Một số biện pháp tổ chức, quản lý nhằm nâng cao chất lượng quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPTsố 2 huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai

1. Lý do chọn đề tài .Giáo dục có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của xã hội. Lịch sử đã cho thấy, mỗi quốc gia muốn phát triển và hưng thịnh đều phải coi trọng công tác giáo dục. Ở nước ta, giáo dục luôn được coi là quốc sách hàng đầu – nhất là trong thời kỳ đổi mới hiện nay. Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VIII đã khẳng định: “Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài; coi trọng cả ba mặt: mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả”. Sau 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng VIII, trước những cơ hội và thách thức, căn cứ vào yêu cầu, mục tiêu mới của Giáo dục đào tạo, Đại hội Đảng lần thứ IX tiếp tục khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH – HĐH, là điều kiện phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.Trong xu thế toàn cầu hoá kinh tế, Việt Nam đã và đang bước vào hội nhập khu vực và quốc tế. Trong bối cảnh đó, nền giáo dục Việt Nam cần đẩy nhanh tiến trình đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giáo dục trong tương quan so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới. Trong đó vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ( ĐMPPDH) đang là trọng tâm chú ý của các cấp quản lý, là một yêu cầu tất yếu trong sự nghiệp đổi mới giáo dục – đào tạo của nước ta vì vậy: “Đổi mới dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học là tư tưởng chiến lược đào tạo con người của giáo dục Việt Nam”Văn kiện Đại hội X, chỉ rõ: Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chất lượng dạy và học. Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất (CSVC) cho nhà trường….Nghị quyết TW 2 khoá VIII cũng nhấn mạnh tới việc ĐMPPDH và chỉ ra những định hướng: “ Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học…., từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và hiện đại vào quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện thời gian tự học tự nghiên cứu của học sinh”. Tinh thần cơ bản của ĐMPPDH theo quan điểm của Đảng ta là: phải phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc điểm của từng môn học, đối tượng học, bồi dưỡng phương pháp tự học, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm tin và hứng thú học tập cho học sinh.Vấn đề ĐMPPDH không phải là mới đối với nhà trường phổ thông. Nó đã được đề cập, phát động dưới nhiều cách thức khác nhau trong các nhà trường từ thập kỷ 70 (thế kỷ XX). Đội ngũ giáo viên phổ thông ít nhiều cũng đã được các nhà trường sư phạm trang bị vốn liếng về các PPDH tích cực. Vậy thì tại sao vấn đề đó bây giờ chuyển động vẫn rất chậm chạp, vẫn được đánh giá là yếu kém. Có rất nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan. Song nguyên nhân quan trọng nhất là: công tác quản lý, từ cấp quản lý hệ thống tới quản lý ở các cơ sở trường học còn nhiều bất cập. Phần đông các chủ thể quản lý (nhất là Hiệu trưởng nhà trường) chưa thực sự vào cuộc, thậm chí chưa được quan tâm trong công tác chỉ đạo, quản lý. Bởi vậy, muốn quá trình ĐMPPDH ở nhà trường phổ thông có hiệu quả, cần đổi mới công tác quản lý, nhằm giải quyết những bất cập, những trở ngại cho quá trình này. Trường THPT số 2 huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai đóng trên địa bàn kinh tế xã hội có nhiều khó khăn. Nhân dân trong vùng trường đóng còn nghèo, trình độ dân trí chưa cao, cơ sở vật chất của trường tuy đã được quan tâm đầu tư nhưng vẫn không ít khó khăn, thiếu thốn. Đội ngũ giáo viên đa số mới ra trường, trình độ chuyên môn không đồng đều, một số ít nhận thức về vai trò của giáo viên trong việc nâng cao chất lượng giáo dục còn hạn chế. Do vậy, muốn thực hiện tốt cuộc vận động “Hai không” mà toàn ngành Giáo dục đang triển khai và thực hiện thì nhà trường phải chú trọng đến việc “Dạy thực chất, học thực chất và thi thực chất”, đây là công việc khó khăn đòi hỏi nhà trường phải đưa lên hàng đầu trong chiến lược giáo dục của mình, trong đó công tác quản lý cần có những biện pháp chỉ đạo đúng hướng, kịp thời để góp phần nâng cao chất lượng quá trình ĐMPPDH – một yếu tố quan trọng đang được lưu tâm hơn bao giờ hết quyết định đến chất lượng, hiệu quả, thương hiệu của nhà trường.Xuất phát từ những lý do đã nêu trên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài “Một số biện pháp tổ chức, quản lý nhằm nâng cao chất lượng quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPTsố 2 huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai.

MỤC LỤC Nội dung Trang

Chương II: Thực trạng việc tổ chức quản lý quá trình đổi mới

phương pháp dạy học ở trường THPT số 2 Bắc Hà - Lào Cai.

