễn thành lập một tổ chức của những người Việt Nam yêu nước

"Tâm tâm xã" Ngày 19/6/1924 vụ mưu sát toàn quyền Meclanh của Phạm HồngThái đã gây tiếng vang lớn

* Phong trào cách mạng quốc gia tư sản (1927 - 1930): gắn liền với hoạtđộng của tổ chức Việt Nam Quốc dân Đảng và khởi nghĩa Yên Bái

Sự phát triển của phong trào dân tộc dân chủ trong những năm 1919 - 1926

đã tạo cơ sở cho sự ra đời các tổ chức cách mạng theo khuynh hướng tư sản Tiểubiểu là tổ chức Việt Nam Quốc dân đảng mà cơ sở đầu tiên là Nam đồng thư xã -một nhà xuất bản tiến bộ do Phạm Tuấn Tài lập ra Lúc đầu chỉ là một nhómthanh niên trí thức yêu nước chưa có đường lối chính trị rõ rệt, nhưng do ảnhhưởng của phong trào dân tộc dân chủ đặc biệt là ảnh hưởng của chủ nghĩa Tamdân của Tôn Trung Sơn đã dẫn đến sự ra đời của Việt Nam Quốc dân đảng ngày25/12/1927

Lúc mới thành lập, Việt Nam Quốc dân đảng chưa xác định được tôn chỉmục đích rõ rệt mà chỉ nêu một cách chung chung “trước làm cách mạng quốcgia, sau làm cách mạng thế giới” Năm 1928, Đảng đề ra mục đích làm cáchmạng dân tộc xây dựng nền dân chủ giúp đỡ các dân tộc bị áp bức Năm 1929,Đảng bổ sung nguyên tắc “Tự do - Bình đẳng - Bác ái” vào chương trình hoạtđộng Đầu năm 1930, Việt Nam quốc dân Đảng mô phỏng theo chủ nghĩa Tamdân của Tôn Trung Sơn (đánh đuổi giặc Pháp, đánh đổ ngôi vua, thiết lập dânquyền)

Thành phần đảng viên rất phức tạp: tư sản dân tộc, nông dân khá giả, binhlính hạ sĩ quan người Việt trong quân đội Pháp, thân hào, địa chủ Mặc dù làmột đảng hoạt động bí mật nhưng tổ chức rất lỏng lẻo, kỉ luật thiếu nghiêm minh,việc kết nạp đảng viên lại diễn ra bừa bãi tạo cơ hội cho Pháp lợi dụng đưa taychân vào Đảng

Việt Nam Quốc dân đảng chủ trương tiến hành cách mạng bằng sắt và

máu, lấy binh lính người Việt trong quân đội Pháp làm lực lượng chủ lực nên cơ

sở trong quần chúng rất ít, địa bàn bó hẹp trong một số địa phương ở Bắc kì Dokhông có đường lối và phương pháp đúng đắn nên hoạt động của Đảng thiên vềquân sự, nặng về hình thức ám sát cá nhân

Tháng 2/1929 Việt Nam Quốc dân đảng tổ chức ám sát tên trùm mộ phuBadanh Thực dân Pháp nhân cơ hội này tiến hành khủng bố những người yêunước làm cho Việt Nam Quốc dân đảng bị tổn thất nặng nề Bị động trước tìnhthế, những người lãnh đạo đã dốc hết lực lượng còn lại thực hiện một cuộc bạođộng với hi vọng “không thành công cũng thành nhân”

Cuộc khởi nghĩa diễn ra vào đêm 9/2/1930 tại Yên Bái, tiếp theo là PhúThọ, Hải Dương, Thái Bình Ở Hà Nội cũng ném bom để phối hợp với các địaphương Tại Yên Bái quân khởi nghĩa đã chiếm được trại lính, hạ một số sĩ quanPháp nhưng không làm chủ được tỉnh lị nên hôm sau bị quân Pháp phản công vàtiêu diệt Còn ở nơi khác nghĩa quân chỉ tạm thời làm chủ mấy huyện nhỏ, sau đóđịch chiếm lại, khởi nghĩa nhanh chóng thất bại

Cuộc khởi nghĩa Yên Bái thất bại đã kéo theo sự tan rã hoàn toàn của ViệtNam Quốc dân đảng, kể từ đó vai trò lịch sử của Việt Nam Quốc dân đảng với tưcách là chính đảng trong phong trào giải phóng dân tộc đã chấm dứt hoàn toàn

b Nguyên nhân thất bại và ý nghĩa lịch sử

* Nguyên nhân thất bại:

- Bản thân giai cấp tư sản rất nhỏ yếu nên không đủ sức giương cao ngọn

- Thiếu một đường lối chính trị đúng đắn và một phương pháp khoa học.

