Sử dụng kiến thức liên môn giúp học sinh lớp 7 nắm vững cuộc kháng chiến chống Tống (1076 1077) Xuất phát từ đó, trong năm học 2014 2015 chúng tôi đã bước đầu tìm hiểu, nghiên cứu và vận dụng phương pháp dạy học liên môn trong bộ môn lịch sử với sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng kiến thức liên môn giúp học sinh lớp 7 trường PTDTBT THCS Na Mèo nắm vững cuộc kháng chiến chống Tống (1076 1077)”. Qua đây, chúng tôi muốn học sinh nắm bắt được những kiến thức khác ngoài bộ môn lịch sử, qua đó trả lời tốt các vấn đề được giáo viên đặt ra, biết rút ra những bài học, hình thành những kĩ năng cho cuộc sống thực tiễn.
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Hiện nay, khi nhắc đến việc học lịch sử, không chỉ là nhiều học sinh mà người lớn cũng tỏ ra không hứng thú Ở các nhà trường phổ thông, phải nhìn nhận một thực tế là ít được học sinh coi trọng Các em chỉ tập trung học những môn phục vụ cho việc thi cử, lập nghiệp sau này Đó là một trong những nguyên nhân khiến cho môn lịch sử bị học sinh và nhiều phụ huynh xem nhẹ Cũng có một lí do khách quan từ chính môn lịch sử đem lại, đó là học sinh học về những cái đã xảy ra cách hiện nay hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn năm Khi nhắc đến các sự kiện lịch sử thì không phải là nó diễn ra ngay trước mắt chúng ta, mà chỉ được tái hiện lại trong trí óc của người học So với các bộ môn khác, khả năng ghi nhớ của học sinh, năng lực tiếp thu bài ở bộ môn lịch sử còn đang ở mức hạn chế
Mỗi một sự kiện lịch sử khi diễn ra đều ở trong một bối cảnh nhất định Và khi
nó đã diễn ra thì nó cũng tác động đến các lĩnh vực khác, đồng thời cũng để lại những kết quả, ý nghĩa sau này Cho nên, khi giảng dạy lịch sử, cũng cần chú ý đến mối quan hệ, liên quan giữa lịch sử với các môn khác Tuy nhiên, hiện nay nhiều giáo viên vẫn chưa biết lồng ghép, kết hợp kiến thức các bộ môn hoặc không chịu khó tìm hiểu vấn đề này Nhiều giáo viên chưa biết biến những sự kiện lịch sử thành những hình ảnh sinh động, chân thực, khắc sâu vào trí óc người học Xuất phát một phần đó là họ chưa có sự liên hệ với những kiến thức bộ môn khác, lại cũng không có sự liên hệ với thực tiễn cuộc sống Lịch sử vốn nó là một chuỗi những sự kiện khô khan, không biết nói, nếu giáo viên không có sự vận dụng khéo léo, tổng hợp các lĩnh vực liên quan thì rõ ràng sẽ dẫn đến một tiết học buồn tẻ, không có sức hút Mỗi một sự kiện, một hiện tượng lịch sử xảy ra, nó đều có một không gian nhất định, nói cách khác, đó là vị trí địa lí mà nó diễn ra Và khi mà văn học chữ viết đã phát triển, thì nhiều sự kiện, hiện tượng lịch sử đã trở thành cảm hứng, là nguồn gốc hình thành nên những tác phẩm văn học, thậm chí đó là những tác phẩm bất hủ Nhưng mục tiêu của môn lịch sử là giúp học sinh tìm hiểu về cội nguồn loài người, tổ tiên, ông cha, học tập và rút được những kinh nghiệm cho cuộc sống hiện tại Sau khi học xong, học sinh có ghi nhớ được các sự kiện, nhớ được địa danh, nhân vật thì nó cũng chỉ đạt được một phần mục tiêu của môn học,
