ĐÁNH GIÁ tác ĐỘNG của GIÁO dục đối với NGHÈO của hộ GIA ĐÌNH NÔNG THÔN TỈNH VĨNH LONG

Th ba, chúng ta có... Shi Zheng, Zhigang Wang, và Titus O... Báo cáo đã đ t trong cái nhìn phân tích nghèo tr ng thái t nh và tr ng thái đ ng.

L I CAM OAN

Lu n v n “ ánh giá tác đ ng c a giáo d c đ i v i nghèo c a h gia đình nông thôn V nh Long” là do tôi th c hi n Các thông tin, s li u trong lu n v n, tôi đã th c

hi n trích ngu n tài li u tham kh o đ y đ , rõ ràng K t qu nêu trong lu n v n là trung

th c và ch a t ng đ c công b trong b t k công trình nghiên c u khác

TP V nh Long, tháng 5 n m 2015

Lê H ng ào

M C L C

L I CAM OAN ………

M C L C ………

DANH M C CÁC B NG, BI U………

DANH M C CÁC HÌNH V , TH ………

Ch ng 1: GI I THI U NGHIÊN C U 1

1.1 V n đ nghiên c u 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 2

1 2 1 M c tiêu t ng quát .2

1.2.2 M c tiêu c th 3

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 i t ng, ph m vi và ph ng pháp 3

1.5 K t c u lu n v n 3

Ch ng 2: T NG QUAN 4

2.1 Kh o l c lý thuy t 4

2 1.1 Các khái ni m v giáo d c/v n con ng i 4

2.1.2 Các đ nh ngh a v nghèo đói 7

2.1.3 M i quan h gi a giáo d c và đói nghèo 11

2.2 Nh ng nghiên c u có liên quan 13

2.2.1 Các nghiên c u trên th gi i 13

2.2.2 Các nghiên c u t i Vi t Nam 17

2.2.3 Xây d ng khung phân tích 20

Ch ng 3: D LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U 22

3 1 D li u nghiên c u 22

3 1.1 D li u th c p 22

3 1.2 D li u s c p 22

3.2 Ph ng pháp phân tích 25

3.2.1 Xác đ nh tiêu chí phân tích nghèo 25

3.2.2 C s xác đ nh nghèo 25

3.2.3 Ph ng pháp phân tích 25

Ch ng 4: K T QU NGHIÊN C U 33

4.1 Th c tr ng kinh t - xã h i c a vùng nghiên c u 33

4.1.1 c đi m, tình hình chung c a t nh 33

4.1.2 c đi m c a các huy n, xã nghiên c u 35

4.2 Th c tr ng kinh t - xã h i h gia đình đ c kh o sát 36

4.2.1 Thông tin v nhân kh u bình quân m t h 36

4.2.2 Thông tin v s lao đ ng t o ra thu nh p và s ng i ph thu c c a h 38

4.2.3 Thông tin v trình đ giáo d c c a h gia đình 41

4.2.4 Thông tin v đào t o ngh c a h 43

4.2.5 Thông tin v thu nh p c a h 44

4.2.6 Thông tin v s h u đ t đai 47

4.2.7 Thông tin v tu i, kinh nghi m làm vi c c a các nhóm h 48

4 2 8 Thông tin v gi i tính c a các nhóm h 48

4.3 Tác đ ng c a giáo d c đ n tình tr ng nghèo c a h 49

4.3.1 Mô hình h i quy tuy n tính đa b i OLS 49

4.3.2 Mô hình h i quy Ordinal Logistic Regression 52

Ch ng 5: K T LU N VÀ HÀM Ý CHÍNH SÁCH 55

5.1 K t lu n 55

5.2 Hàm ý chính sách 56

5.3 H n ch c a đ tài và h ng nghiên c u ti p 58

PH L C ………

TÀI LI U THAM KH O ………

Tài li u ti ng Vi t………

Tài li u ti ng Anh………

DANH M C CÁC B NG, BI U

B ng 3.1: L a ch n vùng nghiên c u

B ng 3.2: Mô t mô hình và các bi n cho h i quy OLS

B ng 3.3: Mô t mô hình và các bi n cho h i quy OLR

B ng 4.1: Nhân kh u bình quân h chia theo 5 nhóm thu nh p

B ng 4.2: Th ng kê nhân kh u c a h trong m u c a t nh và m u nghiên c u

B ng 4.3: S lao đ ng t o ra thu nh p và t l ph thu c bình quân

B ng 4.4: So sánh gi a s bi n lao đ ng và ph thu c

B ng 4.5: Trình đ h c v n c a các nhóm h đo b ng s n m đi h c

B ng 4.6: So sánh s n m đi h c bình quân gi a các nhóm h

B ng 4.7: Trình đ h c v n c a các nhóm h đo b ng thang đo th b c

B ng 4.8: Th ng kê thu nh p bình quân đ u ng i gi a các nhóm h

B ng 4.14: K t qu h i quy c a mô hình OLS

B ng 4.15: K t qu h i quy c a mô hình OLR

Ch ng 1: GI I THI U NGHIÊN C U

1.1 V n đ nghiên c u:

Xóa đói gi m nghèo là m i quan tâm hàng đ u c a ng và Nhà n c Nhi u chính sách gi m nghèo đã đ c tri n khai th c hi n trong th i gian qua Theo Ch ng trình Phát tri n c a Liên hi p qu c (2004), vùng đ ng b ng sông

C u Long, m t s chính sách c a Chính ph Vi t Nam nh đ u t vào c s h

t ng v i m t ch ng trình đ c bi t cho các xã nghèo nh t, ch ng trình tín d ng

u đãi đ t o công n vi c làm, chính sách giáo d c và y t đã phát huy hi u qu

và đem l i nh ng thay đ i cho ng i nghèo

óng góp vào quá trình gi m nghèo nông thôn, y u t giáo d c có vai trò quan tr ng Giáo d c đ c coi là ph ng ti n giúp xóa đói gi m nghèo, đ c bi t khi h gia đình có thu nh p ch y u là làm thuê Nghiên c u v nghèo vùng đ ng

b ng sông C u Long cho r ng t l đói nghèo có t ng quan t l ngh ch v i trình

đ h c v n Trong khi t l đói nghèo c a nh ng ng i ch a hoàn thành ch ng trình ti u h c là 30% đ ng b ng sông C u Long thì h u nh không có tình

tr ng đói nghèo trong s nh ng ng i có trình đ h c v n cao h n ho c đ c h c ngh M c dù trong th p k 90 c a th k 20, t t c các nhóm có trình đ h c v n khác nhau đ u có t l gi m, nh ng nhóm ng i có trình đ h c v n trên ti u h c

có t l nghèo gi m nhanh và m nh h n Tr n Ti n Khai (2014) c ng cho r ng, giáo d c có nh h ng đ n kh n ng ti p c n các ho t đ ng phi nông nghi p

m c h gia đình Giáo d c quan tr ng vì các công vi c đ a ph ng đ c tr ti n công cao th ng đòi h i ng i làm có h c v n ph thông, ít nh t là c p 2 Giáo

d c t t c ng làm cho ng i di dân ra thành th có c h i thành công cao h n Ngoài ra, nhi u nghiên c u các n c ông Á c ng th ng nh t góc đ cá nhân, giáo d c giúp t ng thu nh p c a ng i lao đ ng i u này đ c kh ng đ nh

qua các nghiên c u Trung Qu c (Maurer - Fazio và Dinh, 2004); Indonexia

n m 1995 (Du flo, 2001); Malaysia (Milanovic, 2006); Singapore (Huff, 1999); Vi t Nam n m 1998 (Ki Kuchi, 2007); và ài Loan (Lin và Orazen, 2004)

Tuy nhiên, dù có ch ng trình mi n gi m h c phí và các h tr khác dành cho ng i nghèo, nh ng ng i nghèo v n là nh ng ng i ít đ c đi h c nh t