2.3 Một số tồn tại trong quá trình quản lý chỉ đạo đổi mới phương

pháp dạy học ở trường THPT số 2 Bắc Hà - Lào Cai

14

2.4 Một số vấn đề đặt ra cần giải quyết trong việc tổ chức, quản lý

nhằm nâng cao chất lượng quá trình đổi mới phương pháp …

17

Chương III: Một số biện pháp tổ chức, quản lý nhằm nâng cao

chất lượng quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường

THPT số 2 Bắc Hà - Lào Cai.

18

3.1 Tổ chức – quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy của giáo viên 183.2 Tổ chức – quản lý công tác đổi mới phương pháp dạy học 223.3 Tổ chức – quản lý có hiệu quả hoạt động bồi dưỡng giáo viên 283.4 Tăng cường xây dựng hệ điều kiện cho quá trình đổi mới

PPDH

32

3.5 Nâng cao vai trò gương mẫu và năng lực chỉ đạo chuyên môn

của Hiệu trưởng và đội ngũ CBQL trong nhà trường

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Giáo dục có vai trò quan trọng đối với sự tồn tại và phát triển của xãhội Lịch sử đã cho thấy, mỗi quốc gia muốn phát triển và hưng thịnh đềuphải coi trọng công tác giáo dục Ở nước ta, giáo dục luôn được coi là quốcsách hàng đầu – nhất là trong thời kỳ đổi mới hiện nay Tại Đại hội Đảng toàn

quốc lần thứ VIII đã khẳng định: “Giáo dục đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài; coi trọng cả ba mặt: mở rộng quy mô, nâng cao chất lượng và phát huy hiệu quả” Sau 5 năm

thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng VIII, trước những cơ hội và thách thức,căn cứ vào yêu cầu, mục tiêu mới của Giáo dục đào tạo, Đại hội Đảng lần thứ

IX tiếp tục khẳng định: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp CNH – HĐH, là điều kiện phát huy nguồn lực con người – yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững”.

Trong xu thế toàn cầu hoá kinh tế, Việt Nam đã và đang bước vào hộinhập khu vực và quốc tế Trong bối cảnh đó, nền giáo dục Việt Nam cần đẩynhanh tiến trình đổi mới để rút ngắn khoảng cách về trình độ phát triển giáodục trong tương quan so sánh với các nước trong khu vực và trên thế giới.Trong đó vấn đề đổi mới phương pháp dạy học ( ĐMPPDH) đang là trọngtâm chú ý của các cấp quản lý, là một yêu cầu tất yếu trong sự nghiệp đổi mới

giáo dục – đào tạo của nước ta vì vậy: “Đổi mới dạy học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học là tư tưởng chiến lược đào tạo con người của giáo dục Việt Nam”

Văn kiện Đại hội X, chỉ rõ: Ưu tiên hàng đầu cho việc nâng cao chấtlượng dạy và học Đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học,nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên và tăng cường cơ sở vật chất (CSVC)cho nhà trường…

Nghị quyết TW 2 khoá VIII cũng nhấn mạnh tới việc ĐMPPDH và chỉ

ra những định hướng: “ Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục - đào tạo, khắc phục lối truyền thụ một chiều, rèn luyện thành nếp tư duy sáng tạo của người học…., từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và hiện đại vào

quá trình dạy học, đảm bảo điều kiện thời gian tự học tự nghiên cứu của học sinh”

Tinh thần cơ bản của ĐMPPDH theo quan điểm của Đảng ta là: phảiphát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp vớiđặc điểm của từng môn học, đối tượng học, bồi dưỡng phương pháp tự học,rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm,đem lại niềm tin và hứng thú học tập cho học sinh

Vấn đề ĐMPPDH không phải là mới đối với nhà trường phổ thông Nó

đã được đề cập, phát động dưới nhiều cách thức khác nhau trong các nhàtrường từ thập kỷ 70 (thế kỷ XX) Đội ngũ giáo viên phổ thông ít nhiều cũng

đã được các nhà trường sư phạm trang bị vốn liếng về các PPDH tích cực.Vậy thì tại sao vấn đề đó bây giờ chuyển động vẫn rất chậm chạp, vẫn đượcđánh giá là yếu kém Có rất nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan Songnguyên nhân quan trọng nhất là: công tác quản lý, từ cấp quản lý hệ thống tớiquản lý ở các cơ sở trường học còn nhiều bất cập Phần đông các chủ thể quản

lý (nhất là Hiệu trưởng nhà trường) chưa thực sự vào cuộc, thậm chí chưađược quan tâm trong công tác chỉ đạo, quản lý Bởi vậy, muốn quá trìnhĐMPPDH ở nhà trường phổ thông có hiệu quả, cần đổi mới công tác quản lý,nhằm giải quyết những bất cập, những trở ngại cho quá trình này