mà quan trọng là sau mỗi tiết học, các em rút ra được những gì, vận dụng được những gì cho cuộc sống hiện tại và tương lai Các em phải có một sự suy nghĩ, một
ý thức về trách nhiệm của bản thân đối với cha ông, biết ơn đối với thế hệ đi trước Nói như vậy để chúng tôi muốn khẳng định một vấn đề là trong xu thế tích cực đổi mới phương pháp dạy học hiện nay, với việc tăng cường vai trò chủ động, sáng tạo và phát huy tính tích cực của học sinh thì việc sử dụng các kiến thức có liên quan đến bài dạy ở các bộ môn khác (kiến thức liên môn) là một yêu cầu không thể
bỏ qua đối với mỗi giáo viên Đồng thời, hiện nay Bộ Giáo dục và Đào tạo đang
Trang 2chủ trương đổi mới đồng bộ hình thức dạy học, phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá kết quả giáo dục; tăng cường việc gắn liền dạy học trong nhà trường với thực tiễn cuộc sống và góp phần hình thành năng lục giải quyết vấn đề cho học sinh Xuất phát từ đó, trong năm học 2014 - 2015 chúng tôi đã bước đầu tìm hiểu, nghiên cứu và vận dụng phương pháp dạy học liên môn trong bộ môn lịch sử với
sáng kiến kinh nghiệm: “Sử dụng kiến thức liên môn giúp học sinh lớp 7 trường PTDTBT THCS Na Mèo nắm vững cuộc kháng chiến chống Tống (1076 -1077)” Qua đây, chúng tôi muốn học sinh nắm bắt được những kiến thức khác
ngoài bộ môn lịch sử, qua đó trả lời tốt các vấn đề được giáo viên đặt ra, biết rút ra những bài học, hình thành những kĩ năng cho cuộc sống thực tiễn
2 Mục đích nghiên cứu
Trong phạm vi đề tài này, tôi tìm hiểu và giải quyết một số vấn đề sau:
- Nêu lên một cách khái quát về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc sử dụng kiến thức liên môn trong dạy học lịch sử
- Thực trạng việc sử dụng kiến thức liên môn trong việc giảng dạy các bộ môn nói chung và môn lịch sử nói riêng ở đơn vị công tác
- Vận dụng kiến thức liên môn thực hiện giảng dạy trong một tiết học Qua đó giúp học sinh nắm được những kiến thức cơ bản của môn lịch sử và các môn Ngữ văn, Địa lí, Giáo dục công dân, giáo dục kĩ năng sống Đồng thời để khẳng định tác dụng và kết quả tích cực của việc sử dụng phương pháp liên môn
3 Đối tượng nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu của đề tài là việc sử dụng kiến thức liên môn để giúp học sinh nắm vững những kiến thức cơ bản về diễn biến cuộc kháng chiến chống Tống (1076 - 1077) và có thêm những kiến thức về các bộ môn xã hội và giáo dục
kĩ năng sống ở lớp 7 trường PTDTBT THCS Na Mèo - Quan Sơn
4 Thời gian nghiên cứu và giới hạn của đề tài
- Thời gian: Đề tài được thực hiện trong năm học 2014 - 2015 ở trường PTDTBT THCS Na Mèo - Quan Sơn
- Giới hạn: Đề tài mà chúng tôi mang tính chất thực nghiệm là chủ yếu nên chỉ giới hạn trong phạm vi nhỏ hẹp, đó là bài 11: “Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075 - 1077)” phần II: “Giai đoạn thứ hai (1076 - 1077)” trong chương trình lịch sử lớp 7 cùng với giáo viên dạy môn lịch sử và ở hai lớp 7A và 7B
5 Phương pháp nghiên cứu
Trong phạm vi của đề tài này, tôi đã áp dụng các phương pháp sau:
- Nghiên cứu lý thuyết: phân tích, tổng hợp các tài liệu lí luận, các sách báo, thông tin internet về vị trí vai trò của việc vận dụng kiến thức liên môn, sách giáo khoa, sách giáo viên, thiết kế bài giảng môn lịch sử lớp 7, áp dụng vào một bbài dạy cụ thể