Theo Ch ng trình Phát tri n Liên hi p qu c (2004), tr em nghèo đ ng b ng

sông C u Long đ c bi t thi t thòi v giáo d c T l nh p h c gi m đáng k đ i

v i b c h c cao h n i u này th hi n qua t l h c sinh b h c s m cao và t l theo h c trung h c ph thông th p Các b c cha m có trình đ h c v n th p

th ng không nh n th c đ c t m quan tr ng và l i ích c a giáo d c, t đó không c g ng t o đi u ki n cho con em h đ n tr ng và không khuy n khích các em h c hành ch m ch và h c lên cao n a Khi trình đ h c v n th p và thi u các k n ng c n thi t s d n đ n th t b i trong các ho t đ ng s n xu t nông nghi p (tr ng tr t, ch n nuôi gia súc, gia c m, th y s n) c ng nh n ng l c đa

d ng hóa theo h ng phi nông nghi p c a nông dân và đ y h đ n đói nghèo

ây là m t vòng lu n qu n c a nghèo đói nông thôn đ ng b ng sông C u Long nói chung, t nh V nh Long nói riêng

i u gì đang x y ra ? Li u giáo d c c a h gia đình t t h n có làm cho tình

tr ng nghèo gi m đi hay không ? Tr l i cho câu h i trên, nghiên c u này đ c

th c hi n đ đánh giá tác đ ng c a giáo d c đ i v i gi m nghèo nông thôn V nh Long

1.2 M c tiêu nghiên c u:

1.2.1 M c tiêu t ng quát: ánh giá tác đ ng c a giáo d c đ i v i nghèo nông thôn

- i t ng nghiên c u: nghiên c u các h gia đình khu v c nông thôn

c a ba huy n: Long H , V ng Liêm, Mang Thít

- Ph m vi nghiên c u: d li u s c p đ c thu th p qua kh o sát 210 h nông thôn th i đi m n m 2014 Ngoài ra, d li u th c p đ c l y t ngu n

đi u tra c a C c Th ng kê t nh, t n m 2010 - 2014

- Ph ng pháp nghiên c u: Nghiên c u s d ng ph ng pháp đ nh l ng

và th ng kê mô t

1.5 K t c u lu n v n:

K t c u c a lu n v n bao g m 5 ch ng Ch ng 1 là ph n gi i thi u đ tài

Ch ng 2 trình bày t ng quan lý thuy t làm n n t ng cho nghiên c u Ch ng 3

mô t đ a đi m nghiên c u, thi t k kh o sát Mô hình kinh t l ng và gi i thích các bi n c ng s đ c trình bày trong ch ng 3 ch ng 4, k t qu nghiên c u

s đ c trình bày cùng v i m t s th o lu n Cu i cùng, trong ch ng 5, m t s

k t lu n s đ c đ a ra d a trên các k t qu c a nghiên c u này

Ch ng 2: T NG QUAN

2.1 Kh o l c lý thuy t:

Theo t đi n kinh t , v n (Capital) đ c đ nh ngh a là giá tr c a t b n hay hàng hóa đ u t đ c s d ng vào kinh doanh mang l i l i ích Theo ngh a này,

v n là v n h u hình

Theo Tr n Lê H u Ngh a (2008), tr c kia, các nhà kinh t th ng quan tâm đ n ba y u t quan tr ng nh t trong s n xu t là đ t đai, nhân công và v n Vào nh ng n m 1960, ng i ta b t đ u quan tâm h n đ n trình đ giáo d c c a công nhân Ý t ng v n con ng i l n đ u tiên đ c đ a ra vào n m 1961 b i Thedore Schultz Thu t ng v n con ng i đ c đ nh ngh a nh là m t t h p t t

c nh ng kh n ng b m sinh và nh ng k n ng, k x o tích l y đ c thông qua

vi c h c Tuy nhiên, trong kinh doanh nó đ c hi u h p h n: ch bao g m nh ng

k n ng, k x o có liên quan tr c ti p đ n s hình thành c a đ n v s n xu t

Hi u theo ngh a h p này có th nói ngu n v n con ng i b đánh đ ng v i kh

n ng nh n th c (cognitive abilities) hình thành ch y u t giáo d c chính quy (formal training); vì th , nó tr thành m t đ nh ngh a không đ y đ

Tr ng phái kinh t h c c đi n cho r ng v n con ng i là m t t m h chi u kinh t Nhà kinh t h c Gary Becker (1962) kh ng đ nh: h c v n, đào t o,

k n ng và th m chí c s c kh e c a con ng i t o nên kho ng 75% s giàu có

c a m t n n kinh t Không ph i kim c ng, nhà c a, d u m hay ngân qu mà

chính nh ng th chúng ta đang có trong đ u m i là v n quý Becker đã nói:

“ úng ra, chúng ta nên g i n n kinh t là “n n kinh t v n con ng i” vì v n con

ng i là y u t trung tâm c a n n kinh t ” (Trích theo Charles Wheelar, 2002)

T t c các lo i hình v n - v n v t ch t, v n tài chính và v n con ng i đ u quan

tr ng, nh ng v n con ng i là quan tr ng nh t Trên th c t , trong m t n n kinh

t hi n đ i, v n con ng i là hình th c v n quan tr ng nh t t o ra c a c i và s

t ng tr ng

Theo Jacob Mincer (1974), giáo d c và đ u t đ c thi t k nh là hai y u

t chính c a v n con ng i V n con ng i c ng gi ng nh v n h u hình, mu n

có thì con ng i ph i đ u t đ tích l y thông qua giáo d c rèn luy n trong lao

đ ng và thu c v m i ng i V n con ng i đem l i cho ng i s h u nó kho n thu nh p

Lasse Krantz (2001) cho r ng v n con ng i bao g m k n ng, ki n th c,

kh n ng lao đ ng và s c kh e t t là nh ng kh n ng v t lý quan tr ng cho vi c theo đu i thành công các chi n l c sinh k khác nhau

T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t OECD (2001) đ nh ngh a “v n con

ng i là ki n th c, k n ng, n ng l c và nh ng thu c tính ti m tàng trong m i cá nhân” (Trích theo Tr n Lê H u Ngh a, 2008) Ki n th c, k n ng và n ng l c

đ c k t tinh t giáo d c d i nhi u hình th c: h c chính quy tr ng ho c các khóa v a h c v a làm (formal learning), không chính quy n i làm vi c (non–formal learning), th m chí ch thông qua vi c suy g m nh ng đi u v a x y ra đ rút kinh nghi m cho nh ng l n t i (self–reflection) Nh ng k n ng và ph m ch t sau đây là h t s c quan tr ng trong vi c phát tri n ngu n v n con ng i: i) Kh

n ng giao ti p bao g m kh n ng đ c, vi t, nghe, nói không ch b ng ti ng m đ

mà bao g m c ngo i ng , ii) Kh n ng s h c, hay là nh ng k n ng đòi h i tính logic c a toán h c, và iii) Kh n ng t th u hi u, đi u ch nh chính b n thân mình

nh s kiên trì, s tiên phong, kh n ng t h c, t đi u ti t b n thân, kh n ng đánh giá s vi c d a trên nh ng chu n m c đ o đ c nh t đ nh và m c tiêu s ng

c a chính cá nhân ng i đó Kh n ng th u hi u ng i khác bao g m kh n ng làm vi c theo nhóm và kh n ng lãnh đ o Các ph m ch t khác bao g m ki n

th c ti m n, kh n ng gi i quy t v n đ , kh n ng làm vi c chân tay, thao tác t t

đ i v i các thi t b công ngh thông tin

Charles Wheelar (2002) đ a ra khái ni m v n con ng i là toàn b các k

n ng c a m t cá nhân: h c v n, s thông minh, uy tín, kinh nghi m làm vi c, khí

l c doanh nhân Nó là t t c nh ng gì còn l i n u có ai đó t c đi t t c tài s n

c a b n - công vi c, ti n b c, nhà , các tài s n khác - và đ b n l i trên m t góc