Trường THPT số 2 huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai đóng trên địa bàn kinh

tế xã hội có nhiều khó khăn Nhân dân trong vùng trường đóng còn nghèo,trình độ dân trí chưa cao, cơ sở vật chất của trường tuy đã được quan tâm đầu

tư nhưng vẫn không ít khó khăn, thiếu thốn Đội ngũ giáo viên đa số mới ratrường, trình độ chuyên môn không đồng đều, một số ít nhận thức về vai tròcủa giáo viên trong việc nâng cao chất lượng giáo dục còn hạn chế Do vậy,muốn thực hiện tốt cuộc vận động “Hai không” mà toàn ngành Giáo dục đang

triển khai và thực hiện thì nhà trường phải chú trọng đến việc “Dạy thực chất, học thực chất và thi thực chất”, đây là công việc khó khăn đòi hỏi nhà trường

phải đưa lên hàng đầu trong chiến lược giáo dục của mình, trong đó công tácquản lý cần có những biện pháp chỉ đạo đúng hướng, kịp thời để góp phầnnâng cao chất lượng quá trình ĐMPPDH – một yếu tố quan trọng đang được

lưu tâm hơn bao giờ hết quyết định đến chất lượng, hiệu quả, thương hiệu củanhà trường.

Xuất phát từ những lý do đã nêu trên, tôi mạnh dạn lựa chọn đề tài

“Một số biện pháp tổ chức, quản lý nhằm nâng cao chất lượng quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPTsố 2 huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai

2 Mục đích nghiên cứu.

Đề tài nghiên cứu đề xuất một số biện pháp tổ chức, quản lý nhằm nângcao chất lượng quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPTsố 2huyện Bắc Hà – Lào Cai

3 Đối tượng nghiên cứu

Những biện pháp tổ chức, quản lý nhằm nâng cao chất lượng quá trìnhđổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT

4 Giả thuyết khoa học:

Nếu người Hiệu trưởng quan tâm và thực hiện đồng bộ các biện pháp tổchức, quản lý thì quá trình đổi mới PPDH ở trường phổ thông sẽ đạt hiệu quảnhư mong muốn, đáp ứng được yêu cầu đổi mới, nâng cao chất lượng hai mặtgiáo dục của nhà trường

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu một số lý luận có liên quan đến đề tài

5.2 Đánh giá thực trạng của việc tổ chức, quản lý quá trình đổi mớiPPDH ở trường THPT số 2 huyện Bắc Hà - Lào Cai

5.3 Đề xuất một số biện pháp tổ chức, quản lý nhằm nâng cao chấtlượng quá trình đổi mới PPDH ở trường THPTsố 2 huyện Bắc Hà

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu các văn kiện,

Chỉ thị, Nghị quyết, Luật, các giáo trình, tạp chí của Học viện Quản lý Giáo dục

6.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn:

- Quan sát việc dạy của giáo viên và việc học của học sinh

- Điều tra: nghiên cứu chương trình, hồ sơ chuyên môn.

- Phỏng vấn, đàm thoại: Lấy ý kiến của giáo viên, học sinh thông qua trao đổi, thảo luận trực tiếp

- Tổng kết kinh nghiệm

6.3 Nhóm phương pháp hỗ trợ: Biểu bảng, sơ đồ, thống kê toán học,

mô hình hoá

6.4 Nhóm phương pháp nghiên cứu hồi cố tài liệu.

7 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu:

Đổi mới PPDH là nhiệm vụ rất quan trọng trong trường THPT nhưng

do khuôn khổ của một tiểu luận, do điều kiện thời gian và năng lực của bản thân có hạn nên phạm vi nghiên cứu của tiểu luận chỉ giới hạn trong trường THPT số 2 huyện Bắc Hà tỉnh Lào Cai

PHẦN NỘI DUNG Chương I: Một số vấn đề lý luận có liên quan đến vấn đề nghiên cứu.

1.1 Cơ sở lý luận.

Phương pháp dạy học ( PPDH ) là một trong các thành tố quan trọngcủa quá trình dạy học Cùng một nội dung dạy học, trong những hoàn cảnh vàđiều kiện tương tự nhau, nhưng có học sinh thích thú, tích cực học tập haykhông, có để lại dấu ấn đậm nét trong tâm hồn và khơi dậy trong lòng họcsinh những tình cảm sáng tạo hay không…, phần lớn phụ thuộc vào PPDH

1.1.1 Khái niệm phương pháp dạy học.

- Theo quan điểm điều khiển học: PPDH là cách thức hoạt động nhậnthức của học sinh và điều khiển hoạt động này

- Theo quan điểm Logic: PPDH là những thủ thuật Logic được sử dụng

để giúp học sinh nắm kiến thức, kỹ năng kỹ xảo một cách tự giác

- Theo bản chất của nội dung: PPDH là sự vận động của nội dung dạyhọc

PPDH là tổ hợp các cách thức hoạt động của giáo viên và học sinhtrong quá trình dạy học dưới sự chỉ đạo của thầy nhằm thực hiện tốt cácnhiệm vụ dạy học

1.1.2 Dấu hiệu đặc trưng của PPDH.

- Phản ánh sự vận động của quá trình nhận thức của HS nhằm đạt đượcmục đích đề ra

- Phản ánh sự vận động của nội dung đã được quy định

- Phản ánh cách thức trao đổi thông tin giữa giáo viên và học sinh

- Phản ánh cách thức điều khiển hoạt động nhận thức: Kích thích vàxây dựng động cơ, tổ chức hoạt động nhận thức, kiểm tra đánh giá kết quảhoạt động

1.1.3 Đặc trưng của PPDH tích cực.

- Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động của học sinh, học sinh làchủ thể của hoạt động

- Chú trọng rèn luyện phương pháp tự học

- Tăng cường học tập cá thể với học tập hợp tác.

- Kết hợp đánh giá của giáo viên với tự đánh giá của học sinh

- Coi trọng lợi ích của người học

1.1.4 Quan niệm về đổi mới phương pháp dạy học.

- Đổi mới giáo dục nói chung, PPDH nói riêng là quy luật phát triển tấtyếu của thời đại và của mỗi quốc gia trên bước đường phát triển xã hội, củagiáo dục và của chính bản thân người làm công tác giáo dục, của giáo viên vàhọc sinh trong điều kiện mới

- Đổi mới không phải là thay cái cũ bằng cái mới Nó là sự kế thừa, sửdụng một cách có chọn lọc và sáng tạo hệ thống PPDH truyền thống hiện còn

có giá trị tích cực trong việc hình thành tri thức, rèn luyện kỹ năng, kinhnghiệm và phát triển thái độ tích cực đối với đời sống, chiếm lĩnh các giá trị

xã hội

- Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải kiên quyết loại bỏ cácphương pháp dạy học lạc hậu, truyền thụ một chiều, biến học sinh thànhngười thụ động trong học tập, mất dần khả năng sáng tạo vốn có của ngườihọc Đồng thời khắc phục những chướng ngại về tâm lý, những thói quen ở cảngười dạy và người học

- Phải quyết tâm, mạnh dạn chiếm lĩnh những thành tựu mới của khoahọc, kỹ thuật, công nghệ, tin học có khả năng ứng dụng trong quá trình dạyhọc nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy học

- Đổi mới PPDH phải được tổ chức, chỉ đạo một cách có hệ thống, cókhoa học, đồng bộ, có điều kiện khả thi Nhưng không cầu toàn, thụ động:phải mạnh dạn vừa làm vừa rút kinh nghiệm

- Đổi mới PPDH phải thực sự góp phần nâng cao chất lượng dạy học

1.1.5 Những định hướng đổi mới PPDH.

- Hướng hoạt động dạy học của thầy và trò vào việc đáp ứng mục đích,nhu cầu, lợi ích của người học Cần trả lời câu hỏi: Học để làm gì ? Theokhuyến cáo của UNESCO thì: Học để biết, học để làm, học để tồn tại, học đểhoà nhập

- Thực hiện mối quan hệ biện chứng giữa phương pháp (P) với mụctiêu (M), nội dung chương trình dạy học các môn học (N)–Mô hình M–N–P

- Hướng vào việc triệt để phát huy vai trò chủ động, sáng tạo, tự lựcchiếm lĩnh tri thức của học sinh theo mô hình dạy học hợp tác sau:

- Phân hoá vừa sức cố gắng của người học theo từng trình độ khácnhau

- Tăng cường sử dụng các phương tiện dạy học, đặc biệt ứng dụng côngnghệ thông tin trong dạy học

- Đa dạng hoá các hình thức tổ chức dạy học

- Đổi mới cách kiểm tra, đánh giá

- Tạo tiềm năng cho người học tự học suốt đời và tham gia nghiên cứu,ứng dụng khoa học, công nghệ

1.1.6 Nội dung cơ bản về đổi mới PPDH hiện nay: là đổi mới cách dạy

của thầy, đổi mới cách học của trò, đổi mới mối quan hệ thầy – trò trong dạyhọc, tăng cường mối quan hệ giữa trí tuệ và tâm hồn, giữa tư duy và cảm xúctrong dạy học Cụ thể trước mắt, trong mỗi tiết học cần phải làm cho học sinh

HỢP TÁCGIÚP ĐỠTHÔNG TINLIÊN HỆ NGƯỢC

Mô hình dạy học hợp tác

được: Hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn, suynghĩ nhiều hơn.