Trang 3- Nghiên cứu thực tiễn: Khảo sát thực tế về việc dạy và học lịch sử nói chung
và việc sử dụng kiến thức liên môn giảng dạy trong dạy học lịch sử nói riêng Điều tra tình hình học tập, tâm lý của học sinh
- Thực nghiệm sư phạm: Thực hiện áp dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy trong một tiết học cụ thể, qua đó kiểm chứng về tính hiệu quả của việc sử dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy lịch sử
- Phương pháp toán học thống kê: So sánh kết quả học tập của học sinh thông qua các bài kiểm tra giữa trước và sau khi áp dụng đề tài để đánh giá hiệu quả của việc vận dụng kiến thức liên môn trong bài dạy
Trang 4B NỘI DUNG
1 Cơ sở lí luận
Lịch sử giảng dạy ở các nhà trường nhằm cung cấp cho học sinh những kiến
thức cơ bản, thiết yếu về lịch sử dân tộc và thế giới Hình thành cho học sinh một thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu nước, truyền thống dân tộc, bồi dưỡng năng lực tư duy, hành động đúng đắn và có thái độ đúng đắn trong cuộc sống Học sinh học lịch sử là học về những sự kiện, hiện tượng đã diễn ra từ xa xưa Đồng thời, kiến thức lịch sử lại không thể tách rời với các lĩnh vực khác trong quá trình
nó xảy ra Khi học lịch sử, học sinh từ những kiến thức trong sách vở, từ lời giảng của giáo viên để hình thành nên những biểu tượng, khái niệm lịch sử Tuy vậy, nếu như thế thì chưa hẳn học sinh đã nắm vững bản chất của sự kiện mà đòi hỏi các em cũng phải tư duy, suy nghĩ đến những mối quan hệ giữa sự kiện trước với sự kiện sau, giữa sự kiện lịch sử đã xảy ra với các khía cạnh liên quan
Trong cuộc sống, lịch sử có mối quan hệ mật thiết, chặt chẽ với các bộ môn khác Mỗi một tác phẩm văn học ra đời nó đều gắn liền với một giai đoạn lịch sử nhất định Và nó cũng phản ánh về tình hình xã hội, chính trị, kinh tế, văn hóa thời kì đó Cho nên một tác phẩm văn học nhiều khi cũng chính là sự phản ánh lịch
sử thời kì nó ra đời Đồng thời nếu muốn tìm hiểu về một tác phẩm văn học xem nó phản ánh cái gì thì cũng cần biết được bối cảnh ra đời của nó Đối với bộ môn địa lí thì lịch sử cũng có mối quan hệ chặt chẽ Bởi vì một sự kiện hay một hiện tượng lịch sử khi nó diễn ra cũng có một bối cảnh, trong một không gian nhất định Vì vậy, qua việc học tập nghiên cứu về sự kiện lịch sử thì chúng ta cũng đã biết thêm được những kiến thức địa lí có liên quan Lịch sử còn có ý nghĩa cực kì quan trọng trong việc giáo dục tư tưởng, thái độ tình cảm cho học sinh Thông qua đó, các em biết thể hiện thái độ căm ghét những thế lực, cá nhân xấu, bày tỏ sự ủng hộ đối với những sự việc chính nghĩa, củng cố lòng yêu nước, tự hào dân tộc, biết trân trọng những gì đang có và phấn đấu học tập
Rõ ràng là hiện nay, việc sử dụng kiến thức liên môn để phục vụ cho một giờ dạy lịch sử là rất quan trọng Nó là một nguyên tắc mà bắt buộc giáo viên nào cũng phải tuân thủ khi thực hiện việc giảng dạy cho học sinh Vấn đề khai thác, sử dụng hợp lí kiến thức liên môn chính là đã góp phần đổi mới phương pháp dạy học bộ môn Nếu giáo viên biết khai thác và sử dụng hợp lí, thì sẽ đem lại kết quả tích cực cho bộ môn lịch sử nói riêng và nhiều bộ môn khác trong nhà trường phổ thông nói chung