ph ch v i m t b qu n áo trên ng i Ông còn cho r ng v n con ng i không

ch là ki n th c chuyên môn, mà còn bao g m tính kiên trì, trung th c, sáng t o -

nh ng đ c tính t t góp ph n đáng k giúp b n ki m đ c vi c làm

Theo Bùi Quang Bình (2009), gi a v n con ng i và v n h u hình gi ng nhau khía c nh chúng t ng lên nh ho t đ ng đ u t c a ch th và theo th i gian đ u b hao mòn Ho t đ ng đ u t làm t ng v n h u hình nh mua s m trang

b thêm máy móc nhà x ng, còn ho t đ ng đ u t vào v n con ng i nh đ u t

h c hành S hao mòn c a chúng đây cùng là hao mòn vô hình d i nh h ng

c a công ngh Ti n b công ngh làm t b n h u hình l c h u và m t giá, còn

nh ng ki n th c tích l y đ c c ng b l c h u n u không đ c c p nh t th ng xuyên thông qua quá trình đào t o l i hay ti p t c t h c t p đ b sung hoàn

thi n Chúng c ng có nh ng đi m khác nhau nh t đ nh Th nh t, v n con ng i

là v n vô hình g n v i ng i s h u nó, và ch đ c s d ng khi ng i ch c a

nó tham gia vào quá trình s n xu t Lo i v n này không th mang cho vay hay th

ch p nh v n h u hình Th hai, v n này g n li n v i ng i s h u không chia s

và đ u t dàn tr i tránh r i ro Th ba,v n con ng i d d ch chuy n và đ ng

h n.

C ng theo Bùi Quang Bình (2009), v n con ng i c u thành t ba nhân t

chính: 1) N ng l c ban đ u, nhân t này g n li n v i y u t n ng khi u và b m sinh m i ng i; 2) Nh ng n ng l c và ki n th c chuyên môn đ c hình thành

và tích l y thông qua quá trình đào t o chính quy, và 3) Các k n ng, kh n ng

chuyên môn, nh ng kinh nghi m tích l y t quá trình s ng và làm vi c N ng l c ban đ u nh n đ c t cha m cùng các đi u ki n c a gia đình và xã h i khi ch m

lo cho bà m mang thai và sinh n Khi đi h c đ có n ng l c thì ng i ta ph i b

ra chi phí h c hành và cu i cùng nh ng tr i nghi m trong cu c s ng làm vi c nhi u tr ng h p ng i ta ph i tr giá r t cao

Nh v y,có th th y, các khái ni m v v n con ng i không có s khác bi t đáng k H u h t cùng th ng nh t đi m chung: đ u đ c p đ n giáo d c, đ n trình đ h c v n; nh ng hi u bi t, kinh nghi m đ c hình thành, tích l y trong quá trình h c t p và lao đ ng V n con ng i c ng hao mòn, ph i t n chi phí đ

Nghèo đói không ch là v n đ thu nh p th p, nó còn là v n đ đa chi u bao g m

vi c ti p c n th p các c h i phát tri n v n con ng i và giáo d c

Ngân hàng th gi i (2005) l i có các khái ni m m i v nghèo Cách khái

thi u giáo d c, thi u s c kh e, thi u thu nh p, b t an, thi u t tin, thi u quy n l c

và t do

Nghèo tuy t đ i: đ c hi u là m t ng i ho c m t h gia đình khi có m c

thu nh p th p h n thu nh p/tiêu chu n t i thi u đ c quy đ nh b i m t qu c gia

ho c t ch c qu c t trong kho ng th i gian nh t đ nh Theo tiêu chí ti n t , Ngân hàng Th gi i quy đ nh ng ng nghèo là s ti n thu nh p c a m t ng i m i ngày là 1 đô la ho c đôi khi là 2 đô la m t ng i m i ngày i v i Vi t Nam, chính ph n đ nh ng ng nghèo theo tiêu chu n s ti n thu nh p hàng tháng cho

m i đ u ng i, và s ti n này thay đ i tùy theo nông thôn và thành th

Nghèo t ng đ i: là tình tr ng mà m t ng i ho c m t h gia đình thu c

v nhóm ng i có thu nh p th p nh t trong xã h i xét theo không gian và th i gian nh t đ nh Nghèo t ng đ i đ c xác đ nh trong m i t ng quan xã h i v tình tr ng thu nh p v i nhóm ng i b t k xã h i nào, luôn luôn t n t i nhóm

ng i có thu nh p th p nh t trong xã h i, do đó c ng theo khái ni m này thì

ng i nghèo đói t ng đ i s luôn hi n di n b t k trình đ phát tri n kinh t nào

Nghèo đa chi u: Theo Lâm V n Bé (2012), các nhà kinh t h c d a vào tiêu

chu n ti n t đ n đ nh ng ng nghèo trong khi các nhà xã h i h c còn k thêm

nh ng y u t nhân sinh đ nhìn cái nghèo trong toàn di n Nghèo đói không ph i

ch bi u hi n qua trang thái thi u l ng th c và thi u ti n mà còn ph n nh qua

m c s ng ng i dân Ch ng trình phát tri n Liên hi p qu c (1997), đã dùng ch

s phát tri n con ng i HDI (human development indicator) đ đo m c s ng c a

ng i dân g m ba y u t là tu ith , giáo d c và l i t c Liên hi p qu c (2010) áp

d ng m t ph ng th c m i đ đo m c nghèo m t cách toàn di n h n g m các

y u t ti n t và phi ti n t g i là ch s nghèo đói đa chi u (Multidimensional Poverty Index - MPI) do Alkire và Foster, hai chuyên gia c a OPHI (Oxford Poverty anh Human Development Initiative) thu c i h c Oxford đ xu t Ch

s nghèo đói đa chi u MPI đo l ng nghèo đói v i ba chi u (y t , giáo d c và

m c s ng) bao g m m i ch s : T vong tr con, dinh d ng, s n m đi h c, b

h c, nhiên li u đ n u n, nhà v sinh, n c s ch, đi n l c, nhà , tài s n

2.1.2.2 Các th c đo ch s nghèo đói, b t bình đ ng và quan đi m g n đây:

Th c đo đ c dùng r ng rãi nh t là ch s đ m đ u, ch s này đ n gi n là

đo t l ng i đ c tính là nghèo, th ng ký hi u là Po Ch s đ m đ u ng i là công th c đ n gi n, d tính toán và d hi u Tuy nhiên, ch s này không ch ra

m c đ tr m tr ng c a đói nghèo, hay s chênh l ch gi a chi tiêu so v i đ ng chu n nghèo

M t th c đo nghèo ph bi n khác là ch s kho ng cách nghèo (P1), ch s xác đ nh m c đ thi u h t chung v thu nh p/ chi tiêu c a h nghèo (ng i nghèo) so v i chu n nghèo u đi m c a th c đo kho ng cách nghèo đó là ch

ra đ c đ sâu và quy mô c a nghèo đói, ph n ánh thu nh p/ chi tiêu c a ng i nghèo cách xa chu n nghèo bao nhiêu Nh ng h n ch c a th c đo này là ch a

ph n ánh phân ph i thu nh p gi a nh ng ng i nghèo S chuy n đ i t h nghèo này sang h nghèo khác (bi n đ i gi a các nhóm trong h nghèo đói) v thu nh p/ chi tiêu c a nh ng ng i nghèo không làm P1 thay đ i Ngoài ra, đ

th y rõ thành ph n c a nh ng h nghèo, ng i ta dùng ch s kho ng cách nghèo đói bình ph ng