- Kẻ thù đang mạnh, so sánh lực lượng chưa có lợi cho phong trào yêunước, thời cơ cách mạng chưa xuất hiện

3 Phong trào công nhân (1919 - 1930)

a Hoàn cảnh lịch sử mới của PTCN

- Thế giới : Thắng lợi của CM tháng Mười Nga 1917, sự thành lập củaquốc tế cộng sản 1919, thuận lợi cho CM thuộc địa Sự ra đời của ĐCS Pháp

1920, TQ 1921, tạo đk cho CMVN

- Trong nước : Cuộc khai thác thuộc địa lần 2 của thực dân Pháp làm choXXVN có nhiều chuyển biến dẫn đến sự phân hóa sâu sắc trong xã hội Các giaicấp mới hình thành, giai cấp CNVN tăng từ 10 vạn lên 22 vạn Nó khẳng định xuthế của thời đại, phug hợp với yêu cầu ls

* Khái quát : Giai cấp CNVN ra đời trong cuộc khai thác thuộc địa lần Icủa Pháp Đặc điểm chung với CNTG, điểm riêng

b Phong trào

- Từ năm 1919 - 1925

Năm 1920 công nhân Sài Gòn lập ra công hội bí mật do Tôn Đức Thắngđứng đầu Đây là tổ chức đầu tiên của công nhân Việt Nam Năm 1921 các cuộc

đấu tranh của công nhân Pháp, Trung Quốc đã cổ vũ công nhân Việt Nam Mởđầu là công nhân Bắc Kì đấu tranh đòi chủ cho nghỉ ngày chủ nhật có lương vàonăm 1922 Tiếp đó là các cuộc bãi công ở các nhà máy dệt, rượu, xay xát tại NamĐịnh, Hải Phòng, Hà Nội.

Tháng 8/1925 cuộc bãi công của công nhân Ba Son nhằm ngăn cản tàuPháp chở lính sang đàn áp phong trào đấu tranh của công nhân Trung Quốc đãđánh dấu bước chuyển từ tự phát sang tự giác

Nhìn chung, phong trào công nhân thời kì này diễn ra còn lẻ tẻ, chịu ảnhhưởng từ bên ngoài, nặng về đấu tranh kinh tế, còn mang tính tự phát, giai cấpcông nhân chưa trở thành một lực lượng chính trị độc lập

Tuy nhiên ý thức giai cấp đang phát triển nhanh chóng làm cơ sở cho các

tổ chức và phong trào đấu tranh chính trị sau này mà bắt đầu là cuộc đấu tranhcủa công nhân Ba Son đã có mục tiêu về chính trị, thể hiện tinh thần đoàn kếtquốc tế với vô sản thế giới Vì thế sự kiện này đánh dấu bước chuyển biến củaphong trào công nhân từ tự phát sang tự giác

- Từ năm 1926 - 1930

Phong trào công nhân Việt Nam có những điều kiện lịch sử mới tác động.Đây là thời kì phong trào cách mạng thế giới có bước phát triển đặc biệt ở TrungQuốc (Quảng Châu là trung tâm) Đại hội V của quốc tế cộng sản (1924) đã ranhững nghị quyết quan trọng về phong trào cách mạng của các nước thuộc địa Ởtrong nước từ năm 1925 đã xuất hiện một số tổ chức yêu nước như Hội Việt Namcách mạng thanh niên, Tân Việt cách mạng đảng, đặc biệt hoạt động của Nguyễn

Ái Quốc đã tích cực truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin về nước đã tác động đến sựgiác ngộ chính trị của giai cấp công nhân nước ta, tạo điều kiện cho phong tràocông nhân phát triển mạnh mẽ hơn nữa