Trang 52 Thực trạng vấn đề dạy và học liên môn ở trường PTDTBT THCS Na Mèo:
2.1 Về phía giáo viên
- Ở trường PTDTBT THCS Na Mèo hiện nay, số giáo viên trẻ, đạt trình độ chuẩn, trên chuẩn chiếm tỉ lệ cao Đối với những giáo viên này, họ có đủ trình độ chuyên môn, không chỉ trong bộ môn mình phụ trách mà còn ở các môn thuộc tổ chuyên môn Bởi vì do nhiều lí do, có những lúc giáo viên phải tham gia giảng dạy một số tiết không phải chuyên ngành của mình nhưng thuộc tổ chuyên môn Ví dụ như giáo viên Ngữ văn dạy Lịch sử, Giáo dục công dân; giáo viên Lịch sử dạy Địa
lí, Giáo dục công dân Điều này ngẫu nhiên lại là một điều tích cực đối với giáo viên Trong quá trình dạy thay như vậy, nhiều giáo viên sẽ vận dụng được những kiến thức chuyên môn của mình vào bài dạy thay đó, đồng thời cũng sẽ lĩnh hội những kiến thức đã dạy thay để phục vụ cho môn mình phụ trách
Theo xu thế chung của ngành giáo dục cũng như hoạt động chuyên môn của Nhà trường, nhiều giáo viên đã tích cực đổi mới phương pháp dạy học, trong đó có việc sử dụng kiến thức liên môn trong bài giảng Đa số giáo viên đều quan tâm và tìm hiểu về vấn đề này Đặc biệt là đối với các giáo viên thuộc tổ chuyên môn xã hội, là tổ chuyên môn sử dụng kiến thức liên môn trong bài giảng nhiều Qua thực
tế đi dự giờ thăm lớp các giáo viên trong tổ, chúng tôi thấy nhiều giáo viên đã kết hợp các phương pháp vào giảng dạy như giải thích, phân tích, trao đổi, đàm thoại Tuy nhiên, mức độ quan tâm đến đổi mới phương pháp dạy học, đến việc vận dụng kiến thức liên môn vào giảng dạy cũng chỉ ở một mức độ nhất định, chưa mang tính chủ động hoàn toàn của giáo viên Giáo viên quan tâm đến thì nhiều, nhưng mức độ sử dụng kiến thức liên môn để dạy học bộ môn và môn lịch sử nói riêng thì lại chưa có kết quả cao Nhiều giáo viên cũng chưa nhận thức đúng đắn được việc sử dụng kiến thức liên môn là như thế nào? Họ chỉ mới dừng lại ở việc nhắc qua kiến thức bộ môn khác cho học sinh, hoặc yêu cầu học sinh về tìm hiểu Đối với một số giáo viên hay sử dụng kiến thức liên môn thì cũng chưa thật khoa học và đầy đủ Chỉ mới cung cấp và hướng dẫn học sinh ở một số lĩnh vực nhất định chứ chưa phối hợp nhuần nhuyễn và đầy đủ các kiến thức đó, đồng thời cũng chưa phát huy và huy động được học sinh khai thức các kiến thức đó một cách có hiệu quả
2.2 Về phía học sinh
Nhiều học sinh cũng đã tích cực trong việc phát biểu ý kiến, xây dựng bài, hỏi giáo viên các thắc mắc của mình Các em cũng bước đầu tìm hiểu về các kiến thức liên môn liên quan đến bài học theo yêu cầu của giáo viên
Tuy vậy, cơ bản là các em vẫn chủ yếu học những kiến thức lịch sử mà giáo
viên cung cấp Đa phần các em chưa có sự tích cực tìm hiểu, mở rộng các kiến thức
về văn học, địa lí có liên quan Khả năng đánh giá, nhận định, bày tỏ ý kiến của các
em về một nhân vật, sự kiện lịch sử còn hạn chế Trong nhiều tiết dạy, khi giáo