Dùng đ nghiên c u và phân tích v n đ v b t bình đ ng, kinh t h c s

d ng đ ng cong Lorenz và h s Gini Giá tr c a h s Gini n m trong kho ng

t 0 đ n 1 H s Gini đ c tính trên c s c a đ ng cong Lorenz, m t đ ng cong c ng d n các t n su t đ so sánh phân ph i c a m t bi n v i phân ph i đ n

v th hi n s bình đ ng xây d ng h s Gini và đ ng cong Lorenz, tr c

h t ph i s p x p th t h gia đình (ng i) có thu nh p/ chi tiêu t th p t i cao,

ti p đ n tính t tr ng s h gia đình, và t tr ng chi tiêu c ng d n c a nh ng

ng i này trong t ng chi tiêu c a c ng đ ng

Nh v y, nghèo th ng đ c đo l ng theo t l nghèo, cùng v i t s kho ng cách nghèo đ đo đ sâu ho c m c đ nghèo Tuy nhiên, đây ch đ n gi n

là c n c nh nghèo vào m t th i đi m Jonathan R Pincus (2012), đ a ra quan

đi m r ng s ph m sai l m khi s d ng b c tranh c n c nh nghèo này, đó là

“ng i nghèo” luôn là m t nhóm ng i, và t l nghèo gi m có ngh a là m t s cá nhân hay h gia đình đã chuy n d ch t d i lên trên ng ng nghèo trong khi

nh ng ng i khác v n bên d i Cách di n d ch này quá đ n gi n hóa tình hu ng

th c t Nghèo đ i v i đa s không ph i là m t đi u ki n v nh vi n, mà là m t tình hu ng t m th i do các y u t kinh t , xã h i, chính tr khác nhau gây ra Tác

gi đ c p đ n vi c nên đ t các công c đo l ng nghèo tr ng thái đ ng (chuy n

bi n theo th i gian) ch không tr ng thái t nh (nh nh ch p) Ông phân tích, các th c đo nghèo tr ng thái t nh đ c tính toán s d ng s li u chéo thu th p

t các kh o sát tiêu dùng hay chi tiêu h dân Trong các kh o sát này, chúng ta không có thông tin v thu nh p hay tiêu dùng c a các h đ c kh o sát nh ng giai đo n tr c đó Do v y, ta không bi t li u h nghèo đã nghèo trong th i gian dài hay m i vào c nh nghèo g n đây Quan tr ng h n, chúng ta không có đ thông tin v l ch s làm vi c c a ng i đi làm n l ng c a h , ho c li u các thành viên gia đình t ng đóng góp ngu n l c nay đã ra riêng do di c , ly hôn, t vong ho c vì lí do khác Khi chúng ta đi u tra nghèo nh là hi n t ng đ ng, s phát hi n ba đi u Th nh t, có nhi u ng i lâm vào c nh nghèo lúc này hay lúc khác h n là nh ng gì ti l nghèo t nh cho th y Th hai, ch có m t s l ng

t ng đ i nh ng i dân là nghèo m i lúc Th c t , đa s b nghèo trong nh ng giai đo n ng n, m c dù có m t nhóm nh là nghèo liên t c Th ba, chúng ta có

th nghiên c u s chuy n ti p vào và ra kh i nghèo đ hi u rõ h n nguyên nhân nghèo Khi th c hi n phân tích này, ta th ng phát hi n r ng đi u ki n kinh t ,

đ c bi t vai trò c a th tr ng lao đ ng, đi li n v i s chuy n d ch vào và ra kh i nghèo h n là các y u t nhân kh u h c

C ng gi ng nh nh n đ nh v các đ nh ngh a v n con ng i, Tr ng Thanh

V (2007) cho r ng các khái ni m v nghèo đói hay nh n d ng v nghèo đói c a

t ng qu c gia, t ng c ng đ ng dân c không có s phân bi t đáng k Các tiêu chí xác đ nh nghèo đói đ u dùng m c thu nh p hay chi tiêu đáp ng nh ng nhu

c u c b n nh t c a con ng i nh : n, , m c, y t , giáo d c, v n hóa, đi l i và giao ti p xã h i S khác nhau th ng là ch m c đ th a mãn cao hay th p

ph thu c vào trình đ phát tri n kinh t - xã h i c ng nh phong t c t p quán

c a t ng vùng, t ng qu c gia Các tiêu chí đ xác đ nh nghèo đói c ng bi n đ i theo th i gian Nh v y, các đ nh ngh a v nghèo đói đ u ph n ánh ba khía c nh

ch y u c a ng i nghèo i) Có m c s ng th p h n m c s ng trung bình c a c ng

đ ng dân c , ii) Không đ c th h ng nh ng nhu c u c b n m c t i thi u dành cho con ng i trong c ng đ ng đó, và iii) Thi u c h i l a ch n tham gia vào quá trình phát tri n c a c ng đ ng

2.1.3 M i quan h gi a giáo d c và đói nghèo:

Becker (1964), tìm ra nhi u cách th c khác nhau đ đ u t cho v n con

ng i, nh ng ch y u v n thông qua giáo d c đào t o Ông c ng đ a ra b ng

ch ng v m i t ng quan gi a trình đ h c v n và thu nh p: h c v n càng cao thu nh p càng t ng

Ellis (1999), đánh giá cao t m quan tr ng c a giáo d c Ông l p lu n, giáo

d c bao g m h c chính quy và h c k n ng n i làm vi c, s mang l i tri n v ng cho vi c c i thi n sinh k i u này đã đ c kh ng đ nh r t nhi u nghiên c u

Theo ông, nghèo đói có m i quan h ch t ch v i trình đ giáo d c th p và thi u

k n ng

Giáo d c và đói nghèo có m i t ng quan, tác đ ng qua l i l n nhau Tr c

h t, chúng ta xem xét nghèo đói nh h ng đ n giáo d c nh th nào ?

Servaas van der Berg (2008) cho r ng nghèo đói làm gi m kh n ng h c h i

và gi m c h i giáo d c

Nghèo đói làm gi m kh n ng h c h i Nghèo dinh d ng tác đ ng đ n kh

n ng h c hành c a tr em Nhi u nghiên c u ch ra hi n t ng nh ng đ a tr th p còi th ng không đ u các cu c thi tuy n sinh vào tr ng h c, mà n u có đ u, chúng c ng th ng b h c gi a ch ng Do v y, vi c đ u t dinh d ng đ y đ đ

có s c kh e t t s m ngay t khi tr em giai đo n đi h c s có tác đ ng m nh

m đ n n ng l c h c t p c a tr nh ng c ng đ ng dân c nghèo kh , các gia đình có hoàn c nh khó kh n th ng không quan tâm đ n vi c h c c a con em h Môi tr ng s ng không an toàn, tài chính thi u th n, b o l c gia đình, cùng v i trình đ giáo d c th p c a cha m d d n đ n tình tr ng tr em ph i tham gia lao

đ ng s m và ít có đ ng c đ h c t p

Nghèo đói làm gi m c h i đ c giáo d c Ngân hàng Th gi i (2004) l u

ý r ng, ng i nghèo ch th ng d ng l i m c giáo d c c b n Chi phí cao ho c

ch t l ng giáo d c kém làm gi m c u giáo d c c a ng i nghèo nhi u xã h i,

đ c bi t vùng nông thôn, l i ích c a giáo d c có th th p ho c ch a đ c hi u đúng i v i ng i nghèo, ngay c khi ng i có h c th c, th t khó đ tìm m t công vi c phù h p v i ngành ngh h đ c đào t o Có th vì ch t l ng giáo d c

mà h nh n đ c th p h n ng i giàu C ng có th , vì công vi c là khan hi m nông thôn và l i ích kinh t c a giáo d c d ng nh không thâm nh p đ n các

b c cha m

Giáo d c tác đ ng đ n nghèo đói ra sao ? Servaas van der Berg (2008) cho

bi t nh ng ng i đ c giáo d c t t h n có nhi u kh n ng tìm đ cvi c làm, t o

ra nh ng s n ph m có giá tr kinh t cao và do đó ki m đ c thu nh p nhi u h n

M t h gia đình đ c giáo d c t t h n th ng ít khi r i vào tình c nh đói nghèo Nhi u nghiên c u trên th gi i đã cho th y xác su t tìm vi c làm s t ng lên v i