1.2 Cơ sở pháp lý

- Điều 28 Luật giáo dục 2005 quy định “Phương pháp giáo dục THPT phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh phù hợp với đặc trưng môn học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học, bồi dưỡng cho học sinh phương pháp tự học, khả năng hợp tác, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho học sinh”

- Mục tiêu giáo dục đến năm 2010: “Đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp, chương trình giáo dục các cấp, bậc học và trình độ đào tạo; Phát triển đội ngũ nhà giáo, đáp ứng yêu cầu vừa tăng quy mô, vừa nâng cao chất lượng, hiệu quả và đổi mới PPDH; Đổi mới quản lý giáo dục đào tạo, tạo cơ sở pháp lý và phát huy nội lực phát triển giáo dục”

- Chỉ thị 40-CT/TƯ ngày 20/9/2008 về việc xây dựng, nâng cao chất

lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục khẳng định: “Đặc biệt đổi mới mạnh mẽ và cơ bản PPGD nhằm khắc phục lối truyền thụ một chiều, nặng lý thuyết, ít khuyến khích tư duy sáng tạo; bồi dưỡng năng lực tự học, tự nghiên cứu, tự giải quyết vấn đề, phát triển năng lực thực hành sáng tạo cho người học, Tích cực áp dụng một cách sáng tạo phương pháp tiên tiến hiện đại, ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học”.

1.3 Cơ sở thực tiễn:

- Thực tế dạy học những năm gần đây cho thấy, việc đổi mới PPDH ởcác trường THPT đã và đang có nhiều khởi sắc, chúng ta đã thu được một sốkết quả nhất định góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo Bên cạnh

đó, nền giáo dục của nước ta vẫn còn nhiều những tồn tại, so với các nướcphát triển, nền giáo dục của nước ta vẫn còn cách xa cả một quãng đường dài.Trong tài liệu “Hội nhập quốc tế về giáo dục đào tạo”, Tiến sỹ Trần Ngọc

Giao có nhấn mạnh: “mục tiêu, chương trình, nội dung, phương pháp và tổchức quá trình giáo dục đào tạo chậm đổi mới Mặt khác, việc toàn cầu hóađặt kinh tế xã hội và giáo dục đào tạo nước ta trước những thử thách cực kỳ tolớn Khoảng cách giữa nước ta với các nước phát triển có thể ngày càng mởrộng”.

- Rõ ràng, những hiểu biết về vai trò của việc đổi mới PPDH của chúng

ta chưa đồng bộ, còn phiến diện, còn hiểu sai, hiểu chưa đầy đủ về tinh thầnđổi mới nên chuyển biến rất chậm chạp, chưa đáp ứng được yêu cầu củangười học nói riêng và của xã hội nói chung

- Thực trạng quá trình đổi mới PPDH nói chung và đổi mới PPDH ởtrường THPT số 2 Bắc Hà - Lào Cai nói riêng đang đặt ra yêu cầu cần cónhững biện pháp quản lý, tổ chức phù hợp để nâng cao chất lượng, hiệu quảgiáo dục

Chương II: Thực trạng việc tổ chức, quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT số 2 huyện Bắc Hà - Lào Cai.

2.1 Đặc điểm tình hình trường THPT số 2 Bắc Hà - Lào Cai

2.1.1 Tình hình, đặc điểm của nhà trường:

Trường THPT số 2 huyện Bắc Hà được thành lập năm 2004 Trụ sở nhàtrường đặt tại Xã Bảo Nhai, Huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai Sau 7 năm thànhlập và trưởng thành, trường THPT số 2 Bắc Hà đã tăng nhanh về số lượng,phát triển mạnh về quy mô, CSVC, nâng cao dần về chất lượng giáo dục

- Quy mô phát tri n c a nh trển của nhà trường: Bảng 1 ủa nhà trường: Bảng 1 à trường: Bảng 1 ường: Bảng 1ng: B ng 1ảng 1

Năm học Số lớp Số học sinh Số lượng CB-GV-NV

( Chú giải: G –giỏi; K – khá; TB – trung bình )

- Cơ sở vật chất – thiết bị dạy học của nhà trường:

+ Đủ phòng học cho các lớp học 1 ca ( 03 phòng học tạm ), 02 phòngmáy vi tính với 50 máy dành cho dạy và học ( 25 máy kết nối Internet ), 3phòng học bộ môn Lý, Hóa, Sinh – công nghệ

+ Đủ sách giáo khoa, thiết bị đồ dùng dạy học tối thiểu phục vụ dạy vàhọc Đặc biệt nhà trường đã trang bị 7 máy chiếu Projector cho 7 phòng học

2.1.2 Chất lượng 2 mặt giáo dục nhà trường:

- Kết quả xếp loại về học lực của học sinh: Bảng 3

 Thuận lợi và khó khăn

 Thuận lợi: Đội ngũ giáo viên trường THPT số 2 huyệnBắc Hà - LàoCai là một tập thể đoàn kết thống nhất, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau, nhiệttình trong công tác, tâm huyết với nghề nghiệp Lực lượng giáo viên trẻnhiều, năng động, kiến thức vững, ham hoạt động, hăng say và có chí tiến thủ.Hoạt động dạy và học đã đi vào nề nếp Chất lượng giáo dục toàn diện từngbước được nâng lên Nhà trường được đầu tư trang bị cơ sở vật chất – thiết bịdạy học (TBDH) đảm bảo