Trang 6viên hỏi học sinh những kiến thức liên quan thì hầu hết các em không trả lời được Các em chủ yếu học theo những kênh chữ trong sách giáo khoa và những kiến thức
mà giáo viên cho ghi ở trên lớp So với mặt bằng chung thì học sinh lớp 7 nói riêng
và học sinh ở trường PTDTBT THCS Na Mèo nói chung là thấp hơn so với nhiều địa phương Năng lực tiếp thu, tư duy, vận dụng của các em vẫn còn hạn chế Các em ít được tiếp xúc với các phương tiện truyền thông, khả năng nắm bắt, cập nhật thông tin còn bị gò bó bởi điều kiện kinh tế khó khăn
Một vấn đề nữa là trước đây, việc vận dụng kiến thức liên môn trong giảng dạy môn Lịch sử nói riêng và các bộ môn khác nói chung ở trường PTDTBT THCS
Na Mèo ít được quan tâm đúng mức, cho nên khi áp dụng việc dạy học liên môn cho các em gặp không ít khó khăn, các em không tránh khỏi bỡ ngỡ, không ghi nhớ được các kiến thức liên môn hoặc không thấy được mối quan hệ giữa chúng
3 Vận dụng kiến thức liên môn vào một tiết học thể:
Trên cơ sở đã phân tích ở trên, dưới đây chúng tôi đưa ra một ví dụ về việc tích hợp và sử dụng kiến thức liên môn vào một tiết học lịch sử lớp 7
Bài 11: “Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Tống (1075 - 1077)” phần II:
“Giai đoạn thứ hai (1076 - 1077)”
3.1 Mục tiêu cụ thể:
* Về kiến thức:
- Môn Lịch sử: Giúp các em nắm được:
+ Diễn biến sơ lược cuộc kháng chiến chống Tống ở giai đoạn hai và thắng lợi
to lớn của nhân dân Đại Việt
+ Nguyên nhân thắng lợi, ý nghĩa lịch sử của chiến thắng Như Nguyệt
+ Cách đánh giặc độc đáo của Lý Thường Kiệt
- Môn Ngữ văn: Giúp các em:
+ Xác định được hoàn cảnh ra đời của bài thơ “Nam quốc sơn hà” của Lý Thường Kiệt
+ Củng cố lại kiến thức về thể thơ, nội dung bài thơ, đây được coi là bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của dân tộc ta
- Môn Địa lí: Giúp các em:
+ Xác định được vị trí địa lí của khúc sông Như Nguyệt thuộc tỉnh Bắc Ninh
hiện nay
+ Xác định được vị trí của sông Đông Kênh (Quảng Ninh), tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang, Thăng Long (Hà Nội)
- Môn GDCD: Giúp học sinh:
+ Xác định truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất chống giặc ngoại xâm, nhân đạo là một truyền thông lâu đời và quý báu của dân tộc ta
* Về kỹ năng:
- Giúp các em rèn luyện kĩ năng trình bày diễn biến, phân tích kênh hình trên lược đồ
Trang 7- Rèn luyện kĩ năng tường thuật, trình bày một sự kiện, hiện tượng, liên hệ thực tế
- Vận dụng những bài học từ cha ông vào thực tiễn cuộc sống gắn với cuộc sống giao lưu, tiếp xúc thực tế trong cuộc sống bản thân
* Về thái độ:
- Giáo dục lòng căm thù bọn giặc ngoại xâm, yêu chuộng cuộc sống hòa bình
- Củng cố thêm lòng tự hào về truyền thống yêu nước, kiên cường bất khuất chống giặc ngoại xâm
- Biết ơn, ghi nhớ công lao của ông cha, các thế hệ đi trước đã xả thân vì nền độc lập của Tổ quốc, đặc biệt là Lý Thường Kiệt
- Phấn đấu vươn lên trong học tập, có tinh thần nhân đạo trong quan hệ với mọi người
3.2 Các phương tiện, đồ dùng dạy học, tài liệu được sử dụng:
+ Lược đồ trận tuyến Như Nguyệt
+ Sách Ngữ văn lớp 7 (tác phẩm “Nam quốc sơn hà”).