Từ năm 1926 - 1927 bùng nổ nhiều cuộc bãi công của công nhân, tiêu biểunhư cuộc bãi công của 1000 công nhân nhà máy sợi Nam Định, 500 công nhân

đồn điền cao su Cam Tiên, cuộc đấu tranh của công nhân đồn điền cà phêRayna

Từ năm 1928 - 1929: toàn quốc có 40 cuộc đấu tranh từ Bắc vào Nam, lớnnhất là ở nhà máy xi măng Hải Phòng, nhà máy sợi Nam Định, nhà máy diêmBến Thuỷ, nhà máy Ba Son, đồn điền Phú Riềng

Phong trào công nhân thời kì này có sự phát triển về số lượng và chấtlượng Phong trào phát triển vượt ra ngoài phạm vi một xưởng, bắt đầu liên kếtđược nhiều địa phương Tại nhiều nhà máy xí nghiệp đã có sự lãnh đạo đấu tranhcủa các tổ chức Thanh niên và Tân Việt, khẩu hiệu đấu tranh đã kết hợp mục tiêukinh tế với mục tiêu chính trị Giai cấp công nhân dần trở thành một lực lượngchính trị độc lập

Sự phát triển của phong trào công nhân và phong trào yêu nước đặt ra nhucầu phải có một chính Đảng cách mạng đứng ra lãnh đạo Đó cũng là nguyênnhân dẫn đến sự tan vỡ của hai tổ chức Thanh niên và Tân Việt, dẫn tới sự rađời của 3 tổ chức cộng sản vào cuối 1929 Cuối cùng 3 tổ chức này đã hợp nhấtthành Đảng cộng sản Việt Nam

Với sự ra đời của Đảng, giai cấp công nhân đã có bộ tham mưu lãnh đạo,

có cương lĩnh cách mạng cụ thể, với ý nghĩa đó, giai cấp công nhân đã hoàn thiệnquá trình từ tự phát đến tự giác, bước lên vũ đài lịch sử đảm nhận sứ mệnh vẻvang của giai cấp mình

c Ý nghĩa của phong trào công nhân đối với sự thành lập Đảng

Giai cấp công nhân là giai cấp tiên phong của cách mạng, họ vừa có phongtrào đấu tranh riêng của mình, vừa tham gia vào phong trào yêu nước chung củadân tộc và họ đi tiên phong trong phong trào giải phóng dân tộc Thực chất phongtrào công nhân cũng là một phong trào yêu nước, nó thể hiện tinh thần yêu nướccủa giai cấp công nhân Việt Nam Phong trào vừa nhằm vào mục tiêu riêng củagiai cấp: chống CNTB, đòi quyền lợi về kinh tế chính trị cho mình, vừa nhằm

vào mục tiêu chung của dân tộc: chống đế quốc, phong kiến tay sai để giành độclập tự do cho dân tộc.

Phong trào công nhân phát triển là cơ sở xã hội, là điều kiện chính trị đểtiếp thu chủ nghĩa Mác - Lênin, nó tạo ra mảnh đất thuận lợi cho hạt giống Mác -Lênin nảy mầm ở nước ta Cũng chính chủ nghĩa Mác - Lênin truyền bá vào nước

ta, tác động trở lại, làm cho phong trào công nhân chuyển biến từ đấu tranh tựphát sang đấu tranh tự giác

Sự phát triển của phong trào công nhân ở giai đoạn tự giác đòi hỏi sự rađời của 1 chính đảng cộng sản Do đó sự phát triển của phong trào công nhân trởthành một trong 3 nhân tố đưa đến sự ra đời Đảng cộng sản Việt Nam

HS vận dụng kiến thức giải quyết các bài tập sau :

Câu 1 Đặc điểm lớn nhất của phong trào yêu nước Việt Nam từ sau Chiến

tranh thế giới thứ nhất đến đầu năm 1930 là gì? Vì sao có đặc điểm đó?

Câu 2 Trình bày về tình hình các giai cấp mới ra đời sau Chiến tranh thế

giới thứ nhất Những giai cấp này có những hoạt động gì nổi bật trong phong tràodân tộc dân chủ (1919 - 1925)?