m c đ giáo d c cao h n và thu nh p c ng s t ng theo trình đ h c v n c a h

Giáo d c c i thi n tri n v ng vi c làm cho nhóm ng i nghèo Có nh ng

b ng ch ng rõ ràng r ng giáo d c có th làm gi m nghèo M i liên quan gi a giáo d c và gi m nghèo đ c th hi n thông qua ba c ch : i) u tiên, nh ng

ng i có h c ki m đ c nhi u ti n h n, ii) Th hai, giáo d c góp ph n làm t ng

tr ng kinh t và do đó nó mang l i nhi u c h i kinh t và thu nh p, iii) Th ba, giáo d c mang l i l i ích xã h i l n h n khi thúc đ y phát tri n kinh t , đ c bi t là

c i thi n tình tr ng c a ng i nghèo nh : kh n ng sinh s n th p, ch m sóc s c

kh e cho tr em t t h n, ph n tham gia ngày càng nhi u h n vào th tr ng lao

đ ng Các nhà Kinh t h c c đi n cho r ng m c v n con ng i cao t o ra nh ng chu k luôn d ng cho n n kinh t các n c đang phát tri n, tác đ ng c a v n con ng i có th còn sâu s c h n Các nhà kinh t h c nh n th y r ng thêm m t

n m đi h c đ i v i ph n m t n c có thu nh p th p s gi m 5 - 10% kh

n ng t vong c a đ a con trong vòng n m n m đ u tiên Nh ng b c ph huynh

có hi u bi t đ u t nhi u vào v n con ng i c a nh ng đ a con Nh ng b c ph huynh không có đ v n con ng i c n thi t sinh ra nh ng đ a tr thi t thòi Theo

th i gian, s khác bi t r t nh gi a nh ng đ a tr th ng đ c nhân lên g p b i khi chúng tr ng thành đ tu i thanh niên (Charles Wheelar, 2002)

2.2 Nh ng nghiên c u có liên quan:

2.2.1 Các nghiên c u trên th gi i:

Nghiên c u th c nghi m c a Tilak (1994) đã ch ra r ng h gia đình th t

h c chi m t l nghèo cao nh t Pakistan g n nh t t c ng i nghèo đ u th t

h c, và Thái Lan, h u h t 99% ng i nghèo không h c h t ti u h c ho c b h c

gi a ch ng (Fields, 1980a, p.158-60) M t cá nhân đ u t cho giáo d c m c đ cao s có tác d ng gi m nghèo (Tilak, 2002b) Trong ng n h n, nghèo đói là y u

t n i b t trong s nh ng ng i th t h c, và nó g n nh là m t hi n t ng không

t n t i trong các h gia đình có h c v n cao Giáo d c và t l nghèo thu nh p có quan h ngh ch chi u

Nghiên c u v nghèo nông thôn Trung Qu c đã nh n m nh t m quan

tr ng c a giáo d c đ n thoát nghèo Xinwei, Min C.Tsang, WeibinXu và kun Chen (1999) đã ti n hành nghiên c u v giáo d c và thu nh p nông thôn Trung Qu c, d a trên d li u c a 3.709 c dân t 23 h t 6 t nh mi n Trung và tây Nam vào n m 1991 K t qu cho th y giáo d c có tác đ ng tích c c liên quan

Liang-đ n thu nh p, c thêm m t n m Liang-đi h c s làm t ng thu nh p c a c dân nông thôn lên 4,8 nhân dân t m i tháng Hi u ng thu nh p c a giáo d c đ i v i nam gi i

m nh m h n so v i n Vì v y, đ u t vào giáo d c b t bu c các vùng nông thôn Trung Qu c khá có l i cho cá nhân và c ng có th mang l i l i nhu n cho gia đình và xã h i Các bi n phân tích trong mô hình này bao g m: giáo d c, kinh nghi m làm vi c, khu v c và gi i tính Ta có th tham kh o mô hình này đ áp

d ng cho đ tài nghiên c u

Theo Tilak (2005), vai trò c a giáo d c trong gi m nghèo - c p đ cá nhân

và qu c gia - bi u hi n qua vi c c i thi n s c kh e và tình tr ng dinh d ng c a

ng i dân, làm gi m kh n ng sinh s n và t ng tr ng dân s và do đó góp ph n vào quá trình chuy n đ i nhân kh u h c Nó c ng đ c quan sát th y trong l ch

s r ng giáo d c làm m r ng s hi u bi t c b n c a con ng i, và qua đó giúp

t ng c ng quá trình dân ch , b o đ m dân s và quy n chính tr c a ng i dân Ông cho r ng s đóng góp c a giáo d c c b n cho phát tri n đã đ c công nh n

r ng rãi Tuy nhiên, quan đi m v vai trò c a t ng c p đ giáo d c đ i v i gi m nghèo có bi n đ i theo th i gian Trong m t nghiên c u c a mình, Tilak cho bi t, tho t đ u, nh ng th p niên 80 và 90 c a th k 20, nhi u nghiên c u trên th

gi i lúc b y gi đ u cho r ng bi t ch và giáo d c ti u h c có nh h ng đáng k

đ n gi m nghèo Theo đó, các n l c phát tri n c a Chắnh ph các n c, t ch c phi Chắnh ph (vắ d , OXfam, 2000), và th m chắ c c ng đ ng phát tri n qu c t bao g m Liên Hi p Qu c (UN), T ch c Giáo d c, Khoa h c và V n hóa Liên

Hi p qu c (UNESCO), Ch ng trình phát tri n Liên Hi p Qu c (UNDP), Qu Nhi đ ng Liên Hi p qu c (UNICEF) và các nhà tài tr song phýõng c ng đý c

gi i h n trong l nh v c giáo d c coi giáo d c ti u h c nhý m t công c gi m nghèo Vắ d các M c tiêu phát tri n Thiên niên k c a liên Hi p Qu c mà m c đắch là xóa đói gi m nghèo hay các chi n lý c gi m nghèo c a Papers, khuy n cáo c a Ngân hàng Th gi i đ c p đ n giáo d c ti u h c duy nh t, và giáo d c

c a tr em gái th p k đ u c a th k 21, theo các nghiên c u quan sát (vắ d , King, 2005), cho th y, m t s t ch c qu c t b t đ u chuy n s chú ý c a h vào giáo d c sau c b n, vi c th c hi n các k t n i gi a giáo d c và phát tri n ti u

h c, trung h c và cao h n, và r ng các m c tiêu liên quan đ n giáo d c ti u h c

ho c m c tiêu phát tri n Thiên niên k v gi m nghèo không th đ t đ c b ng cách ch nh m m c tiêu giáo d c ti u h c Có m y lắ do đ c đ a ra là: i) Ch trình đ giáo d c ti u h c, ắt khi nó cung c p k n ng c b n c n thi t cho tìm

vi c làm hay t t o vi c làm đ có th đ m b o m t s l ng và đ i s ng kinh t , ii) Khi thoát nghèo thì có t l tái nghèo cao b t c lúc nào, và iii) Giáo d c ti u

h c ắt khi ph c v nh là m t c p cu i cùng c a giáo d c Trong khi đó giáo d c trung h c giúp trong vi c đ i m i công ngh và trong vi c duy trì t ng tr ng Giáo d c ph thông và cao h n, cung c p nh ng k n ng có th h u ắch trong các th tr ng lao đ ng Giáo d c đ i h c gi cho ng i trên đ ng nghèo ắt nguy

c tr l i vào b y nghèo Trong th c t , giáo d c ph thông và cao h n có th đ a nhi u ng i trên ng ng nghèo b ng cách t ng m c đ xã h i, ngh nghi p và kinh t c a các h gia đình Trong t t c , giáo d c ph thông và cao h n s t o

m t Ộ kh n ng con ng iỢ (v n con ng i) và Ột do c a con ng iỢ mà Sen

(1999) cho r ng, m t s t do giúp trong vi c đ t đ c s t do khác K t qu nghiên c u này c a Tilak đáng đ c l u ý đ đ i chi u, so sánh v i th c t hi n nay vùng nghiên c u