+ Tư liệu lịch sử về trận chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt khai thác qua sách báo, internet
+ Tư liệu Địa lý về khúc sông Như Nguyệt (một đoạn của sông Cầu - Bắc Ninh) khai thác qua sách báo, internet
3.3 Giáo án thực nghiệm:
Bài 11 CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG QUÂN XÂM LƯỢC TỐNG
(1075 – 1077)
Tiết 16: GIAI ĐOẠN THỨ HAI (1076 – 1077)
A Mục tiêu bài học :
giai đoạn hai và thắng lợi to lớn của nhân dân Đại Việt, nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử trận chiến Như Nguyệt
2 Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng lược đồ để trình bày diễn biến.
- Vận dụng các kiến thức bộ môn liêm quan
3 Thái độ: Giáo dục lòng tự hào về truyền thống yêu nước, đoàn kết, nhân nghĩa
của nhân dân ta
B Phương tiện dạy học:
Lược đồ trận tuyến Như Nguyệt, SGK, tư liệu tham khảo
C Hoạt động dạy học:
1 Ổn định:
2
Kiểm tra b ài cũ:
Nhà Lý tiến công sang đất Tống để tự vệ đã thu được kết quả gì?
Trang 83 Bài mới:
GV giới thiệu: Sau khi đánh vào các căn cứ của quân Tống ở dọc biên giới, rút quân về nước Lý Thường Kiệt biết rằng những âm mưu của nhà Tống không phải
đã được dập tắt Do đó ông đã tích cực chuẩn bị cho kháng chiến …
- GV: Sau khi đánh bại quân Tống ở Ung
Châu, Lý Thường Kiệt biết quân Tống sẽ
phục thù do đó nhanh chóng rút quân về
nước
Câu hỏi: Sau khi về nước Lý Thường Kiệt
đã chuẩn bị những gì để đối phó với nhà
Tống?
- GV: Sử dụng lược đồ xác định cho học
sinh cách bố phòng của ta: Đoán biết giặc
sẽ đi theo 2 đường, Lý Thường Kiệt đã bố
trí:
- Một đạo quân chặn ở Đông Kênh (Quảng
Ninh) chặn thuỷ quân giặc
- Quân bộ giặc đi qua sông Như Nguyệt
xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt
Tích hợp kiến thức về Địa lí:
Câu hỏi: Vì sao Lý Thường Kiệt chọn sông
Như Nguyệt làm phòng tuyến chống giặc?
- Đoạn sông có vị trí quan trọng, án ngữ
mọi con đường từ phương Bắc tiến vào
Thăng Long
GV phân tích địa thế của khúc sông Như
Nguyệt
Xác định khúc sông Như Nguyệt trên lược
đồ
Câu hỏi: Phòng tuyến Như Nguyệt được
xây dựng như thế nào?
+ Dài 100km đắp đất cao, vững chắc, bên
ngoài có lớp giậu tre dày đặc, Lý Thường
Kiệt chỉ huy cuộc kháng chiến ở đây
Câu hỏi: Em có nhận xét gì về kế hoạch
chuẩn bị đối phó của Lý Thường Kiệt?
- Lợi hại, tính toán cẩn thận
Câu hỏi: Sau khi thất bại ở Ung Châu, nhà
1.Kháng chiến bùng nổ
- Nhà Lý chuẩn bị kháng chiến:
+ Chuẩn bị bố phòng
+ Cho quân mai phục vị trí quan trọng
+ Xây dựng phòng tuyến Như Nguyệt kiên cố
Trang 9Tống đã làm gì?
GV dùng lược đồ trình bày diễn biến
GV tường thuật:
+ Cuối 1076: Quân Tống do Quách Quỳ,
Triệu Tiết chỉ huy tiến vào nước ta
Một đạo quân thủy theo đường biển vào để
tiếp ứng
- Tháng 1 năm 1077, quân Tống vượt qua
ải Nam Quan vào Lạng Sơn tiến đánh nước
ta Sau những trận đánh nhỏ, quân Tống
tiến đến bờ Bắc sông Như Nguyệt
- Quân thuỷ bị chặn đánh ác liệt ở Quảng
Ninh nên không đến hỗ trợ được
- GV yêu cầu HS trình bày lại diễn biến ban
đầu
Tích hợp kiến thức về Ngữ văn:
GV giới thiệu: Để động viên quân sĩ, làm
tăng thêm sức mạnh chiến đấu, Lý Thường
Kiệt bí mật cho người vào đền thờ Trương
Hống, Trương Hát ngâm vang bài thơ
“Sông núi nước Nam”
GV yêu cầu một HS đọc lại bài thơ phần
dịch nghĩa Sau đó giới thiệu, phân tích
thêm
Quân giặc sợ hãi chán nản, Quách Quỳ ra
lệnh “Ai bàn đánh sẽ chém”
Cuối xuân 1077, đang đêm Lý Thường Kiệt
cho quân lặng lẽ đánh úp vào doanh trại
giặc, quân giặc thua to
Tích hợp kiến thức về giáo dục công dân:
truyền thống nhân nghĩa, yêu chuộng
hòa bình của ông cha.