Câu 3 Phân tích quá trình giai cấp công nhân Việt Nam vươn lên từ đấu

tranh tự phát đến đấu tranh tự giác (1919 - 1930) Ý nghĩa của phong trào côngnhân với sự ra đời Đảng cộng sản Việt Nam?

Câu 4 Trình bày những nét chính về Việt Nam Quốc dân đảng từ khi

thành lập đến hết khởi nghĩa Yên Bái Nêu nhận xét về tổ chức này

Chủ đề 3: Hoạt động cách mạng của Nguyễn Ái Quốc từ 1911 – 1930

1 Bối cảnh lịch sử dẫn đến Nguyễn Ái Quốc ra đi tìm đường cứu nước

- Bối cảnh quốc tế

Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX, CNTB từ giai đoạn tự do cạnh tranhchuyển dần lên giai đoạn độc quyền - chủ nghĩa đế quốc Việc phân chia thuộcđịa giữa các nước đế quốc lớn đã xong Giai cấp tư sản Âu - Mĩ thời điểm này đã

trở thành các thế lực phản động tăng cường bóc lột nhân dân trong nước và đặtách áp bức lên các dân tộc thuộc địa Những mâu thuẫn trong lòng CNTB đangbộc lộ gay gắt.

Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản ở các nước đế quốc ngày một mạnh mẽ

dù bị đàn áp khủng bố ác liệt Chủ nghĩa Mác - Lê nin trở thành ngọn cờ, cươnglĩnh đấu tranh của giai cấp vô sản và nhân dân lao động bị áp bức trên thế giới.Thắng lợi của cách mạng tháng Mười Nga 1917 đã soi sáng con đường cáchmạng thế giới, mở ra hướng đi mới cho phong trào giải phóng dân tộc: bắt đầuhình thành con đường cách mạng vô sản

- Bối cảnh trong nước

Cuối thế kỉ XIX, Việt Nam trở thành thuộc địa của Pháp, nhân dân ta rơivào cảnh sống nô lệ, lầm than Chính sách khai thác bóc lột của Pháp làm cho đờisống của các tầng lớp hết sức ngột ngạt, mâu thuẫn dân tộc và giai cấp sâu sắc.Các phong trào đấu tranh của nhân dân liên tục nổ ra Phong trào Cần Vươngcuối thế kỉ XIX với danh nghĩa phò vua giúp nước, sôi nổi trong 10 năm nhưngcuối cùng cũng thất bại Sự thất bại đó đã chấm dứt cuộc đấu tranh của nhân dân

ta dưới ảnh hưởng của ý thức hệ phong kiến

Đầu thế kỉ XX, công cuộc khai thác thuộc địa của Pháp làm xã hội ViệtNam có những chuyển biến về kinh tế, xã hội tạo cơ sở bên trong để tiếp thu ảnhhưởng của luồng tư tưởng dân chủ tư sản từ Trung Quốc, Nhật Bản dội vào Các

sĩ phu yêu nước tiến bộ như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh đã khởi xướng mộtphong trào cứu nước theo khuynh hướng mới thay thế cho tư tưởng phong kiến

cũ Song kết quả cho thấy tư tưởng dân chủ tư sản cũng tỏ ra bất lực trước thờiđại mới Cách mạng Việt Nam lâm vào tình trạng khủng hoảng về đường lối

“dường như trong đêm tối không có đường ra” Hoàn cảnh đó đặt ra yêu cầu phảitìm con đường cứu nước mới

- Quê hương, gia đình

Nguyễn Ái Quốc sinh ngày 19/5/1890 tại Nam Đàn, Nghệ An Thân sinh củaNgười là cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc - một nhà nho giàu lòng yêu nước, vì khôngchịu cảnh quan trường nô lệ đã từ quan về quê dạy học Các anh chị của Người đềuquên tình riêng lo việc chung, đều hoạt động trong phong trào yêu nước, bị Pháp bắt

và bỏ tù Tấm gương của những người thân trong gia đình đã sớm nảy nở ở Ngườilòng yêu nước và chí lớn “cứu nước trả thù nhà”