 Khó khăn: Kinh tế của nhân dân trong vùng còn thấp, trình độ dântrí chưa cao, nhận thức chính trị còn nhiều bất cập

- Chất lượng văn hóa đầu vào thấp, không đồng đều Đa số giáo viêntrẻ, mới ra trường nên thiếu kinh nghiệm trong giảng dạy và giáo dục họcsinh, trình độ chuyên môn không đều ( nhiều giáo viên được đào tạo theo hệ

cử tuyển, theo địa chỉ )

- Nhiều giáo viên nữ đang ở tuổi sinh đẻ, nuôi con nhỏ nên thời gianđầu tư cho chuyên môn còn ít Một số ở xa nên đi lại khó khăn ( 17 km ),

nhiều giáo viên từ các huyện khác đến công tác, một số đến từ các tỉnh khácnhư: Thái Bình, Vĩnh Phúc, Yên Bái nên chưa thật sự yên tâm công tác

- Cơ sở vật chất của nhà trường tuy được trang bị khang trang nhưngcòn thiếu nhiều, còn sử dụng phòng học tạm, chưa có khối hành chính quảntrị ( Phòng hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, phòng đoàn thể… )

2.2 Một số kết quả đạt được của việc tổ chức, quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT số 2 Bắc Hà - Lào Cai.

- Lãnh đạo nhà trường đã nhận thức và chỉ đạo đúng hướng theo chủtrương của Đảng, của ngành, của các cấp lãnh đạo đáp ứng yêu cầu của sựphát triển kinh tế – xã hội và giáo dục

- Chủ động xây dựng kế hoạch đổi mới PPDH, tổ chức, chỉ đạo thựchiện quá trình đổi mới theo tinh thần của Bộ GD&ĐT, của Sở GD&ĐT,thường xuyên kiểm tra, đánh giá việc đổi mới của các tổ chuyên môn, giáoviên Cụ thể:

+ Nhà trường tổ chức trao đổi, hội thảo nâng cao nhận thức cho mỗigiáo viên về vai trò và tầm quan trọng của việc đổi mới PPDH Trong cácbuổi sinh hoạt tổ, nhóm chuyên môn, hội thảo các chuyên đề về đổi mớiPPDH, thường xuyên thảo luận các nội dung hay và khó của từng bộ môn, tổchức giảng mẫu, thao giảng, rút kinh nghiệm về đổi mới PPDH, xây dựngcác chuẩn đánh giá chung thống nhất giữa các tổ chuyên môn có chứa đựngmột số tiêu chí về đổi mới PPDH của thầy và trò Do vậy việc đổi mới đãbước đầu có những chuyển biến tích cực

+ Ban giám hiệu, tổ trưởng chuyên môn thường xuyên dự giờ đột xuất

và theo kế hoạch làm cơ sở cho việc đánh giá toàn diện đối với giáo viên.Thông qua dự giờ chỉ đạo các tổ tổ chức rút kinh nghiệm về nội dung, phươngpháp và tổ chức dạy học qua đó đã góp phần nâng cao trình độ tay nghề củagiáo viên Động viên về tinh thần, khen thưởng và bồi dưỡng về vật chất kịpthời, vận động các lực lượng khác ngoài nhà trường khuyến khích các cá nhân

có thành tích cao trong giảng dạy

- Một số tổ chuyên môn đã có kết quả trong việc thực hiện đổi mớiPPDH thể hiện ở việc đổi mới soạn giáo án, ứng dụng công nghệ thong tinvào giảng dạy… Số lượng giờ dạy theo hướng đổi mới đã tăng lên.

- Nhiều giáo viên đã nhận thức đúng việc cần thiết phải đổi mới PPDH

- Chỉ đạo thực hiện đổi mới kiểm tra - đánh giá học sinh theo đúng quyđịnh, kịp thời đảm bảo khách quan, công bằng, phát huy được hiệu quả

2.3 Một số tồn tại trong tổ chức, quản lý quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở trường THPT số 2 Bắc Hà - Lào Cai.

* Một số tồn tại:

- Trong việc tổ chức, quản lý đổi mới PPDH ở tổ chuyên môn: Việc chỉđạo hoạt động của các tổ chuyên môn chưa thực sự đi vào chiều sâu, nội dungcác hoạt động chuyên môn chưa tập chung đi vào những vấn đề cụ thể, thiếtthực cho công tác đổi mới, vì vậy việc đổi mới PPDH chưa thực sự thể hiệntrong hoạt động hằng ngày của giáo viên và học sinh Các buổi hội thảo, sinhhoạt chuyên môn nhiều khi còn mang tính hình thức

- Trong việc quản lý, chỉ đạo đổi mới PPDH đối với giáo viên:

+ Nhiều giờ dạy còn nặng về sử dụng PPDH truyền thống, giáo viêncòn chưa định hướng rõ ràng trong việc lựa chọn và sử dụng phương phápthích hợp, phù hợp điều kiện hiện có về thiết bị, tài liệu, sách giáo khoa và đốitượng học sinh