Các k t qu c a nh ng nhà nghiên c u khác c ng t ng đ ng v i k t qu nghiên c u c a Tilak H cho r ng ng i có h c v n cao có c h i tìm đ c vi c làm t t h n và ít có nguy c th t nghi p Nghiên c u c a Krueger và Lindahl (1999) cho bi t n u trình đ h c v n cao h n thì thu nh p trung bình m t n m

t ng t 5 – 15% Ví d nh New Zealand và an M ch, nh ng ng i có b ng

c p đ i h c thu nh p 15% cao h n so v i nh ng ng i ch t t nghi p ph thông trong su t quãng đ i làm vi c c a h (OECD, 2007)

Abrisham Aref (2011), trong m t nghiên c u đánh giá tác đ ng nh n th c

c a giáo d c đ i v i gi m nghèo vùng nông thôn Iran, đã ti n hành th c hi n

m t phân tích đ nh tính đ xác đ nh các tác đ ng c ng nh các rào c n c a giáo

d c đ i v i gi m nghèo Nghiên c u đã ch ng minh s đóng góp c a giáo d c vào gi m nghèo nông thôn Iran Giáo d c giúp gi m b t đói nghèo b ng cách làm t ng n ng su t lao đ ng và thông qua các đ ng d n khác c a l i ích xã h i Tác gi l u ý: vi c thi u các k n ng và ki n th c c n thi t là m t trong nh ng

tr ng i cho gi m nghèo nông thôn Nghiên c u c ng đ a ra k t lu n r ng nghèo là đa chi u, do đó, tuy giáo d c có vai trò quan tr ng trong xóa đói gi m nghèo nh ng m t mình h th ng giáo d c không th gi i quy t h t t t c v n đ nghèo đói Nghiên c u g i ý gi m nghèo ph i h ng t i m c tiêu đa chi u Các

gi i pháp gi m nghèo nông thôn ph i đ c ti n hành cùng các gi i pháp các

l nh v c khác nhau, bao g m kinh t , xã h i, chính tr và các y u t th ch

Shi Zheng, Zhigang Wang, và Titus O Awokuse (2012), khi phân tích các

nhân t nh h ng đ n s tham gia c a nông h vào h p tác xã, đã đ cao vai trò

c a giáo d c thông qua vi c làm t ng nh n th c c a ng i nông dân Nghiên c u thu th p d li u t cu c kh o sát nh ng h gia đình nông dân phía B c Trung

Qu c, cùng vi c s d ng mô hình h i quy probit và logit K t qu cho bi t s đ t

đ c v trình đ h c v n là m t trong nh ng nhân t quan tr ng có tác đ ng đ n

nh n th c và hành vi c a nông dân khi tham gia h p tác xã

Jonathan R Pincus (2012), cho bi t b ng ch ng châu Âu c ng xác nh n

r ng thu nh p đ ng bi n v i trình đ giáo d c H gia đình có ít thành viên có trình đ h c v n th ng d nghèo h n trong m t th i đi m b t k a d ng hóa ngu n thu nh p, đ c bi t có thêm ng i làm ra l ng trong gia đình là l i thoát nghèo ph bi n n c giàu hay nghèo thì h ng thoát nghèo t t nh t c ng là tham gia vào th tr ng lao đ ng và vi c làm n đ nh Trình đ giáo d c cao h n làm t ng kh n ng tìm đ c vi c làm n đ nh m i khu v c hay qu c gia Vì h nghèo ít có kh n ng cho con đi h c, nên r i ro r i vào nghèo khó s đ c chuy n

t th h này sang th h khác

2.2.2 Các nghiên c u t i Vi t Nam:

T i Vi t Nam, Ch ng trình Phát tri n c a Liên hi p qu c (2004) đã công

b nghiên c u v nghèo vùng đ ng b ng sông C u Long Nghiên c u này d a trên c s ti p c n nghèo theo thu nh p và chi tiêu l ng th c bình quân đ u

ng i Ph ng pháp s d ng là ph ng pháp đ nh tính b ng đánh giá đói nghèo

có s tham gia c a c ng đ ng (PPA) và phân tích đ nh l ng d a vào s li u đi u tra m c s ng h gia đình Vi t Nam c a T ng C c th ng kê (VHLSS) K t qu cho th y giáo d c là m t trong nh ng y u t có tác đ ng làm c i thi n đ i s ng

c a ng i dân đ ng b ng sông C u Long ánh giá nghèo theo vùng vùng

đ ng b ng sông C u Long cho r ng ng i nghèo vùng nông thôn chi m 96% s

ng i nghèo trong vùng Nh ng đ c tr ng c a ng i nghèo nh sau:

S ng b ng nông nghi p là ch y u H n 77% s h nghèo làm vi c trong

các ngành nh nông nghi p, lâm nghi p và ng nghi p, 9% làm vi c trong ngành công nghi p và 13% trong ngành d ch v PPA c ng kh ng đ nh r ng đói nghèo

có m i liên k t ch t ch v i nông nghi p v i l u ý r ng ph n l n các h gia đình nghèo s ng vùng nông thôn và ch tr ng lúa

Trình đ h c v n th p M t đi m đáng l u ý c a vùng này là l c l ng lao

đ ng có trình đ h c v n và tay ngh th p so v i các vùng khác Trình đ h c v n nông thôn th p h n thành th , đ c bi t là trình đ h c v n c a các dân t c thi u

s th p h n đáng k so v i ng i Kinh/Hoa

Ít tài s n và đ t Vi c không có đ t là m t trong nh ng tr ng i chính trong

xóa đói gi m nghèo vùng đ ng b ng sông C u Long So sánh n m 2002 gi a các vùng cho th y đ ng b ng sông C u Long đ ng th hai v t l nông dân không có đ t nông thôn, ch sau vùng ông Nam B H n n a, ch vùng đ ng

b ng sông C u Long m i có tình tr ng là không có đ t t l thu n v i đói nghèo (càng nghèo thì t l không có đ t càng cao), trái ng c v i các vùng còn l i Vi c

s h u các tài s n lâu b n, đ c bi t là đi n tho i, t l nh, xe đ p và xe máy là r t khác bi t gi a các h gia đình Vùng đ ng b ng sông C u Long có t l nhà t m cao nh t so v i các vùng khác và ng i nghèo h u h t s ng trong các nhà t m

Nghèo đói v i dân t c thi u s Các dân t c thi u s chi m khá nhi u trong

di n nghèo đ ng b ng sông C u Long Dân t c Khmer là đông nh t trong s các dân t c thi u s đây Các t nh có t l nghèo cao nh t c ng là các t nh có s

ng i Khmer c trú nhi u nh t các t nh có ng i Khmer sinh s ng t l ng i Khmer nghèo luôn cao h n h n các t c ng i thi u s khác

Theo Tr ng Thanh V (2007), nghiên c u v nghèo đói vùng ven bi n

ng b ng sông C u Long cho th y các nhân t : trình đ h c v n c a ng i lao

đ ng, s ng i không có ho t đ ng t o thu nh p trong h , lo i công vi c chính,

gi i tính c a ch h , di n tích đ t s n xu t c a h và đ ng ô tô đ n đ c thôn/

p c a h tác đ ng có ý ngh a thông kê đ n xác su t r i vào nghèo đói c a h Chúng ta có th s d ng l i các nhân t nh h ng đ n nghèo đói c a mô hình nay đ phân tích, đánh giá và so sánh cho nghiên c u c a đ tài