Vùng đất Nam Đàn, Nghệ An vốn là mảnh đất địa linh nhân kiệt đã từngsản sinh ra nhiều danh nhân lịch sử Đây cũng là vùng quê giàu truyền thống đấutranh bất khuất Điều này đã ảnh hưởng không nhỏ đến Nguyễn Ái Quốc Ngay

từ lúc còn trẻ, Người đã bộc lộ những phẩm chất cao quý: giàu lòng nhân ái, hamhiểu biết, có hoài bão lớn, có ý chí để cứu nước, cứu dân

Tuy chịu ảnh hưởng tinh thần yêu nước của cha anh nhưng bằng trí tuệthiên tài, bằng suy nghĩ độc lập đầy bản lĩnh đã tạo cho Người có tầm nhìn vượtlên trên các nhà yêu nước đương thời Người sớm nhân thấy những hạn chế, sailầm của các nhà cách mạng tiền bối nên đã chọn hướng đi sang các nước Tây Âu

để tìm đường cứu nước Đó là sự lựa chọn sáng suốt, đúng đắn, mang tầm vóclịch sử

2 Quá trình ra đi tìm đường cứu nước và đến với chủ nghĩa Mác - Lênin (1911- 1920)

- Trong bối cảnh thời đại sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, khi sự nghiệpgiải phóng dân tộc đang lam vào “tình hình đen tối tưởng như không có đườngra”, ngày 5/6/1911, Nguyễn Tất Thành rời bến cảng Sài Gòn đi tìm đường cứunước

- Từ năm 1911 đến năm 1917, Người đến nhiều nhiều châu lục và quốc giatrên thế giới, nhất là ba nước tư bản phát triển (Anh, Pháp, Mĩ) Từ thực tiễn lịch

sử, Người nhận thấy ở đâu bọn đế quốc, thực dân cũng tàn bạo, độc ác; ở đâunhững người lao động cũng bị áp bức, bóc lột dã man

- Đầu tháng 12/1917, Nguyễn Ái Quốc từ Anh trở lại Pháp, ở đây Ngườihăng hái hoạt động trong phong trào yêu nước của Việt kiều và trở thành nhânvật lãnh đạo chủ chốt của Hội người Việt Nam yêu nước ở Pari.

- Đầu năm 1919, Nguyễn Ái Quốc gia nhập Đảng Xã hội Pháp vì đây

là tổ chức chính trị tiến bộ duy nhất ở Pháp lúc đó

- Tháng 6/1919, thay mặt cho những người Việt Nam yêu nước,Nguyễn Ái Quốc gửi đến Hội nghị Vecxai Bản yêu sách của nhân dân An Nam,đòi các tự do, dân chủ, quyền bình đẳng cho dân tộc Mặc dù không được chấpnhận, nhưng nó là đòn tấn công trực diện đầu tiên của Nguyễn Ái Quốc vào bọn

đế quốc, có tiếng vang lớn tại Pháp, về Việt Nam và trên thế giới Người kếtluận: Muốn được giải phóng, các dân tộc chỉ có thể trông cậy vào lực lượng củabản thân mình

- Giữa tháng 7/1920, khi đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương vềvấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I Lênin, Nguyễn Ái Quốc khẳng định:

“Đây là cái cần thiết cho chúng ta Đây là con đường giải phóng cho chuíng ta”

- Tháng 12/1920, tại Đại hội Đảng Xã hội Pháp (họp tại Tua), Nguyễn ÁiQuốc bỏ phiếu tán thành gia nhập Quốc tế Cộng sản và tham gia thànhlập Đảng Cộng sản Pháp, trở thành người cộng sản Việt Nam đầu tiên Sự kiệnnày đánh dấu bước ngoặt quyết định trong cuộc đời hoạt động của Nguyễn ÁiQuốc

Như vậy, sau khoảng 10 năm tìm đường cứu nước, Nguyễn Ái Quốc đã bắtgặp chủ nghĩa Mác – Lênin và xác định được con đường giải phóng dân tộc theokhuynh hướng vô sản, mở đường giải quyết tình trạng khủng hoảng về đường lốicứu nước đầu thế kỷ XX

3 Quá trình chuẩn bị về tư tưởng chính trị và tổ chức cho việc thành lập Đảng (1920 - 1930)