Tuy nhiên, Lý Thường Kiệt lại chủ động
giảng hoà, Quách Quỳ rút quân về nước
Câu hỏi: Tại sao đang ở thế thắng mà Lý
Thường Kiệt lại “giảng hoà”?
Diễn biến:
+ Cuối 1076: quân Tống tấn công vào nước ta: 10 vạn bộ + 1 vạn ngựa + 20 vạn dân phu
+ Đầu 1077, ta đánh nhiều trận nhỏ cản địch, quân Tống đóng ở bờ Bắc sông Cầu chờ quân thuỷ
2.
Cuộc chiến đấu trên phòng tuyến Như Nguyệt.
- Quách Quỳ cho quân vượt sông đánh vào phòng tuyến bị ta phản công quyết liệt -> phòng ngự
- Cuối xuân 1077 Lý Thường Kiệt cho quân đánh bất ngờ vào đồn giặc + Giặc mười phần chết năm, sáu phần
+ Giặc chấp nhận “giảng hoà” rút về nước
Trang 10Đảm bảo mối quan hệ bang giao hoà hiếu,
không muốn có thêm thương đau, máu đổ
cho binh lính và nhân dân hai nước
Tích hợp kiến thức về giáo dục công dân:
truyền thống đoàn kết của dân tộc.
Câu hỏi: Trận chiến trên sông Như Nguyệt
thắng lợi là do những nguyên nhân nào ?
Câu hỏi: Chiến thắng ở phòng tuyến Như
Nguyệt có ý nghĩa gì?
Tích hợp kiến thức về giáo dục công dân,
giáo dục kĩ năng sống:
GV kết luận thêm: Như vậy qua cách kết
thúc chiến tranh của Lý Thường Kiệt trong
tiết học hôm nay, các em cần nhớ, trong
quan hệ và cuộc sống hàng ngày, chúng ta
phải luôn luôn có thái độ hòa nhã, thân
thiện, không được gây xích mích, thù oán
làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ
Đồng thời chúng ta phải luôn luôn có tinh
thần yêu nước, biết ơn đến các thế hệ cha
ông đã chiến đấu cho độc lập của tổ quốc,
đáp lại bằng việc ra sức phấn đấu học tập
* Nguyên nhân thắng lợi:
+ Tinh thần đoàn kết chiến đấu của nhân dân ta
+Tài chỉ huy của Lý Thường Kiệt
* Ý nghĩa:
+ Là trận đánh tuyệt vời trong lịch
sử chống ngoại xâm
+ Nền độc lập, tự chủ được củng cố + Nhà Tống từ bỏ âm mưu xâm lược Đại Việt
4 Củng cố
? Nét độc đáo trong cách đánh giặc của Lý Thường Kiệt thể hiện như thế nào? + Tấn công trước để tự vệ
+ Lập tuyến phòng thủ bên sông Như Nguyệt
+ Chủ động giảng hòa kết thúc chiến tranh
- Gọi 1 học sinh lên bảng trình bày diễn biến trận chiến trên phòng tuyến Như Nguyệt
? Ý nghĩa lịch sử của cuộc kháng chiến chống Tống lần 2
5 Dặn dò:
- Học bài, tóm tắt diễn biến cuộc kháng chiến
- Chuẩn bị tiết sau ôn tập