Nguy n Th ng và các c ng s (2011), d a trên m t t p h p các tài li u phong phú g m các phân tích nghèo t nh ng báo cáo tr c đó, đã th c hi n Báo cáo gi m nghèo Vi t Nam: Thành t u và Thách th c Báo cáo đã đ t trong cái nhìn phân tích nghèo tr ng thái t nh và tr ng thái đ ng khía c nh giáo d c, báo cáo này cho bi t, đ i v i nhóm thoát nghèo b n v ng, t l các ch h đã hoàn thành giáo d c ph thông c s cao (37 ph n tr m) so v i nhóm nghèo kinh niên (11 ph n tr m) và nghèo nh t th i (27,1 ph n tr m) là đ c đi m đáng chú ý

nh t Ti n hành phân tích kinh t lý ng v ð ng thái nghèo nông thôn, nghiên

c u xác nh n m t s ð c ði m ð a lý và đ c đi m h gia đình (nh dân t c, thi u trình đ h c v n, và s ng t i mi n B c Vi t Nam) có nh h ng l n có th kìm

gi các h gia đình trong c nh nghèo kinh niên, trong khi giáo d c b c trung

h c và b c cao h n cung c p n n t ng cho nhi u ng i thoát kh i c nh nghèo Báo cáo đ xu t ph i ti p c n đ n v n đ gi m nghèo m t cách toàn di n thông qua vi c m r ng c h i, gi m thi u r i ro và kh n ng b t n th ng và đ c bi t nâng cao ch t l ng ngu n v n con ng i

Theo Phan Th N (2012), trong m t nghiên c u đánh giá tác đ ng c a tín

d ng đ i v i gi m nghèo nông thôn Vi t Nam c ng đã tìm th y tác đ ng tích

c c c a giáo d c đ i v i phúc l i c a h nghèo Tác gi s d ng ph ng pháp khác bi t trong khác bi t (DID) và mô hình h i quy OLS đ c s d ng đ phân tích d li u b ng t VHLSS 2004 và VHLSS 2006 K t qu ch ra r ng: đ u t cho giáo d c là cách t t đ ng i nghèo thoát nghèo b n v ng Nh ng h có trình

đ giáo d c trung bình càng cao thì thu nh p và chi tiêu đ i s ng bình quân đ u

ng i càng cao Tín d ng, trình đ giáo d c, tu i, gi i tính, tình tr ng vi c làm, t

l ph thu c, di n tích đ t, đ c đi m vùng mi n sinh s ng là nh ng y u t nh

h ng đ n tình tr ng nghèo đói T công trình nghiên c u này, có th s d ng khung phân tích mà tác gi đã áp d ng đ phân tích cho vùng nông thôn mà đ tài nghiên c u

Tóm l i, t lý thuy t đ n nh ng nghiên c u th c nghi m có liên quan - c

trên th gi i và Vi t Nam - đ u có s đ ng tình, nh t trí v vai trò quan tr ng

c a giáo d c đ i v i m c s ng c a ng i nghèo, đ c bi t vùng nông thôn

Nghèo đói không ch là v n đ thu nh p th p, nó còn là v n đ đa chi u bao g m

s h n ch trong vi c ti p c n các c h i cho s phát tri n v n con ng i và giáo

d c Giáo d c làm gi m kho ng cách b t bình đ ng v thu nh p, có th làm gi m

nghèo Ng c l i, nghèo đói c ng gây ra s c n tr đ i v i v i vi c ti p c n n n

giáo d c cao

Ti p thu, k th a nh ng nghiên c u tr c, đ tài h ng đ n vi c nghiên c u

đ tìm ra câu tr l i cho câu h i: giáo d c (và các y u t khác) nh h ng nh th

nào đ n xác su t r i vào các nhóm tình tr ng nghèo khác nhau đ a bàn nông

thôn V nh Long

tài xây d ng khung phân tích d a trên bi n phân tích c a các nghiên c u

tr c đây, đ ng th i xem xét s d ng các bi n đ c đi m nhân kh u h c, đ c đi m

kinh t xã h i và tình hình th c t t i V nh Long Vì m c s ng c a h nghèo còn

ph thu c vào nhi u y u t khác nh : đ c đi m c a h gia đình, đ c đi m ngu n

l c kinh t c a h , c s h t ng k thu t đ a ph ng, các chính sách đ a

ph ng Vì v y, đánh giá tác đ ng c a giáo d c đ i v i gi m nghèo nông thôn

s chính xác n u đ a thêm các bi n này vào mô hình (Xem hình 2.1) Khung phân tích các nhân t nh h ng đ n nghèo d a trên 3 thành t c

b n: i) Trình đ giáo d c c a h gia đình (bao g m giáo d c ph thông, giáo d c

ngh nghi p, kinh nghi m và k n ng làm vi c c a ng i lao đ ng chính), ii) Các

đ c đi m c a h gia đình (bao g m các đ c đi m v nhân kh u, chi n l c sinh

k và ngu n l c c b n c a h ), và iii) Các y u t tác đ ng t bên ngoài (g m các

chính sách xóa đói gi m nghèo c a chính ph và s đ u t h t ng thi t y u c a

chính quy n đ a ph ng) Các y u t tác đ ng t bên ngoài còn có th k đ n

nh ng d án tài tr c a các t ch c phi chính ph (NGO) và các h tr xã h i

th ng xuyên/đ t xu t khác trên đ a bàn Tuy nhiên, nghiên c u không đ a

nh ng nhân t này vào khung phân tích vì tính không n đ nh c a chúng

Phi nông nghi p Giáo d c ngh

Ch ng 3: D LI U VÀ PH NG PHÁP NGHIÊN C U

3 1 D li u nghiên c u:

3 1.1 D li u th c p: Các n i dung thu th p bao g m:

- Lo i thông tin: thông tin tình hình kinh t xã h i: h t ng c s (đi n, giao thông, ch nông thôn, c s tr ng l p, c s y t , đ i ng giáo viên, đ i

ng cán b y t c p xã, tình hình đ u t vào các c s h t ng, tình hình s n xu t

đ a ph ng), nh ng thu n l i và khó kh n có nh h ng đ n thoát nghèo t i các đa đi m nghiên c u

- Ngu n thông tin: c p t nh (C c Th ng kê, S Lao đ ng Th ng binh Xã

h i), c p huy n (Phòng Lao đ ng Th ng Binh Xã h i, Th ng kê, Nông nghi p

và Phát tri n Nông thôn, Phòng Công th ng c a các huy n đi u tra)

- Th i gian: Các thông tin thu th p đ c công b trong kho ng th i gian t

3 1.2.1 Ch n vùng nghiên c u, đi m nghiên c u:

Trên c s gi i h n ph m vi nghiên c u, ch nghiên c u các h gia đình nông thôn trên đ a bàn t nh V nh Long, đ tài ch n 3 huy n nông thôn, v i tiêu chí: là nh ng huy n có t l gi m nghèo th p h n t l bình quân chung trong 4

n m c a t nh, bao g m các huy n: Long H , V ng Liêm và Mang Thít

3.1.2.2 i t ng, s l ng đi u tra:

Theo ph ng pháp nghèo t ng đ i, các h gia đình đ c phân thành 5 nhóm: h nghèo, h c n nghèo, h trung bình, h khá, và h giàu Vì m i nhóm

trong 5 nhóm chi m 20% t ng quan sát, đ ng th i trong phân tích th ng kê ph i

đ m b o t i thi u 30 quan sát/ nhóm, do đó c n có t i thi u 30 quan sát x 5 nhóm,

t ng đ ng 150 quan sát đ m b o quy mô đi u tra, nghiên c u c n đi u tra

h n 200 h

Theo cách tính s đ n v đi u tra c a Yamane (1967), d a trên công th c:

n = N/(1+ N.e2)