+ Một vài giáo viên nhận thức việc đổi mới PPDH chưa tới nơi, có vậndụng nhưng chỉ mang tính hình thức

+ Vấn đề khai thác và sử dụng trang thiết bị thí nghiệm và các phươngtiện dạy học mới, các kỹ thuật hiện đại ở một số giáo viên còn hạn chế, kỹnăng thực hành và hướng dẫn làm thí nghiệm của một vài giáo viên còn yếu.Chưa có biện pháp hữu hiệu đối với những giáo viên thực hiện đổi mới chậm

- Vấn đề tự học của học sinh: Phương pháp học của học sinh vẫn cònnặng nề về nghe, ghi nhớ và tái hiện Các kỹ năng tự học như: phân tích, tổnghợp, khái quát vấn đề, thực hành, đọc sách, nghiên cứu tài liệu chỉ ở mức

trung bình và yếu ( tính chung cho toàn trường ) Việc tham khảo tài liệu nângcao trình độ, khai thác Internet … hạn chế

- Về cơ sở vật chất và thiết bị dạy học ( TBDH )

+ Mặc dù trường học đã được trang bị nhưng mới chỉ bàn giao giaiđoạn một, do đó còn thiếu nhiều phòng: khối phòng hành chính, các phòngchức năng, bộ môn gây khó khăn trong việc đổi mới PPDH

+ Thiết bị dạy học được trang bị đầy đủ, hiện đại nhưng việc sử dụngcác phương tiện đó còn hạn chế, chưa triệt để, khai thác chưa có chiều sâu

- Chỉ đạo phối hợp giữa nhà trường với Hội phụ huynh học sinh và các

tổ chức khác đã được nhà trường chú trọng, song việc tổ chức các hoạt động

tư vấn cho cha mẹ học sinh về phương pháp dạy con tự học, phương phápgiáo dục học sinh tại gia đình, cộng đồng còn rất hạn chế

* Nguyên nhân và những khó khăn ảnh hưởng tới quá trình đổi mới PPDH ở nhà trường:

- Về góc độ quản lý: đã có những định hướng đúng nhưng thực hiện chỉ

đạo chưa tới nơi, triệt để ( đôi khi còn mang tính chất “hô hào” ), đặc biệt chỉđạo đổi mới PPDH chưa đồng bộ với đổi mới hình thức tổ chức dạy học vàkiểm tra đánh giá

- Về chất lượng đội ngũ giáo viên:

+ Về vấn đề nhận thức của giáo viên: Vẫn có trường hợp nhận thức còn

mơ màng, chưa sâu sắc, chỉ đối phó với những giờ thao giảng, hội giảng

+ Giáo viên là lực lượng quyết định sự thành bại của quá trình đổi mớiPPDH Trong thực tế nhà trường vẫn thiếu đội ngũ giáo viên có chất lượng đểđảm nhận dạy học theo hướng đổi mới Cụ thể, giáo viên còn nhiều bất cậptrong nghiệp vụ sư phạm, thể hiện qua các kỹ năng phân tích, lựa chọn kiếnthức cơ bản và trọng tâm; các kỹ năng xác định, lựa chọn và sử dụng PPDH

bộ môn; kỹ năng hướng dẫn cách thức cho học sinh học tập; kỹ năng kiểm trađánh giá kết quả học tập của học sinh theo hướng đổi mới …

+ Đổi mới giáo dục chẳng những đòi hỏi người giáo viên phải từ bỏhàng loạt những thói quen tư duy và thói quen dạy học đã ăn sâu thành nếpqua nhiều năm học mà còn phải “lao tâm khổ tứ”, vất vả tìm hiểu từ nhữngtinh thần đổi mới của ngành, của bộ môn mình đảm nhiệm nói chung đếnnhững bài dạy, tiết dạy cụ thể Đây là bước chuyển từ nhận thức tư tưởng tớihành động thực tiễn, từ đổi mới trên lý luận tới đổi mới trên những công việcgiáo dục, giảng dạy hàng ngày Đây là quá trình hoàn toàn không dễ dàng gì

- Về nội dung chương trình:

+ Từ thực tiễn nhà trường cho thấy rằng, vẫn còn tình trạng quá tải về

kiến thức do cấu trúc chương trình còn nặng, vẫn có xu hướng trình bày kiếnthức với liều lượng nhiều mà nhẹ về hướng dẫn phương pháp và tổ chức chohọc sinh làm việc Điều này dẫn đến tình trạng giáo viên chỉ lo “chạy” cho hếtbài, kịp thời gian tiết học mà không có điều kiện tổ chức các phương án họctập để học sinh theo đó khai thác kiến thức và thực hành luyện tập, qua đó màhọc cách học

+ Sách giáo khoa hiện hành kiến thức còn nặng; cách trình bày cònnghèo nàn, mang nặng tính “thông báo kiến thức”; tính định hướng PPDHcòn mờ nhạt; việc hướng dẫn học sinh học tập và dạy cách học chưa đượcquan tâm thể hiện trong đó Tài liệu tham khảo, ôn tập chồng chéo, theo kiểugiải sẵn nhiều hơn tài liệu hệ thống hoá kiến thức và hướng dẫn cách học

- Về thiết bị thí nghiệm, thực hành: được cấp khá đầy đủ song không

kịp thời và đồng bộ với chương trình học

- Về kiểm tra, đánh giá chất lượng dạy học: Thi và kiểm tra các lớp chủ

yếu nhằm vào tái hiện, học thuộc; tham về trình bày kiến thức dẫn đến tìnhtrạng học sinh học theo bài mẫu, triệt tiêu sự sáng tạo Khi đánh giá bài thi,bài kiểm tra, giáo viên ít tôn trọng cá tính sáng tạo của học sinh, lấy kiến thứccủa sách, của thầy làm chuẩn Nhà trường đánh giá chất lượng của giáo viên,của lớp học, trường học dựa theo tỷ lệ % thi cuối kỳ, cuối năm, nên phần nào

đã triệt tiêu những nỗ lực đổi mới PPDH của đội ngũ giáo viên

- Về phía học sinh: chất lượng đầu vào thấp, sự quan tâm từ phía cha

mẹ học sinh chưa đúng mực (có những gia đình bố mẹ không quyết định,

quản lý được việc học tập của con em mình) – “ Trăm sự nhờ thầy”.

2.4 Một số vấn đề đặt ra cần giải quyết trong việc tổ chức, quản lý quá trình PPDH ở trường THPT số 2 huyện Bắc Hà - Lào Cai.

Xuất phát từ những kết quả đã đạt được và những tồn tại trong tổ chức,quản lý quá trình đổi mới PPDH ở trường THPT số 2 Bắc Hà, trên cương vịngười đứng đầu chịu trách nhiệm về sự phát triển của nhà trường, tôi nhậnthấy có 5 vấn đề đặt ra là:

1 Cần phải tiếp tục tổ chức – quản lý đổi mới hoạt động giảng dạy củagiáo viên

2 Tổ chức – quản lý công tác đổi mới phương pháp dạy học

3 Tổ chức – quản lý có hiệu quả hoạt động bồi dưỡng giáo viên

4 Tăng cường xây dựng hệ điều kiện cho quá trình đổi mới PPDH

5 Nâng cao vai trò gương mẫu và năng lực chỉ đạo chuyên môn củaHiệu trưởng và đội ngũ CBQL trong nhà trường

Để giải quyết các vấn đề nêu trên, tôi đề xuất một số biện pháp tổ chức,quản lý quá trình đổi mới PPDH ở trường THPT số 2 huyện Bắc Hà - Lào Cai

- đây cũng chính là nhiệm vụ cần thực hiện ở chương III phần nội dung của

Với một số kinh nghiệm hạn chế ( thực tế công tác ở đơn vị ) và sự lĩnh hội kiến thức bổ ích, thiết thực từ các thầy cô giáo ở Học viện Quản lý giáo dục cùng với việc nghiên cứu các tài liệu bồi dưỡng liên quan tôi mạnh dạn đưa ra một số biện pháp tổ chức, quản lý quá trình đổi mới PPDH ở trường THPT số 2 huyện Bắc Hà - Lào Cai gồm những vấn đề như sau:

3.1 Tổ chức - quản lí đổi mới hoạt động giảng dạy của giáo viên

3.1.1 Nâng cao nhận thức cho đội ngũ giáo viên trong nhà trường về vấn đề đổi mới PPDH.

* Nội dung: Làm cho giáo viên và cán bộ trong nhà trường nhận thức:

- Tính cấp thiết của đổi mới PPDH: một mặt, làm cho tập thể sư phạm

thống nhất nhận thức: đây là yêu cầu của sự nghiệp đổi mới giáo dục, là hạtnhân của việc thực hiện chương trình, sách giáo khoa mới, là điều kiện trựctiếp để nâng cao chất lượng giáo dục; mặt khác, cần coi đây là thách thức độingũ mà đội ngũ cần phải đáp ứng, nhưng cũng là cơ hội phát triển của mỗigiáo viên và của mỗi nhà trường

- Những định hướng cơ bản của đổi mới PPDH hiện nay:

+ Phát huy tính tích cực tự giác, chủ động sáng tạo của học sinh;

+ Bồi dưỡng phương pháp tự học;

+ Rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn;

+ Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú học tập cho HS

- Những đặc trưng cơ bản của phương pháp tích cực:

+ Dạy học thông qua tổ chức các hoạt động học tập của học sinh:Người học – đối tượng của hoạt động “dạy” đồng thời cũng là chủ thể củahoạt động “học” được đặt vào những tình huống của đời sống thực tế, trực