V i n là c m u, N là quy mô t ng th , e là sai s

Nh v y, v i n là s đ n v đi u tra (h gia đình), N là t ng s h c a 6 xã

t i th i đi m nghiên c u 11.342 h , v i m c ý ngh a 7%, thì s h c n đi u tra là

200,5 h Trong quá trình th c hi n, đ lo i tr kh n ng m t s đ n v m u không đáp ng đ c thông tin c n thu th p s b lo i, nghiên c u t ng s l ng

m u là 210 quan sát

Nghiên c u đ c ti n hành xã Th nh Qu i và Tân H nh (huy n Long

H ), xã Trung Ngãi, Thanh Bình (huy n V ng Liêm), xã An Ph c và Chánh H i (Huy n Mang Thít) L a ch n các h gia đình 6 xã khu v c nông thôn c a 3 huy n v i c m u và đ c đi m nh sau:

B ng 3.1: L a ch n vùng nghiên c u

nghi p, g n khu công nghi p

Xã vùng sâu, s n xu t nông nghi p, có c s làng ngh truy n th ng

Xã vùng sâu, s n xu t nông nghi p, có c s s n xu t ti u

th công nghi p

3.1.2.3 Ph ng pháp ch n h :

Ch n ng u nhiên, phân t ng: T t ng th , chia thành hai nhóm h nghèo và không nghèo S d chia thành hai nhóm này vì trên th c t luôn có m t t l h nghèo nh t đ nh đ c các đ a ph ng đang qu n lý theo danh sách h nghèo do Phòng Lao đ ng Th ng binh Xã h i cung c p các xã nghiên c u, t l này

c l ng kho ng 10% i v i nhóm h này, nghiên c u ti n hành ch n ng u nhiên i v i các h còn l i, kho ng 90%, nghiên c u c ng l a ch n các h theo cách t ng t

3.1.2.4 Xây d ng phi u đi u tra:

Phi u đ c s d ng đi u tra tr c ti p t i h gia đình nông dân N i dung

c a phi u đ c thi t k nh m thu th p các thông tin c n thi t đ tr l i câu h i nghiên c u và gi i quy t m c tiêu nghiên c u Các thông tin đ c chu n b trong phi u g m:

i) Các thông tin chung v đ c đi m h gia đình (tên, tu i, gi i tính, dân t c

c a ng i lao đ ng chính; tình hình nhân kh u, lao đ ng c a h , phân lo i h ) ii) Các thông tin v trình đ giáo d c c a ng i lao đ ng chính: trình đ

h c v n, kinh nghi m làm vi c, đ c đào t o hay không đ c đào t o v ngh nghi p

iii) Các thông tin v tài s n ch y u c a h : tài s n đ t đai, tài s n sinh

ho t, tài s n s n xu t

iv) Các thông tin v tình hình s n xu t và thu nh p c a h , bao g m:

- Thu nh p trong nông nghi p (tr ng tr t, ch n nuôi)

- Thu nh p t ho t đ ng phi nông nghi p

- Thu nh p t vi c làm công n l ng

- Thu nh p t vi c làm t t o

B ng h i đ c thi t k v i nhi u câu h i đ tính ra thu nh p t nhi u ngu n khác nhau, sau đó g p l i r i chia cho s nhân kh u m i ra thu nh p bình quân đ u ng i

v) Các thông tin v c s h t ng c a đ a ph ng: ng nh a đ n xã/ p,

đi n l i qu c gia, n c s ch, ch , tr m y t , và tr ng h c

vi) Các thông tin v ch đ chính sách h đ c th h ng đ a ph ng:

mi n gi m h c phí, c p th b o hi m y t , vay tín d ng lãi su t th p, h tr đi n

th p sáng, h tr xây d ng nhà

3.2 Ph ng pháp phân tích

3.2.1 Xác đ nh tiêu chí phân tích nghèo

tài s d ng thu nh p bình quân đ u ng i c a h làm tiêu chí phân tích nghèo Thu nh p là khái ni m g n v i n ng l c và ph ng ti n mà các h gia đình có th mua ho c không mua m t gi hàng hóa đ c coi là thi t y u Thu

nh p là phép đo l ng nh ng th mà m t h gia đình có theo cách ti p c n v l i Thu nh p th p s h n ch l a ch n c a h gia đình v i các lo i hàng hóa khác nhau Cách ti p c n này mang tính g n k t

Nghiên c u ch n c s đ xác đ nh nghèo b ng ph ng pháp nghèo t ng

đ i C n c trên thu nh p bình quân đ u ng i c a h đ chia toàn b các h

đi u tra thành n m ng phân v , s p x p thu nh p bình quân đ u ng i theo th t

t cao đ n th p, r i chia thành n m nhóm t cao đ n th p, m i nhóm chi m 20%

s h quan sát Theo đó, có n m nhóm thu nh p nh n các giá tr t 1 đ n 5: 1: h nghèo, 2: h c n nghèo, 3: h trung bình, 4: h khá, 5: h giàu

Ph ng pháp th ng kê mô t đ c dùng đ nêu hi n tr ng các h gia đình vùng nghiên c u, phân tích ph ng sai đ ki m đ nh s khác nhau gi a các lo i h gia đình

Ph ng pháp đ nh tính c ng đ c th c hi n thông qua vi c trao đ i, th o lu n nhóm v i cán b xã/ p; ph ng v n h dân đ tìm hi u xem h ngh nh th nào v giáo

d c, quan h gi a giáo d c và nghèo, các chi n l c đ u t , phát tri n giáo d c cho các thành viên trong gia đình K t qu c a vi c trao đ i, ph ng v n đ c t ng k t rút ra bài

h c nh m b sung, lí gi i thêm cho k t qu phân tích đ nh l ng C th :

i v i m c tiêu nghiên c u 1: Phân tích th c tr ng kinh t - xã h i c a các h gia đình nông thôn các đi m nghiên c u

- Dùng ph ng pháp th ng kê mô t đ nêu hi n tr ng c a các h gia đình vùng nghiên c u

- Phân tích ph ng sai đ ki m đ nh s khác nhau c a h nghèo và các nhóm h còn l i

i v i m c tiêu nghiên c u 2: Xác đ nh y u t giáo d c tác đ ng ra sao đ n vi c gi m nghèo S d ng 2 mô hình kinh t l ng

tính đa b i đ quan sát s thay đ i t ng đ i c a thu nh p đ i v i s thay đ i tuy t đ i c a các bi n đ c l p

o , i là h s h i quy c a mô hình

Xi là các bi n đ c l p (các nhân t có nh h ng đ n thu nh p bình quân)

* Ph ng pháp c l ng:

Ph ng pháp bình ph ng nh nh t (Ordinary Least Squares)

* Ý ngh a c a các h s h i quy

Các h s h i quy cho bi t s thay đ i t ng đ i c a Y đ i v i s thay

đ i tuy t đ i c a các bi n Xi Trong đi u ki n các nhân t khác không đ i, khi

bi n Xi t ng/gi m m t đ n v thì bi n Y t ng/gi m t ng ng i x100 (%)

* Áp d ng trong nghiên c u:

ln(TNBQ) = o + 1HOCVAN + 2K.NGHIEM + 3DAOTAO + 4NGHENGHIEP + 5TUOICHU + 6GIOITINH + 7SOLAODONG + 8PHUTHUOC + 9TONGDAT + 10CHINHSACH

B ng 3.2: Mô t mô hình và các bi n cho h i quy OLS

Trình đ h c v n trung bình

c a ng i lao đ ng chính, nh n giá tr 1 n u không đi h c, nh n giá tr 2 n u h c ti u h c, nh n giá tr 3 n u h c trung h c c s ,

S n m làm vi c

(+)

(+)

(+)

n u không đ c đào t o ngh Ngh nghi p chính c a lao

đ ng chính trong gia đình, nh n các giá tr 1 n u làm ngh nông nghi p, 2 n u ho t đ ng phi nông nghi p, 3 n u làm công n

Là bi n th hi n s m2 đ t canh tác c a h gia đình

Là bi n dummy có 2 giá tr , nh n giá tr 1 khi h gia đình là